Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 151 429500 429153 2026-09-09T12:09:50Z JopkeB 18060 /* R */ Rendang 429500 wikitext text/x-wiki '''Wikibooks Kookboek ~ Alfabetische index van recepten''' Dit is een index-pagina zoals er ook achterin kookboeken voorkomen. Voeg hier steeds zelf een nieuw recept op de juiste, alfabetische, plaats toe. A.u.b. alleen links naar recepten toevoegen die bestaan of die je meteen gaat toevoegen aan het Kookboek. Verzoek om een nieuw kan bij [[Kookboek/Gewenste recepten|gewenste recepten]]. Gebruik het [[Kookboek/Receptsjabloon|receptsjabloon]] voor het toevoegen van recepten. <div style="text-align: center;">'''[[Kookboek/Kruiden en specerijen|Kruiden en specerijen vind je in deze lijst.]]'''</div> {{Alfabet met ankers}} <div style="columns: 4 250px;"> ==A== *[[Kookboek/Aachener Printen|Aachener Printen]] *[[Kookboek/Gekookte aardappel|Aardappel (gekookt)]] *[[Kookboek/Aardappelen à la Bercy|Aardappelen à la Bercy]] *[[Kookboek/Gebakken aardappelen|Gebakken aardappelen]] *[[Kookboek/Gepofte aardappel|Gepofte aardappel]] *[[Kookboek/Aardappelen met uiensaus en haring|Aardappelen met uiensaus en haring]] *[[Kookboek/Aardappelgratin|Aardappelgratin]] *[[Kookboek/Aardappel-komkommerhap|Aardappel-komkommerhap]] *[[Kookboek/Aardappelpannenkoekje|Aardappelpannenkoekje]] *[[Kookboek/Aardappelpuree|Aardappelpuree]] *[[Kookboek/Aardappelsalade|Aardappelsalade]] *[[Kookboek/Aardappelsoep|Aardappelsoep]] *[[Kookboek/Aardappelsoesjes|Aardappelsoesjes]] *[[Kookboek/Aardbeienijs|Aardbeienijs]] *[[Kookboek/Aardbeientaart zonder oven|Aardbeientaart zonder oven]] *[[Kookboek/Abrikotines|Abrikotines]] *[[Kookboek/Advocaat|Advocaat]] *[[Kookboek/Advocaatbavarois|Advocaatbavarois]] *[[Kookboek/Albondigas|Albondigas]] *[[Kookboek/Alhambra|Alhambra]] *[[Kookboek/Alioli|Alioli]] *[[Kookboek/Aloo chaat (Indiase aardappelsalade)|Aloo chaat (Indiase aardappelsalade)]] *[[Kookboek/Aloo palak|Aloo palak]] (Indiase spinazie + aardappelen) *[[Kookboek/Aloo palak (alternatief)|Aloo palak (alternatief)]] *[[Kookboek/Aloo tikki|Aloo tikki]] *[[Kookboek/Älplermagronen|Älplermagronen]] *[[Kookboek/Andijvierolletjes met rookspek|Andijvierolletjes met rookspek]] *[[Kookboek/Andijviesalade|Andijviesalade]] *[[Kookboek/Appel-komkommersalade|Appel-komkommersalade]] *[[Kookboek/Appelbeignets|Appelbeignets]] *[[Kookboek/Appelbol|Appelbol]] *[[Kookboek/Appelchutney|Appelchutney]] *[[Kookboek/Appelmoes|Appelmoes]] *[[Kookboek/Appeltaart|Appeltaart]] *[[Kookboek/Appeltaart met rozijnen|Appeltaart met rozijnen]] *[[Kookboek/Arretjescake|Arretjescake]] *[[Kookboek/Asperges à la Flamande|Asperges à la Flamande]] *[[Kookboek/Asperges met zalm|Asperges met zalm]] (voorgerecht) *[[Kookboek/Saus met roux#Varianten|Aspergesaus]] *[[Kookboek/Aspergesoep|Aspergesoep]] *[[Kookboek/Atjar tjampoer|Atjar tjampoer]] *[[Kookboek/Aubergines in tomatensaus|Aubergines in tomatensaus]] *[[Kookboek/Augurkenrelish|Augurkenrelish]] *[[Kookboek/Avocadosoep|Avocadosoep]] *[[Kookboek/Ayran|Ayran]] (Turkse yoghurtdrank) ==B== *[[Kookboek/Babi ketjap|Babi ketjap]] *[[Kookboek/Babi panggang|Babi panggang]] *[[Kookboek/Balkenbrij|Balkenbrij]] *[[Kookboek/Balletjes in tomatensaus|Balletjes in tomatensaus]] *[[Kookboek/Balsamico-vinaigrette|Balsamico-vinaigrette]] *[[Kookboek/Bami|Bami]] *[[Kookboek/Bami goreng|Bami goreng]] *[[Kookboek/Banaan met ardennerham|Banaan met Ardennerham]] *[[Kookboek/Banaan op de barbecue|Banaan op de barbecue]] *[[Kookboek/Banketbakkersroom|Banketbakkersroom]] *[[Kookboek/Barbecuerecept|Barbecuerecept]] *[[Kookboek/Barbecuesaus|Barbecuesaus]] *[[Kookboek/Barbecuespies|Barbecuespies]] *[[Kookboek/Barreado|Barreado]] *[[Kookboek/Bavarois|Bavarois]] *[[Kookboek/Bearnaisesaus|Bearnaisesaus]] *[[Kookboek/Berbere|Berbere]] *[[Kookboek/Berchemse boterkoekjes|Berchemse boterkoekjes]] *[[Kookboek/Beschuit met muisjes|Beschuit met muisjes]] *[[Kookboek/Beslagwafels|Beslagwafels]] *[[Kookboek/Biefstuk|Biefstuk]] *[[Kookboek/Bietensalade met kaas en noten|Bietensalade met kaas en noten]] *[[Kookboek/Bietenstamppot|Bietenstamppot]] *[[Kookboek/Bisschopswijn|Bisschopswijn]] *[[Kookboek/Bitterballen|Bitterballen]] *[[Kookboek/Black Russian|Black Russian]] *[[Kookboek/Bleekselderijsoep (maaltijdsoep)|Bleekselderijsoep (maaltijdsoep)]] *[[Kookboek/Bloemkool met kaas en prei|Bloemkool met kaas en prei]] *[[Kookboek/Bloemkool met witte saus|Bloemkool met witte saus]] *[[Kookboek/Bloemkoolprak|Bloemkoolprak]] *[[Kookboek/Bloemkoolsoep met kaas|Bloemkoolsoep met kaas]] *[[Kookboek/Bloody Mary|Bloody Mary]] *[[Kookboek/Bodding|Bodding]] *[[Kookboek/Boekweitkoek|Boekweitkoek]] *[[Kookboek/Boekweit met doperwten|Boekweit met doperwten]] *[[Kookboek/Boerenjongens|Boerenjongens]] *[[Kookboek/Boerenmeisjes|Boerenmeisjes]] *[[Kookboek/Boeuf Bourguignon|Boeuf Bourguignon]] *[[Kookboek/Bœuf Stroganoff|Bœuf Stroganoff]] *[[Kookboek/Bonensalade|Bonensalade]] *[[Kookboek/Boranija|Boranija]] *[[Kookboek/Borrelhapjes|Borrelhapjes]] *[[Kookboek/Borsjtsj|Borsjtsj]] *[[Kookboek/Borstplaat|Borstplaat]] *[[Kookboek/Bossche bol|Bossche bol]] *[[Kookboek/Boterkoek|Boterkoek]] *[[Kookboek/Bouillon|Bouillon]] *[[Kookboek/Bowl van Lievevrouwebedstro|Bowl van Lievevrouwebedstro]] *[[Kookboek/Braadworst|Braadworst]] *[[Kookboek/Bramensap|Bramensap]] *[[Kookboek/Sea Breeze|Breeze]] *[[Kookboek/Gekookte broccoli|Broccoli (gekookte)]] *[[Kookboek/Broccoli met kaassaus|Broccoli met kaassaus]] *[[Kookboek/Brodo|Brodo]] *[[Kookboek/Broeder|Broeder]] *[[Kookboek/Broodje kip-kerrie|Broodje kip-kerrie]] *[[Kookboek/Broodpap|Broodpap]] *[[Kookboek/Broodpizza|Broodpizza]] *[[Kookboek/Broodschotel|Broodschotel]] *[[Kookboek/Bruinbrood|Bruinbrood]] *[[Kookboek/Bruine bonen met rijst|Bruine bonen met rijst]] *[[Kookboek/Bruinebonenprut|Bruine bonenprut]] *[[Kookboek/Bruinebonensoep|Bruine bonensoep]] *[[Kookboek/Bruinebonen-wortelsoep|Bruinebonen-wortelsoep]] *[[Kookboek/Burrito|Burrito]] *[[Kookboek/Butter en eek|Butter en eek]] ==C== *[[Kookboek/Cajunkruiden|Cajunkruiden]] *[[Kookboek/Cake|Cake]] *[[Kookboek/California Roll|California Roll]] *[[Kookboek/Cannelloni met ricotta spinazievulling|Cannelloni met ricotta spinazievulling]] *[[Kookboek/Caesarsalade|Caesarsalade]] *[[Kookboek/Champignons als bijgerecht en groentegerecht|Champignons als bijgerecht en groentegerecht]] *[[Kookboek/Champignonsaus|Champignonsaus]] *[[Kookboek/Romige champignonsoep|Romige champignonsoep]] *[[Kookboek/Chili con carne|Chili con carne]] *[[Kookboek/Chimarrão|Chimarrão]] *[[Kookboek/Chimichurri|Chimichurri]] *[[Kookboek/Chinese fondue|Chinese fondue]] *[[Kookboek/Chinese tomatensoep|Chinese tomatensoep]] *[[Kookboek/Choco-koekjescake|Choco-koekjescake]] *[[Kookboek/Bossche bol|Chocoladebol]] *[[kookboek/Chocoladefondue|Chocoladefondue]] *[[Kookboek/Chocoladeletter|Chocoladeletter]] *[[Kookboek/Chocolademelk|Chocolademelk]] *[[Kookboek/Chocolademousse|Chocolademousse]] *[[Kookboek/Chocoladepasta|Chocoladepasta]] *[[Kookboek/Chocoladetaart|Chocoladetaart]] *[[Kookboek/Koude chocoladetaart|Koude chocoladetaart]] *[[Kookboek/Chocolate chip cookies|Chocolate chip cookies]] *[[Kookboek/Citroenjenever|Citroenjenever]] *[[Kookboek/Citroensap|Citroensap]] *[[Kookboek/Citroensaus|Citroensaus]] *[[Kookboek/Cocktailsaus|Cocktailsaus]] *[[Kookboek/Cola|Cola]] *[[Kookboek/Confituur|Confituur]] *[[Kookboek/Cosmopolitan|Cosmopolitan]] *[[Kookboek/Courgette op de barbecue|Courgette op de barbecue]] *[[Kookboek/Gebakken courgette|Gebakken courgette (Calabacín al Ajillo)]] *[[Kookboek/Couscous met bloemkool|Couscous met bloemkool]] *[[Kookboek/Couscous met lam en groenten|Couscous met lam en groenten]] *[[Kookboek/Couscoussalade|Couscoussalade]] *[[Kookboek/Couscousschotel|Couscousschotel]] *[[Kookboek/Crème au beurre-taart|Crème au beurre-taart]] *[[Kookboek/Crème brûlée|Crème brûlée]] *[[Kookboek/Banketbakkersroom|Crème patissière]] *[[Kookboek/Crêpe Suzette|Crêpe Suzette]] *[[Kookboek/Croutons|Croutons]] *[[Kookboek/Cuba libre|Cuba libre]] *[[Kookboek/Cupcakes met Rozenwater|Cupcakes met Rozenwater]] *[[Kookboek/Curryworst op de barbecue|Curryworst op de barbecue]] *[[Kookboek/Vla#Custardpudding|Custardpudding]] ==D== *[[Kookboek/Indiase Dahl|Indiase Dahl]] *[[Kookboek/Daiquiri|Daiquiri]] *[[Kookboek/Dessertbuffet|Dessertbuffet]] *[[Kookboek/Dikke koek|Dikke koek]] *[[Kookboek/Dillesaus|Dillesaus]] *[[Kookboek/Dipsaus|Dipsaus]] *[[Kookboek/Dobos-taart|Dobos-taart]] *[[Kookboek/Dolma|Dolma]] *[[Kookboek/Doperwtensalade met kaas|Doperwtensalade met kaas]] *[[Kookboek/Doperwtjessalade met kapucijners|Doperwtjessalade met kapucijners]] *[[Kookboek/Duitse biefstuk|Duitse biefstuk]] ==E== *[[Kookboek/Gestoofde eend met sinaasappel|Eend (gestoofd) met sinaasappel]] *[[Kookboek/Eggnog|Eggnog]] *[[Kookboek/Ei-banaanpannenkoekjes|Ei-banaanpannenkoekjes]] *[[Kookboek/Eierfondue|Eierfondue]] *[[Kookboek/Eiersalade|Eiersalade]] *[[Kookboek/Gepocheerd ei|Gepocheerd ei]] *[[Kookboek/Enchilada|Enchilada]] *[[Kookboek/Eolische salade|Eolische salade]] *[[Kookboek/Erwtensoep|Erwtensoep]] ==F== *[[Kookboek/Fatányéros|Fatányéros]] (vleesgerecht) *[[Kookboek/Fazant à la Brabançonne|Fazant à la Brabançonne]] *[[Kookboek/Filosoof|Filosoof]] (vleesgerecht) *[[Kookboek/Flan|Flan]] *[[Kookboek/Flensje|Flensje]] *[[Kookboek/Foe Yong Hai|Foe Yong Hai]] *[[Kookboek/Forel Beauséjour|Forel Beauséjour]] *[[Kookboek/Fornello|Fornello]] *[[Kookboek/Frangipanetaart|Frangipanetaart]] *[[Kookboek/Friet|Friet]] *[[Kookboek/Friet-ei|Friet-ei]] *[[Kookboek/Frikandelbroodjes|Frikandelbroodjes]] *[[Kookboek/Fryske_dúmkes|Fryske dúmkes]] *[[Kookboek/Fudge|Fudge]] ==G== *[[Kookboek/Gado gado|Gado gado]] *[[Kookboek/Garnaalkroketten|Garnaalkroketten]] *[[Kookboek/Gâteau du Vully|Gâteau du Vully]] *[[Kookboek/Gazpacho|Gazpacho]] *[[Kookboek/Gehaktbal|Gehaktballen]] *[[Kookboek/Gehaktballetjes_met_ananas_en_paprika|Gehaktballetjes met ananas en paprika]] *[[Kookboek/Vleesbrood|Gehaktbrood]] *[[Kookboek/Gehakttaart|Gehakttaart]] *[[Kookboek/Gekookte spruitjes|Gekookte spruitjes]] *[[Kookboek/Gemista|Gemista]] (Grieks groentengerecht) *[[Kookboek/Geroosterde groenten|Geroosterde groenten]] *[[Kookboek/Gestoomde peentjes|Gestoomde peentjes]] *[[Kookboek/Goulash|Goulash]] *[[Kookboek/Goulashkruiden|Goulashkruiden]] *[[Kookboek/Griekse herderschotel|Griekse herderschotel]] *[[Kookboek/Griekse salade|Griekse salade]] *[[Kookboek/Groene kipcurry|Groene kipcurry]] *[[Kookboek/Pittige groenteschotel met boekweit|Pittige groenteschotel met boekweit]] *[[Kookboek/Groentesoep|Groentesoep]] *[[Kookboek/Guacamole|Guacamole]] ==H== *[[Kookboek/Hachee|Hachee]] *[[Kookboek/Hamburger|Hamburger]] *[[Kookboek/Hartige taart|Hartige taart]] *[[Kookboek/Havermoutkoekjes|Havermoutkoekjes]] *[[Kookboek/Hazelnootpasta|Hazelnootpasta]] *[[Kookboek/Hemelse modder|Hemelse modder]] *[[Kookboek/Herinnering aan het bos|Herinnering aan het bos]] *[[Kookboek/Hete bliksem|Hete bliksem]] / Hemel en aarde *[[Kookboek/Hongaarse cocktail|Hongaarse cocktail]] *[[Kookboek/Hongaarse Goulash (vegetarisch)|Hongaarse goulash (vegetarisch)]] *[[Kookboek/Hotdog|Hotdog]] *[[Kookboek/Hummus|Hummus]] *[[Kookboek/Hutsepot|Hutsepot]] (Vlaamse versie) *[[Kookboek/Hutspot|Hutspot]] (Nederlandse versie) *[[Kookboek/Hutspot met pastinaak|Hutspot met pastinaak]] *[[Kookboek/Huzarensalade|Huzarensalade]] ==I== *[[Kookboek/IJzerkoekje|IJzerkoekje]] *[[Kookboek/Indzjera|Indzjera]] *[[Kookboek/Italiaanse boerenschotel|Italiaanse boerenschotel]] ==J== *[[Kookboek/Jachtschotel|Jachtschotel]] *[[Kookboek/Jam|Jam]] *[[Kookboek/Jambalaya|Jambalaya]] *[[Kookboek/Japanse fondue voor een persoon|Japanse fondue voor een persoon]] *[[Kookboek/Jus|Jus]] ==K== *[[Kookboek/Kaasfondue|Kaasfondue]] *[[Kookboek/Gebakken kaas|Gebakken kaas]] *[[Kookboek/Kaaskroketten|Kaaskroketten]] *[[Kookboek/Kaassalade|Kaassalade]] *[[Kookboek/Kaassaus|Kaassaus]] *[[Kookboek/Kaastaart met frambozen|Kaastaart met frambozen]] *[[Kookboek/Kabeljauw met paprika|Kabeljauw met paprika]] *[[Kookboek/Kalfslever met druiven|Kalfslever met druiven]] *[[Kookboek/Kandeel|Kandeel]] *[[Kookboek/Kantonese rijst|Kantonese rijst]] *[[Kookboek/Kapsalon|Kapsalon]] (snack) *[[Kookboek/Karnemelkse pap|Karnemelkse pap]] *[[Kookboek/Kavarma|Kavarma]] *[[Kookboek/Saus met roux#Varianten|Kerriesaus]] *[[chillipepers.nl/Bereiden/Recepten#Khao_man_kaiKhao_man_kai|Khao man kai (Thais)]] *[[chillipepers.nl/Bereiden/Recepten#Khao_moo_daeng|Khao moo daeng (Thais)]] *[[Kookboek/Kidneybonen met gestoofde groenten|Kidneybonen met gestoofde groenten]] *[[Kookboek/Gevulde kipfilet met spinazie|Gevulde kipfilet met spinazie]] *[[Kookboek/Tandoorikip|Kip Tandoori]] *[[Kookboek/Kip in de hoed (kerrie)|Kip in de hoed (kerrie)]] *[[Kookboek/Kip in de hoed (prei en rijst)|Kip in de hoed (prei en rijst)]] *[[Kookboek/Kip in romige saus|Kip in romige saus]] *[[Kookboek/Stevige kippensoep|Stevige kippensoep]] *[[Kookboek/Kippenvleugels met sesamzaad|Kippenvleugels met sesamzaad]] *[[Kookboek/Kleefrijst met klapper en gula djawa|Kleefrijst met klapper en gula djawa]] *[[Kookboek/Kletskopje|Kletskopje]] *[[Kookboek/Kniepertie|Kniepertie]] *[[Kookboek/Knoflooksaus|Knoflooksaus]] *[[Kookboek/Knoflooksaus op kwarkbasis|Knoflooksaus op kwarkbasis]] *[[Kookboek/Knoflooksaus op yoghurtbasis|Knoflooksaus op yoghurtbasis]] *[[Kookboek/Knolselderijsoep|Knolselderijsoep]] *[[Kookboek/Komkommersalade|Komkommersalade]] *[[Kookboek/Kokoretsi|Kokoretsi]] *[[Kookboek/Konijn met pruimen|Konijn met pruimen]] *[[Kookboek/Königsberger Klopse|Königsberger Klopse]] (gehaktballetjes) *[[Kookboek/Stoofschotel met koolraap|Stoofschotel met koolraap]] *[[Kookboek/Koolrabi met boekweit|Koolrabi met boekweit]] *[[Kookboek/Koolsla|Koolsla]] *[[Kookboek/Kourabiedes|Kourabiedes]] (Griekse kerstkoekjes) *[[Kookboek/Kousenband voor Surinaamse roti|Kousenband voor Surinaamse roti]] *[[Kookboek/Gekookte kreeft|Kreeft (gekookt)]] *[[Kookboek/Krentjebrij|Krentjebrij]] (watergruwel) *[[Kookboek/Kroketten en bitterballen|Kroketten en bitterballen]] *[[Kookboek/Kruidenboter|Kruidenboter]] *[[Kookboek/Kruidnoten|Kruidnoten]] *[[Kookboek/Kruudmoes|Kruudmoes]] *[[Kookboek/Kwarktaart met bosbessen|Kwarktaart met bosbessen]] *[[Kookboek/Kwast|Kwast]] *[[Kookboek/Kweeperengelei|Kweeperengelei]] ==L== *[[chillipepers.nl/Bereiden/Recepten#Laap_Mu|Laap Mu (Thais)]] *[[Kookboek/Gestoofd lamsvlees|Gestoofd lamsvlees]] *[[Kookboek/Lasagne Bolognese|Lasagne Bolognese]] *[[Kookboek/Vegetarische lasagne|Vegetarische lasagne]] *[[Kookboek/Lasagne zonder oven|Lasagne zonder oven]] *[[Kookboek/Lekkerbekje|Lekkerbekje]] *[[Kookboek/Linzensalade|Linzensalade]] *[[Kookboek/Linzenschotel met rijst|Linzenschotel met rijst]] *[[Kookboek/Linzensoep|Linzensoep]] *[[Kookboek/Little Red Rooster|Little Red Rooster]] *[[Kookboek/Kruidige_loempiaatjes_met_zalm_en_garnaal|Loempiaatjes (kruidig) met zalm en garnaal]] *[[Kookboek/Luikse wafel|Luikse wafel]] ==M== *[[Kookboek/Macaronisoep|Macaronisoep]] *[[Kookboek/Maïssalade|Maïssalade]] *[[Kookboek/Maïssoep|Maïssoep]] *[[Kookboek/Maitrank|Maitrank]] *[[Kookboek/Mangochutney|Mangochutney]] *[[Kookboek/Margarita|Margarita]] *[[Kookboek/Marsepein|Marsepein]] *[[Kookboek/Marshmallow|Marshmallow]] *[[Kookboek/Mayonaise|Mayonaise]] *[[Kookboek/Mediterrane witte bonensoep|Mediterrane witte bonensoep]] *[[Kookboek/Meloen met ham|Meloen met ham]] *[[Kookboek/Melomakarona|Melomakarona]] (Griekse honingkoekjes) *[[Kookboek/Mergballetjes|Mergballetjes]] *[[Kookboek/Meringue|Meringue]] *[[Kookboek/Mexicaanse bonenschotel|Mexicaanse bonenschotel]] *[[Kookboek/Milkshake|Milkshake]] *[[Kookboek/Minestronesoep|Minestronesoep]] *[[Kookboek/Mojito|Mojito]] *[[Kookboek/Moqueca|Moqueca]] (Braziliaans visgerecht) *[[Kookboek/Moscow Mule|Moscow Mule]] *[[Kookboek/Gebakken mosselen|Gebakken mosselen]] *[[Kookboek/Mosselen au gratin|Mosselen au gratin]] *[[Kookboek/Mosterd|Mosterd]] *[[Kookboek/Mosterdsaus|Mosterdsaus]] *[[Kookboek/Mosterdsoep|Mosterdsoep]] *[[Kookboek/Groninger mosterdsoep|Groninger mosterdsoep]] *[[Kookboek/Moussaka|Moussaka]] *[[Kookboek/Vegetarische moussakarolletjes|Vegetarische moussakarolletjes]] *[[Kookboek/Mousse voor zalmtartaar|Mousse voor zalmtartaar]] *[[Kookboek/Mozzarella met tomaten|Mozzarella met tomaten]] *[[Kookboek/Muffins|Muffins]] ==N== * [[Kookboek/Naakte kindertjes in het gras|Naakte kindertjes in het gras]] (stamppot snijbonen) * [[Kookboek/Nachos|Nachos]] * [[Kookboek/Nasi goreng|Nasi goreng]] * [[Kookboek/Oer Nasi Goreng|Oer Nasi Goreng]] * [[Kookboek/Vegetarische nasi|Vegetarische nasi]] * [[Kookboek/Nasi rames|Nasi rames]] * [[Kookboek/Niter kibbeh|Niter kibbeh]] ==O== *[[Kookboek/Oer Nasi Goreng|Oer Nasi Goreng]] *[[Kookboek/Oesterveloutésoep|Oesterveloutésoep]] *[[Kookboek/Okersoep|Okersoep]] *[[Kookboek/Oliebollen|Oliebollen]] *[[Kookboek/Øllebrød|Øllebrød]] *[[Kookboek/Omelet|Omelet]] *[[Kookboek/Oost-Indische kerssoep|Oost-Indische kerssoep]] *[[Kookboek/Oost-Vlaamse vlaai|Oost-Vlaamse vlaai]] *[[Kookboek/Orgasme|Orgasme]] *[[Kookboek/Ossenstaartsoep|Ossenstaartsoep]] *[[Kookboek/Ovenschotel van fusili en kaas|Ovenschotel van fusili en kaas]] ==P== *[[Kookboek/Paddenstoelenragout|Paddenstoelenragout]] *[[Kookboek/Paella|Paella]] *[[Kookboek/Paling in kervelsoep|Paling in kervelsoep]] *[[Kookboek/Panna cotta|Panna cotta]] *[[Kookboek/Pannenkoeken|Pannenkoeken]] *[[Kookboek/Paris-Brest|Paris-Brest]] *[[Kookboek/Pão de queijo|Pão de queijo]] (deegbolletjes) *[[Kookboek/Gevulde paprika (vlees-groente)|Gevulde paprika (vlees-groente)]] *[[Kookboek/Gevulde paprika (mediterraans)|Gevulde paprika (mediterraans)]] *[[Kookboek/Paprika-komkommersalade|Paprika-komkommersalade]] *[[Kookboek/Paprikasoep|Paprikasoep]] *[[Chillipepers.nl/Bereiden/Recepten#Zoete Hete Paprikasoep|Zoete Hete Paprikasoep]] *[[Kookboek/Pasta champignons room|Pasta champignons room]] *[[Kookboek/Pasta met budgetbolognese|Pasta met budgetbolognese]] *[[Kookboek/Pasta met kip|Pasta met kip]] *[[Kookboek/Pasta met mozzarella, tomaten en basilicum|Pasta met mozzarella, tomaten en basilicum]] *[[Kookboek/Pasta met parmaham|Pasta met parmaham]] *[[Kookboek/Pasta met rijst en gehakt|Pasta met rijst en gehakt]] *[[Kookboek/Pasta met romige tomatensaus|Pasta met romige tomatensaus]] *[[Kookboek/Roze pasta|Roze pasta]] *[[Kookboek/Pasta met simpele groentensaus|Pasta met simpele groentensaus]] *[[Kookboek/Pasta met spinazie en roomkaas|Pasta met spinazie en roomkaas]] *[[Kookboek/Pasta met tonijn en appel|Pasta met tonijn en appel]] *[[Kookboek/Pasta met venkel|Pasta met venkel]] *[[Kookboek/Pasta met zalm en rucola|Pasta met zalm en rucola]] *[[Kookboek/Pastasalade|Pastasalade]] *[[Kookboek/Pastinaak gestoofd in pompoen|Pastinaak gestoofd in pompoen]] *[[Kookboek/Patat|Patat]] *[[Kookboek/Patatas bravas|Patatas bravas]] *[[Kookboek/Patátes me skórtho|Patátes me skórtho]] *[[Kookboek/Paté|Paté]] *[[Kookboek/Peentjes geglaceerd in sinaasappelsap|Peentjes geglaceerd in sinaasappelsap]] *[[Kookboek/Gestoomde peentjes|Peentjes (gestoomd)]] *[[Kookboek/Peersalade met blauwschimmelkaas|Peersalade met blauwschimmelkaas]] *[[Kookboek/Peertjes met aardappelkoekjes en biefstuk|Peertjes met aardappelkoekjes en biefstuk]] *[[Kookboek/Saus met roux#Varianten|Pepersaus]] *[[Kookboek/Pesto|Pesto]] *[[Kookboek/Pesto pasta|Pesto pasta]] *[[Kookboek/Vegetarische peulvruchtensoep|Vegetarische peulvruchtensoep]] *[[Kookboek/Piccalilly|Piccalilly]] *[[Kookboek/Pina Colada|Pina Colada]] *[[Kookboek/Pinchos|Pinchos]] *[[Kookboek/Pindasoep (eenvoudige)|Pindasoep (eenvoudige)]] *[[Kookboek/Pindasoep (Surinaamse)|Pindasoep (Surinaamse)]] *[[Kookboek/Pizza|Pizza]] *[[Kookboek/Pizza Flandria|Pizza Flandria]] *[[Kookboek/Pizza Salami|Pizza Salami]] *[[Kookboek/Poestasaus|Poestasaus]] *[[Kookboek/Poffert|Poffert]] *[[Kookboek/Poffertjes|Poffertjes]] *[[Kookboek/Volkoren pompoenbrood|Pompoenbrood, volkoren]] *[[Kookboek/Pompoenpuree|Pompoenpuree]] *[[Kookboek/Pompoensoep met appel|Pompoensoep met appel]] *[[Kookboek/Pompoensoep gekruid en met groenten|Gekruide pompoensoep met groenten]] *[[Kookboek/Indiase pompoensoep|Indiase pompoensoep]] *[[Kookboek/Zoete pompoentaart|Pompoentaart, zoete]] *[[Kookboek/Polenta|Polenta]] *[[Kookboek/Pot-au-feu|Pot-au-feu]] (Franse stoofpot) *[[Kookboek/Potjiekos|Potjiekos]] (Zuid-Afrikaanse stoofpot) *[[Kookboek/Preisoep|Preisoep]] *[[Kookboek/Preistoofpot|Preistoofpot]] *[[Kookboek/Preitaart|Preitaart]] ==Q== *[[Kookboek/Quatre quart|Quatre quart]] (soort cake) ==R== *[[Kookboek/Rabarbermoes|Rabarbermoes]] *[[Kookboek/Raclette (gerecht)|Raclette]] *[[Kookboek/Ragoût|Ragoût]] *[[Kookboek/Ratatouille|Ratatouille]] *[[Kookboek/Ravioli met wortelvulling|Ravioli met wortelvulling]] *[[Kookboek/Regenboogtaart|Regenboogtaart]] *[[Kookboek/Rendang|Rendang]] (Indonesisch rundvleesgerecht) *[[Kookboek/Rijst met gehakt en groenten|Rijst met gehakt en groenten]] *[[Kookboek/Rijst met gehakt en perziken|Rijst met gehakt en perziken]] *[[Kookboek/Rijst met kip en groenten|Rijst met kip en groenten]] *[[Kookboek/Rijst met kokos en mango chutney|Rijst met kokos en mango chutney]] *[[Kookboek/Rijst met paksoi|Rijst met paksoi]] *[[Kookboek/Rijst met rookworst en groente|Rijst met rookworst en groente]] *[[Kookboek/Kruidige rijst|Kruidige rijst]] *[[Kookboek/Rijstebrij|Rijstebrij]] *[[Kookboek/Rijstekoekje|(Zoete) Rijstekoekje]] *[[Kookboek/Hartige rijstkoekjes|Hartige rijstkoekjes]] *[[Kookboek/Rijstepap|Rijstepap]] *[[Kookboek/Rijstevlaai|Rijstevlaai]] *[[Kookboek/Rijstsalade|Rijstsalade]] *[[Kookboek/Rijsttafel|Rijsttafel]] *[[Kookboek/Risotto|Risotto]] *[[Kookboek/Rodebietjessalade|Rodebietjessalade]] *[[Kookboek/Rode biet-paprikasalade|Rode biet-paprikasalade]] *[[Kookboek/Warme bietensalade|Warme bietensalade]] *[[Kookboek/Rodekool-gehakttaart|Rodekool-gehakttaart]] *[[Kookboek/Rodekool met appel|Rodekool met appel]] *[[Kookboek/Gestoofde rode kool|Gestoofde rode kool]] *[[Kookboek/Rodekoolsalade|Rodekoolsalade]] *[[Kookboek/Vegetarische rodekoolstamppot|Vegetarische rodekoolstamppot]] *[[Kookboek/Rodelinzensoep|Rodelinzensoep]] *[[Kookboek/Roerei|Roerei]] *[[Kookboek/Romige kerriesoep|Romige kerriesoep]] *[[Kookboek/Boter|Roomboter]] *[[Kookboek/Roomijs|Roomijs]] *[[Kookboek/Roquefortsaus|Roquefortsaus]] *[[Kookboek/Roquefort-sektsoep|Roquefort-sektsoep]] *[[Kookboek/Rösti|Rösti]] *[[Kookboek/Roux|Roux]] *[[Kookboek/Rundvlees in bier|Rundvlees in bier]] ==S== *[[Kookboek/Sabayon|Sabayon]] *[[Kookboek/Sachertorte|Sachertorte]] *[[Kookboek/Saladesaus|Saladesaus]] *[[Kookboek/Salade niçoise|Salade niçoise]] *[[Kookboek/Sambal goreng boontjes|Sambal goreng boontjes]] *[[Kookboek/Sandwichrol|Sandwichrol]] *[[Kookboek/Sangria|Sangria]] (drank) *[[Kookboek/Saté Teriyaki op de barbecue|Saté Teriyaki op de barbecue]] *[[Kookboek/Satésaus|Satésaus]] *[[Kookboek/Saus met roux|Sauzen op basis van een roux]], o.a. asperge-, kerrie- en pepersaus *[[Kookboek/Stoofpot met schelvis|Stoofpot met schelvis]] *[[Kookboek/Schnitzel-roomsaus|Schnitzel-roomsaus]] *[[Kookboek/Scholfilet in bouillon|Scholfilet in bouillon]] *[[Kookboek/Schuimomelet|Schuimomelet]] *[[Kookboek/Schuimpjes|Schuimpjes]] *[[Kookboek/Scones|Scones]] *[[Kookboek/Screwdriver|Screwdriver]] *[[Kookboek/Selderijsalade|Selderijsalade]] *[[Kookboek/Shoarma|Shoarma]] *[[Kookboek/Siciliaanse spaghetti|Siciliaanse spaghetti]] *[[Kookboek/Sieuw mai|Sieuw mai]] *[[Kookboek/Gegratineerde Sint Jacobsschelp|Sint Jacobsschelp (gegratineerd)]] *[[Kookboek/Gepocheerde Sint Jacobsschelp met kaassaus|Sint Jacobsschelp (gepocheerd) met kaassaus]] *[[Kookboek/Slagroom|Slagroom]] *[[Kookboek/Smoske|Smoske]] *[[Kookboek/Snickerbroodje|Snickerbroodje]] *[[Kookboek/Snijbonen met tomaten|Snijbonen met tomaten]] *[[Kookboek/Soepbal|Soepbal(letjes)]] *[[Kookboek/Soezen|Soezen]] *[[Kookboek/Sorbetijs|Sorbetijs]] *[[Kookboek/Soufflé|Soufflé]] *[[Kookboek/Souvlaki|Souvlaki]] *[[Kookboek/Spaanse tortilla|Spaanse tortilla]] *[[Kookboek/Spaghetti Bolognese|Spaghetti Bolognese]] *[[Kookboek/Spaghetti met herfstpaddenstoelen‎|Spaghetti met herfstpaddenstoelen]] *[[Kookboek/Romige spaghetti met groenten|Romige spaghetti met groenten]] *[[Kookboek/Spanakópita|Spanakópita]] *[[Kookboek/Spekdik|Spekdik]] *[[Kookboek/Sperziebonen met tomaten|Sperziebonen met tomaten]] *[[Kookboek/Sperzieboontjes met knoflook|Sperzieboontjes met knoflook]] *[[Kookboek/Spitskoolstoofpot|Spitskoolstoofpot]] *[[Kookboek/Spiegelei|Spiegelei]] *[[Kookboek/Spruitjes met spek en ui|Spruitjes met spek en ui]] *[[Kookboek/Stamppot|Stamppot]] *[[Kookboek/Stamppot rauwe andijvie|Stamppot rauwe andijvie]] *[[Kookboek/Stamppot boerenkool|Stamppot boerenkool]] *[[Kookboek/Stamppot wortel en venkel|Stamppot wortel en venkel]] *[[Kookboek/Stamppot zuurkool|Stamppot zuurkool]] *[[Kookboek/Stifádo|Stifádo]] *[[Kookboek/Stoofperen (recept)|Stoofperen]] *[[Kookboek/Stoofperen met spek|Stoofperen met spek]] *[[Kookboek/Stoofpot|Stoofpot]] *[[Kookboek/Stoofschotel met koolraap|Stoofschotel met koolraap]] *[[Kookboek/Stoofschotel met wintergroenten|Stoofschotel met wintergroenten]] *[[Kookboek/Sudderlapjes|Sudderlapjes]] *[[Kookboek/Suikerbrood|Suikerbrood]] *[[Chillipepers.nl/Bereiden/Recepten#Sukiyaki-wok|Sukiyaki-wok]] (Thaise kip) *[[Kookboek/Surinaamse kerrie-aardappelen|Surinaamse kerrie-aardappelen]] *[[Kookboek/Surinaamse nasi|Surinaamse nasi]] *[[Kookboek/Surinaamse nasi goreng|Surinaamse nasi goreng]] *[[Kookboek/Surinaamse roti|Surinaamse roti]] *[[Kookboek/Sushi|Sushi]] ==T== *[[Kookboek/Taco|Taco]] *[[Kookboek/Taco's met zoete aardappel en zwarte bonen | Taco's met zoete aardappel en zwarte bonen]] *[[Kookboek/Tandoorikip|Tandoorikip]] *[[Kookboek/Tartaartje|Tartaartje]] *[[Kookboek/Tante Wieskoek|Tante Wieskoek]] *[[Kookboek/Tequila Sunrise|Tequila Sunrise]] *[[Kookboek/Thousand Island Dressing|Thousand Island Dressing]] *[[Kookboek/Tim’s salade|Tim’s salade]] *[[Kookboek/Tiramisu|Tiramisu]] *[[Kookboek/Tjaptjoi|Tjaptjoi]] (Aziatisch groentengerecht) *[[Kookboek/Toastjes|Toastjes]] *[[Kookboek/Tofu voor Surinaamse roti|Tofu voor Surinaamse roti]] *[[Kookboek/Tom kha kai|Tom kha kai]] *[[Kookboek/Tomaten op de barbecue|Tomaten op de barbecue]] *[[Kookboek/Gevulde tomaten|Gevulde tomaten]] *[[Kookboek/Tomatenchutney|Tomatenchutney]] *[[Kookboek/Tomatenketchup|Tomatenketchup]] *[[Kookboek/Tomatenrijst|Tomatenrijst]] *[[Kookboek/Tomatensalade|Tomatensalade]] *[[Kookboek/Tomatensalsa|Tomatensalsa]] *[[Kookboek/Tomatensaus|Tomatensaus]] *[[Kookboek/Tomatensoep|Tomatensoep]] *[[Kookboek/Hollandse tomatensoep|Hollandse tomatensoep]] *[[Kookboek/Tomatengroentesoep|Tomatengroentesoep]] *[[Kookboek/Tonijnsalade|Tonijnsalade]] *[[Kookboek/Tosti|Tosti]] *[[Kookboek/Tuinbonenstoofpot|Tuinbonenstoofpot]] *[[Kookboek/Turks brood|Turks brood]] *[[Kookboek/Tuttifrutti|Tuttifrutti]] *[[Kookboek/Tzatziki|Tzatziki]] ==U== *[[Kookboek/Uiensoep|Uiensoep]] *[[Kookboek/Uitsmijter#Varianten|Uitsmijter]] ==V== [[Kookboek/Vla#Custardpudding|Vanillepudding]] *[[Kookboek/Vanillesuiker|Vanillesuiker]] *[[Kookboek/Vanillewafels|Vanillewafels]] *[[Kookboek/Varkenshaas|Varkenshaas]] *[[Kookboek/Varkenskarbonade|Varkenskarbonade]] *[[Kookboek/Varkenslapje|Varkenslapje]] *[[Kookboek/Varkenslende met mascarponesaus|Varkenslende met mascarponesaus]] *[[Kookboek/Varkensvlees in zoetzure saus|Varkensvlees in zoetzure saus]] *[[Kookboek/Vasilopita|Vasilopita]] (Grieks brood) *[[Kookboek/Vegetarische shoarma|Vegetarische shoarma]] *[[Kookboek/Veloutésaus|Veloutésaus]] *[[Kookboek/Veloutésaus|Veloutésoep]] *[[Kookboek/Venkel uit de oven|Venkel uit de oven]] *[[Kookboek/Venkel-appelsalade|Venkel-appel salade]] *[[Kookboek/Venkelsoep|Venkelsoep]] *[[Kookboek/Vinaigrette|Vinaigrette]] *[[Kookboek/Gebakken visfilet|Gebakken visfilet]] *[[Kookboek/Vis uit de oven|Vis uit de oven]] *[[Kookboek/Vla|Vla]] *[[Kookboek/Vlaai|Vlaai]] *[[Kookboek/Vlaamse stoofkarbonaden|Vlaamse stoofkarbonaden]] *[[Kookboek/Vlaflip|Vlaflip]] *[[Kookboek/Vleesbrood|Vleesbrood]] *[[Kookboek/Vleesfondue|Vleesfondue]] *[[Kookboek/Vliegenzwammen|Vliegenzwammen]] *[[Kookboek/Vogelnestjes|Vogelnestjes]] (eiergerechten) *[[Kookboek/Volkoren pompoenbrood|Volkoren pompoenbrood]] *[[Kookboek/Volkorenbrood|Volkorenbrood]] *[[Kookboek/Vriendschapskoek|Vriendschapskoek]] *[[Kookboek/Vruchtenbowl|Vruchtenbowl]] *[[Kookboek/Vruchtensalade|Vruchtensalade]] ==W== *[[Kookboek/Waldorfsalade|Waldorfsalade]] *[[Kookboek/Krentjebrij|Watergruwel]] (krentjebrij) *[[Kookboek/Waterkers-aardappelsoep|Waterkers-aardappelsoep]] *[[Kookboek/Wentelteefje|Wentelteefje]] *[[Kookboek/White Russian|White Russian]] *[[Kookboek/Whoopie|Whoopie]] *[[Kookboek/Stoofschotel met wintergroenten|Stoofschotel met wintergroenten]] *[[Kookboek/Witbrood|Witbrood]] *[[Kookboek/Witlof met kaas|Witlof met kaas]] *[[Kookboek/Witlof uit de oven|Witlof uit de oven]] *[[Kookboek/Witlofsalade|Witlofsalade]] *[[Kookboek/Witlofsalade van de nonnen|Witlofsalade van de nonnen]] *[[Kookboek/Witlofschotel|Witlofschotel]] *[[Kookboek/Witlofsoep|Witlofsoep]] *[[Kookboek/Witlofsoep (maaltijdsoep)|Witlofsoep (maaltijdsoep)]] *[[Kookboek/Witte bonenschotel|Witte bonenschotel]] *[[Kookboek/Witte bonensoep|Witte bonensoep]] *[[Kookboek/Gestoofde witte kool|Gestoofde witte kool]] *[[Kookboek/Saus met roux#Varianten|Witte wijnsaus]] *[[Kookboek/Gebakken worst|Gebakken worst]] *[[Kookboek/Wortelsalade|Wortelsalade]] *[[Kookboek/Wortelsoep|Wortelsoep]] ==X== *... ==Y== *[[Kookboek/Yoghurt met appelmoes en noten|Yoghurt met appelmoes en noten]] *[[Kookboek/Yoghurt met honing en walnoten|Yoghurt met honing en walnoten]] *[[Kookboek/Yoghurtsoep|Yoghurtsoep]] *[[Kookboek/Yoghurttaart met kersen|Yoghurttaart met kersen]] *[[Kookboek/Yogonaise|Yogonaise]] ==Z== *[[Kookboek/Zaadjestaart|Zaadjestaart]] *[[Kookboek/Gestoofde zalm|Gestoofde zalm]] *[[Kookboek/Zalmmousse|Zalmmousse]] (opgestijfd) *[[Kookboek/Smeuïge zalmmousse|Smeuïge zalmmousse]] *[[Kookboek/Zandkoekjes|Zandkoekjes]] *[[Kookboek/Zeevruchtensalade met inktvis en garnalen|Zeevruchtensalade met inktvis en garnalen]] *[[Kookboek/Zoete pompoentaart|Zoete pompoentaart]] *[[Kookboek/Zombie|Zombie]] *[[Kookboek/Zomerse erwtensoep|Zomerse erwtensoep]] *[[Kookboek/Zootje van paling|Zootje van paling]] *[[Kookboek/Zopie|Zopie]] *[[Kookboek/Zürcher geschnetzeltes|Zürcher geschnetzeltes]] *[[Kookboek/Zuurkoolsalade|Zuurkoolsalade]] *[[Kookboek/Zoetzure zuurkoolschotel met kip|Zoetzure zuurkoolschotel met kip]] *[[Kookboek/Zuurkoolsoep|Zuurkoolsoep]] *[[Kookboek/Stamppot zuurkool|Zuurkoolstamppot]] *[[Kookboek/Zuurkool met fruit en kip|Zuurkool met fruit en kip]] *[[Kookboek/Zuurvlees|Zuurvlees]] *[[Kookboek/Zweedse gehaktballetjes|Zweedse gehaktballetjes]] </div> {{Sub}} {{Navigatie recepten}} {{Navigatie kookboek}} [[Categorie:Kookboek|Recepten]] [[Categorie:Kookboek - inhoud|*Recepten]] 6thgrkxmn9l2xcmx2ocrrxlch1uxk2l 0 9169 429569 382606 2026-09-09T18:11:02Z ~2026-48922-89 29803 /* Letters en tweeklanken */ 429569 wikitext text/x-wiki {{Latijn/Index}} ==Letters en tweeklanken== De uitspraak van de meeste letters is in het Latijn zoals in het Nederlands, met uitzondering van de onderstaande letters en tweeklanken. Daarbij dienen we te bedenken dat de j, k en de w wel als klank, maar niet als letter in het Latijn voorkomen. {| class="wikitable" |- ! Latijn ! Uitspraak ! Voorbeel |- | c | als k | clamare ("klamare") |- | g | als g in het Franse 'garçon', of als g in het Engelse 'goal' | gladiator ("gladiator") |- | gu | als gw | in Italiaanse guardare ("gwardare") |- | i | als ie in 'liter', als j indien beginletter voor een klinker | in ("ien"), iam ("jam") |- | qu | als kw | equus ("eekwoes") |- | u | als oe | servus ("serwoes") |- | v | als w | via ("wia") |- ! colspan="3" | Tweeklanken |- | ae | als aaj | Caesar ("Kaajsar") |- | oe | als ooj | Moenia ("Moojnieja") |- | au | als aw | Claudia ("Clawdieja") |- | uu | als oewoe | Lacuus ("lakoewoes") |} ==Klemtoon== ''Dit gedeelte is niet zo belangrijk, door veel te oefenen ga je de klemtoon vanzelf aanpassen'' Voor het leggen van de klemtoon zijn er drie mogelijkheden: <ol> <li>een woord bestaat uit ''twee'' lettergrepen: dan ligt de klemtoon op de eerste lettergreep, bijvoorbeeld ''clámat, tácet''</li> <li>een woord bestaat uit ''drie of meer'' lettergrepen en de voorlaatste lettergreep is ''lang'': dan ligt de klemtoon op deze lettergreep, bijvoorbeeld ''impe'''ra'''tor, tri'''bu'''nus, simu'''la'''crum''</li> <li>een woord bestaat uit ''drie of meer'' lettergrepen en de voorlaatste lettergreep is ''kort'': dan ligt de klemtoon op de op twee na laatste lettergreep, bijvoorbeeld '''''po'''pulus, '''i'''terum, spec'''ta'''culum''</li> </ol> <br> Een lettergreep is lang: <ol><li>als de klinker die erin staat lang is</li><li>als de klinker die erin staat kort is, maar gevolgd wordt door twee of meer medeklinkers</li></ol> <br> {{Latijn/Index}} {{Sub}} d9muf53ig1j4v11zxrneccesewstk5g 429570 429569 2026-09-09T18:11:32Z ~2026-48922-89 29803 429570 wikitext text/x-wiki {{Latijn/Index}} ==Letters en tweeklanken== De uitspraak van de meeste letters is in het Latijn zoals in het Nederlands, met uitzondering van de onderstaande letters en tweeklanken. Daarbij dienen we te bedenken dat de j, k en de w wel als klank, maar niet als letter in het Latijn voorkomen. {| class="wikitable" |- ! Latijn ! Uitspraak ! Voorbeeld |- | c | als k | clamare ("klamare") |- | g | als g in het Franse 'garçon', of als g in het Engelse 'goal' | gladiator ("gladiator") |- | gu | als gw | in Italiaanse guardare ("gwardare") |- | i | als ie in 'liter', als j indien beginletter voor een klinker | in ("ien"), iam ("jam") |- | qu | als kw | equus ("eekwoes") |- | u | als oe | servus ("serwoes") |- | v | als w | via ("wia") |- ! colspan="3" | Tweeklanken |- | ae | als aaj | Caesar ("Kaajsar") |- | oe | als ooj | Moenia ("Moojnieja") |- | au | als aw | Claudia ("Clawdieja") |- | uu | als oewoe | Lacuus ("lakoewoes") |} ==Klemtoon== ''Dit gedeelte is niet zo belangrijk, door veel te oefenen ga je de klemtoon vanzelf aanpassen'' Voor het leggen van de klemtoon zijn er drie mogelijkheden: <ol> <li>een woord bestaat uit ''twee'' lettergrepen: dan ligt de klemtoon op de eerste lettergreep, bijvoorbeeld ''clámat, tácet''</li> <li>een woord bestaat uit ''drie of meer'' lettergrepen en de voorlaatste lettergreep is ''lang'': dan ligt de klemtoon op deze lettergreep, bijvoorbeeld ''impe'''ra'''tor, tri'''bu'''nus, simu'''la'''crum''</li> <li>een woord bestaat uit ''drie of meer'' lettergrepen en de voorlaatste lettergreep is ''kort'': dan ligt de klemtoon op de op twee na laatste lettergreep, bijvoorbeeld '''''po'''pulus, '''i'''terum, spec'''ta'''culum''</li> </ol> <br> Een lettergreep is lang: <ol><li>als de klinker die erin staat lang is</li><li>als de klinker die erin staat kort is, maar gevolgd wordt door twee of meer medeklinkers</li></ol> <br> {{Latijn/Index}} {{Sub}} 6qz4e3jhijzsd8nfll4ac38l1g8py5u 0 46775 429499 429453 2026-09-09T12:09:18Z Benedict Wydooghe 14251 429499 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Cquote|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het eerste hoofdstuk is thematisch van aard met de vraag: [[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel1|wat is geschiedenis]]. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 9v1ygjt5083r3ue5iglvl3bo1v5q0yx 429501 429499 2026-09-09T12:10:05Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429501 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Cquote|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het eerste hoofdstuk is thematisch van aard met de vraag: [[nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel1|wat is geschiedenis]]. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = j479faprvc19hw604s6panukmofkg7v 429502 429501 2026-09-09T12:16:02Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429502 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Cquote|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het eerste hoofdstuk is thematisch van aard met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 6jsmwt2ba7iily9uiwbf9580v8hgrbh 429503 429502 2026-09-09T12:21:04Z Benedict Wydooghe 14251 429503 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Cquote|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1/eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = d8m7yxt64gnvwfpa96m6li90b9swb4r 429504 429503 2026-09-09T12:21:53Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429504 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Cquote|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 79yxhw87ske5tit7biuwf4nmbknkbyl 429505 429504 2026-09-09T12:22:20Z Benedict Wydooghe 14251 /* Welkom op Wikibooks */ 429505 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = ets2zjxsj1xfrpre9fqjrawiti1t8li 429506 429505 2026-09-09T12:26:28Z Benedict Wydooghe 14251 /* Een test */ 429506 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = m5b5plu0dzgdpa0r43wtlwm4r22rf3i 429507 429506 2026-09-09T12:27:08Z Benedict Wydooghe 14251 /* Een test */ 429507 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van de wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|deel 5a]]) of de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|deel 5b]]) In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6|Deel 6]] focust op de [[negentiende eeuw]]. Engeland is aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|Deel 7]], de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2022]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|Besluitend kijken in de toekomst]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 5zpau5bg3loqqw4rqgvmlxj6h7wn3i1 429508 429507 2026-09-09T12:40:47Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429508 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[[Welzijnenveiligheid/Deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel18c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = id8se491eyo9s6xl3ik1c5kit2gtdzm 429509 429508 2026-09-09T12:41:28Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429509 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel18c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = mqt9geygufbbqsgaba3h5bsab1ldzta 429510 429509 2026-09-09T12:43:08Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429510 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? ;Leerdoelen 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|De Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel18c|De koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = md61nd381xu1us9vkqgrsm33vmnf99j 429511 429510 2026-09-09T12:44:23Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429511 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = mpakkr92jell03u3ci3xeyxe4twmiyf 429512 429511 2026-09-09T12:44:46Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429512 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Cquote|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = e0jywz2hwykvayfd8zcesjx1iu4gjac 429513 429512 2026-09-09T12:45:10Z Benedict Wydooghe 14251 /* ♣ Rode draad: van Eden tot heden */ 429513 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = rwsqvbgwv3gco64gpwjc6zufu5iq3lf 429514 429513 2026-09-09T12:45:41Z Benedict Wydooghe 14251 /* ♣ Rode draad: van Eden tot heden */ 429514 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk van deze Wikipagina. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = may74a4kdr90w2kr0oxlkqurbjnztey 429515 429514 2026-09-09T12:46:13Z Benedict Wydooghe 14251 /* Gouden tip */ 429515 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|[[Conan Doyle|A. Conan Doyle]], ''[[The adventures of Sherlock Holmes]]''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|[[Marc Callewaert]]''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|[[Steve Miller Band]], 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|[[Pascal Verbeken]], 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|[[Jill Lepore]]}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|[[Dirk De Wachter]]}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in [[1816]] op de [[Atlantische Oceaan]]. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de [[kapitein (schip)|kapitein]] en de organisatie van de reddingsoperatie waren een flop. Drijvend op de [[Romantiek (schilderkunst)|Romantiek]] schilderde [[Géricault]] deze gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het [[Voorlopig Bewind (België)|Voorlopig Bewind]] erkende hen als [[Burgerwacht (België)|burgerwacht]]. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft [[E.T.A. Hoffman]]: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in [[1864]] in [[Atlanta]], Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = jhu7umz0hu8plzgg8hmv352s9iba9vz 429516 429515 2026-09-09T12:54:21Z Benedict Wydooghe 14251 429516 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . {{Navigatie koningen België}} . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = dlixggfibxuqo47qioqa08bzjqh2p93 429517 429516 2026-09-09T12:59:51Z Benedict Wydooghe 14251 /* Oplossingen */ 429517 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 6vn0icr4cxygimoifhueyzuyxauue8j 429519 429517 2026-09-09T13:07:51Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429519 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = kborivz0kxu37ugwtc467la4vhvt9k4 429520 429519 2026-09-09T13:09:12Z Benedict Wydooghe 14251 /* EXAMENVRAGEN */ 429520 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 4t0gzcj2f2r92v5ejl9k6jx6a2vaq75 429521 429520 2026-09-09T13:09:43Z Benedict Wydooghe 14251 /* EXAMENVRAGEN */ 429521 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Cquote|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 2f30ut7t65pjmckzsd5uvedqrx6bawc 429522 429521 2026-09-09T13:09:55Z Benedict Wydooghe 14251 /* EXAMENVRAGEN */ 429522 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel1|Deel I_Historische modellen, besef en denkrichtingen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel2|Deel II_Van nomade tot nederzetting]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel3|Deel III_Oudheid en Romeinen]] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel4|Deel IV_Middeleeuwen]] . ;Deel V_Nieuwe Tijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5a|'''Deel VA: Humanisme en Renaissance''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel5b|'''Deel VB: Verlichting''']] . ;Deel VI_Revolutietijd . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6a|'''Deel VIA: Franse Revolutie, 1789-1815''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6ba|'''Deel VIB: Belgische Revolutie, 1815-1830''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel6c|'''Deel VIC: Industriële Revolutie, 1770-1890''']]. . ;Deel VII_Op naar de wereldramp . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7|'''Deel VIIA: Fin de siècle''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7b|'''Deel VIIB: Eerste Wereldoorlog''']]. . ;Deel VIII_1920-20220 . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8a|'''Deel VIIIA: Interbellum 1919-1939''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8b|'''Deel VIIIB: Tweede Wereldoorlog 1940-1944''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8c|'''Deel VIIIC: Koude Oorlog 1945-1989''']] . * [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel8d|'''Deel VIIID: 1990-2020''']] . ;[[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel9|'''Deel IX_Een futurologisch besluit''']] . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 7ynntwyi3huadoxuwn00fkgziz4gb24 429523 429522 2026-09-09T13:10:23Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429523 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = qddc9s2qbb669qy3r8cpaoc23zjczh2 429524 429523 2026-09-09T13:11:07Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429524 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 4f1x66fxzr8e0cdz1951pztl2tsle8z 429525 429524 2026-09-09T13:13:21Z Benedict Wydooghe 14251 /* EXAMENVRAGEN */ 429525 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . = '''BRONNEN''' = . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = ohwxnzbsl0rg6yc2peod823m98q184e 429526 429525 2026-09-09T13:14:42Z Benedict Wydooghe 14251 /* BRONNEN */ 429526 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = paubror6xuaj4rwame0yz836ttauwyg 429527 429526 2026-09-09T13:15:45Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429527 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Cquote|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... | Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006 ([http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006/08/paars.html blogbericht] in blogarchief [http://arcadim-in-arcadie.blogspot.com/2006_08_01_archive.html augustus 2006])</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 40h1ytxrl6cx89stw8czju0kjkjccus 429528 429527 2026-09-09T13:16:42Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429528 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Cquote|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 2z4pl1uo4psms9pgz34otj4poldmn5q 429529 429528 2026-09-09T13:17:19Z Benedict Wydooghe 14251 /* Of toch niet? */ 429529 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Cquote|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Cquote|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Cquote|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Cquote|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . = '''BRONNEN''' = 5mlb1qfmqgubvaskuryqj1z1h5hmc9w 429530 429529 2026-09-09T13:18:25Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429530 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' ([[Allegorie (beeldende kunst)|allegorie]] van geschiedenis), [[Nikolaos Gyzis]], 1892. '''Geschiedenis''' verwijst naar de [[Vakwetenschap|vakdiscipline]] die [[Chronologie|chronologische]] ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van [[Historische bron|bronnen]] om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het [[musket]]. Veiligheid is aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de [[Amerikaanse Burgeroorlog]]. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. De passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| [[Sam Cooke]], [[1958]]: [[Wonderful World]]}} . [[Sam Cooke]] werd nooit oud, maar [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik kies ervoor om Toledo niet te gebruiken. Wikipedia heeft een prettige interface en laat snelle verbanden toe. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . = '''BRONNEN''' = ozxmalq4ddx3g6wz58kbe6pm1hu3a5w 429531 429530 2026-09-09T13:24:39Z Benedict Wydooghe 14251 429531 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . = '''BRONNEN''' = iz7g798oa7l0fsc1ye8kyohybcnds8a 429532 429531 2026-09-09T13:25:07Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429532 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> Deze cursus heeft drie doelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student: * Leert kritisch te kijken; * Maakt een referentiekader met tijdsbanden, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; * Ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en vormt een toekomstvisie. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = a18ivujnbhl2uuwxh1mg7dfj7762w13 429533 429532 2026-09-09T13:26:00Z Benedict Wydooghe 14251 /* Veel agogische scenario's */ 429533 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 5y1h5qmodjdj9yuyo910j6fkqje4ga6 429534 429533 2026-09-09T13:28:37Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429534 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = fzkpr2ohydifgmblewn8ua1sh93xtdm 429535 429534 2026-09-09T13:29:08Z Benedict Wydooghe 14251 /* ♣ Rode draad: van Eden tot heden */ 429535 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = k158rdowm0m1y280a502l8f7z1fcqtl 429536 429535 2026-09-09T13:30:33Z Benedict Wydooghe 14251 /* Wandelen: historiek fysiek */ 429536 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 4brhgnwl3jap77u8q2zwu74m5d9x306 429538 429536 2026-09-09T13:35:09Z Benedict Wydooghe 14251 /* Gouden tip */ 429538 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: [[Abraham Lincoln]], [[J.F. Kennedy]], [[Martin Luther King]], [[John Lennon]]... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die [[Hortus Botanicus Amsterdam]] ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de [[achttiende eeuw]] heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De [[kolonisatie]] gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de [[twintigste eeuw]] moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De [[horticultuur]] of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan [[Utilitarisme|utilitair]] zijn, een [[groentetuin]], een wetenschappelijke [[Hortus botanicus|botanische tuin]] of een decoratieve [[siertuin]]. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. [[Gerrit Komrij]] (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het [[Charter van Firenze]] het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal. De graduaatstudenten pakken het anders aan. Zij schrijven een [[essay]].]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en [[0 (jaar)|het jaar nul]] bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor fotografische Documentatie. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]]: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. [[Prometheus (mythologie)|Prometheus]] steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod [[Zeus]] straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar [[Herakles]] bevrijdt hem. De [[Vuur|vuurdomesticatie]] kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * [[Pijl en boog]]: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * [[Het wiel]]: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het [[schrift]]: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en hoeft zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door [[historici]], maar door [[archeologen]] bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door [[antropologen]] bestudeerd. * [[Buskruit]]: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-[[bril]]: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * [[Machinegeweer]]: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * [[Sherlock Holmes]]: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: [[Agatha Christie]] deed het met [[Hercule Poirot]], er zijn [[Columbo]], [[Dick Tracy (stripfiguur)|Dick Tracy]], [[Batman (personage)|Batman]]... * [[Kunstmaan |Satellieten]]: sinds [[1957]] '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|[[Jozef Stalin]] File:Nietzsche1882.jpg|[[Friedrich Nietzsche]] File:Charles_Darwin_01.jpg|[[Charles Darwin]] File:Leopold2-.jpg|[[Leopold II]] File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|[[Karl Marx]] File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|[[Sigmund Freud]] </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|[[Erasme Louis Surlet de Chokier]] (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|[[Leopold I van België|Leopold I]] (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|[[Leopold II van België|Leopold II]] (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|[[Albert I van België|Albert I]] (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|[[Leopold III van België|Leopold III]] (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|[[Prins Karel]] (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|[[Boudewijn van België|Boudewijn]] (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. File:Koning_Filip_van_België.jpg|[[Filip van België|Filip]] (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|[[Martin Luther King]] met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|[[Bob Marley]] met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|[[Patrice Lumumba]], vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|[[Sam Cooke]], wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|[[Marvin Gaye (zanger)|Marvin Gaye]], woonde een tijd in [[Oostende]] en werd in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|[[Anuna De Wever]] File:Monroe_1953_publicity.jpg|[[Marilyn Monroe]] File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|[[Marlene Dietrich]] File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|[[Jeanne d'Arc]] File:Aretha_Franklin.png|[[Aretha Franklin]] en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Cquote|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door [[Johannes Blaeu]] in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool te vinden. ** Een rode ster: erg belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk hier naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister hier naar audio; ** Een groen mes met vork: hier kan je lunchen; ** Een groen glas: uitstekend om iets te drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, zeker fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met bepaalde vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = jznd3rpb497vdb2icu27bg8i57uhzio 429539 429538 2026-09-09T13:52:07Z Benedict Wydooghe 14251 /* HOE BRENG IK EEN GOED EINDE? */ 429539 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''INLEIDING'''</big> ;<big>'''IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]], 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in [[Oostende]] en is in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 3550qj7g2t9x04nx76haora1vf5626h 429540 429539 2026-09-09T13:53:35Z Benedict Wydooghe 14251 429540 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] ;<big>'''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de [[Middeleeuwen]] waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de [[zestiende eeuw]] als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden eeuw]], de eeuw van [[Rembrandt van Rijn|Rembrant]] en de [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]]. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]], 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in [[Oostende]] en is in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 0adjyfbr581oknz2v0v0zke5ath5q4k 429541 429540 2026-09-09T13:55:02Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429541 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] ;<big>'''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de [[zeventiende eeuw]] verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]], 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in [[Oostende]] en is in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = njyxvur2xqz4wnq06u697kqx198eydg 429542 429541 2026-09-09T13:56:16Z Benedict Wydooghe 14251 /* Inhoud en leerdoelen */ 429542 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] ;<big>'''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de zeventiende eeuw verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-[[bril]] # [[Buskruit]] # Het [[schrift]] # [[Kunstmaan |Satellieten]] # [[Pijl en boog]] # [[Machinegeweer]] # [[Sherlock Holmes]] # De [[Menselijke vuurbeheersing|vuurdomesticatie]] # [[Het wiel]] '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]], 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in [[Oostende]] en is in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = bgxk070re94bfkfk2er3w145euvfqed 429543 429542 2026-09-09T13:58:27Z Benedict Wydooghe 14251 /* Een test */ 429543 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] ;<big>'''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de zeventiende eeuw verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Een test == . We beginnen met een testje. . . ;Acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]], 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in [[Oostende]] en is in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = i7n0y9jq5nmtpx8ef4lijfc2a351jfa 429544 429543 2026-09-09T14:00:24Z Benedict Wydooghe 14251 /* Een test */ 429544 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] ;<big>'''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de zeventiende eeuw verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op [[Jan van Eyck]]s, [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]].]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit [[1957]] over de [[Spoetnik 1]], de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond [[Laika (hond)]] en de verwezenlijkingen van [[Joeri Gagarin]] leken er op te wijzen dat de [[USSR]] de [[Space Race]] aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1,5 miljoen jaar tot [[Vroegpaleolithicum|400.000 jaar geleden]] '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De [[Jacht (activiteit)|jacht]] wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, [[Apollo (Griekse mythologie)|Apollo]] en [[Odysseus]] zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van [[Jan van Eyck]], de [[Madonna met kanunnik Joris van der Paele]]. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir [[Douglas Haig]] zal er de spotnaam '[[Slag aan de Somme|de slachter van de Somme]]' aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' [[Arthur Conan Doyle]] is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, [[Edgar Allan Poe]] is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de [[Klimaatspijbelaar|Klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in [[Oostende]] en is in [[1984]] door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoof een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|[[Tom Naegels]] °1975, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 02bq3to7jy87969m7oefs20mypf6in2 429545 429544 2026-09-09T14:03:55Z Benedict Wydooghe 14251 /* Oplossingen */ 429545 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] ;<big>'''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING'''</big> . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de zeventiende eeuw verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . (...) == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = g2kupu9shahgo6l6dj95bh798a932e6 429546 429545 2026-09-09T14:05:02Z Benedict Wydooghe 14251 429546 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING''' = . <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de zeventiende eeuw verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . (...) == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = dunogwv2aksvg61q819ics9wnmgl0fb 429547 429546 2026-09-09T14:05:49Z Benedict Wydooghe 14251 429547 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN EN HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de zeventiende eeuw verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . (...) == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = p807e7xmdbv547h3bf8hjgqc006wxzs 429548 429547 2026-09-09T14:06:03Z Benedict Wydooghe 14251 429548 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is geschiedenis. De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond het verschuiven van wereldmacht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal de machtigste landen ter wereld worden. In de zeventiende eeuw verschuift hun macht. Holland kent zijn de Gouden Eeuw, de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In die Hortus Botanicus Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie en mondt uit in de Eerste Wereldoorlog. Deel 7, de twintigste eeuw moest Duits worden. Dat is tot twee keer geprobeerd, maar dat lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. Deze eeuw werd Amerikaans, Europa speelde zijn wereldmacht kwijt. Waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen (lees ze even door, ze zullen je helpen bij het instuderen). De student 1. leert kritisch te kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologieën en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstond en 4. vormt een toekomstvisie. De uitbreidingsdoelen zijn deze: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken: De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueerde en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepaalden. . 2. Herkennen van paradigma’s: De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context op veiligheid: De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormgeven en kan deze contexten kritisch duiden. . 4. Relativeren van begrippen en modellen: De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze kritisch te beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen: De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken, en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en het gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat we de prehistorie noemen, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de renaissance en de verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw (deel zes): honderd jaar. Deel zeven (fin de siècle en de eerste wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == ♣ Rode draad: van Eden tot heden == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet elk deel uit te printen natuurlijk. . . == Afspraak jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Alleen de volgende 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen zijn uiteraard ook te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Probeer deze quote eens...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . (...) == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening. Neem één museum met een korte uitleg voor je rekening en iedereen neemt vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt dan om 9.30 (bij het Belfort, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = e13nta3pr8qc4enpbwg1a3x7dulsvhd 429549 429548 2026-09-09T15:32:00Z Benedict Wydooghe 14251 429549 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van [[Peking|Beijing]] is het 2040, in [[Tbilisi]] 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = qo7khgvuoghd62kw5ge3istz8iiay06 429550 429549 2026-09-09T17:07:12Z Benedict Wydooghe 14251 /* DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING */ 429550 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in [[1964]] in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen is lang. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks hebben een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhangende teksten. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = qbhgrsxb0ptjsnehbxqwhwi0p8earfd 429551 429550 2026-09-09T17:10:54Z Benedict Wydooghe 14251 /* HOE BRENG IK EEN GOED EINDE? */ 429551 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden [[Godfried van Bouillon]] standbeeld in Brussel), [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] (standbeeld in [[Tongeren (stad)|Tongeren]]), [[Jacob Van Artevelde]] (standbeeld 1863 in Gent), [[Jan Breydel]] en [[Pieter De Coninck]] (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de [[Gevangenis van Sint-Gillis|gevangenis van Sint-Gilles]] en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. [[David Van Reybrouck]] en [[Sophie de Schaepdrijver]] schreven er beiden een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''ANTWERPEN 1944 INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]] en op 9 augustus [[Nagasaki (stad)|Nagasaki]]. Daarna capituleerde het Japans Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen maar om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman [[Armand Pien]] over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Hebben welzijn en veiligheid iets te maken met [[mensenrechten]]? Hoe criminaliteit gedefinieerd wordt? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|[[Samuel Jean Pozzi]]}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|[[George Orwell]]}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|[[Winston Churchill]]}} . . Om de hedendaagse spanningen en de [[evolutie]] van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun [[Paradigma (wetenschapsfilosofie)|pardigmatische]] denken in kaart te brengen, is deze [[Tijdslijn|tijdsband]] handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding [[Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid]] - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2021]] zeventien jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit [[Limburg (Belgische provincie)|Limburg]], [[Brabant (provincie)|Brabant]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]] reizen tot in [[Kortrijk]] om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de [[aanslagen op 11 september 2001]]. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen [[Ipsoc]] heette - een zoektocht naar een definitie die [[veiligheid]] met [[welzijn]] verbindt; dat verband bleek [[Geschiedenis_van_het_sociaal_hoger_onderwijs_in_België|eeuwenoud]]. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat [[Herbert Marcuse]] de ééndimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is een (r)evolutie? == . [[Evolutie|Evoluties]] hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de [[evolutietheorie]] van [[Charles Darwin|Darwin]] of de [[evolutie van de mens]]. Het begrip staat tegenover '[[revolutie]]', een radicale, vaak onverwachte verandering op erg korte termijn zoals de [[Franse Revolutie|Franse]], [[Amerikaanse revolutie|Amerikaanse]] of [[Belgische revolutie]]. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over de [[Industriële revolutie]], anderen hebben het over de Industriële omwenteling, omwille van het feit dat er geen bloedvergieten aan te pas kwam, of omdat de industrialisatie zich afspeelde in een toch wel erg lange negentiende eeuw (van pakweg 1789 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn dus veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]'. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en [[Kalender|kalenders]] die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze [[Discipline, toezicht en straf|discipline]] van de [[Benedictijnen]]. [[Benedictus van Nursia|Benedictus]] benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt [[Richard van Wallingford]] in de Benedictijnenabdij in [[Saint Albans]] tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er op af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het [[Overstroming|overstromen]] van de [[Nijl]] had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. Het moest een nuttige welzijns- en veiligheidsdefinitie worden want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de [[Vlaamse Filmpjes]]. Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * [[Fixkes]] in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * [[Het Zesde Metaal]] in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * [[Wim Sonneveld]] met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] Een veilige tijd vol welzijn. Die tijd herkennen de studenten hopelijk, ook al zijn die studenten een kwarteeuw jonger dan mezelf - geboren omstreeks 2003: de [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] waren net van de kaart geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn toen verdwenen of waren we naïef? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 25 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = bmd7bmjcqo9rx94mkovfbrjrl4grwyp 429552 429551 2026-09-09T17:35:31Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429552 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over. [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = t5lkz2vuawuctl5pavlrfmllnz4hgc2 429553 429552 2026-09-09T17:37:22Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429553 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . = '''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?''' = [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over. [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: [[V2 (raket)|V2-raketten]] teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = sy1sy559tcht91f771u3hhdjzmw9spv 429554 429553 2026-09-09T17:38:51Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429554 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over. [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = ch5sn1fdu4v1g5hovpvkym25wk4hp13 429555 429554 2026-09-09T17:39:23Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429555 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>.}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = fub8u0jfgjfvq4wcmeutxtyxxamnc5x 429556 429555 2026-09-09T17:40:15Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429556 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn intussen verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons hebben Europa niet bereikt als [[drenkeling]] of [[klimaatvluchteling]], of zoals op het historische schilderij '[[Het vlot van de Medusa (schilderij)|Het vlot van de Medusa]]'. Moord en doodslag - zie De [[Jean-Paul_Marat|moord op Marat]] - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. ([[Lijst_van_oorlogen_(chronologisch)|Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle.]] Wie kent de [[slag bij Crécy]]? De [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]]? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in [[2021]] is het tachtig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd (ze noemen dit [[secundaire bron|secundaire bronnen]]), maar de historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt werden. [[Primaire bron]]nen heet dat. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikipedia. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 0vn1wh2nrci84yx5w3g4ypszpn6mgnk 429557 429556 2026-09-09T17:46:57Z Benedict Wydooghe 14251 /* Wat veranderde de laatste 30 jaar? */ 429557 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} De taksplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = dem9ikfbca88kwpqqlm2w6l4fetfl5v 429558 429557 2026-09-09T17:47:51Z Benedict Wydooghe 14251 /* Of toch niet? */ 429558 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid zowel een 'objectief' als een 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. Maar welzijn en veiligheid zijn ook perceptie en beïnvloeding, zoveel is duidelijk. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de [[holocaust]], de [[Heksenjacht|heksenvervolgingen]], de [[slavernij]] of recenter: [[Semira Adamu]], de pijnlijke interventie van het [[Bijzonder Bijstandsteam]], bijgenaamd de Bottinekes die de dood van [[Jonathan Jacob]] op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een [[asociaal]] systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = bk5029h3tredrjqdze1u3c3jtmv8d09 429559 429558 2026-09-09T17:53:41Z Benedict Wydooghe 14251 /* Spoken zien */ 429559 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. [[Agogiek (wetenschap)|Agogisch]] werk dus. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 4axhw78lcdnxknn5ggulz0o6b2p7m4o 429560 429559 2026-09-09T17:54:22Z Benedict Wydooghe 14251 /* Veel agogische scenario's */ 429560 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft.''' '''Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet.''' '''Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen (verwijs naar 9/11)? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied (verwijs naar WOII)? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 53tieit0nwa552cvyktqh4ga5l948pl 429561 429560 2026-09-09T17:56:11Z Benedict Wydooghe 14251 /* EXAMENVRAGEN */ 429561 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = mek15o9msfxnkx9qx21c9zlwyq3w0qt 429562 429561 2026-09-09T18:01:38Z Benedict Wydooghe 14251 Benedict Wydooghe heeft pagina [[Welzijnenveiligheid]] hernoemd naar [[Welzijnenveiligheid/Deel0]] 429561 wikitext text/x-wiki = '''DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING''' = . [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] <big>'''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF'''</big> . <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = mek15o9msfxnkx9qx21c9zlwyq3w0qt 429586 429562 2026-09-09T18:37:50Z Benedict Wydooghe 14251 /* DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING */ 429586 wikitext text/x-wiki = HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF = . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = o1bj62teffxrfwleygu4723ptqbcrbu 429587 429586 2026-09-09T18:38:31Z Benedict Wydooghe 14251 429587 wikitext text/x-wiki = <big> HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = k5p66ldh1o9rblu7osg9m1h04opxoyo 429588 429587 2026-09-09T18:38:54Z Benedict Wydooghe 14251 429588 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = p298pc4z1mo4albkpsx5ae0mb474p3t 429589 429588 2026-09-09T18:39:23Z Benedict Wydooghe 14251 /* HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN EEN HISTORISCH PERSPECTIEF */ 429589 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = eo521f82o5wzu0uw526ym6avxy6ypue 429590 429589 2026-09-09T18:41:25Z Benedict Wydooghe 14251 /* EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN */ 429590 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: [[Paul Rigolle]], ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = saphzldmlbme6c4wel59ezr5pp7kaso 429591 429590 2026-09-09T18:44:17Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429591 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = ade5hu4h7ldr6pyuhquc7hfa621ogdb 429592 429591 2026-09-09T18:49:10Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429592 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|'''Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan''.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.'''</ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = fqysy3rxq4suryboxq7jif2xajkt50s 429593 429592 2026-09-09T18:49:53Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429593 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|:Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 2zgguqhpzfxf5cew3v6onp9sova3yiq 429594 429593 2026-09-09T18:50:17Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429594 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|;Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = o27trcyyj8d2ilvpe7wl9vbnq0ngn2s 429595 429594 2026-09-09T18:51:01Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429595 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = bw3u0c4hhrnbjg2f4f3tb4bcwqn5pdv 429596 429595 2026-09-09T18:52:44Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429596 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''Arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 8qltaocozdm0qr4dy4zp1xezh1wtlot 429597 429596 2026-09-09T18:53:52Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429597 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog 'Arcadim in arcadië', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = ot3i5nbrtuq3f5rsh169sset19cojhv 429598 429597 2026-09-09T18:54:27Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429598 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog '4Arcadim in arcadië4', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = qchronrehxps2ftsigj52xpx972xcui 429599 429598 2026-09-09T18:54:50Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429599 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog 'Arcadim in arcadië4', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 2h0yhrdxqbgjf1cmsj7zffruyznpi08 429600 429599 2026-09-09T18:55:36Z Benedict Wydooghe 14251 /* VERDER MET DE CURSUS */ 429600 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF''' </big>= . = <big>'''EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''Arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 8qltaocozdm0qr4dy4zp1xezh1wtlot 429601 429600 2026-09-09T18:57:20Z Benedict Wydooghe 14251 429601 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF & EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in [[2024]] twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''Arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = tbwobn189or2a0tnjj9pkl406dp3onp 429602 429601 2026-09-09T19:05:32Z Benedict Wydooghe 14251 /* Wat is veiligheid? Wat is welzijn? */ 429602 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF & EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van [[Adolph Menzel]] uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in 2024 twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''Arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = r0g64i1f468ld94djoytoscgbhxfkzu 429603 429602 2026-09-09T19:07:06Z Benedict Wydooghe 14251 /* INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER? */ 429603 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF & EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van Adolph Menzel uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in 2024 twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van [[Rob de Nijs]] uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''Arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 5yuegqcg088z1a5n5hicw12u4pg0q9y 429604 429603 2026-09-09T19:07:43Z Benedict Wydooghe 14251 /* Roekeloos */ 429604 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF & EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van Adolph Menzel uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in 2024 twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in [[1978]] geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van Rob de Nijs uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Ook bij de studenten viel de mond open. Zo simpel kan een definitie zijn. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''Arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = ozdqi5riqq5kyuikbkvijw9chsubyle 429605 429604 2026-09-09T19:09:39Z Benedict Wydooghe 14251 /* Roekeloos */ 429605 wikitext text/x-wiki = <big> '''HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF & EVOLUTIES IN HET VEILIGHEIDSDENKEN'''</big> = [[Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg|thumb|550px|''Historia'' (Allegorie van geschiedenis), Nikolaos Gyzis, 1892. '''Geschiedenis''' is de vakdiscipline die de chronologische ordening van gebeurtenissen bestudeert, gebaseerd op een kritisch onderzoek van bronnen om inzicht te krijgen in het verleden, het heden en de toekomst.]] [[File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg|thumb|550px|'''1607_ VERDEDIGEN MET BUSKRUIT''' Aanwijzing 12 voor het hanteren van het musket. Veiligheid en welzijn zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd.]] . . {{Citaat|'''Details zijn oneindig veel belangrijker.'''|Sir A. Conan Doyle, ''The adventures of Sherlock Holmes''}} . {{Citaat|'''De scherpste kritiek is een bewijs van belangstelling.'''|Marc Callewaert''}} . {{Citaat|'''Time keeps on slippin', slippin', slippin' into the future (...) I want to fly like an eagle to the sea (...) 'till I'm free. Oh, Lord, through the revolution, feed the babies who don't have enough to eat. Shoe the children with no shoes on their feet. House the people livin' in the street. Oh, oh, there's a solution.'''|Steve Miller Band, 1976.}} . {{Citaat|'''Reizen is een verplaatsing in de tijd. In sommige stadsdelen van Peking is het 2040, in Tbilisi 1955 en in Charleroi is het naar mijn gevoel 1979. Sommige plaatsen worden sneller ouder, andere juist jonger en snellen hun tijd voorbij.'''|Pascal Verbeken, 2014.}} . {{Citaat|''' ♣ Geschiedenis is niet alleen een onderwerp, ze is een methode. Mijn methode is de doden laten spreken. Ik perste hun woorden tussen deze bladzijden, als bloemen om hun schoonheid of als insecten om hun afzichtelijkheid. Het werk van de historicus is niet dat van de criticus of de moralist; het is het werk van de speurder en de verhalenverteller, de filosoof en de wetenschapper, de hoeder van verhalen, de waarzegger en de zegger van de waarheid.'''|Jill Lepore}} . {{Citaat|'''Het loskomen van de eigen gedachtenkaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat deze vakken in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken over ons bestaan en de wereld. (...) Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang.'''|Dirk De Wachter}} . [[File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|thumb|550px|'''1793_ MOORD EN DOODSLAG''' De dode Marat met in zijn hand de brief van zijn moordenares, Charlotte Corday. De schilder en politicus Jacques-Louis David was een van de laatsten die hem levend zag.]] [[Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg|thumb||550px|'''1816_ DRENKELINGEN''' Dit schilderij verwijst naar de schipbreuk van het Franse fregat Méduse in 1816 op de Atlantische Oceaan. De ramp, de dood van 140 mensen en de verhalen van de overlevenden kregen veel belangstelling. Het bracht de Franse regering in diskrediet: de bekwaamheid van de kapitein en de reddingsoperatie flopten. Drijvend op de Romantiek (schilderkunst) schilderde Géricault de gebeurtenis.]] [[File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg|thumb|550px|'''1830_ OPRICHTING BURGERWACHT''' In 1830 richten burgers spontaan milities op om de orde te handhaven, plunderingen te verhinderen of om op te trekken tegen Nederland. Het Voorlopig Bewind erkende hen als de burgerwacht. Ze was georganiseerd op gemeentelijk niveau en samengesteld uit burgers tussen 21 en 50 jaar, vooral jonge vrijgezellen. De standaarddienst bestond in het wacht optrekken en patrouilles uitvoeren voor de beveiliging van personen, het behoud van eigendommen en het handhaven van de openbare orde.]] [[File:poucet10.jpg|thumb|550px|'''1862_ DE ZANDMAN''' Angst is iets wat ouders hun kinderen aanleren en over meerdere generaties doorgeven. Zo schrijft E.T.A. Hoffman: 'De zandman is een boosaardige kerel, die komt de kinderen opzoeken als ze niet naar bed willen en dan werpt hij met beide handen tegelijk zand in hun oogjes zodat die bloederige uit hun hoofd springen. Hij gooit die dan in een zak en neemt ze mee naar de halvemaan als aas voor zijn kleintjes: die zitten daar in het nest en hebben kromme snavels, precies als uilen, en daarmee pikken ze de oogjes van ondeugende mensenkinderen op.' Hierna nam het beeld van de wrede zandman op afgrijselijke wijze, steeds vaster, gestalte aan voor mijn ogen. Zodra hij 's avonds de trap opkloste begon ik van louter angst en ontsteltenis te sidderen. Moeder kon dan niet veel meer uit met krijgen dan: "de zandman, de zandman!" De laatste halve eeuw bestond er [https://www.youtube.com/watch?v=VNUgsbKisp8 een ander beeld van de zandman].]] [[File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|thumb|550px|'''1864_ HET SLAVENHUIS''' Slavenwinkel en veilinghuis in Atlanta, Georgia, net voor de afschaffing van de slavernij. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/112-hoe-vrij-was-the-land-of-the-free-de-lange-19de-eeuw-deel-5a/id1509692709?i=1000715687227 Geschiedenis voor herbeginners] over die slavernij.]] [[File:Gatling_gun.jpg|thumb|550px|'''1862_ HET MACHINEGEWEER''' Een van de allereerste, zoals gebruikt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog. ♠ Luister hier naar [https://podcasts.apple.com/be/podcast/113-hoe-verenigd-waren-the-united-states-de-lange/id1509692709?i=1000717020067 Geschiedenis voor herbeginners] over die burgeroorlog.]] Beste studenten Maatschappelijke Veiligheid, Beste studenten Sociaal werk, . De cursus bestaat uit negen lesblokken van twee uur en een historische wandeling. De wandeling neemt een dag in beslag en vraagt twee uur voorbereiding. . Lesopnames uit de coronadagen, met een ♥ aangeduid, begeleiden de cursus als een hart onder de riem. Wie naar de les komt, hoeft ze niet te bekijken, tenzij je een herhaling wil. Het koekjessymbool ♦ verwijst naar presentaties die de lessen begeleiden. Smullen! Door de cursus loopt een rode draad die je snel ontdekt. Die passages krijgen een klavertje: ♣. Als je erin slaagt om het klaversymbool uit te leggen, dan ben je mee. Wie het schoppensymbool ♠ ziet, komt bij uitbreidingsmateriaal. Dit behoort niet tot de bevraging, het helpt wel kaderen. Schop (!) het gerust weg. . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=WxjY9T1D36U LESOPNAME B. WYDOOGHE GEEFT EEN INLEIDING OP DIT VAK (27 Min.).]''' . '''♠ [https://www.vives.be/nl/juan-luis-vives WELKOM OP VIVES. WHO THE FUCK IS VIVES?]''' . '''♦ [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken-2022-inleiding DE POWERPOINT DIE BIJ DE INLEIDING HOORT (44 Dia's.).]''' . . = '''HOE BRENG IK DIT TOT EEN GOED EINDE?''' = . == Welkom op Wikibooks == . {{Citaat|'''Don't know much about history''' '''Don't know much about biology''' '''Don' know much about the science book''' '''Don't know much about the French I took [...]''' '''Don't know much about geography [...]''' '''Don't know much about algebra [...]''' '''But I do know one and one is two '''And if this one could be with you What a wonderful world this would be...'''| Sam Cooke, 1958: Wonderful World}} . Sam Cooke stierf vroeg. [https://www.youtube.com/watch?v=R4GLAKEjU4w Dit nummer] maakte hem onvergetelijk. Hij overleed in 1964 in hotel Haciënda in Los Angeles na dat Bertha Franklin, de hotelmanager hem neerschoot. Het lijstje bekende neergeschoten mensen houdt niet op. Vul het gerust aan: Abraham Lincoln, J.F. Kennedy, Martin Luther King, John Lennon... . Ik gebruik Toledo niet. Wikibooks heeft een prettige interface. Tip: start met de teksten die ik hier aanbied. Alles staat er in, concentreer je op de samenhang. Dat is de hoofdzaak, de korte uitleg bij de jaartallen zijn bijzaak. Bijkomend zoekwerk is onnodig en alle examenvragen zijn gekend, ze zijn onderaan elk deel terug te vinden. * De code S is voor de Sociaal werkers; * De code V is voor de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid . . == Tijdsinvestering == . Qua tijdsinvestering is dit een cursus die honderd uur vraagt om die tot een goed einde te brengen, lestijd en wandeling inbegrepen. . . == Inhoud en leerdoelen == . ;Inhoud . De cursus bestaat uit tien delen: deze inleiding/handleiding, acht hoofdstukken en een besluit. Het [[Welzijnenveiligheid/Deel1|eerste hoofdstuk]] is thematisch met de vraag: wat is (het belang van) geschiedenis? De volgende hoofdstukken zijn chronologisch opgebouwd rond macht, te beginnen met de tijd van de nederzettingen en waarom conflicten en oorlogen bestaan ([[Welzijnenveiligheid/Deel2|deel 2]]) en de opkomst en de ondergang van het Romeinse Rijk ([[Welzijnenveiligheid/Deel3|deel 3]]). [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Deel 4]] focust op de Middeleeuwen en de Europese feodaliteit waarbij de continenten een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Op de Noormannen, de Kruistochten en de Zijderoutes na zijn er weinig intercontinentale bewegingen. Dit verandert in ([[Welzijnenveiligheid/Deel5a|deel 5a]]), in de zestiende eeuw als Spanje en Portugal opklimmen tot de machtigste landen ter wereld. In de zeventiende eeuw verschuift de macht tijdens en na de Tachtigjarige oorlog. Spanje gaat verschillende keren failliet en Holland kent zijn de Gouden Eeuw, het is de eeuw van Rembrandt van Rijn en de Verenigde Oostindische Compagnie. In de Hortus Botanicus van Amsterdam ontwikkelt men de koffieboon, en men schenkt ze cadeau aan Lodewijk XIV. Het lijkt een symbolische machtsoverdracht: Frankrijk zal zich in de tweede helft van de zeventiende eeuw tot wereldmacht opwerken: ([[Welzijnenveiligheid/Deel5b|deel 5b]]). In de achttiende eeuw heeft Frankrijk de wereld in zijn macht met het grootste landleger ter wereld, maar het voelt al snel de Engelse adem. Deel 6 focust op de Revoluties in de late achttiende en in de negentiende eeuw: de Franse Revolutie, de Belgische Revolutie en de Industriële Revolutie. Op het vlak van de wereldmacht is Engeland aan de beurt. De kolonisatie gaat gepaard met de Industriële Revolutie. België profiteert erg snel mee van de industiËle wind dankzij Congo als wingewest. Vanaf het Fin de Siècle kondigt de Eerste Wereldoorlog zich aan. Na Spanje, Portugal, Holland, Frankrijk, na Engeland en België lijkt het erop dat de twintigste eeuw Duits zal zijn. Dat is tot twee keer geprobeerd. Het lukte niet, noch in 1914, noch in 1939. De 20ste eeuw is gedomineerd door Amerika en de USSR. Europa speelde zijn kolonies en zijn wereldmacht kwijt. De cursus eindigt met een futuristische terugblik met de vraag; waar komt het machtscentrum van de 21ste eeuw te liggen? . ;Leerdoelen Deze cursus heeft vier basisdoelstellingen. Lees ze door, ze helpen je focus bij het studeren. De student 1. leert kritisch kijken; 2. maakt een referentiekader met tijd, chronologie en oorzaak-gevolg redeneringen; 3. ontdekt hoe het welzijns- en veiligheidswerk ontstaat en evolueert en 4. vormt een toekomstvisie. Uitbreidingsdoelen zijn: . 1. Inzicht verwerven in de ontwikkeling van het welzijns- en veiligheidsdenken. De student begrijpt hoe het denken over welzijn, veiligheid en onveiligheid doorheen de tijd evolueert en welke maatschappelijke noden deze evoluties bepalen. . 2. Herkennen van paradigma’s. De student kan uitleggen hoe tijdsperiodes – van de sedentatie tot de 21e eeuw – andere veiligheidsproblemen en veiligheidsconcepten hanteren, en welke paradigma’s daarbij horen. . 3. Analyseren van de context. De student begrijpt hoe sociale, economische, politieke, militaire en culturele factoren het veiligheids- en welzijnsdenken vormen en kan deze contexten duiden. . 4. Relativeren. De student leert dat veel begrippen, basismodellen en theorieën binnen welzijn en veiligheid relatief en tijdsgebonden zijn, en ontwikkelt het vermogen om deze beoordelen. . 5. Kritisch omgaan met historische parallellen. De student kan parallellen trekken tussen historische en hedendaagse veiligheids- en welzijnsvraagstukken en begrijpt hoe inzichten uit het verleden kunnen bijdragen aan hedendaagse uitdagingen. . 6. Situeren van veiligheidsvraagstukken in de maatschappij: De student kent de plaats van dit vak binnen de opleiding, kan de verworven inzichten toepassen op micro-, meso- en macroniveau. De student weet de opleiding te situeren in een maatschappelijke context. . Elk hoofdstuk overspant een tijdszone en gaat steeds sneller. Deel twee heeft het over een tijdsbestek van 2,5 miljoen jaar dat de prehistorie heet, deel drie, de oudheid focust op een periode van ongeveer 5.000 jaar. De Middeleeuwen in het vierde deel beslaan zo'n duizend jaar, deel vijf, de Renaissance en de Verlichting nog driehonderd. De industriële negentiende eeuw: honderd jaar. Deel zeven (het Fin de Siècle en de rampzalige Eerste Wereldoorlog) is een periode van dertig jaar. Het interbellum en de tweede wereldoorlog komt op 25 jaar en daarna is het decennium na decennium: de zilveren jaren vijftig, de gouden jaren zestig, de crisis van de jaren zeventig, het einde van de koude oorlog eind jaren tachtig. En vanaf de jaren negentig gaat het van jaar tot jaar. . . == Rode draad: van Eden tot heden ♣ == . {{Citaat|'''♣ Misschien kunnen tuinen, beter dan de rede uitdrukking verlenen aan het ideaal dat de mens, gevangen in het keurslijf van zijn materiële leefomstandigheden, bezielt. Een tuin is een stuk natuur dat door de mens zo wordt bewerkt, dat het aan zijn droom van een beter leven gaat beantwoorden. Om deze droom in werkelijkheid om te zetten, probeert hij de planten aan zich te onderwerpen, zowel degene waarmee hij zich voedt, als degenen die geen andere verdienste hebben dan hun schoonheid.'''|G. Marçais, 1957<ref>G. MARCAIS. ''Les jardins de l'Islam''. In: ''Mélanges d'histoire et d'archéologie de l'Occident musulman, I''. Algiers, 1957, p. 233-234.</ref>}} [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|Gerrit Komrij legde in de Huyzingalezing van 1991 een relatie tussen de microkosmos en de macrokosmos. Het grote weerspiegelt zich in het kleine, de tuin als metafoor voor de samenleving.]] . ♣ Doorheen de cursus loopt de rode draad van de tuingeschiedenis. Oppervlakkig gezien is een ''tuin'' getemde ''natuur'' op een begrensd land dat gewassen in ''cultuur'' brengt. De horticultuur of de studie van het kweken van bollen, bloemen en bomen, het zorgen voor zaden van groenten en fruit in al zijn biologische, kunstzinnige en historische uitingen is echter meer dan het resultaat van een tuinontwerper. Een tuin kan utilitair zijn, een groentetuin, een wetenschappelijke Hortus botanicus of een decoratieve siertuin. Wie dieper graaft, merkt dat de tuin een middel is om de mens in zijn samenleving te begrijpen. Sterker zelfs: ze weerspiegelen de geschiedenis van de mens. Deze cursus onderzoekt de relatie tussen tuinarchitectuur enerzijds en de historische achtergrond, de maatschappelijke context waarin die tuin gecreëerd wordt anderzijds. We zijn niet origineel. Gerrit Komrij (1991), Pierre Bonnechere & Odile De Bruyn (1998) en René De Hert verkenden dit domein in hun teksten 'Over de noodzaak van tuinieren', 'Het bezielde landschap' en 'Tuinen van Eden'. Zo leggen deze auteurs relaties tussen de uitwijzing uit het aards paradijs en de nomadische mens, het magisch denken in de Middeleeuwen en de symbolische tuinelementen, tussen de renaissancetuin en de drukpers, tussen de veroveringsdrang van Lodewijk XIV en de Franse tuin, relaties tussen de romantiek, de democratie en de landschapstuin, tussen de opkomst van de horticultuur en de vroege industriële revolutie, tussen de Victoriaanse burgertuin en de triomfgedachte van industriebaronnen, tussen de hedendaagse informatiesamenleving en de digitale tuinrage. Dit is zo omdat elk tijdperk, elke opdrachtgever en elke ontwerper zijn stempel achterlaat. Toch is er een verschil met een schilderij of een ander kunstwerk. Een tuin is, zoals het Charter van Firenze het in 1981 bepaalde, 'een levend monument.' Levend erfgoed als het ware.<ref>Het idee om erfgoed te beschermen is in België nog geen twee eeuwen oud en gaat terug op de oprichting van de Koninklijke Commissie voor Monumenten in 1835. Groene ruimten zijn veel later aan deze notie toegevoegd.</ref> Omdat de tuin meer dan andere expressievormen onderhevig is aan licht, klimaat en bodemgesteldheid is hij onophoudelijk in evolutie, een eeuwig onafgewerkt kunstwerk met elk beeld als momentopname.<ref>DONATIENNE DE SEJOURNET. ''Parken en tuinen van Brussel.'' Snoeck, Kortrijk, 2013, p. 7.</ref> Een tuin komt pas jaren na zijn aanleg tot volle schoonheid en impliceert daardoor een toekomstprojectie, een passioneel vooruitdenken en geloof. Dat maakt van de tuin tot de voorbode van een alles omvattend, conceptueel monument: de staat.<ref>GAIA VINCE, vertaald door Rogier van Kappel. ''Vuur, taal, schoonheid, tijd. Hoe culturele evolutie de mens heeft gevormd,'' Atlas Contact, Antwerpen, 2020, p. 259-260.</ref> . . == Gouden tip == . Wie dit liever op papier studeert kan een '''printvriendelijke versie''' downloaden en uitprinten via een hulpmiddel in de zijbalk. Vergeet niet ELK deel uit te printen. . . == Jaartallen == [[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Voor de bachelors en graduaten geen klassikaal examen dit keer, maar een mondeling examen. Eén op één. Vertel eens een verhaal.]] . In deze cursus komen veel jaartallen voor. Dit is niet om te martelen. Wie een gebeurtenis of een personage in de tijd kan situeren (voor, na, omstreeks) dan is dat voldoende. Deze 25 data zijn parate kennis: 0, 313, 476, 1302, 1450, 1492, 1500, 1517, 1566, 1648, 1650, 1789, 1815, 1848, 1890, 1914, 1919, 1933, 1939, 1945, 1958, 1968/9, 1972, 1989, 2001. De periodisering van de cursusdelen is uiteraard te kennen. Deze cursus gebruikt VC en NC vaak niet. Als het om het verre verleden gaat, dan toont de cursus hoeveel jaar het van nu geleden is (20.000 jaar terug, betekent 18.000 VC). Wie leest 'Van 365 tot 229' weet dat dit voor Christus is. Van 229 tot 365 is na Christus. Let op de eeuwen en wees daar niet nonchalant in. De negentiende eeuw start in 1801 en eindigt in 1900. De eerste eeuw VC loopt van 100 tot 1 en (het jaar nul bestaat niet, net zoals dag nul of maand nul niet bestaat, in tegenstelling tot de temperatuurmeting met nul als ijkpunt dat de overgang van ijs naar water of omgekeerd aangeeft. Honderd stapjes verder gaat het water over naar damp - het kookpunt. Evenmin is tijd te vergelijken met het meten van snelheid. Mochten we de geschiedenis zien als een wagen die voor- of achteruit rijdt, zou dit willen zeggen dat de geschiedenis kan stilstaan. Los van deze filosofische beschouwing, is de reden voor het ontbreken van het jaar nul niet ver te zoeken: de Romeinen die deze kalender invoeren, kenden in hun rekenkunde het cijfer nul niet. Vandaar. Meer hoef je er niet achter te zoeken. Vier eeuwen na de dood van Jezus stelt het Romeinse rijk zijn chronometers bij en vervangen ze het begin van hun jaartelling van de mythische stichting van Rome naar Jezus' geschatte geboortedatum. . . == Mondeling examen == . Het examen is voor AO een schriftelijk, gesloten-boek, met ruime voorbereidingstijd. Voor de dagstudent gaat het om een mondeling examen. De student krijgt vier vragen uit een batterij. A. staat voor Algemeen, B. staat voor een Betoog of een verhaal en C. staat voor Complex of inzicht. D staat voor Documentaire foto's. Na elk hoofdstuk zijn de examenopgaven opgenomen, geen verrassingen. Je zal nog code's zien bij de vragen: S zijn vragen voor Sociaal Werkers, V voor studenten Maatschappelijke veiligheid. Staat er geen code, dan gelden de vragen voor beide groepen. . ;A-Vragen De eerste vraag peilt naar encyclopedische kennis over personen en data, begrippen en definities. A-vragen staan voor Algemeen, encyclopedisch, kort en bondig: 6 punten. . ;B-Vragen Aan de hand van de tweede vraag toon je dat je in staat bent om een coherent betoog op te bouwen over een eenvoudig probleem. Deze B-vragen peilen naar samenhang, verhaal, oorzaak en gevolg-redeneringen. Je bouwt een verhaal over een kort, samenhangend geheel uit de cursus: 7 punten. . ;C-Vragen Het examen bouwt verder op inzicht. Hier bewijs je inzicht te hebben in historische periodes en leg je verbanden met andere delen van de cursus of met andere cursussen. C-vragen zijn Complex, leggen verbanden tussen diverse delen en tonen inzicht: 7 punten. . ;D-Vragen Het examen rondt af met Documentaire vragen: foto's die je probeert te benoemen. Je krijgt een reeks van tien foto's te zien. Per foto kan je een punt verdienen door het opnoemen van: periode, plaats, personage, auteur, plaats in de cursus enzovoort... grijp aan wat je kent. 6 punten in totaal. . ;Eindscore De eindscore is 20. Na het optellen van de punten, brengt de docent de slechts beantwoorde vraag niet in rekening. . . ;Inschrijven voor het examen . Voor de eerste en tweede zittijd kan je inschrijven als de tijd rijp is. Dat is ongeveer rond de laatste les of bij aanvang van de zomervakantie. Een mail brengt je op de hoogte als de inschrijvingslijsten opengaan. . . == Test je historische kennis == . ;We beginnen met een test met acht vragen. Ze gaan over de inleidende les en over algemene kennis. De student kan internet gebruiken bij het beantwoorden. . '''1. Het studiegebied Sociaal Agogisch Werk... vaak wordt vergeten wat Agogisch betekent. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' . # de menswetenschap over van het begeleiden en gedragsverandering. # de menswetenschap die zich inlaat met de opvoeding van kinderen. # de wetenschap die sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis inzichtelijk combineert. # de wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot het begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. '''2. Wanneer, in welk jaar ging jullie opleiding (BASW/BAO/BATP/BAMV) van start?''' . # 1948 # 1969 # 2001 # 2004 # 2009 '''3. Plaats deze uitvindingen in chronologische volgorde, van oud tot jong en noteer voluit. Ze zorgden voor veiligheid en welzijn.''' . # De lens-bril # Buskruit # Het schrift (het schrijven als handeling) # Kunstmaan (een satelliet # Pijl en boog # Machinegeweer # De avonturen van Sherlock Holmes # De vuurbeheersing (vuurdomesticatie) # Het wiel '''4. Wie zijn deze snorremensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Leopold2-.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg </gallery> '''5. Zorg ervoor dat deze tabel klopt. Je herschikt alle kolommen, ook de eerste.''' . {| class="wikitable" |- ! Een koning, !!een daad, !!een geboorte !! en dood. |- | Filip || Congo || 1790 || 1983 |- | Erasme Louis Surlet de Chokier || Belgische revolutie || 1769 || 1839 |- | Leopold III|| Klimaatmars || 1901 || nog in leven |- | Albert I|| Abortuswet || 1930 || 1934 |- | Albert II|| België 1831 || 1903 || 1993 |- | Leopold II|| Collaboratie || 1875 || nog in leven |- | Boudewijn || Regent ad interim || 1934 || 1909 |- | Leopold I|| Eerste Wereldoorlog || 1835 || 1983 |- | Prins Karel|| Delphine Boël || 1960 || 1865 |} . Wellicht zegt de naam Surlet de Chokier je niets. Hij is het eerste Belgische staatshoofd - eerder een zwak leider die zich vooral op avondlijke diners laat opmerken en 's morgens gasten ontvangt met de slaapmuts op het hoofd. . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg </gallery> '''7. Nu de dames...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Aretha_Franklin.png </gallery> . '''8. Formuleer een antwoord op deze quote...''' . {{Citaat|'''Ik zou u willen uitnodigen om terug te denken aan uw jeugd. Kies een periode uit waar u levendige herinneringen aan hebt, niet alleen aan uzelf en uw ouders, maar ook aan de wereld waarin u toen opgroeide. En maak nu in uw hoofd een lijst van alles wat er sindsdien veranderd is. (...) Zo kan ik me een leven zonder het internet niet meer voorstellen. Toch was ik al 21, toen ik voor het eerste een website bezocht.'''|Tom Naegels, 2021.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis'', Lannoo, Tielt, 2021, p. 9.</ref>}} . . == Oplossingen == . '''1. Wat is de meest juiste definitie van Agogisch?''' De wetenschap die inzichten uit sociologie en psychologie, filosofie en geschiedenis combineert om tot begeleiden, gedragsverandering en veranderingsprocessen te komen. . '''2. De opleiding SW ging in 1948 van start, de opleiding BaTP en BaO startten eind jaren zestig en MV ging in 2004 van start.''' . '''3. In volgorde...''' . [[File:E38_p36.jpg|thumb|550px|Pijlen uit Zuid-Amerika, collectie uit 1834 van Jean Baptiste Debret.]] [[Bestand:Mōko_Shūrai_Ekotoba.jpg|thumb|550px|Buskruit]] [[Bestand:Jan_van_Eyck_069.jpg|thumb|550px|Een vroege bril op Jan van Eycks, Madonna met kanunnik Joris van der Paele.]] [[Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv|thumb|(50px|Bioscoopjournaal uit 1957 over de Spoetnik 1, de eerste satelliet. Het belang ervan is in die dagen niet te onderschatten. De avonturen van de ruimtehond Laika en de verwezenlijkingen van Joeri Gagarin leken er op te wijzen dat de USSR de Space Race aan het winnen was. Vanaf de jaren zeventig kunnen satellieten inzoomen tot op een klinknagel. Tijdens de koude oorlog en de wereld vol spionageagenten kan dit tellen.]] * De menselijke vuurbeheersing: 1 miljoen jaar tot 400.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Met de vuurbeheersing onderscheidt de mens zich definitief van de dieren. Prometheus steelt het vuur bij de Griekse goden en schonk het aan de mensen, om een technische beschaving te ontwikkelen. Prometheus, geassocieerd met techniek en voorgesteld als de leraar-uitvinder, brengt mensen respect bij en leert hen vooruit kijken: zijn naam is 'de vooruitdenkende'. Oppergod Zeus straft Prometheus met de 'wrekende gerechtigheid' en kluistert hem aan de Kaukasus waar een adelaar elke dag zijn lever eet. 's Nacht groeit de lever aan. Dit moest eeuwig duren maar Herakles bevrijdt hem. De vuurdomesticatie kent een lange voorgeschiedenis. Voorwaarden zijn 1. fysiek rechtop lopen, want men moet de handen vrij hebben om vuur te dragen en 2. planning zodat er altijd brandstof is. De gevolgen van de vuurdomesticatie zijn legio. De belangrijkste? Vuur brengt mensen samen en brengt een leerproces op gang: vuur is sociaal, militair, economisch en cultureel. * Pijl en boog: 35.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De jacht wordt veiliger, later wordt dit een gevechtswapen. In de prehistorie zijn er sporen van pijl en boog op elk continent, behalve Australië. De Egyptenaren, Grieken en Romeinen beklemtonen het belang van de schutters bij grote menigten. Griekse goden en helden, Apollo en Odysseus zijn vaak afgebeeld met hun boog, een symbool van aanzien. * Het wiel: 5.500 jaar geleden '''Betekenis:''' Het wiel laat toe om voorwerpen en mensen te verplaatsen en is net als pijl en boog een uitvinding. Vuur en elektriciteit zijn geen uitvindingen maar ontdekkingen. * Het schrift: 5.000 jaar geleden '''Betekenis:''' De mens geeft kennis door aan het nageslacht en dankzij het wiel ook op lange afstand. Door het schrift hoeft de mens zich niet langer te betrouwen op zijn geheugen om kennis door te geven of te verplaatsen. Met het schrift doet de geschiedenis haar intrede. Oude schriftloze culturen worden niet door historici, maar door archeologen bestudeerd. De tegenwoordige schriftloze culturen worden door antropologen bestudeerd. * Buskruit: 1.000 jaar geleden '''Betekenis:''' Aanvankelijk weinig aanvallende capaciteit wegens te log om te hanteren, maar defensief een groot voordeel. * De lens-bril: 700 jaar geleden '''Betekenis:''' Kennis verzamelen, het lezen en observeren is niet langer het privilege van jonge mensen. Eén van de eerste brillen is te zien op een schilderij van Jan van Eyck, de Madonna met kanunnik Joris van der Paele. * Machinegeweer: sinds 1862 '''Betekenis:''' Krijgsheren moeten wennen aan dit nieuwe wapen. Tot en met de Eerste Wereldoorlog zullen stormlopen duidelijk maken, niet meer van de tijd te zijn. Sir Douglas Haig zal er de spotnaam de slachter van de Somme aan danken. * Sherlock Holmes: eind 19de eeuw '''Betekenis:''' Arthur Conan Doyle is niet de grondlegger van het genre moordmysteries, Edgar Allan Poe is hem voor. Veel fictieve detectives imiteren Holmes' logische methoden waarbij hij vanuit het kleine, het grote verhaal destilleert: Agatha Christie deed het met Hercule Poirot, er zijn Columbo, Dick Tracy, Batman... * Kunstmaan: sinds 1957 '''Betekenis:''' Satellietcommunicatie en spionage. Satellietcamera's kunnen vanaf de jaren zeventig inzoomen tot op een klinknagel. . . '''4. Wie zijn deze mensen?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|Jozef Stalin File:Nietzsche1882.jpg|Friedrich Nietzsche File:Charles_Darwin_01.jpg|Charles Darwin File:Leopold2-.jpg|Leopold II File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg|Karl Marx File:Sigmund_freud_um_1905.jpg|Sigmund Freud </gallery> . . '''5. Het koningshuis''' . <gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Surletdechokier.jpg|Erasme Louis Surlet de Chokier (1769–1839) was als regent het eerste staatshoofd van België. File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I van België (1790-1865) en België 1831. File:Leopold_ii_garter_knight.jpg|Leopold II van België (1835-1909) en Congo. File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg|Albert I van België (1873-1934) en de Eerste Wereldoorlog. File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg|Leopold III van België (1901-1983) en de [[collaboratie]]. File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg|Prins Karel (1903-1983) als regent ad interim. File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg|Boudewijn (1930-1993) en de [[Abortuswet]]. Bestand:Albert_II,_King_of_Belgium.jpg|Albert II en Delphine Boël File:Koning_Filip_van_België.jpg|Filip van België (1960-....) en de klimaatmars]]. </gallery> . . '''6. Over wie hebben we het hier?''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg|Martin Luther King met [https://www.youtube.com/watch?v=3vDWWy4CMhE I have a dream]. File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg|Bob Marley met [https://www.youtube.com/watch?v=kOFu6b3w6c0 Redemption Song]. File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg|Nelson Mandela en [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU hoe hij bekend raakte]. File:LumumbaBrussel1960.jpg|Patrice Lumumba, vermoord in 1961. [https://www.youtube.com/watch?v=DGdf7wX-E7g Wie heeft dit op zijn geweten?] File:Sam_Cooke_2.jpg|Sam Cooke, wist weinig van geschiedenis, maar wist [https://wwwyoutube.com/watch?v=wEBlaMOmKV4 dat de verandering kwam]. File:Marvin Gaye 1966.jpg|Marvin Gaye woonde een tijd in Oostende en is in 1984 door zijn vader doodgeschoten. </gallery> . . '''7. Nog mensen...''' . <gallery widths="155" heights="190"> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever File:Monroe_1953_publicity.jpg|Marilyn Monroe File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png|Marlene Dietrich File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg|Jeanne d'Arc File:Aretha_Franklin.png|Aretha Franklin en [https://www.youtube.com/watch?v=TDyiREoBw0o een klein gebedje]. </gallery> . . '''8. Uw hersenspinsel...''' . Die je formulier in op het einde van de les. De docent zal met plezier lezen wat in jouw leven zo bepalend is geweest. . . == Wandelen: historiek fysiek == [[Bestand:Kortrijk_in_het_Stedeboeck_(Novum_Ac_Magnum_Theatrum_Urbium_Belgicae)_-_Amsterdam,_J._Blaeu,_1649.jpg|thumb|550px|Wandelen in historisch Kortrijk. Deze kaart komt uit het Stedeboeck (Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae), uitgegeven in Amsterdam door Johannes Blaeu in 1649]]. [[File:Oostende voor 1862.JPG|550px|thumb|Een kaart of een plattegrond maakt niet altijd duidelijk hoe een omwalde stad er in werkelijkheid uitziet. Deze afbeelding toont de stadsomwalling van Oostende voor 1862.]] . Om de leerdoelen te bereiken, is er een fysiek luik. Kortrijk is een historische stad, ouder dan Brugge. Je valt er over de geschiedenis en in veel van mijn lessen duikt de stad op als historisch 'schoolvoorbeeld'. In de komende weken of maanden ga je op stadsverkenning. We noemen het een observatie-oefening. . * Na de eerste les neem je tijd om groepen te maken vier tot zes studenten. Neem bijvoorbeeld je Sova-groep en deel die door twee of vorm een groepje met de mensen uit je eigen regio... . * Bekijk [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1stA7t8QwzcvtmZQuyzo9F1XUnlqX3Nqj&usp=sharing de Kortrijkse wandelroute op deze kaart]. . * Bij elke locatie is een symbool. ** Een rode ster: belangrijke info (19 locaties); ** Een geel huis: een museum (5 plaatsen); ** Een blauwe wandelaar: wegwijzer met extra info (26 plekken); ** Een paarse camera: kijk naar een beeldfragment; ** Een paarse trompet: luister naar audio; ** Een groen mes met vork: lunchen is mogelijk; ** Een groen glas: iets drinken; ** Een groen fototoestel: stadszicht, fotograferen! . * To do voor de tweede lesweek: Verdeel onder elkaar de 19 sterren, de 5 musea en de 26 route-aanduidingen en schrijf (enkel de locaties, niet de inhoud) dit uit in een document en breng het mee tijdens de tweede les. Elke student maakt een voorbereiding om de rest van de groep van uitleg te voorzien over de gekozen sterren, musea en wegaanduidingen. De werklast in een groep met vier studenten is dus ongeveer zo: elke student neemt vier sterren voor zijn rekening, één museum met een korte uitleg en vijf wegwijzers. Als student in een groep van vier ben je dus tien keer aan het woord. Reken op een voorbereidingstijd van ruim twee uur. Lees niet af, zorg voor een spiekbriefje. . Voor de wandeling reken je een dag: acht uur, met een aperitief, een middagmaal en een afscheidsdrankje inbegrepen. Je vertrekt om 9.30 (bij het historisch stadhuis, onder leiding van B.W.) en omstreeks 16.30 uur eindig je. Wie met de auto komt, parkeert het best op de parking onder het Schouwburgplein. Als de agenda het niet toelaat doe je de wandeling in twee keer: dan heb je twee keer drie uur nodig, eten en aperitief- sla je over. Wie de wandeling vroeg in het academiejaar maakt, ontdekt al snel leuke, studentikoze plekken (daar is aandacht voor) en leert een ander Kortrijk kennen dan wat er zich op 't Hoge afspeelt. In de lessen die volgen, zal je dan veel herkennen. Kies je ervoor om de wandeling in december te doen, dan herken je op je tocht veel cursusmateriaal. Een zin die ons naadloos naar de cursus zelf leidt... . Graduaatstudenten doen een kleinere tocht die ongeveer een halve dag inneemt. Graduaten verdelen deze punten onder elkaar: 0, 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 35, 57 en 58. . . Veel succes met deze cursus en de wandeling. '''Benedict Wydooghe''' . PS. Wie werkelijk in de knoop ligt met vragen kan mij altijd mailen. Doorgaans beantwoord ik je vraag dan met een telefoontje. Deze combinatie werkt snel. . . ='''INLEIDING: HET VERHAAL OF DE VERTELLER?'''= [[File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg|thumb|550px|'''1875_ ARBEIDSVEILIGHEID''' Werk in de staal walserij. Dit realistisch schilderij van Adolph Menzel uit 1875 is een een allereerste weergave in de Duitse kunst van een industrieel thema.]] [[Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg|thumb|550px|'''1912_ VEILIGHEID & TOERISME''' Kranten plaatsten direct na de ramp met de Titanic in 1912 onjuiste aantallen van slachtoffers. Tot de officiële bekendmaking circuleerden er veel geruchten. Tot op heden blijft crisiscommunicatie tot misverstanden leiden.]] [[File:Gabrielle_Petit.jpg|thumb|550px|'''1916_ GABRIELLE PETIT''' Geschiedenis is (nog) vaak een mannenzaak. Doorgaans schrijven mannen geschiedenis en de hoofdacteurs in hun verhalen zijn eveneens mannen. Het allereerste monument voor een vrouw in België kwam er pas na de Eerste Wereldoorlog. Intussen hadden Godfried van Bouillon (standbeeld in Brussel), Ambiorix (standbeeld in Tongeren), Jacob Van Artevelde (standbeeld 1863 in Gent), Jan Breydel en Pieter De Coninck (standbeeld in Brugge) al lang hun standbeeld. Deze verzetsheldin en spionne uit de Eerste Wereldoorlog kent na haar opsluiting in de gevangenis van Sint-Gilles en haar dood voor een Duits vuurpeloton een nationale cultus. David Van Reybrouck en Sophie de Schaepdrijver schreven er een boek over.]] [[File:V-2victimAntwerp1944.jpg|thumb|550px|'''1944_ ANTWERPEN INLEEFOEFENING I''' Kinderen spelen FIFA. In een keuken bereidt een moeder het middagmaal voor. Het zijn dagelijkse dingen tot het vensterraam aan de straatkant uit elkaar spat, schijnbaar zonder reden. Muren daveren, de vloer trilt. Aardedonker wordt het, nabij is er vuurwerk en een sluimerende geeloranje gloed. Mensen bevolken in schimmen de anders meestal lege straat. In de donkere nevel lijkt de zon eerder op de maan. Ze zorgt voor lichtstrepen tussen de roetwolken door. Sommige schimmen zijn gewond. Ze stropelen in willekeurige richtingen, weg van het centrum, naar het centrum. Bij de buurman links en in het huis schuin over het plein duikelen ze kelders in. Niet via de weggeblazen voordeur, maar langs een keldergat. Diezelgeur? Kerozine? Het vuur is hoorbaar, paniek is voelbaar. Zwarte en grijze rookpluimen naderen en geen mens weet niet waarom. Rook duwt kruitdampen voor zich uit. Ze prikkelen de neus en die van de kinderen. Je raakt je oriëntatie kwijt. Je raakt je kinderen kwijt. In het duister gaan honden en wolven op elkaar lijken. Je denkt aan het Italiaanse spreekwoord. Helmen! Brandweermannen. Heggen en hekkens, verkeersborden en bomen die je elke morgen passeert, op weg naar de school van de kinderen, helpen je niet langer te oriënteren in deze stoffige duisternis. De dagelijkse klanken zijn vervangen door geschreeuw, sirenes en knetterwerk. Je voet schopt tegen een smeulende teenslipper vol bloed. De geur van verbrande leren schoenen was je nooit eerder opgevallen. De voet steekt nog in de schoen. Op de marktstraat is de crèche verwoest, sommige kinderen bleven intact. Anderen worden dichtgenaaid met koperdraad. Je ruikt zweet, warm zweet, oud-warm zweet, angstzweet. Je ziet het en je ruikt het, de geur van muren die schudden. In de school verpulvert een knetterende brand boeken en banken vol schriften en rapporten. Het plein bij het station is vernield, nu is het station aan de beurt: neerzakkend metselwerk verpulvert tot gruis. Op het plein liggen verse lijken, gehalveerde mensen smeulen. Het alarmsysteem weet van geen ophouden. Een jongeman holt door bloedplassen als waren het waterpartijen na een regenbui. Nu het terug licht wordt, nauwelijks een uur na de eerste inslag, merk je dat het vocht op je broekspijpen niet opdroogt maar stolt. Een militair voertuig staat in lichterlaaie. Officieren wandelen voorbij aan een jong, smeulend lichaam, een jongen die dagelijks aan je voordeur passeerde, op weg naar de bakkerij, om er in de rij te staan voor een oorlogsbrood. Katachtigen peuzelen aan zijn lichaam, op zoek naar de restjes van de barbecue. Je jaagt de dieren weg. België is bevrijd maar niet van de Duitse kwelling af: V2-raketten teisteren het strategisch gelegen [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]]. Militairen stappen voorbij alsof dit een dagdagelijks tafereel is. Een onbekende fotograaf van het Amerikaanse leger neemt deze foto op 27 november 1944 op een Antwerps strategisch kruispunt, een aanvoerlijn naar Nederland. De ergste oorlogsramp moet Antwerpen nog overkomen, een fenomenaal dodelijke bominslag op eerste dag van het Ardennenoffensief. Op 16 december vuren de Duitsers om 15.17 uur uit het Nederlandse Hellendoorn een V2 af die minuten later op Cinema-Rex valt. Het publiek is in de ban van een western over Buffalo Bill: The Plainsman. In het gebouw zijn ongeveer duizend mensen aanwezig. Hitler verneemt het nieuws op 17 december. Censuur houdt de doeltreffendheid van het wapen geheim. Een week lang ruimen mensen steen en spitten ze om de lijken van onder het puin te halen. Een gevonden lijk brengen ze naar de Zoo, waar ze in de grote zaal op identificatie wachten. 567 mensen overleven de inslag niet. De gemeenteraad sluit alle publieke plaatsen en maximaal vijftig mensen kunnen tegelijk samenkomen. In 1946 beslist Antwerpen het complex volgens de originele plannen her op te bouwen, deze keer met een schuilkelder. Tegenwoordig herdenkt een tegel bij de zijingang van de UGC op de Keyserlei de V2-slachtoffers.]] [[File:Nagasakibomb.jpg|thumb|550px|De Amerikanen bombardeerden op 6 augustus de Japanse havenstad Hiroshima en op 9 augustus Nagasaki. Daarna capituleerde het Keizerrijk. In tegenstelling tot wat velen denken, stopten de Amerikanen de bom niet om Tokio tot de overgave te dwingen. Ze deden het om indruk te maken op de Russen.]] [[Bestand:Chernobylreactor_1.jpg|thumb|550px|In ''Humo'' spreekt weerman Armand Pien over wat gebeurt op 2 mei in 1986. Het is de zwartste dag in zijn leven. ‘Voor ons bestaat er niet het minste gevaar’ vertelt hij de kijker. En daarna lopen gegevens binnen, metingen worden bewerkt en de natuurlijke radioactiviteit afgetrokken. Pien gelooft zijn ogen niet. De directeur van het KMI stuurt telegrammen naar premier Martens. 'Hoe kun je op basis van verkeerde informatie maatregelen treffen' vraagt hij zich later af?]] [[File:DAWN_street_theatre.jpg|thumb|550px|'''2015_ MENSENRECHTEN''' Wat hebben welzijn en veiligheid iets te maken met mensenrechten? Alles. Hebben mensenrechten iets te maken met het definiëren van criminaliteit? Met goed en kwaad? Met recht of onrecht?]] [[Bestand:Het klimaat heeft geen politieke kleur, 27.01.2019 (cropped).jpg|thumb|550px|'''2019_ KLIMAATSWIJZIGINGEN''' Heeft het klimaat een politieke kleur? (27 januari 2019)]] . {{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons ook mogelijk maken om in gedachten verschillende toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken. (...) Verhalen werken als een culturele geheugenbank omdat een narratief een 'contextuele infrastructuur' biedt die ons helpt om feitelijke informatie te begrijpen, te organiseren, met anderen te delen en te onthouden. Informatie in verhaalvorm is veel beter te onthouden -tweeëntwintig keer beter zelfs, heeft onderzoek uitgewezen- omdat tijdens het luisteren naar een verhaal verschillende delen van de hersenen worden geactiveerd. Een droge opsomming activeert alleen de taal verwerkende delen van de hersenen (de gebieden van Broca en Wernicke, waar betekenis aan woorden wordt toegekend). Als dezelfde informatie echter in verhaalvorm wordt overgebracht, worden ook de voor het verhaal relevante hersengebieden geactiveerd: als het verhaal over rennen of springen gaat, licht de motorische schors op, maar als het over iemands satijnen blouse gaat, wordt het sensorische deel van de hersenen geactiveerd. Onze hersenen reageren alsof we het verhaal zelf beleven. Zo kan een verteller emoties, gedachten en ideeën in de geest van zijn toehoorders implanteren en hun het gevoel bezorgen dat ze de beschreven gebreutenissen zelf meemaken. Sterker nog, hersenscans hebben uitgewezen dat de hersenen van de verteller en de luisteraars tijdens het vertellen letterlijk synchroon gaan lopen - neurologen beschrijven dit als een 'neurale koppeling tussen spreker en luisteraar.'''|Gaia Vince<ref>''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110-111.</ref>}} . {{Citaat|'''Chauvinisme is een vorm van onwetendheid.'''|Samuel Jean Pozzi}} . {{Citaat|'''Wie het verleden controleert, controleert het heden.'''|George Orwell}} . {{Citaat|'''De geschiedenis zal gunstig over me oordelen, want ik ga ze zelf schrijven.'''|Winston Churchill}} . . Om de hedendaagse spanningen en de evolutie van de welzijns- en veiligheidsdiensten en hun pardigmatische denken in kaart te brengen, is deze tijdsband handig. De maatschappelijke ontwikkelingen inzake veiligheid en welzijn (of het ontbreken ervan) gaan hand in hand. Het verband tussen welzijn en veiligheid wordt in deze cursus geleidelijk aan duidelijk: het zijn twee handen op één buik. Het wordingsproces van het sociaal werk, haar methodes zijn één kant van de grootschalige kapitalistische medaille die zich kenmerkt door globalisering, industrialisering en verstedelijking. De andere kant van die socialisatiemedaille omvat de oprichting van een staatsleger, een politiemacht, de komst van wapenarsenalen nabij volkswijken, religieuze dienstverlening (zoals het Leger des Heils) en het openbaar onderwijs. Of, met andere woorden: repressie en veiligheid enerzijds en hulpverlening en welzijn zijn met elkaar verstrengeld. . . == Wat is veiligheid? Wat is welzijn? == . Bestaan er echt slechte mensen? Vast wel. Bestaan er echt slechte mensen die nooit tot hun slechtheid zouden komen mits een goede omkadering? Bestaan er echt slechte mensen die ondanks een goede omkadering toch al hun slechtheid botvieren? Bestaan er echt goede mensen? Vast wel. Bestaan er echt goede mensen die nooit tot hun goedheid komen door een foute omkadering? Bestaan er echt goede mensen die ondanks een foute omkadering toch het goede blijven nastreven? Vertrekt – zoals het cliché het wil – de politiemens vanuit een fundamenteel wantrouwen in de mensheid? Is de flik ervan overtuigd dat de crimineel of de arme zelf de oorzaak is van zijn situatie? En vertrekt -zoals het cliché het wil – de sociaal werker vanuit een fundamenteel vertrouwen in de mens? Is die ervan overtuigd dat de arme of de crimineel slechts een product is van zijn omgeving of zijn omkadering? . De opleiding {{Wp|Maatschappelijke veiligheid (opleiding)|Maatschappelijke Veiligheid}} - een unieke opleiding in België - bestaat in 2024 twintig jaar en is de jongste telg van vier opleidingen in het sociaal agogisch werk. Studenten uit Limburg, Brabant en Antwerpen reizen tot in {{Wp|Kortrijk}} om te studeren. De opleiding maatschappelijke veiligheid vindt zijn oorsprong in de de Zwarte zondagen eind jaren negentig en de aanslagen op 11 september 2001. De opleiding maatschappelijk werk vindt haar oorsprong in de bombardementen op Kortrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eerste studenten begonnen hun opleiding in september 1948. Beide opleidingen zijn sindsdien alleen maar in relevantie toegenomen. In die dagen begon voor veel docenten op de sociale academie - die toen Ipsoc heette - een zoektocht naar een definitie die veiligheid met welzijn verbindt. Dat verband bleek eeuwenoud. Veel geschiedschrijvers heeft het veiligheidswerk echter niet. Het welzijnswerk evenmin. In de welzijns- en veiligheidsliteratuur zijn doorgaan slechts korte historische beschouwingen te vinden, men moet het thema onder andere trefwoorden zoeken: ziekte, hongersnood, oorlog, terrorisme, de werkvloer, verkeer, radicalisering, cybercrime, rechtvaardigheid, samenleven,... Het welzijns- en veiligheidsdenken eenzijdig koppelen aan de actualiteit en het niet in verband brengen met het verleden, resulteert in wat Herbert Marcuse de één-dimensionele benadering noemt. De focus op het pragmatische heden, de actualiteit en de waan van de dag zijn disproportioneel in vergelijking met de factoren die het 'nu' bepalen. Het is een onderdrukking van de geschiedenis die tot kortademige en kortzichtige analyses leidt, die bovendien geen toekomstperspectieven voor deze jobs zichtbaar maken. Anders gezegd: niemand begint het heden met een blanke lei. Wie perspectieven wil schetsen, kijkt naar het ontstaan en de ontwikkeling van de welzijns- en veiligheidsproblemen. Anders is elke strategie op drijfzand gebouwd. . . == Wat is (r)evolutie? == . Evoluties hebben te maken met een geleidelijke verandering over een lange termijn. Voorbeelden zijn de evolutietheorie van Charles Darwin of de evolutie van de mens. Het begrip staat tegenover 'revolutie', een radicale, vaak onverwachte verandering op korte termijn zoals de Glorious Revolution, de Amerikaanse Revolutie, de Franse Revolutie, de Belgische revolutie en de Industriële Revolutie. De begrippen zijn niet objectief. Sommige historici spreken over revolutie, anderen hebben het over een omwenteling, Zo kwam er aan de Glorious Revolution in Engeland (1688) geen bloedvergieten aan te pas en de industrialisatie voltrok zich in een toch wel erg lange negentiende eeuw, van pakweg 1770 tot 1919). Het zelfde geldt voor het begrip [[Belgische omwenteling]]. Evolutie en revolutie zijn veranderingen die zich afspelen doorheen de '[[tijd]]' en afhankelijk van het standpunt van de latere observator of de tijdgenoot creëert de invulling van het begrip een ander effect. . . == Wat is tijd? == [[File:Oostende.bloemenuurwerk(01).jpg|thumb|550px|♣ Bloemenuurwerk in Oostende. Wat is tijd? Een tuinmetafoor?]] . Geen begrip is ons meer vertrouwd dan de tijd, geen begrip is tegelijk zo ongrijpbaar, een vierde dimensie als het ware, na breedte, lengte en hoogte. De tijdsbeleving is onderhevig aan de tijd; onze grootouders beleefden de tijd anders dan wij. Romeinse burgers en nomadische stammen hebben weinig gemeenschappelijk wat betreft hun tijdsindeling en vandaag zien we dat mensen tijd anders beleven. Vergelijk de dakloze, de boer, de machinist, de arbeider, de schoolmeester, de hoer, de bankbediende... Allen hebben ze andere agenda's, een andere nachtrust, een andere tijdsbeleving. Nu is tijd niet alleen subjectief, we proberen die te objectiveren met meetinstrumenten zoals klokken en kalenders die de precisie vergroten. Tijd is iets wat we meten en het leven beheerst. Dat gaat terug op de religieuze discipline van de Benedictijnen. Benedictus van Nursia benadrukt dat monniken al-''tijd'' bezig zijn: acht uur werken, acht uur bidden en acht uur slapen. Vooral het 'werken' is eigenaardig in een tijd waarin religieuzen vrijgesteld zijn van arbeid. Tijd is een Godsgeschenk. Begin veertiende eeuw werkt Richard van Wallingford in de Benedictijnenabdij in Saint Albans tien jaar aan het eerste mechanische uurwerk. Het was drie meter breed, diep en hoog. De tijd en de stand van de hemellichamen zijn er af te lezen. Vergeet tenslotte niet dat 'tijd' een economische en militaire functie heeft. Het overstromen van de Nijl had een ritmisch, herhalend patroon. Wie de overstromingen kan voorspellen, manipuleert de vruchtbaarheid van het land en heeft macht. Militair gezien is het maken van afspraken van belang. De klokken gelijk zetten om een gezamenlijke aanval in te zetten, kan het verschil betekenen in winst of verlies. . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=MFxLGbqEKfc Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Kan tijd kapot?]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=_gYtfzgcRbQ Beeldfragment Universiteit van Vlaanderen: Waarom kan ik geen teletijdmachine kopen?]''' . . == Zoektocht == . Ik begon de zoektocht naar tijd, welzijn en veiligheid bij mezelf. De welzijns- en veiligheidsdefinitie moest nuttig zijn want definities zijn er bij de vleet. Iets waar studenten een boodschap aan hebben. Geen wollig noch hoogdravend gedoe. Die zoektocht beginnen, is iets wat de student ''ook'' kan. Stel jezelf de vraag: wat betekent veiligheid of welzijn voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Omdat ik in een relatief veilige omgeving vol welzijn opgroeide, leefde en functioneerde, kon ik me nauwelijks iets bij de begrippen onwelzijn of onveiligheid voorstellen. De begrippen waren evidenties en in de kranten waren ze geen issue. Ik liep mijn pampers in doeken die mijn moeder uitwaste, dat was in 1972, ik kende rekenblaadjes gedrukt op een stenselmachine in de jaren tachtig en ik las de Vlaamse Filmpjes. . Die verdwenen tijd is schitterend bezongen door... * Fixkes in [https://www.youtube.com/watch?v=jyJ6BmkS694 kvraagetaan] * Het Zesde Metaal in [https://www.youtube.com/watch?v=SWRm6FnUv6E] * Wim Sonneveld met [https://www.youtube.com/watch?v=nmCILS_ungQ] . Een veilige tijd vol welzijn. Herkennen studenten zich in die tijd? Hopelijk, niettemin, denk ik van niet. De huidige student groeide op in een wereld waarin de Twin Towers van de kaart zijn geveegd. Is die veiligheid en dat welzijn van daarvoor verdwenen? [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/podcasts/waarom-denken-zoveel-mensen-dat-vroeger-alles-beter-was/ Waarom denken mensen dat vroeger alles beter was?] . . == Wat veranderde de laatste 30 jaar? == . Het geborgen kerngezin (vroeger hadden ouders veel kinderen, nu hebben kinderen veel ouders), het veilig verkeer op de weg en melk rechtstreeks van een koe zijn verdwenen. Desalniettemin zullen de achttienjarigen in deze schoolbanken erkennen, op te groeien in een veilig nest. De meesten onder ons bereikten Europa niet als drenkeling of klimaatvluchteling, of zoals op het historische schilderij 'Het vlot van de Medusa. Moord en doodslag - zie het schilderij met de moord op Jean-Paul_Marat - zijn voor de meesten een realiteit die zich beperkt tot een game, de televisie of de krant. En oorlog is een ver land zowel voor de student als voor de docent. Hoeveel oorlogen kan je opnoemen? Test even je kennis en klik dan hier voor de controle. Wie kent de slag bij Crécy? De Slag bij Poitiers uit het jaar 732? Wie kan er een musket bedienen? Toen ik in 1972 ter wereld kwam kende Europa een kwarteeuw (dat is niet eens de leeftijd van de meeste studenten) vrede. Toen ik werkelijk besefte wat die vrede betekende, waren we al ruim veertig jaar verder. Nu, in 2027 is het bijna negentig jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog begon. Natuurlijk valt er veel te lezen over die verloren tijd via secundaire bronnen. De historicus zoekt de mensen die deze tijd meemaakten of de documenten die in deze dagen gemaakt zijn, primaire bronnen. De historische wetenschap spreekt ook over tertiaire bronnen. Dan gaat het om naslagwerken: woordenboeken, encyclopedieën, atlassen... en uiteraard deze Wikibooks. . . == Roekeloos == . Tijdens mijn eerste studiejaar, ergens eind jaren zeventig nam ik voor het eerst mijn eigen roekeloosheid onder de loep. Het moet in 1978 geweest zijn dat ik met mijn eerste communiefiets de kerkheuvel in Lichtervelde afbolde, over kop ging en met mijn neus op een borduur terecht kwam. Mijn communiefoto's zijn er de subtiele getuige van: een dubbele lip en een boksersneus. En toen het helemaal zomer werd (niet te verwarren met [https://www.youtube.com/watch?v=QH5pfMESzSg die zomer] van Rob de Nijs uit 1977), was ik zo enthousiast bij het oversteken van de straat - een juf deed teken dat alles ''veilig'' was en we mochten oversteken - dat ik rende alsof het de honderd meter betrof. Ik keek niet uit en de juf stond met haar rug naar een aankomende auto. Die negeerde haar signaal, reed zo door de rang, schepte me op en ik rolde over de motorkap. Mijn broek werd warm nat en ik bolde het af, alsof het mijn schuld was. Later hoorde ik dat de chauffeur gedronken had. En dat ik geluk had. Voor een kind van zes is de definitie van veiligheid simpel: het is de afwezigheid van onveilige situaties. Het was een kolonel van het Belgisch leger die het me vertelde, in... 2018; '''de afwezigheid van onveiligheid''', dat is veiligheid. Bij de studenten viel de mond open. Zo simpel is een definitie. . . == Onveiligheid en onwelzijn zijn een ver land == . Is er dan geen definitie nodig om het woord onveiligheid te begrijpen? Het woord 'veiligheid' was als dusdanig jarenlang nauwelijks een begrip in de krant of op het journaal. Sla een krant uit de jaren tachtig open en het woord zal nauwelijks opduiken. Veiligheid werd aldus niet benoemd, niet omdat onveiligheid uitzonderlijk was, maar omdat journalisten de onveiligheid concretiseerden: ontelbare hongersnoden, ziektes, klimaat- en milieuproblemen, geestelijke gezondheid, middelengebruik, verkeer, infrastructuur, extremisme, mensenhandel, oorlog (teveel om op te noemen), criminaliteit, moord en doodslag, het op de vlucht zijn, dakloosheid... Bovendien was onveiligheid iets uit een ver verleden, een geschiedenisles of een ver van onze bed show: deviantie voor Brussel, maffia voor New York, een oorlog in Vietnam... Tegenwoordig wordt het woord veiligheid te pas en te onpas in de mond genomen. . . == Of toch niet? == . Over echte onveiligheid, het echte 'onwelzijn' lag in die jaren een taboe: over aanrandingen, vrouwonvriendelijkheid, over de Aids-epidemie werd niet gesproken. Over een andere kwestie werd des te meer gesproken: de Koude Oorlog. Natuurlijk lagen de Russen op de loer, natuurlijk bouwden Amerikanen en Sovjets een kernarsenaal aan nucleair materiaal op, natuurlijk waren er spionnen. De media en de filmindustrie namen het graag op en verdienden er pakken poen aan: de angstcultuur. Wat is veiligheid? Zo te zien volstaat mijn eenvoudige definitie van de afwezigheid van onveiligheid niet. . Tijdens een bezoek aan een tentoonstelling in 2019 in het Museum van de Misdaad, lees ik volgende passage. {{Citaat|'''De goederen die de politie in het verleden in beslag nam, kennen we vandaag niet meer of zijn niet meer verboden. De misdaad evolueert, de normen van onze samenleving veranderen en de wetgever past het strafwetboek daaraan aan. Dat beïnvloedt ook de taken van de politie.|Museum van de misdaad, Gent.'''}} . De taxsplaat aan de fiets is verdwenen, van gelijke rechtspraak voor volwassenen en kinderen is geen sprake meer, pornografie kan inmiddels en voor de uiterst gevaarlijke en illegale vruchtafdrijvingen in achterkamertjes zijn er alternatieven gekomen. Andere dingen zijn echter even strafbaar als vroeger: vals geld en valse uurwerken, valse taksplaten aan de auto, namaak, schriftvervalsing, vals goud, vuurwapens zonder vergunning, kansspelen, kettingbrieven, clandestiene weddenschappen... . . == Spoken zien == . Blijkbaar zijn welzijn en veiligheid een 'objectief' en 'subjectief' verhaal. Een abortus in een vuil achterkamertje, is wel degelijk onveilig noch bevorderend voor het welzijn: dat is objectief aantoonbaar. De moord op de student Sanda Dia (20-jarige) in december 2018 overleed na een ontgroening bracht het thema van klassenjustitie opnieuw ter sprake. Welzijn en veiligheid zijn dus perceptie en beïnvloeding. Wie aan spoken denkt zal spoken zien. Daar gaat deze cursus over. Waarom en wanneer zien mensen in het verleden 'veiligheidsspoken'? Die spoken van (on)veiligheid eindigden vaak in maatschappelijke rampen: de holocaust, de Heksenjacht, de slavernij of recenter: Semira Adamu, de pijnlijke interventie van het Bijzonder Bijstandsteam, bijgenaamd de Bottinekes die de dood van Jonathan Jacob op hun geweten hebben. Voor dit soort onveiligheid bestaan andere woorden: onrecht, tegenslag, een asociaal systeem. . . == Veel agogische scenario's == . Onveiligheid en 'onwelzijn' kunnen veel scenario's aannemen. Daarom is de cursus tegelijk de zoektocht naar de angsten van de mens. Historische en antropologische, psychologische en sociologische inzichten leren ons de werking van individuen en groepen, instituties en maatschappijen kennen. Het gaat over regels en rechten, culturen en mentaliteiten, normen en waarden, feiten en meningen... en hoe die veranderen. Kortom: Agogisch werk. Waarom is het plots zo complex? Net omdat het uit elkaar rafelen van de werkelijkheid tot het politieke en het ideologische, het sociologische en het sociale, het economische, het psychologische en het culturele de werkelijkheid geweld aandoet.<ref>Vgl. DIEDERIKS H.A. NOORDAM D.J. QUISPEL G.C. & VRIES P.H.H. ''Van agrarische samenleving naar verzorgingsstaat. De modernisering van West-Europa sinds de vijftiende eeuw'', Wolters – Noordhoff, Groningen, 1987, p. 24.</ref> . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . We begonnen deze inleiding met een quote, laten we ze met een quote eindigen, met een quote van een historicus. . {{Citaat|'''Wie zijn wij? Koppig, impliciet soms, stelt de historicus steeds weer deze algemene vraag, die ook hemzelf betreft. Want onderzoek naar het verleden mag zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd, die dan vervolgens eerbiedig in een denkbeeldig museum voor statische herinneringen worden bijgezet. Het is een middel om de tegenwoordige tijd beter te begrijpen, of zou dat in ieder geval moeten zijn. Vooral als het onderzoek zich richt op de fundamenten van onze eigen samenleving.'''|[https://fr.wikipedia.org/wiki/Robert_Muchembled Robert Muchembled]<ref>ROBERT MUCHEMBLED. ''De uitvinding van de moderne mens. Collectief gedrag, zeden, gewoonten en gevoelswereld van de middeleeuwen tot de Franse Revolutie'', Amsterdam, Contact, 1991, p. 9.</ref>}} . == A-Vragen == . (S&V).Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: 11 september 2001, abortuswet, Albert I, Amerikaanse Burgeroorlog, Anuna De Wever, bril, Boudewijn, burgerwacht, Charles Darwin, Charlotte Corday, collaboratie, Delphine Boël, Gabrielle Petit, Jean-Paul Marat, Jozef Stalin, klimaatmars, koning Filip, Koude Oorlog, Leopold I, Leopold II, Leopold III, machinegeweer, Marilyn Monroe, musket, paradigma, pijl en boog, primaire bron, prins Karel, Rob de Nijs, Sam Cooke, het schrift, satelliet, secundaire bron, Sherlock Holmes, vuurdomesticatie, het wiel. . . == B-Vragen == . * V.Leg uit: Wat is veiligheid? Wat betekent veiligheid voor mezelf (micro), voor mijn omgeving (meso), de wereld (macro)? Leg uit wat bedoeld wordt met deze niveau’s? . * V.Onveiligheid kan een taboe zijn. Ken je voorbeelden? . * S&V.Waarom mag onderzoek naar het verleden zich niet beperken tot het verzamelen van feiten uit een lang vervlogen tijd? . * S&V.Hoe ziet de inhoudstafel van de cursus er uit? . * V.De opleiding Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid is de jongste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Waarom hoort de opleiding thuis in een sociaal agogisch studiegebied? Wat is de definitie van Agogisch? . * S.De opleiding Bachelor in het Maatschappelijk werk is de oudste opleiding in het studiegebied Sociaal Agogisch Werk. Wanneer ging de opleiding van start en wat kan je erover vertellen? Verwijs hierbij naar Kortrijk voor en tijdens WOII en aar Wet Vandervelde. Wat is de definitie van Agogisch? . * V.Leg uit, wat is het belang van pijl en boog, de bril, het vuur, het buskruit. Wat weet je over 'de Drogenbroodroute'? . . == C-Vragen == . * S&V.Leg uit: Veiligheid en sociaal werk zijn aan evolutie onderhevig doorheen de tijd. . * S&V.Wat bedoelt Benedict Wydooghe met de ondertitel van deze cursus 'Ergens tussen waarheid, leugen en herinnering'? . == D-Vragen == . <gallery widths="155" heights="190"> File:V-2victimAntwerp1944.jpg File:Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg File:Sigmund_freud_um_1905.jpg File:Sam_Cooke_2.jpg File:poucet10.jpg File:Nietzsche1882.jpg File:NICAISE_Leopold_ANV.jpg File:Nelson_Mandela-2008_(edit).jpg File:Nagasakibomb.jpg File:Monroe_1953_publicity.jpg File:Marvin Gaye 1966.jpg File:Martin_Luther_King_Jr_NYWTS.jpg File:Marlene_Dietrich_in_No_Highway_(1951)_(Cropped).png File:LumumbaBrussel1960.jpg File:Leopold_III_van_België_(1934).jpg File:Leopold_ii_garter_knight.jpg File:Koning_Filip_van_België.jpg File:Karl Marx photo from a book by Lenin.jpg File:Karel_van_België_Charles_de_Belgique_Karl_von_Belgien.jpg File:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg File:Joan_of_Arc_miniature_graded.jpg File:Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg File:Gatling_gun.jpg File:Gabrielle_Petit.jpg File:DAWN_street_theatre.jpg File:Charles_Darwin_01.jpg File:Bruxelles_à_travers_les_âges_(1884)_(14576755848).jpg File:Brigitte_Bardot_-_1962.jpg File:Bob Marley Grona Lund 1977.jpg File:Baudouin_of_Belgium_1969.jpg File:Aretha_Franklin.png File:Anuna_De_Wever.jpg File:Albert_I_Koning_der_Belgen.jpg File:Adolf_Friedrich_Erdmann_von_Menzel_021.jpg File:Aanwijzing_12_voor_het_hanteren_van_het_musket_-_Schiet_(Jacob_de_Gheyn,_1607).jpg Bestand:Titanic-New_York_Herald_front_page.jpeg Bestand:Théodore Géricault - Le Radeau de la Méduse.jpg Bestand:Surletdechokier.jpg Bestand:Nederland hoort de kunstmaan Weeknummer 57-42 - Open Beelden - 22876.ogv Bestand:Gyzis 006 (Ηistoria).jpeg </gallery> . = '''VERDER MET DE CURSUS''' = . . {{Citaat|Omdat het niet altijd wennen moet. Omdat er :altijd iets mag overblijven, altijd iets dat niet :gevat wil worden door het oog (van de naald). :Omdat wij, oude kruimels op de godvergeten rok :van het universum, elkaar schots en scheef :bij de leuning van de versleten beeldspraak :van verre, verre bruggen over water, terug :moeten vinden als schimmen van elkaar... |Uit: Paul Rigolle, ''Wat te doen als op een dag zelfs Instant poetry de wereld niet meer redden kan.<ref>Uit: Blogbericht "Paars". In: blog ''Arcadim in arcadië'', 5 augustus 2006.''' </ref>}} . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . = '''BRONNEN''' = 9bc1gd374qxbebo0aa43a2frzvm359r 0 46776 429625 429459 2026-09-10T06:15:34Z ~2026-49015-32 29804 429625 wikitext text/x-wiki [[Bestand:TheMatrixAnimated.gif|thumb|550px]] <big>'''HOOFDSTUK 1. HISTORISCHE MODELLEN, BESEF EN DENKRICHTINGEN''' </big> ;<big>WAT IS GESCHIEDENIS EIGENLIJK?</big> . [[File:Down_the_Rabbit_Hole.png|thumb|550px|♣ '''TUINTIP''' Down the rabbit-hole? Op een zomerdag luistert Alice Liddell aan de oever van een meer naar haar oudere zus die een saai boek voorleest. Alices verveling verdwijnt als er een pratend konijn passeert. Het is gehaast en houdt de tijd op zijn horloge (de geschiedenis?) in de gaten en springt in een hol. Alice volgt en valt de dieperik in. Een deurtje verbergt een prachttuin, een flesje met het opschrift "drink mij" maakt haar klein genoeg om de deur door te kunnen. Spring in het gat en deze geschiedenistuin en laat je verwonderen zoals Alice. The Matrix kaapte als film het idee van Alice en stelt de vraag of de wereld een illusie is? Plato deed iets vergelijkbaars met de allegorie van de grot. De Matrix visualiseert René Descartes' stelling: 'Ik denk, dus ik ben' en is mee geïnspireerd door de cyberpunk van William Gibson.]] [[Bestand:Hoe ontdek je nepnieuws (How To Spot Fake News).jpg|thumb|550px|Infographic ''Hoe ontdek je nepnieuws'', uitgegeven door de International Federation of Library Associations and Institutions.]] {{Citaat|'''Veel vitale cycli van ons lichaam kennen een periodiek verloop: de hartslag, de ademhaling, de afwisseling tussen slapen en waken. Contoleren of ze regelmatig zijn vindt bijna altijd onbewust plaats, maar zelfs de geringste verstoring is voldoende om plotseling de alarmbellen te doen rinkelen. (...) In tegenstelling tot de traditionele zintuigen, hebben wij geen orgaan voor tijdszin.'''|Guido Tonelli}} . {{Citaat|'''Niet lachen, noch huilen, maar begrijpen.'''|[[Ludo De Witte]]}} . {{Citaat|'''De geschiedschrijver is een wandelend anachronisme, een ontheemd persoon, die de technieken van vandaag gebruikt om te proberen dingen te weten over gisteren die gisteren zelf niet eens wist. Hij moet waarachtigheid nastreven, hij dient te luisteren naar de woorden die het verleden spreekt, maar hij moet communiceren in een taal die het heden begrijpt.'''|[[Hilary Mantel]]}} . {{Citaat|'''Wie wetenschap onderwijst moet ophouden met leerlingen de pap in de mond te geven en hen de mogelijkheid bieden 'het pure plezier van begrip te ontdekken.' Wie cursussen eenvoudigweg doceert, laat de studenten zitten met 'onderontwikkelde intellectuele vaardigheden en weinig besef van de invloed die wetenschap op hun leven heeft'.'''|Amerikaanse Vereniging voor de Vooruitgang van Wetenschap, de uitgever van [[Science]]}} . {{Citaat|'''De vraag is of u dat kunt, woorden zoveel verschillende betekenissen geven.'''|[[Alice in Wonderland|Alice]]}} . {{Citaat|'''De vraag is wie de baas is - punt uit'''|Wiggel Waggel}} . {{Citaat|'''Deze tijd vraagt om optimisme. Pessimisme bewaren we voor slechtere tijden.'''|[[Jean-Claude Servais]]<ref>Geciteerd in: [[Naomi Klein|NAOMI KLEIN]] (vertaald door Jan Willem Reitsma en Pon Ruiter). ''Nee is niet genoeg.'' De Geus, Amsterdam, 2017, p. 275.</ref>}} . {{Citaat|'''Wetenschap is niet hapklaar en eenduidig. In de coronacrisis zag je vaak twee kampen tegenover elkaar staan die elk het eigen gelijk claimden op basis van één of andere studie. Dat is ook des mensen. We denken allemaal dat we heel kritisch onze standpunten innemen, maar dat is natuurlijk niet zo. We zijn kuddebeesten. Vaak nemen we een standpunt in omdat dat het standpunt is van de groep waar we toe behoren. En dan gaan we achteraf feiten zoeken die die intuïtie bevestigen. Er is zo'n mooi beeld - ik weet niet meer van wie het komt - dat we de feiten gebruiken zoals een dronkaard een lantaarnpaal gebruikt: niet om ons te verlichten, maar als steunpilaar. Ons brein is helemaal niet zo rationeel als we denken. (...) Wie gelooft dat wetenschappers deel van een corrupte elite uitmaken, heeft daar natuurlijk weinig aan. Daar begint het dus mee. Als je zegt aan kritisch denken te doen, maar de wetenschap niet vertrouwt... Tja, dan kun je dus niet kritisch denken. Het paradoxale is net dat die mensen van zichzelf denken dat ze zéér kritisch zijn, en dat de anderen als schapen met de kudde meelopen. Kritisch zijn betekent niet alleen dat je moet durven te denken, maar ook dat je moet durven te vertrouwen - in de wetenschap meer bepaald. Ook wetenschappers kunnen er wel eens naast zitten, maar gemiddeld genomen zijn zij veel betrouwbaardere bronnen dan de algoritmes van You Tube.'''|[[Patrick Loobuyck]]<ref>In: ''De Morgen. Vrij zijn is niet: doen wat je wilt''. 20 augustus 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Zelfcensuur, aldus, [[George Orwell|Orwel]], heeft twee nefaste gevolgen. Ze heeft een kwantitatief effect: als voldoende mensen zichzelf censureren, kom je in een samenleving waar politieke censuur regeert. Daar heb je geen bestraffende overheid voor nodig. Mensen staan zelf op de rem, omdat ze sociale uitsluiting (of erger) vrezen. Zelfcensuur heeft een kwalitatief effect: als je je ideeën voor anderen moet verzwijgen, begin je tegen jezelf te liegen. Dat is wat zijn romanfiguren overkomt: ze zijn het contact met het eigen denken kwijt. Daarom is vrijheid van spreken belangrijk: ze bevat de vrijheid om te denken.'''|[[Tinneke Beeckman]]}} . {{Citaat|'''Als je geen perverse of persoonlijke agenda hebt, begint alles met research. Je stelt je de vraag naar wat zich heeft afgespeeld en waarom het zo liep.'''|[[Mike Leigh]]}} . {{Citaat|'''Historici hebben een maatschappelijke rol te vervullen. We moeten ons dus niet opsluiten in onze ivoren toren. [...] In het verleden hebben we te veel gedacht dat we documentaires, tentoonstellingen en computerspelletjes moesten maken. We moeten nu weer kiezen voor fundamenteel historisch onderzoek, dat teruggaat naar de bron. Dat is onze corebusiness; wetenschappelijk onderzoek, op basis van onze eigen onderzoeksagenda, tegen de stroom in van de politiek corecte moraliserende boodschap. Zonder onderzoek geen debat en zonder debat geen herinnering. Je kunt de stappen daarin niet overslaan, anders eindig je met lege herdenkingen.'''|[[Nico Wouters]]<ref>MARC REYNEBEAU. '''Historici moeten hun eigen agenda heroveren.''' In: ''De Standaard'', 11.05.2019, p. 40 & 41.</ref>}} . '''♥ Klik hier voor [https://www.youtube.com/watch?v=MrmGliMP0bc LESOPNAME B. WYDOOGHE OVER DE GESCHIEDENIS ALS ACTIVE CONSTRUCTIE, OBJECTIVITEIT EN VERVALSINGEN].''' . '''♥ Klik hier voor [https://www.slideshare.net/benedictwydooghe/evoluties-in-het-welzijns-en-veiligheidsdenken de PowerPoint die bij deze lessen hoort].''' . . = '''DRIE TEKSTEN DIE VAN WAL STEKEN''' = . == ''De eeuwige terugkeer der dingen'' van [[Milan Kundera]] == <small>(Eigen bewerking)</small> [[File:Milan Kundera redux.jpg|thumb|550px|Milan Kundera (1929) is een Tsjechisch humoristisch, cynisch en melancholisch schrijver met filosofische thema's. Een van Kundera's bekendste werken is De ondraaglijke lichtheid van het bestaan. Philip Kaufman verfilmde het onder de titel ''The Unbearable Lightness of Being''.]] . [https://www.youtube.com/watch?v=AniUgwUn6oo ♥ '''BENEDICT WYDOOGHE LEEST VOOR UIT ''DE ONDRAAGLIJKE LICHTHEID VAN HET BESTAAN'', 5 MINUTEN.'''] . {{Citaat|<small>De eeuwige terugkeer der dingen is een raadsel en [[Nietzsche]] bracht er andere filosofen mee in verlegenheid: de gedachte dat alles zich eens herhaalt zoals we het reeds beleefden, en dat die herhaling eindeloos zou zijn! Wat is de betekenis van deze dwaze mythe? De mythe negeert dat een voor altijd verdwenen, nooit meer terugkerend leven op een schaduw lijkt, gewichtloos is, bij voorbaat dood is, en al was het huiveringwekkend, prachtig of verheven, de huiver; de pracht of die verhevenheid zijn van geen betekenis. We hoeven ze niet voor kennisgeving aan te nemen, evenmin als een oorlog tussen twee Afrikaanse staten in de veertiende eeuw, die het gezicht van de wereld niet had veranderd, ondanks het in onbeschrijflijk lijden creperen van driehonderdduizend negers. Verandert er dan iets aan die oorlog van twee Afrikaanse staten in de veertiende eeuw wanneer die zich ontelbaar herhaalt in de eeuwige terugkeer? Er verandert wel iets; de oorlog wordt een omhoog stekend blok dat blijft, en de stupiditeit ervan zou onherstelbaar zijn. Als de [[Franse Revolutie]] zich eeuwig zou herhalen, zou de Franse geschiedschrijving minder trots zijn op [[Robespierre]]. Maar omdat ze spreekt over iets dat nooit meer terugkomt, zijn de bloedige jaren veranderd in louter woorden, theorieën en discussies, ze zijn lichter geworden dan veren, ze jagen geen schrik aan. Er is een eindeloos verschil tussen de Robespierre die slechts één maal in de geschiedenis voorkomt en een [[Robespierre]] die eeuwig terug zou keren om de koppen van de Fransen te laten rollen. Laten we zeggen dat de gedachte van de eeuwige terugkeer een zeker perspectief betekent waarin de dingen zich anders vertonen dan we die kennen: ze vertonen zich zonder de verzachtende omstandigheid van hun voorbijgaande aard. Deze verzachtende omstandigheid weerhoudt ons namelijk een oordeel uit te spreken. Hoe kun je iets dat voorbijgaat veroordelen? Het avondrood van de ondergang kleurt alles met de bekoring van de nostalgie; ook de guillotine. Onlangs heb ik mezelf betrapt op een ongelooflijk gevoel: ik bladerde in een boek over Hitler en voelde bij enkele foto's ontroering. Ze herinnerden me aan mijn kinderjaren; die vielen in de oorlog; sommige leden van mijn familie kwamen om in Hitlers concentratiekampen; maar wat was hun dood tegenover het feit dat de foto's van [[Hitler]] me herinnerden aan de voorbije tijd van mijn leven, een tijd die niet meer terugkeert? Deze verzoening met Hitler verraadt de diepe morele perversiteit, verbonden met een wereld die in wezen gebaseerd is op het niet bestaan van de terugkeer, want in die wereld is alles bij voorbaat vergeven en dus ook alles cynisch toegestaan. Zou elke seconde van ons leven zich oneindig herhalen, dan zijn we vastgenageld aan de eeuwigheid zoals [[Jezus Christus]] aan het kruis. Dat is een verschrikkelijk vooruitzicht. In de wereld van de eeuwige terugkeer rust op elke handeling het gewicht van een ondraaglijke verantwoordelijkheid. Daarom noemde Nietzsche de idee van de eeuwige terugkeer de zwaarste last (das schwerste Gewicht).</small>|[[Milan Kundera]]}} . . == ''Reis naar het einde van de nacht'' van [[Louis-Ferdinand Céline]]<ref>LOUIS FERDINAND CELINE, vertaald door E. Y. Kummer. ''Reis naar het einde van de nacht.'' Van Oorschot, Van Oorschot, 2016 (naar de oorspronkelijke uitgave van 1932), p. 74-77.</ref> == [[File:L.-F. Céline b Meurisse 1932.jpg|thumb|550px|[[Louis-Ferdinand Céline]] (1894-1961) is na [[Marcel Proust]] één van de meest vertaalde Franse auteurs uit de twintigste eeuw. Zijn literaire werk combineert [[Nihilisme|nihilisme]] en [[pacifisme]], in een humoristisch-[[ironische]] stijl. Céline is [[controversieel]] omdat hij tussen 1937 en 1941 [[Antisemitisme|antisemitische]] werken publiceert die tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna graag worden herdrukt.]] . [https://www.youtube.com/watch?v=4OC6LKybZs8 ♥ '''BENEDICT WYDOOGHE LEEST VOOR UIT ''REIS NAAR HET EINDE VAN DE NACHT'', 6 MINUTEN.'''] . {{Citaat|<small>Och man! Ik verzeker je dat deze wereld er uitsluitend op uit is om iedereen te verneuken! Jij bent jong. Ik hoop dat deze paar minuten vol wijsheid je jaren zullen bijblijven! Luister goed naar me, kerel; als ze 't hebben over: 'Het medelijden met het lot, met de omstandigheden van de arme mieter...', laten dan deze woorden, die in vurige letters boven alle moordende schijnheiligheid van onze maatschappij schitteren, een uiterst belangrijk teken aan de wand voor je zijn, waar je niet meer zo maar aan voorbij mag gaan zonder het belang ervan in te zien. Hoor, ik zeg jullie, arme donders, altijd de lul in 't leven, geslagen, uitgeperst, eeuwig en altijd zwetend, ik waarschuw jullie dat als de groten van deze aarde interesse voor jullie beginnen te krijgen, dan is 't omdat ze op het slagveld gehakt van jullie willen maken... Dat is het teken... 't Kan niet missen... 't Begint met liefde voor het volk. [[Lodewijk XIV]] die trok zich tenminste geen zak van het brave volk aan, vergeet dat niet. [[Lodewijk XV]] ook niet. Hij veegde er z'n gat mee af. Natuurlijk was het leven in die tijd niet prettig, het leven van de arme sloeber is nooit prettig geweest, maar ze werden niet zo hardnekkig en verbeten om zeep geholpen als nu door onze [[tirannen]]. De kleine man, zeg ik je, wordt alleen met rust gelaten als hij wordt veracht door de groten, die uitsluitend uit eigenbelang of sadisme aan het volk kunnen denken... De [[De Verlichting|filosofen]], mag ik je daar nog op attent maken nu we 't er toch over hebben, diè zijn ermee begonnen het brave volk van alles wijs te maken... Het volk dat alleen zijn [[catechismus]] kende! Ze zouden 't wel opvoeden, beweerden ze... Nou! Ze hadden heel wat waarheden te onthullen! Prachtige! Frisse! Schitterende! Je duizelde ervan! Zo is 't! begon het brave volk te zeggen, zo is 't precies! Zo is 't helemaal! Daar gaan we allemaal voor sterven! 't Volk wil alleen maar sterven! Zo zijn de mensen nu eenmaal. 'Leve [[Diderot]]!' hebben ze gebruld en toen 'Bravo Voltaire!'. Dat zijn nog 's filosofen! En ook nog leve [[Lazare Carnot|Carnot]], die zo mooi overwinningen in elkaar kon knutselen! En leve iedereen! Dat zijn tenminste knapen die 't brave volk niet in onwetendheid en bijgeloof laten verrekken! Zij wijzen 't de weg naar de vrijheid! Ze maken 't zelfstandig! En ze hebben niet stilgezeten! Iedereen moet eerst [[Krant|de krant]] kunnen lezen! Dat is onze redding! Godverdomme! En snel! Geen [[analfabeten]] meer! Die kunnen we niet meer gebruiken! Alleen maar burgersoldaten! Die stemmen! Die lezen! En die vechten! En die marcheren! En kushandjes werpen! In dat tempo werd 't brave volk gauw goed rijp. Het enthousiasme over 't afwerpen van 't juk moet toch ergens goed voor zijn, waar of niet? [[Georges Danton|Danton]] stond niet voor Jan Lul zo mooi te praten. Met wat gebrul, dat zo raak was dat je 't nu nog hoort, had hij in een handomdraai 't brave volk gemobiliseerd! En dat betekende 't eerste vertrek van de eerste bataljons geëmancipeerde bezetenen! De eerste stemmende en vlagdronken klootzakken die [[Dumouriez]] met zich meevoerde om zich te laten doorzeven in Vlaanderen! Dumouriez zelf, die te laat aan dit ongekend nieuw idealistische spelletje had deelgenomen, had achteraf toch maar liever poen, hij deserteerde. 't Was onze laatste huurling... Soldaatje spelen voor niets, dat was wat nieuws... Zo nieuw dat Goethe, al was hij dan [[Goethe]], z'n ogen uitwreef toen hij in [[Valmy (plaats)|Valmy]] kwam. Bij het zien van die haveloze vurige [[Cohort|cohorten]] die zich spontaan kwamen laten afslachten door de koning van [[Pruisen]] voor de verdediging van de gloednieuwe vaderlandslievende fictie, kreeg Goethe het gevoel dat hij nog heel wat te leren had. 'Van nu af aan, galmde hij schitterend, helemaal in overeenstemming met z'n talent, begint een nieuw tijdperk!' En hoe! Daar het systeem uitstekend werkte, ging men daarna helden in serie afleveren, die hoe langer hoe minder kostten omdat het systeem steeds beter werd. Iedereen heeft zich er wel bij bevonden. [[Otto von Bismarck|Bismarck]], de beide Napoleons, Barrès wolk, door de Hervorming al aan flarden gerukt en al lang gecondenseerd tot episcopale spaarpotten. Vroeger was het mode, als je fanatiek was, te roepen: 'Leve Jezus! Op de brandstapel met de ketters!' Maar ja, er waren niet zoveel ketters en 't waren vrijwilligers... Terwijl we nu zo ver zijn dat onafzienbare horden zich geroepen voelen om mee te doen als er geschreeuwd wordt: 'Aan de galg met alle lammelingen! Met alle slappe tinussen! Met de onnozele lezers! Met miljoenen tegelijk, hoofden rechts!' De kerels die niemand aan flarden wilden schieten, niemand om zeep willen helpen, die stinkende pacifisten, die moeten we in hun kladden grijpen en vierendelen! We zullen ze duizend gore doden laten sterven! En om ze manieren bij te brengen halen we eerst hun darmen uit hun lijf, hun ogen uit hun kassen en de jaren uit hun stinkend kwijlerig leven! Kreperen moeten ze bij legioenen en nog eens bij legioenen, in de pan gehakt worden, leegbloeden, stikken in gifgassen, en dat alles om het vaderland dierbaarder, vrolijker en lieflijker te maken! En als er nog tuig bij is dat deze sublieme dingen niet wil begrijpen, moeten ze zich maar onmiddellijk laten begraven met de anderen, nee, toch maar niet samen met ze, maar helemaal aan het eind van het kerkhof, onder een onterend grafschrift voor lafaards zonder idealen, want deze schoften hebben hun grandioos recht verloren op een stukje schaduw van het monument dat bij aanbesteding door de gemeente op het middenpad is opgericht voor de fatsoenlijke doden, en ook hebben ze het recht verloren iets op te vangen van de echo van de minister, die zondag weer bij de prefect komt pissen om na het middageten bewogen z'n smoel open te doen boven de graven...</small>|[[Louis-Ferdinand Céline]]}} . . == ''Inhaaloefening'' door [[Gerrit Komrij]] == [[File:Gerrit_Komrij_(1981).jpg|thumb|right|550px|Gerrit Komrij (1944–2012) was een homo-dichter, schrijver, vertaler, criticus, polemist en toneelschrijver uit Nederland met een voorkeur voor Portugal. Hij was van 2000 tot 2004 de Dichter des Vaderlands. Hij stond bekend om zijn virtuoze en kleurrijke taalgebruik en was een gevreesd polemist.]] [[File:Anne Morelli.jpg|thumb|right|550px|[[Anne Morelli]] (1948) is doctor in de geschiedenis en doceert aan de ULB en interesseert zich in de Italiaanse [[immigratie]].]] {{Citaat|<small>We zijn genoeg vernederd en bespot Door halfgeleerden met hun boekenwijsheid En met hun regelrechte lijn naar God, Terwijl ze ons verwezen naar de ijstijd. We zijn genoeg voor achterlijk versleten. Kom vriend, de revolutie start vandaag. We zijn met attributen ruim bemeten. Dood Galilei met een motorzaag, Trakteer Voltaire op elektroshocks, Erasmus op een overdosis speed. Maak Bacon, Nietzsche, Swift weer orthodox Door laster, centrifuge, turboprop, En wat de Heer betreft: kruisig hem niet, Maar plak een gele sticker op zijn kop.</small>|[[Gerrit Komrij]]}} . [https://www.youtube.com/watch?v=VL0CZEiEz9g&t=3s '''♠ BEKIJK HIER EEN PROFETISCHE [[Gerrit Komrij|G. KOMRIJ]].'''] . = '''WAT IS GESCHIEDENIS?''' = [[Bestand:Berlin_Universität_um_1900.jpg|thumb|550px|De Universiteit van Berlijn (foto uit 1900) was de eerste universiteit die - met [[Hegel]] - de geschiedfilosofie in haar aanbod opnam. Geschiedfilosofie houdt zich bezig de betekenis van de geschiedenis, analyseert de geschiedschrijving en speculeert over mogelijke teleologische principes zoals: is er een ontwerp, een doel, een richting? Ironisch genoeg vond hier in 1933 de [[boekenverbranding]] plaats, tot groot, ironisch ongenoegen van [[Bertolt Brecht]] die zijn werk niet op de lijst der afvalligen zag staan. Een Duist bibliothecaris legde in de jaren voorafgaand aan [[1933]] een lijst aan met boeken die het Nazi-regime niet ondersteunden, het gaat om auteurs die tegenwoordig elke cursus op de hogeschool of de universiteit sieren: Karl Marx, Frederich Nietsche, Sigmund Freud... De universiteitsgebouwen worden compleet verwoest tijdens de Tweede Wereldoorlog, de geallieerde bombardementen laten niets overeind. Tegenwoordig lijkt het plein weer op het oude, althans wat de fascade betreft. Het parkje is nu een plein met een ondergrondse, lege boekenkast.]] [[Bestand:Hegel_portrait_by_Schlesinger_1831.jpg|thumb|550px|[[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] (°1770-) doceert filosofische colleges over geschiedenis aan de [[Universiteit van Berlijn]]. Die monden uit in het [[postuum]] gepubliceerde [[Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte]]. Hij beschouwt de [[wereldgeschiedenis]] als een [[rationeel]], op vooruitgang gericht proces, geleid door de 'Wereldgeest'. Tijdens zijn professoraat in [[Berlijn]] [[Reviseren|reviseert]] Hegel de tekst zonder ophouden. De publicatie verschijnt in 1837, zes jaar na zijn dood in [[1831]].]] . Wat is veiligheids- en welzijnsgeschiedenis precies? Die vraag is niet makkelijk te beantwoorden: niet toevallig heeft het woord geschiedenis twee betekenissen. 'Het is zowel een wetenschappelijke discipline als het onderzoeksobject van die discipline.'<ref>MARC REYNEBEAU. ''Het had gekund (maar misschien ook niet).'' In: ''De Standaard'', 21.09.2015, p. D10.</ref> Of, met andere woorden: de geschiedenis schrijft geschiedenis over de evolutie van de wereld en over zichzelf: over de discipline, over de historicus en zijn voorkeuren en over haar eindeloze beperkingen om tot definitieve inzichten te komen. Wat is geschiedenis, is het best te beantwoorden door [[Geschiedenis|de geschiedenis]] te bekijken als een ‘actieve constructie’. '''Actief''' wil zeggen: hier deed iemand zijn best voor, zijn ''leen'' achter gelegd, gewerkt. '''Constructie''' wil zeggen: iets is gemaakt. Een architect bouwt een bouwwerk, een historicus schrijft een verhaal: een [[Narratief|narratieve]] constructie die soms meer op kunst lijkt dan op wetenschap. In het beste geval op basis van [[feiten]], in het slechtste geval op basis van verzinsels of [[hallucinaties]]. [[Etymologisch]] gaat het woord geschiedenis terug op 'historie', afkomstig van het Griekse ιστορία en herkenbaar in het Engelse history/story. Geschiedenis en verhaal zijn een dansend duo. . Schoolbank-kinderen en veel mensen beschouwen 'de geschiedenis' als iets 'passief'. Ze slaan aan het blokken nadat een juf, een meester of een deskundige in hun klasje over het verleden kwam vertellen. Voeling is er weinig. Omdat die leerkracht of die pastoor het hen inlepelde als een 'objectieve realiteit', namen ze het voor waar aan. Geschiedenis is er gewoon, som enkele data op en daar is ze: de geschiedenis! Wat hier problematisch aan is, is het feit dat de woorden ''actief'' en ''passief'' diametraal tegenover elkaar staan net zoals de begrippen [[Objectief (mening)|objectief]] en [[subjectief]]. De 'actieve constructie' is een vraag die op [[filosofisch]] vlak tot tien vragen leidt: . '''1.''' Wanneer begint de geschiedenis van het veiligheidsdenken of van het welzijnsdenken? . '''2.''' Wie maakt de geschiedenis van het veiligheidsdenken of van het welzijnsdenken? . '''3.''' Waarom bestaat/maakt hij of zij geschiedenis? Met andere woorden: wat is de reden waarom we over iets spreken? Wat is de reden waarom we onze lessen vullen met bepaalde inhouden? Wat is de reden waarom boekhandels elk jaar weer duizenden boeken verkopen? . '''4.''' Hoe maakt ''men'' de geschiedenis van het veiligheids- en welzijnsdenken? Wat doet een historicus in het archief? Hoeveel begrijpt hij werkelijk van het [[Middelnederlands|Middelnederlandse]] handschrift dat voor hem ligt? Hoe interpreteert de historicus de [[Dementie|dementerende]] dame die hij 's morgens telkens weer gaat interviewen? . '''5.''' Wat is het doel van het historisch proces? Of, anders gezegd: wat wil men/ik/deze groep bereiken? . '''6.''' Welke richting kunnen we ontwarren in de loop van de geschiedenis en de veiligheid en het welzijn? Ofwel: gaat het vooruit of achteruit? Is de klim moeilijk of glijden we van een leien dak? . '''7.''' Wat is de motor van de geschiedenis? Of: welke drijfveren zorgen voor verandering? Is het de [[economie]]? De [[politiek]]? De klimaat wijziging? De... . '''8.''' Is er hier sprake van een betrouwbare geschiedenis of gaat het om [[Fake news|fake history]]? Of, met andere woorden: zien wij de wereld zoals hij is of werken er allerlei filters op ons in? . '''9.''' Is geschiedenis een [[wetenschap]] of is geschiedenis [[Propaganda (communicatie)|propaganda]], [[indoctrinatie]] of [[Brainwash|brainwashing]], is geschiedenis [[Objectiviteit|objectief]], zoals dat de andere wetenschappen dat beweren? En wat is dat dan, objectiviteit? . '''10.''' Kon de geschiedenis anders lopen? Stel dat Hitler sneuvelde tijdens de Eerste Wereldoorlog. Of, stel dat hij op 8 oktober 1908 slaagde voor zijn ingangsexamen aan de kunstacademie in [[Wenen]], zoals [[Eric-Emmanuel Schmitt]] uitwerkt in zijn roman ''La part de l'autre'' uit 2001. Wie zal het zeggen? . . == [[Tijdsgeest]] == [[Afbeelding:Glass-of-water.jpg|thumb|550px|Half vol of half leeg? Optimisme of pessimisme?]] [[File:Frans_Hals_-_Portret_van_René_Descartes.jpg|thumb|550px|[[Frans Hals]] (1582-1666) schildert [[René Descartes]] (1596-1650).]] . ♥ OPTIMISME: '''>>> [[Renaissance|1450]] ->> [[Humanisme|1500]] ->> [[Verlichting (stroming)|1650]] ->> [[Glorious Revolution|1688]] ->> [[Franse Revolutie|1789]] ->> [[Industriële Revolutie|1801]] ->> [[Belgische Revolutie|1830]] ->> [[Liberalisme|1830]] ->> [[Socialisme|1848]] ->> [[Rerum Novarum|1891]] >>>''' . ♠ PESSIMISME: '''>>> [[Fin de siècle|1890]] ->> [[Eerste Wereldoorlog|1914]] ->> [[11 november 1918|1918]] ->> [[Beurskrach van 1929]] ->> [[Machtergreifung|1933]] ->> [[Verdrag van München|1938]] ->> [[1945]] >>>''' . ♥ OPTIMISME: '''>>> [[1950|Zilveren jaren '50]] ->> [[1960|Gouden jaren '60]] >>>''' . ♠ PESSIMISME: '''>>> [[Oliecrisis van 1973|1972]] ->> [[Aids|1979]] ->> [[Kernramp van Tsjernobyl|1986]] ->> [[Herald of Free Enterprise (schip, 1980)|1987]] >>>''' . ♥ OPTIMISME: '''>>> [[Berlijnse Muur|1989]] ->> [[Het einde van de geschiedenis en de laatste mens|1992]] ->> [[The O2 (Londen)|2000]] >>>''' . ♠ PESSIMISME: '''>>> [[Nine eleven|2001]] ->> [[Klimaatvluchteling|2014]] en [[Klimaatmars voor een betere toekomst|2019]] >>> [[Coronacrisis in Europa|2020]]''' . ;Zie ook: * [[Longue durée]] * [[Mentaliteit]] * [[Mentaliteitsgeschiedenis]] * [[Episteme (filosofie)|Episteme]] * [[Dogma (algemeen)]] . == Waar halen optimisten hun mosterd? == . '''1754''': Met de ontdekkingsreizen en de daarmee gepaard gaande veroveringen in Amerika, China of Perzië duiken in Europa steeds meer verhalen op van kolonisten die inheemse volken, hun gebruiken en hun politieke organisatie beschrijven. Voltaire en John Locke lezen de bestseller van pater Gabriel Sagart die bij het [[Wendat (volk)|Wendatvolk]] verbleef, [[Jean-Jacques Rousseau|Jean Jacques Rousseau]] was vertrouwd met missie- en reisverslagen uit de [[Grote Meren]] en indiaanse bronnen en [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]] zocht inspiratie in China.<ref>DAVID GRAEBER & DAVID WENGROW, vertaald door Rogier van Kappel en Bart Gravendaal. ''Het begin van alles. Een nieuwe geschiedenis van de mensheid'', Maven, Amsterdam, 2022, p. 38-51.</ref> René Descartes leert filosoferen door de Mexicaan Antonio Rubio ((1548-1615) en ontdekt bij de antikoloniale Quechua-schrijver Felipe Guaman Poma de Ayala (ca. 1535-1616) het 'ego cogito'.<ref>Het cartesiaanse denken zorgt voor een paradigmawissel op vier vlakken. 1. Een binair denken in of-of relaties komt in de plaats van een en-en alternatief denken. 2. Er komt de voorkeur om denken over de zaken in plaats van over de verhoudingen ertussen. 3. De wetenschap gaat de natuur domineren. 4. De Westerling reconstrueert de wereld en brengt ze onder zijn controle, alsof hij zelf god is. Daartoe neemt hij 'afstand' van de dingen met het perspectief, de kaart of de globe. De afstand stelt hem in staat om te klasseren, te meten, te catalogiseren en de kaart stelt hem in staat te veroveren. RAJ PATEL & JASON W. MOORE, vertaald door Huub Stegeman. ''Een geschiedenis van de wereld in zeven goedkope zaken. Een gids voor kapitalisme, natuur en de toekomst van de planeet,'' Boom, Amsterdam, 2019, p. 65-68.</ref> Dit soort kennismakingen tonen dat de samenleving niet ‘ongelijk’ hoeft te zijn en begrippen zoals vrijheid en gelijkheid, de natuurtoestand en het natuurrecht sijpelen het oude continent binnen. De normen van het absolutisme en de gedragsregels in Versailles installeerden in het zeventiende en achttiende-eeuwse Frankrijk een pikordecultuur die elk aspect van het dagelijkse leven domineert met onder- en bovenschikkingsrituelen. Het ontgaat de filosofen niet dat deze maatschappij ook anders in te richten is en om dit te onderzoeken schrijft de Académie des Sciences, Art et Belles-Lettres van [[Dijon]] een prijsvraag uit die het beste essay zoekt dat ‘de oorsprong van de ongelijkheid’ beschrijft en de vraag beantwoordt of het natuurrecht dit al dan niet rechtvaardigt. . '''1755''': Jean Jacques Rousseau wint de wedstrijd en publiceert zijn ‘Vertoog over de ongelijkheid’ waarin hij poneert dat de jager-verzamelaar egalitair en in kinderlijke onschuld leven. De landbouwrevolutie, de verstedelijking en de staat beëindigden deze beschaafde oertoestand en bracht de mens behalve literatuur, filosofie en wetenschap ook de bureaucratie, staande legers, het patriarchaat en massamoord. In tegenstelling tot de visie van [[Thomas Hobbes]] ontwikkelt de maatschappij zich van goed naar slecht. Rousseau’s idealisme of optimisme geniet de voorkeur van het linkse politieke kamp en is in te vullen door een terugkeer naar de natuurtoestand.<ref>De hypothese van Rousseau is op niets gestoeld, hij was niet in staat om het verleden van 10.000 vroeger te onderzoeken. Nomadische groepen zijn niet per definitie egalitair, landbouwsamenlevingen hoeven zich niet per definitie te kenmerken door hiërarchie en privébezit en de eerste steden kenden weinig klassentegenstellingen, autoritaire heersers of krijgers. Toch duikt de hypothese nog heel vaak in de literatuur op. </ref> . Het [[optimisme]] vindt zijn wortels in de idee dat de maatschappij maakbaar is. Die maakbaarheidsidee gaat terug op historische periodes zoals de [[Renaissance]], de [[de Verlichting]] en de [[Industriële revolutie|negentiende eeuw]]. De Verlichting is misschien de belangrijkste van het trio: de verlichting gaat een stap verder dan het magische, het symbolische en het occulte denken dat de Renaissance en het [[Humanisme]] binnensijpelt. In de Verlichting ontspruit de kiem van de Industriële Revolutie. De Verlichting was niet zomaar 'filosofietje'. Het is een denken dat de totale samenleving wil veranderen en vertrekt vanuit de idee dat mensen elkaar 'aansteken'. De verlichtingsfilosofen geloven dat hun ideeën anderen 'verlichten'. Kennis komt iedereen ten goede. [[René Descartes]] hecht belang aan techniek en zou zich in onze eeuw, de 21ste, thuis voelen. Zijn [[Discours de la methode]] uit [[1637]] ligt aan de basis van de [[Encyclopédie]] die een eeuw later, in [[1751]] verschijnt. Beide werken focussen op arbeid en werktuigen, ambachtslui en werkplekken. Diderot schetst gereedschap en machines en breekt het eeuwenoude kennismonopolie van de ambachten. In de jaren zestig en zeventig van de eeuw ontwikkelt [[James Watt]] ‘zijn’ stoommachine en twee decennia later, in 1791, stimuleren het [[decreet d'Allarde]] en de [[Wet le Chapelier]] (genoemd naar de [[Bretagne (schiereiland)|Bretoense]] en [[Jakobijnen|Jakobijnse]] advocaat [[Isaac Le Chapelier]]) de ondernemingsvrijheid. Het beginsel is nobel: 'Iedereen is vrij om de handel, het beroep, de kunst of het ambacht uit te oefenen dat hem goed dunkt.' Tegelijk schaffen deze verordeningen de ambachten met hun kennisoverdracht van vader op zoon af. Arbeidsstructuren zoals [[Coalitie|coalities]], [[Corporatieven|corporaties]] en [[gilden]] die eeuwen de toegang tot een beroep belemmerden, verdwijnen. Tegelijk verdwijnt de [[Sociale zekerheid|sociale bescherming]]. [[Vakbonden]] en [[staken]] worden gecriminaliseerd. De Wet, de [[encyclopedie]] en de stoommachine begeleiden de rouwstoet van de ambachtslui naar het kerkhof en verwelkomen de fabriek en de machine. België schaft de [[Wet Le Chapelier]] af op 25 mei [[1867]]. Tot die dag 'camoufleren' arbeidersorganisaties en vakbonden zich als [[Ziekenfonds (België)|ziekenfondsen]] of ‘onschuldige’ verenigingen. Tijdens de zeventiende en de achttiende eeuw groeit het idee van de wetmatigheden in de natuur én in de samenleving. De gedachte dat het menselijk gedrag te berekenen - mechanisch - is kan de wereld verbeteren. De [[Theïsme|theïstische]], de bovennatuurlijke, middeleeuwse God die willekeurig ingrijpt - om te belonen en te bestraffen - ruimt plaats voor de [[Deïstisch|deïstische]] God. Deze God is de schepper van alles, een mechanieker die zijn schepping zo inricht, dat ze zonder zijn bemoeienis draait. De ultieme metafoor omschrijft God als klokkenbouwer. Dit denken manifesteert zich in het vroeg liberaal economisch denken. In Frankrijk komt dit tot uiting in de [[[[Fysiocratisme|fysiocratie]]]] van [[François Quesnay]] (1694-1774). Grondbezit en berekend individualisme liggen er aan de basis van rijkdom, succes en bestaansmiddelen. In Engeland leidt het tot de klassieke economie van [[Adam Smith]] die het onberekenbare natuurrecht en de goddelijke ordening ([[Onzichtbare hand|de onzichtbare hand]]) centraal stelt: arbeid als successleutel. Zo zijn beide economische systemen een reactie op het zero-sum game (wat de ene partij wint, verliest de andere), van het [[mercantilisme]] dat van de 16e tot 18e eeuw dominant was en welvaart haalt uit het edelmetaal, geroofd in de nieuwe wereld. Weinig van de onderstaande verlichtingsfilosofen maken de [[Franse Revolutie]] mee (op de drie laatste na). . '''♥ [https://www.youtube.com/watch?v=wQcEjBPYXi8 LESOPNAME B. WYDOOGHE OVER DE VERLICHTING (28 min.).]''' . '''1.''' [[René Descartes]] (1596-1650) en het [[rationalisme]], [[logica]] en [[onderzoek]] in tegenstelling tot het elitaire (enkel de elite is in staat om te leren), het [[esoterisme]], de [[alchemie]], het symbolische en het [[magisch denken]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=CAjWUrwvxs4 FILM, 8.48 min.]''' . '''2.''' De onstuitbare honger naar feiten en kennis van de encyclopedisten [[Jean Le Rond d'Alembert]] (1717-1783) en [[Denis Diderot]] (1713-1784) en hun nieuwe bijbel: [[Encyclopedie de Diderot et d'Alembert|l'encyclopedie]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=5WafMMlNSb8 FILM 2.49 min.]''' . '''3.''' [[John Locke (filosoof)|John Locke]] (1632-1704) en het [[empirisme]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=bZiWZJgJT7I FILM, 9.14 min.]''' . '''4.''' [[Isaac Newton]] (1623-1723) en het oorzakelijk denken '''[https://www.youtube.com/watch?v=s2YZN2L700Q FILM, 53.38 min.]''' . '''5.''' [[Montesqieu]] (1689-1755) en de [[scheiding der machten]] '''[https://www.youtube.com/watch?v=gExrynQC4IU FILM, 4.22 min.]''' . '''6.''' [[Voltaire]] (1694-1778) en het recht op [[vrije meningsuiting]] en het [[deïsme]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=LAzKGkTIKpg&list=PLkeO6Zg_ybk5ZE25Ub8W24yQAgPDEjrEh&index=6&t=29s FILM 12.15 min.]''' . '''7.''' [[Jean Jacques Rousseau]] (1712-1778) over de [[opvoeding]] en zijn [[Emile, of Over de opvoeding|Emile]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=81KfDXTTtXE FILM 7.46 min.]''' . '''8.''' [[Jeremy Bentham]] (1748-1832) over het grootste geluk voor iedereen in een [[Panopticum (architectuur)|panoptische]] infrastructuur. '''[https://www.youtube.com/watch?v=Myal-NSlIGA FILM 4.01 min.]''' . '''9.''' [[Adam Smith]] (1723-1790) zet de verlichtingsideeën om in een economische theorie en lanceert in zijn ''An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations'' de '[[Onzichtbare hand|de onzichtbare hand]]'. '''[https://www.youtube.com/watch?v=ejJRhn53X2M FILM 6.43 min.]''' . '''10'''. [[Immanuel Kant]] (1724-1804) maakt een synthese van het bovenstaande in zijn "Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung?" in 1784 als antwoord op een prijsvraag. Daarin zegt hij: 'Verlichting is het loskomen van de mens uit zijn onmondigheid en de durf om zich van zijn eigen verstand te bedienen zonder de ander. '''[https://www.youtube.com/watch?v=nsgAsw4XGvU FILM 8.12 min.]''' . . ;Hoofdpersonages van het absolutisme en de verlichting . <gallery> File:Descartes_Discours_de_la_Methode.jpg|0. '''Voorpagina van Discours de la Méthode uit 1637.''' File:Frans_Hals_-_Portret_van_René_Descartes.jpg|1. '''[[René Descartes]] (1596-1650).''' File:Jean_Le_Rond_d%27Alembert,_by_French_school.jpg|2. '''[[Jean le Rond d'Alembert]] (1717-1783).''' File:Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg|3. '''[[Denis Diderot]] (1713-1784).''' File:Encyclopedie_de_D%27Alembert_et_Diderot_-_Premiere_Page_-_ENC_1-NA5.jpg|4. '''Eerste bladzijde van l'Encyclopedie.''' File:John_Locke.jpg|5. '''[[John Locke (filosoof)|John Locke]] (1632–1704).''' File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|6. '''[[Isaac Newton]] (1643–1727).''' File:Montesquieu_1.png|7. '''[[Montesquieu]] (1689–1755).''' File:Immanuel_Kant_(painted_portrait).jpg|8. '''[[Immanuel Kant]] (1724-1804).''' File:Atelier_de_Nicolas_de_Largillière,_portrait_de_Voltaire,_détail_(musée_Carnavalet)_-002.jpg|9. '''Voltaire (1694–1778).''' File:Jean-Jacques_Rousseau_(painted_portrait).jpg|10. '''Jean-Jacques Rousseau (1712-1778).''' File:Social_contract_rousseau_page.jpg|11. '''[[Het maatschappelijk verdrag]].''' File:EmileTitle.jpeg|12. '''[[Emile, of Over de opvoeding]].''' File:Maurice Quentin de La Tour - Madame de Pompadour dans son cabinet de travail.jpg|13. '''[[Madame de Pompadour]], minnares van [[Lodewijk XV]] streed tegen de [[Cesuur (geschiedenis)|censuur]] van l'Encyclopédie. Op haar tafel staat deel IV.''' File:James_Watt_by_Henry_Howard.jpg|14. '''[[James Watt]] (1736–1819), uitvinder van de stoommachine.''' File:François_Quesnay.jpg|15. François Quesnay. File:Smith_-_Inquiry_into_the_nature_and_causes_of_the_wealth_of_nations,_1922_-_5231847.tif|16. '''Inquiry into the nature and causes of the wealth of nations'''. File:AdamSmith.jpg|17. '''Adam Smith.''' File:Louis_XIV_of_France.jpg|18. '''[[Lodewijk XIV]].''' File:Koning_Louis_XV;_Hyacinthe_Rigaud.jpg|19. '''[[Lodewijk XV]].''' File:Ludvig_XVI_av_Frankrike_porträtterad_av_AF_Callet.jpg|20. '''[[Lodewijk XVI]].''' File:Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg|21. '''[[Marie Antoinette van Oostenrijk|Marie Antoinette]].''' File:Women%27s_March_on_Versailles01.jpg|22. '''Vrouwen op de weg naar Versailles. Brood, geen taart!''' File:Liberte-egalite-fraternite-tympanum-church-saint-pancrace-aups-var.jpg|23. '''[[Vrijheid, gelijkheid en broederschap]].''' File:LouisXVIExecutionBig.jpg|24. '''Onthoofding van Lodewijk XVI op de Place de la Révolution, nu [[Place de la Concorde]].''' File:Jacques-Louis_David_-_Marie_Antoinette_on_the_Way_to_the_Guillotine.jpg|25. '''[[Jacques-Louis David]] tekent Marie Antoinette op weg naar het schavot.''' File:Exécution_de_Marie_Antoinette_le_16_octobre_1793.jpg|26. '''Executie van Marie Antoinette.''' File:Robespierre.jpg|[[Maximilien de Robespierre|27. '''Maximilien-Marie-Isidore de Robespierre]] (1758-1794).''' File:Gros_-_First_Consul_Bonaparte_(Detail).png|28. '''[[Napoleon Bonaparte]] (1769-1821).''' </gallery> . . == Waar halen pessimisten inspiratie? == [[File: Léon Spilliaert - The Absinth Drinker.jpg|thumb|550px|Het Fin de Siecle is een decadente periode tussen 1890 en 1914. Twee kernwoorden - schoonheid en de dood in het vooruitzicht - duiken overal op, zoals in dit symbolische schilderij van Leon Spilliaert. Zijn 'Absintvrouw' uit 1907 toont het thema: jonge mooie vrouw is op het einde van haar leven, het leven is als een scheut absint (let op de arm) weggevloeid. De kleuren zijn al in de rouw: donkerblauw, zwart en paars.]] [[Bestand:Bundesarchiv Bild 183-R06610, Oswald Spengler.jpg|thumb||550px|Oswald Spengler]] . [https://www.youtube.com/watch?v=qPRn-XRLM_c '''♥ LESOPNAME B. WYDOOGHE: DE PESSIMISTEN (30 Min.)''']. . 1651: [[Thomas Hobbes]] - geboren in 1588, bij de aanval van de Spaanse Armada op Engeland waarbij zijn moeder ongekende angsten kende - betoogt in zijn boek [[Leviathan (boek)|Leviathan]] dat de oertoestand van de mens eenzaam, arm, wreed en kort is. Iedereen vecht er tegen iedereen. Mensen zijn vals en egoïstisch, cynisch en berekend. Met deze [[Theologische]] vraag komt Hobbes tot deze probleemstelling: is de mens van nature goed of slecht? Goed en kwaad zijn begrippen die de mens, net zoals God, maakt om te vergelijken. Dieren kennen de kunst van het vergelijken niet in die mate als een mens. Hobbes is ondanks zijn lijfspreuk 'Fear and I were twins' optimistisch gesteld: de staat - een begrip dat zich in de tijd van Hobbes ontwikkelt - levert de instrumenten die de honger naar macht, roem en bezit in toom houden. Op dit moment geeft de rechterzijde van het politieke spectrum de voorkeur aan dit model: ze noemen het realisme. Anderen noemen het pessimisme of wantrouwen. Hobbes' en zijn volgelingen laten het verhaal over het ontstaan van de mens van het slechte naar het goede evolueren in tegenstelling tot Rousseau's volgelingen. Die zien de menselijke evolutie van goed naar slecht met de gedachte vroeger was alles beter. Beiden zijn in dit opzicht lineaire denkers: de geschiedenis voltrekt zich volgens een lijn, een glijbaan die je kan opklimmen (met veel moeite, maar als je de top bereikt, dan ben je er!) of kan afglijden (met veel plezier en gemak, om op te geven). Deze evoluties contastereren met de circulaire denkers zoals de Duitse [[Cultuurgeschiedenis|cultuurhistoricus]] [[Oswald Spengler]] (1880-1936), de vader van het [[cultuurpessimisme]]. Zijn voornaamste werk ''De ondergang van het Avondland'' schopt het tot een bestseller dankzij [[Elisabeth Förster-Nietzsche]], de zus van [[Friedrich Nietzsche]]. Het boek toont een cyclische [[Cyclustheorie|cultuurgenese]] die de ontwikkeling van samenlevingen vergelijkt met het ritme van het mensenleven of dat van de seizoenen. Een mens: geboren, groei, volwassenheid, bejaard, sterft. Dagen (24 uur), maanden (de verwijzing naar de maancyclus) en seizoenen (vormen samen een jaar en herhalen zich dan) doen iets gelijkaardigs. In de lente ontluikt nieuw leven, de zomerse bloei zorgt voor nakomelingen (zaad), een herfstige oude dag tot de winter (de dood) intreedt. Diverse wereldbeschavingen bewijzen Spenglers theorie: De [[Babylonië|Babylonische]], de [[Oude Egypte|Egyptische]], de [[Chinese oudheid|Chinese]], de [[Indische beschaving|Indische]], de [[Meso-Amerika|Indiaans-Mexicaanse]], de [[Klassieke oudheid|Grieks-Romeinse]] en de [[Arabieren|Arabische]], de [[Joden|Joodse]] en de [[Byzantijnen|Byzantijnse beschaving]]. Het boek en de theorie zijn een tegenreactie op het verlichtingsdenken dat een maakbaar Europa voor ogen ziet. Spencer voorspelt dat die rationele maatschappelijke structuur een einde kent. Kort voor zijn dood schrijft hij dat het Duitse rijk snel zal ophouden te bestaan. . 1884: De grilligheid en de ambivalentie van de negentiende eeuw dwingen kunstenaars, intellectuelen en politici op het einde van de eeuw tot een reflectie over de voorbije en aan gang zijnde industrialisatie. In Engeland publiceert [[Arnold Toynbee]] in 1884 zijn ''Lectures on the Industrial Revolution'' waarin hij de industrie als oorzaak aanduidt voor het '''morele verval''' van de arbeiderklasse. De technische en wetenschappelijke successen van de mechanisatie leiden tot het failliet van de traditionele ambachten en loodst vrouw en kind naar de fabriek waar ze nauwelijks weten welk product ze maken. . Op het einde van de eeuw is de tussentijdse balans niet florissant: de onmacht van de prille democratie (de juridische en sociale bevrijding van het individu blijkt – voorlopig - een illusie), het koloniaal beheer, de kapitalistische klassenjustitie, het elitaire stemrecht dat de gegoede klassen bevoordeelt, het lijden van het proletariaat… al deze pijnpunten brengen mensen sociaal en psychologisch in de war. Beloofde de [[Industriële Revolutie]] dan geen rijkdom en overvloed? Beloofde de onstuitbare techniek dan geen wereldwijd transport en een internationale economie? Ging het oneindige aantal uitvindingen niet afrekenen met armoede, hongersnood, epidemieën, kindersterfte en achterlijkheid? De negentiende eeuw heeft een [[Januskop]]: het succesverhaal van stoom, infrastructuur en amusement botst met sceptische en pessimistische stemmen vol wantrouwen. Niet iedereen begroet de vooruitgang met gejuich. . De psychiater [[Sigmund Freud |Freud]], de filosoof [[Nietzsche]], schrijvers zoals [[Emile Zola]] en [[Oscar Wilde]], kunstenaars zoals [[Leon Spilliaert]] zijn er de gezichten van. Hun cultuurkritiek focust op het beest in de mens. Is de mens te beschaven? Achter het menselijke gezicht huizen de onderdrukte driften van Eros en Thanatos, de hysterie en de angst voor het anale. Het idee dat God dood is, duikt op bij Nietzsche en de evolutieleer van [[Charles Darwin]] botst met de Bijbel. Gods dood stelt de begrippen waarheid en cultuur en vooruitgang, modernisering en maatschappij in vraag. Die begrippen blijken geen product van het rationalisme en de Verlichting, maar een complot van tirannieke, gewelddadige machtsmensen: een roedel roofdieren, een ras veroveraars die de dwalende massa in hun klauwen houdt. De enige optie is de schoonheid van het sterven. Enkel de esthetica van de dood rest, nu de maatschappij een terminale patiënt blijkt. Het komt tot uiting in het [[Decadentisme|decadente]], de luxueuze overbeschaving vol [[estheticisme]], [[escapisme]] en het uiterlijke vertoon van het [[dandyisme]] (denk tegenwoordig aan Pim Fortuyn, Thierry Baudet, Theo Hiddema, Dries Vanlangenhove), vol [[Nihilisme (filosofie)|nihilisme]] (sociale mobiliteit is een idioot idee), [[misogynie]] (vrouwonvriendelijkheid vanuit het gevoel dat vrouwen vuil en neerslachtig zijn) en a-politieke gedrag (democratie leidt nergens toe). Deze opvallend geklede intellectuelen hebben de vileine commentaar klaar voor hun rivalen. Ze voelen zich tegelijk -hoe paradoxaal ook- verloren in hun eigen tijd en superieur tegelijk, ze zijn verheven en provoceren met dubbelzinnigheden, verwijzen graag naar de oudheid (vroeger was het beter) en gebruiken ironie. . Het [[Fin de Siecle]] of het einde van een tijdperk - ook de [[Belle époque]] genoemd (denk aan het [[impressionisme]], de [[Jugendstil]], de cinematografie) - loopt van pakweg 1890 tot het einde der tijden: het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Het zijn [[Narcisme|narcisten]]: ‘Een dandy leeft en slaapt voor zijn spiegel’ noteerde [[Charles Baudelaire]]. Toch is het narcisme niet te herleiden tot het individu, het omvat een hele cultuur (Christopher Lasch in 1978: ''The Culture of Narcissism'') en een narcistische cultuur legt de lat hoog.<ref>Mia Doornaert laat de Belle époque beginnen in 1870 en eindigen met de Tweede Wereldoorlog. Zo zie je dat er op de historische periodes marge kan zitten. Lees ook: JAN VAN HEEMST. ''Tussen gen en globe. Europese Cultuurgeschiedenis'', Ad. Donker, Rotterdam, 2012, p. 340 ev. Dat negatieve geluid van [[Arnold Toynbee]] uit het einde van de negentiende eeuw, contrasteert met de visie van T.S. Ashton die aan de vooravond van de zilveren jaren vijftig die hij publiceert in ''The Industrial Revolution, 1760-1830''. In dat boek uit 1948 benadrukt Ashton het positieve en de verworvenheden van de negentiende eeuw. Vgl. DE KOCK CATHERINE & DE VUGT GEERTJAN. ''Waarom zijn er zoveel rechtse dandy’s?'' In: ''De Standaard'', 2 april 2019, p. D11.</ref> . . == Dialectiek == . Het dialectisch denken of het denken in tegenstellingen haalt [https://www.youtube.com/watch?v=fSQgCy_iIcc&t=173s Karl Marx] bij [https://www.youtube.com/watch?v=H5JGE3lhuNo Georg Wilhelm Friedrich Hegel]. ;Voorbeeld 1: Paul Ricouer ziet drie fasen in het lezen van de bijbel: * These: als een ‘fantastisch boek’: naïef gelezen als een sprookje tijdens een miraculeuze kindertijd (story) * Anti-these: Een ‘historisch boek’: de kritische lezing (history) met historische personages * Synthese: Een ‘levensboek’: als antwoord op zinvragen over de toekomst, het nu en vroeger, hier en elders (transhistory) ;Niet dat er altijd een synthese komt... * These: De Katholieke Middeleeuwen met de klemtoon op beelden * Anti-these: De reformatie met de klemtoon op woorden * Anti-anti-these: De contrareformatie en de barok * Anti-anti-anti-these: het classisisme ;Voorbeeld 2: * These: Het absolutisme van Lodewijk XIV * Anti-these: De Verlichting en haar romantisch optimisme * Synthese: De Franse Revolutie-idee (vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid) met gewelddadige leiders zoals Robespierre en Napoleon ;Voorbeeld 3: * These: De Franse Revolutie * Anti-these: De [[Restauratie (Frankrijk)|Restauratie]] * Synthese: Het [[positivisme]] van [[Auguste Comte]] ;Voorbeeld 4: * These: Het optimisme van de Verlichting * Anti-these: Het pessimisme en het determinisme van het Fin de Siècle, het impressionisme * Synthese: de dialectiek van Marx ;Voorbeeld 5: * These: het kleuterkind met een goddelijke adoratie voor zijn vader * Anti-these: de puber waarbij de vader een loser is * Synthese: de jongvolwassene met een realistisch ouderbeeld ;Voorbeeld 6: In de kunstgeschiedenis zijn er talloze voorbeelden van tegenstellingen die elkaar opvolgen: * Realisme en Impressionisme: Realisme is een kunststroming die zich richt op het weergeven van de werkelijkheid, terwijl Impressionisme indrukken vastlegt. * Barok en Rococo: Barok is een kunststroming die zich kenmerkt door dramatische effecten, terwijl Rococo zich kenmerkt door lichtere, meer decoratieve elementen. * Kubisme en Futurisme: Kubisme staat voor geometrische vormen, het Futurisme zoekt beweging en snelheid. * Romantiek en Realisme: Romantiek richt zich op emotie en verbeelding, het Realisme wil de werkelijkheid tonen zoals die is. * Surrealisme en Dadaïsme: Surrealisme zoekt naar het onderbewuste, het Dadaïsme daagt de conventionele kunst uit. * In de kunstgeschiedenis is er sprake van synthese wanneer twee tegenstellingen worden samengevoegd tot een nieuwe stijl. Een voorbeeld hiervan is het Postmodernisme, dat elementen van verschillende stijlen combineert. . . == De Ist-familie telt (te) veel leden == . [[Bestand:David Van Reybrouck.jpg|thumb|550px|[[David Van Reybrouck]] ziet kenmerken van het 21ste-eeuwse populisme in het socialisme uit de negentiende eeuw. Hij schrijft één lange redenering met als conclusie dat er in de kennismaatschappij aandacht nodig is voor laaggeschoolden. Dat komt de democratie alleen maar ten goede. Tien jaar na zijn lange redenering, in 2019, komt er het initiatief voor een [[Jezuïeten|Jezuïetenschool]] in [[Molenbeek-Saint-Jean|Molenbeek]] en kan Van Reybrouck een experiment aangaan in de Duitstalige gemeenschap.]] [[Bestand:Jose_Ortega_y_Gasset.jpg|thumb|550px|[[Jose Ortega y Gasset]], geen optimist. Ortega is kritisch over de massa die hij definieert als gelijk ieder ander. De massamens is onbescheiden, zonder zelfkritiek en respectloos voor autoriteit en staat tegenover de elite. Ortega roept de aristocratie op om de leiding te nemen bij cultureel verval.]] Aan de uitersten van het spectrum staan de optimist en de pessimist. Een ander spectrum is te vormen tussen de realist en de idealist. Tussenin liggen vele interpretaties van de geschiedenis. Belangrijk is de [[betrouwbaarheid]] van wat men beweert. Hoe kan je dit nagaan? Dat gebeurt via twee strategieën: [[Mediawijsheid|mediawijsheid]] en historische kritiek. Iedereen gaat aan de slag met de werkelijkheid en maakt er iets van op zijn eigen originele wijze. Enige waakzaamheid is echter geboden. . ;1. De [[Optimistisch|optimist]] * Is zonder meer optimistisch wat de toekomst betreft. Technologie zal ons redden, de wereld kent alleen maar vooruitgang. Een mooie passage uit [[Milan Kundera]]'s '''Ondragelijke lichtheid van het bestaan''' illustreert dit optimisme. Verder is Kundera geen typische optimist. . ;2. De [[Pessimisme|pessimist]] * Doemdenkers zoals: [[Louis-Ferdinand Céline]], [[Oswald Spengler]], [[José Ortega y Gasset]], [[Johan Huizinga]]. . ;3. De [[Marxist]] en de [[communist]] * Van [[Karl Marx]] tot [[Raoul Hedebouw]]. . ;4. De [[populist]] * Vertaalt de historische boodschappen in eenvoudige termen en gebruikt zijn verhaal voor een eigen gewin. [[Dictator (modern)|Dictators]] neigen vaak naar dit type. [[Pleidooi voor populisme|Een positieve invulling aan het begrip vinden we hier]]. . {{Cquote|'''Hij (de populist) weet wat het volk wil, en dat moet volstaan. Daardoor duldt hij geen tegenspraak, daardoor heeft hij een gloeiende hekel aan het debat. Het parlement, de grondwet, de gebruikelijke democratische procedures zijn voor hem eerder hindernissen dan politieke verworvenheden. In die betekenis is populisme in wezen antidemocratisch en antiparlementair; sommigen spreken zelfs van 'proto-totalitair'. Dit duistere populisme miskent het wezen van de democratie.'''|David Van Reybrouck}} . ;5. De [[cartoonist]] * Een standup comediën die van alles een grap maakt, mensen een spiegel voorhoudt door middel van een grap. Niet altijd in dank afgenomen. Denk aan de Bataclan en [[Charlie Hebdo]]. . ;6. De [[Relativisme|relativist]] * Relativeert alles kapot. Problemen bestaan nauwelijks. . ;7. De [[Structuralisme (sociale wetenschappen)|structuralist]] * De structuren bepalen het denken. Individueel maakt een mens nauwelijks keuzes. . ;8. De [[kapitalist]] * Denkt alleen maar in economische modellen: leiders zijn managers, winners en een probleem los je op met een businesmodel. . ;9. De [[journalist]] en de [[columnist]] * [[Stefan Zweig]] . ;10. De [[illusionist]] * Goochelaars en charlatans die aan de slag gaan met de werkelijkheid . ;11. De [[Hyperbool (stijlfiguur)|hyperbolist]] * Vergroot alles uit, overdrijft . ;12. De [[realisme|realist]] * 'tja. Die hebben we nog niet gevonden :-) . ;13. De [[polemist]] * Slaagt er in om partijen die hetzelfde nastreven in ruzie te steken. Zelf komt hij er ongezien mee weg. Een spreekwoord kenmerkt hem: 'Twee honden willen een been, de derde komt er mee heen.' . ;14. De [[hedonisme|hedonis]], de [[narcist]], de [[egoïst]] en de [[Donald Trump|Trumpist]] * Aarzelt niet om publiekelijk te liegen en benoemt alles wat hem of haar tegen de haren instrijkt [[fake news]] * Denkt alleen aan zichzelf en gaat daarvoor over lijken? * Houdt van zelfverheerlijking. . ;15. De [[perfectionist]] * Streeft perfectie na ten koste van alles. . ;16. De [[encyclopedist]] * Verzamelt kennis, zoveel mogelijk objectieve kennis om op basis van deze 'ratio' gedegen beslissingen te kunnen nemen. . ;17. De [[anarchist]], de [[andersglobalist]] en de [[activist]] * Is te zien op manifestaties en betogingen. Roept en staat op de barricaden. * Stelt het systeem in vraag, doorgaans op een speelse, ongevaarlijke manier. . ;18. De [[negationisme|negationist]] * Negeert toekomstige problemen (klimaatopwarming), of negeert wat er in het verleden gebeurde (holocaust). In sommige samenlevingen is negationisme strafbaar. . ;19. De [[Ecologisme|ecologist]] * Ziet ecologie als een religie. . ;20. De [[royalist]] * Is koningsgezind. . ;21. De [[propagandist]] en de [[evangelist]] * Tracht aanhangers te vinden voor zijn gedachtengoed via de publieke opinie, vaak is de info eenzijdig of verzonnen. * Loopt over van bekeringsdrang. . ;22. De [[sadist]] * Houdt ervan om zijn tegenstanders te pijnigen. . ;23. De [[Nationalistisch|nationalist]] * Nationalisme is een ideologie die de staat als historische eenheid ziet. Soms gaat dit gepaard met idee van exceptionalisme om de eigen identiteit af te grenzen tegenover anderen. . ;24. De [[Separatistisch|separatist]] * Separatisme streeft naar de terugtrekking uit een bestaande staat en het oprichten van een eigen. . ;25. De [[Futurisme|futurist]] * Probeert te voorspellen hoe de toekomst er zal uitzien. . ;26. De simplist * Stelt alles te eenvoudig voor. . ;27. De [[Idealisme|idealist]] . . ;Aan de toog '''VRAAG''': Moet ik al deze typetjes kennen? '''ANTWOORD''': Uiteraard niet. . '''VRAAG''': Waarom voer je ze hier dan ten tonele? '''ANTWOORD''': Omdat politieke debatten of monologen tegenwoordig vaak beginnen met het definiëren van de tegenstander, in plaats van het positioneren van het eigen zelf. Voor wie de debatten van op afstand volgt, klinkt dit abstract, maar een voorbeeld maak veel duidelijk. Als Wouter Beke (CD&V) in [[de Zevende Dag]] opdaagt (3.02.2019) en onmiddellijk zegt hoe NVA en GROEN denken over de vraag die hij krijgt voorgeschoteld, getuigt dit van [[framing]], iets wat doorgaans de media wordt verweten. Het is een techniek die de laatste jaren zijn intrede deed, het is een vorm van stereotypering waar de [[democratie]] niet bij gebaat is. . '''VRAAG''': Een beetje zoals [[Anuna De Wever]] niet weet of ze een man of een vrouw is? '''ANTWOORD''': Inderdaad, je hoeft de wereld niet in categorieën op te delen. Anuna zegt: Als ik weet en ervan overtuigd ben dat ik mezelf ben - ik ben Anuna - dan volstaat dat. Niemand hoeft mij te definiëren. . '''VRAAG''': Maar hoe weet je dan met wie/wat je te doen hebt? Zo is er toch geen duidelijkheid meer? '''ANTWOORD''': Waarom zou dat moeten? Waarom wil je duidelijkheid? . '''VRAAG''': Ik ben eigenlijk op zoek naar de [[waarheid]]. Dat lijkt me een beter begrip. . '''ANTWOORD''': Zou de geschiedenis de waarheid kunnen brengen? Is waarheid geen begrip waar [[priesters]] of andere religieus geïnspireerde mensen van houden? Geschiedenis is een wetenschap en die houdt zich bezig met 'betrouwbaarheid' van informatie. Hoe dat in elkaar zit, leg ik je hieronder uit. . . == Schema == . [[File:Karl_Marx_001.jpg|thumb|550px|[[Karl Marx]] ontwikkelt zijn geschiedenisvisie volgens de [[dialectiek]] van zijn voorloper [[Hegel]]: [[These-antithese-synthese|these, antithese en synthese]]. Weber is evenzeer een 'dief': hij ontleent de begrippen aan Fichte die ze op zijn beurt stal bij Kant. Hegel streeft naar een totaalconcept van wetenschap en godsdienst, esthetica en filosofie en bekijkt de werkelijkheid als een proces van tegenstellingen, geen statisch zijn en drukt dit uit met 'aufheben' wat optillen, afschaffen en bewaren betekent. These, antithese en synthese? [http://ondemand-pdl.lwc.vrtcdn.be/legacy/radio1/11_proletariersallerlanden-snip_hi.mp3 Luister hier naar een erg interessante radio-bijdrage over Marx] of [https://www.youtube.com/watch?v=9FaOKNpAiIM bekijk deze reportage].]] . {| class="wikitable" |- ! Visies op geschiedenis !! Pessimisme !! Optimisme !! [[Dialectiek]] |- | '''Wie maakt ze?''' || [[Louis-Ferdinand Céline|L.F. Céline]] || [[Milan Kundera|M. Kundera]] || [[Karl Marx|K. Marx]] |- | '''Richting''' || Circulair || Lineair || Spiraal |- | '''Resultaat''' || Doemdenken || Vooruitgangsdenken || Determinisme |- | '''Gevolgen''' || Ironie, cynisme|| Vrijheid, verantwoordelijkheid || Strijd |- | '''Doel''' || Doelloos || Groei || Klasseloze staat |- | '''Motor''' || Domheid || [[Verlichting (stroming)|Verlichting]] || Economie & het [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Wikipediaklas/Sociaal_Cultureel_Werk|middenveld]] |} . . == Objectiviteit? == . ;Kijken <gallery> Bestand:Grey square optical illusion.PNG|thumb|Vierkant A heeft precies dezelfde grijskleur als vierkant B ([[:file:Same_color_illusion_proof2.png|bewijs]]) Bestand:Grid illusion.svg|thumb|Flikkerend rooster. Het lijkt of er zwarte vlekken verschijnen Bestand:Gradient-optical-illusion.svg|thumb|De grijze balk heeft overal dezelfde kleur Bestand:Tribar.png|thumb|De [[Penrose-driehoek|driehoek van Penrose]]. Een driedimensionale figuur die niet kan bestaan Bestand:Onm_kubus2.png|Onmogelijke kubus Bestand:Impossible staircase.svg|Oneindige trap File:Blivet.png|[[Blivet]] </gallery> . . = '''GESCHIEDENIS ALS CONSTRUCTIE''' = [[File:Kortrijk-Groeningemonument.jpg|thumb|right|550px|Kortrijk, Groeningemonument uit 1906 (beeldhouwer Godfried Devreese). In [[Vlaams-nationalistische]] kring symboliseert deze slag de [[taalstrijd]]. De [[Vlaamse Gemeenschap]] riep in [[1973]] 11 juli als [[feestdag van Vlaanderen]] uit.]] . Geschiedschrijving is, net als het nieuws, onderhevig aan trends. Het is niet zo dat de ‘geschiedenis’ het verleden objectief in beeld brengt. Historici construeren betekenis uit de chaotische werkelijkheid door feiten en gebeurtenissen te rangschikken, te interpreteren of met elkaar in verband te brengen. Zo is het resultaat van hun denkwerk verschillend. 'Al zolang ze bestaat, heeft de geschiedschrijving een ingewikkelde band met de politieke macht' schrijft [[Anne Morelli]] in haar boek ''De grote mythen uit de geschiedenis van België, Vlaanderen en Wallonië.'' Jacques R. Pauwels heeft het iets recenter over ''De grote mythen van de moderne geschiedenis.'' Hij steekt van wal met 'Mythen zijn geen leugens' maar fantasieverhalen met een kern van waarheid. Mythes bevatten 'een kern van historische werkelijkheid maar dienen niet om die werkelijkheid uit de doeken te doen. Ze streven ernaar mensen te socialiseren, hen met de stand van zaken in hun maatschappij tevreden te stellen of minstens te verzoenen, ook - en vooral - wanneer er eigenlijk goede redenen bestaan om ontevreden te zijn met de status quo en verandering te willen, eventueel zelfs radicale, revolutionaire verandering.'<ref>JACQUES R. PAUWELS. De grote mythen van de moderne geschiedenis. Epo, Berchem, 2019, p. 7-8.</ref> . . == Geschiedenis en macht == . Het lijkt op wat Morelli schrijft: 'Vanaf de oudheid heeft de historicus de machtshebbers bezongen, hun veroveringen gelegitimeerd, vanuit het verleden hun identiteit bepaald en hun voorouderlijke deugden verheerlijkt. De historicus gaf de natie zijn wortels. Te vaak vergeten we dat de historicus buiten zijn onderzoek kan. De historicus is een kind van zijn tijd, heeft zijn aandachtspunten en zijn blinde vlekken, zijn sympathieën, banden en kent de dingen waar hij beter niets over schrijft. De historicus is soms een militant of een machtsdienaar. Zo ‘maakt’ hij -bewust of onbewust - het verleden. Dé voorbeelden vinden we in de 19de eeuw, toen de [[Romantiek (stroming)|romantiek]] naar de ziel van het volk zocht, ter onderscheid met anderen. Historici zochten de ziel en vonden ze in het verleden vol 'feiten' die, met de nodige rangschikking en interpretatie, voor deze identiteit zorgden. Deze 'mythen' toonden dat bodem en ras in een ver verleden al onze identiteit vormden.'<ref>MORELLI ANNE (Ed.). ''De grote mythen uit de geschiedenis van België, Vlaanderen en Wallonië''. Epo, Berchem, 1996, pp. 7-21.</ref> . . === Anne Morelli === . Aanvankelijk werd het boek van [[Anne Morelli]] verspreid onder de titel ''Les Grands Mythes de l’histoire de Belgique, de Flandre et de Wallonie.'' In enkel weken tijd gingen 10.000 exemplaren over de toonbank en lokte het boek historische en politieke reacties uit. Het magazine ''Front National de Belgique'' beschuldigde het boek de fierheid van de Natie aan te tasten en de goede naam van de Belgen te besmeuren. Zo argumenteert FNB: 'Het maakt ons verleden en onze nationale helden met de grond gelijk en volgens de auteurs kan alleen een imbeciel of een idioot trots zijn op onze geschiedenis.' Extreem rechts gebruikte de argumenten in haar pamfletten. . . === Kortrijk 1302-1902 === . [[Johan Tollebeek|Jo Tollebeek]] en Tom Verschaffel ontmaskeren in de ''[[Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging]]'' de mythe van de veldslag op 11 juli 1302 waarin een leger van Vlaamse ambachtslui het Franse ridderleger op de [[Groeningemonument|Groeningekouter]] verslaan. 'Deze veldslag kaderde in het verzet van (een gedeelte van) Vlaanderen tegen de veroveringsdrang van het Frankrijk van [[Filips de Schone]]' schrijven ze. Vanaf het midden van de negentiende eeuw komt de benaming [[Guldensporenslag]] in zwang en doet de naam denken aan een romantische tijd vol heroïsche vrijheidsdrang tegen een reeks van vreemde onderdrukkers: de Fransen (1302), de Spanjaarden (de [[Geuzen (Tachtigjarige Oorlog)|Geuzentijd]]), de Oostenrijkers ([[Jan de Lichte (bendeleider)|Jan de Lichte]]) en de Nederlanders. [[Hendrik Conscience]] is niet de eerste die 1302 onder de aandacht brengt; toch is het zijn ''Leeuw van Vlaenderen'' die zich vanaf [[1838]] in het Vlaamse bewustzijn nestelt, zonder dat die in tegenspraak is met de vaderlandsliefde voor België. Naarmate de Vlaamse Beweging evolueert, verschuift de betekenis van de Guldensporenslag. . . === Vier keer feest === . De symbolenstrijd bereikt een hoogtepunt in Kortrijk in 1902, bij de zeshonderdste verjaardag. De voorbereidingen beginnen in 1891 en [[Guido Gezelle]] schaarde zich achter het initiatief. Omwille van de ideologische twisten onder de organisatoren worden uiteindelijk vier feesten gehouden: op 13 juli organiseert de Vlaamsche Volksraad een eerste manifestatie; diezelfde dag betoogt het liberale Vaderlandsch Comiteit; op 17 augustus volgt het feest van de katholieken; en nog eens veertien dagen later trekken de socialisten -met tweetalige slogans ("De strijd van Kortrijk was een strijd tegen de rijken")- door de Kortrijkse straten. Door de strubbelingen raakt het standbeeld voor de Groeningekouter niet tijdig klaar; het zou in 1906 worden onthuld. De cultus van 1302 is sedert 1973 officieel: 11 juli is de feestdag van de [[Vlaamse Gemeenschap]]. . . == Ideologie == . Vertrekkend van dit soort ideeën verspreidden schoolboeken in het verleden een patriottische geschiedenis en het nationaal gevoel. Ook al kende België weinig geschiedenis-catechismussen, toch herhaalden schoolboeken generatie na generatie clichés en stereotypen die tonen dat België ten tijde van Jules Caesar een identiteit bezat. De historicus [[Eric Hobsbawm]] beschreef de geschiedenisvervalsers en stelt dat 'geschiedenis de grondstof is voor nationalistische, etnische of fundamentalistische ideologieën, zoals de papaver dat is voor de heroïneverslaafde.' . === I. Nationalisme === [[Bestand:Steuben - Bataille de Poitiers.png|thumb|550px|'''732_TECHNOLOGIE MAAKT HET VERSCHIL''' Carl von Steuben, of is het Charles Auguste Steuben? (1788–1856) schildert in 1837 de [[Slag bij Poitiers (732)|Slag bij Poitiers]] in een Romantische versie. De slag is bekend omdat de [[Stijgbeugel (voetsteun)|stijgbeugel]] de doorslag geeft. [[Franken (volk)|Frankische ruiters]] ondervinden dat ze vast in het zadel zitten om hun bijlen en tweesnijdende zwaarden rond te zwaaien, zonder evenwichtsverlies. Haaksperen drukken de Moorse schilden weg zonder dat ze van hun paard vallen. Het schilderij hangt in [[Versailles (paleis)|Versailles]]. De stijgbeugel was niet nieuw, de [[Hunnen]] gebruikten die eerder. Voor de Brit [[Edward Creasy]] is deze slag één van de vijftien belangrijkste uit de wereldgeschiedenis. Hij beschreef dat in zijn boek ''The Fifteen Decisive Battles of the World'' uit [[1851]]. Klopt het dat aldus [[Bart de Wever]] - dixit Europajournalist [[Paul Goossens]] - hier de de [[Canon]] van de Vlaamse / Europese geschiedenis begint met de installatie van een vijand: de oprukkende [[Islam]]? Goossens schreef daarover in [[De Standaard]] het volgende: 'De eerste keer dat dit continent zich als 'Europees' manifesteerde, was toen het met de dreiging van de islam werd geconfronteerd.<ref>PAUL GOOSSENS. ''Het is zover, Bart De Wever heeft Europa ontdekt.'' In: ''De Standaard'', 24.08.2019, p. 36.</ref>]] Als het aan [[Bart de Wever|Bart De Wever]] ligt, begint de [[Canon]] van de Vlaamse / Europese geschiedenis met de installatie van een vijand: de oprukkende [[Islam]], verslagen in 732 bij Potiers. Europajournalist [[Paul Goossens]] schreef daarover in [[De Standaard]] het volgende: 'De eerste keer dat dit continent zich als 'Europees' manifesteerde, was toen het met de dreiging van de islam werd geconfronteerd. Niet het [[Verdrag van Rome]], wel de slag van Potiers in 732 zou, volgens De Wever, die in deze een doorslagje van die van radicaal-rechts is, het echte begin van een verenigd Europa zijn. Volgens die canon moeten [[Robert Schuman]] en [[Jean Monnet]] als [[Founding Fathers|fouding fathers]] de plaats ruimen voor de Frankische krijgsheer [[Karel Martel]], bastaardzoon van [[Pepijn van Herstal]] en cultfiguur van extreemrechts. Tegelijkertijd wordt [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] tot een [[Auschwitz (stad)|Pools provinciestadje]] gedegradeerd en krijgt de Europese eenwording een een radicaal andere inspiratiebron. De [[Europese burgeroorlog]] en de [[Holocaust]] verdwijnen op de achtergrond, de islamitische andere wordt nu de raison d'etre van de eenheid. Een verleden van [[kruistochten]] en [[Reconquista (Iberië)|reconquista's]] wordt weer actueel. Daarmee ligt de Europese identiteit in de voor [[Vlaams-nationalisme|Vlaamse nationalisten]] vertrouwde antagonistische bedding. Als het Vlaamse wij een smoel kreeg, is het omdat het zich tegen de Belgische "vijand" kon afzetten. "Het is een onmiskenbaar feit" schrijft De Wever, "dat een externe vijand een zeer tastbare en doorslaggevende rol kan spelen in identiteitsvormingsprocessen." In zijn recept voor Europa zit het er allemaal in: meer Potiers en de promotie van de politieke islam tot uitverkoren Europese vijand' en een minder prominente aanwezigheid van de [[Holocaust]]. 'Is dat een radicaal-rechts verhaal?' vraagt Goossens zich af. 'Ongetwijfeld, maar niet voor De Wever. Voor hem is de Koran geen license to kill en is er geen sprake van botsende beschavingen, wel van een conflict over het voortbestaan van de moderniteit. Het zal de radicalen een zorg zijn. Hun memes en vlaggen zijn immuun voor subtiel denken. Voor De Wever daarentegen draait het allemaal rond de moderniteit. Daarom de noodzaak van een leidcultuur met de verlichting als kompas. Dat klinkt mooi, maar het valt op dat het conservatieve orkest de verlichting pas begint af te stoffen als de moslim in de buurt is. Als het over ongelijkheid, mensen in nood op de Middellandse Zee en de inspiratie van de Europese Unie gaat, stopt die muziek. De Wever houdt niet van half werk. Omdat een identitaire beweging niet zonder vijand kan, heeft hij er meteen twee in de aanbieding: de politieke islam dus en de ‘postmodernisten en cultuurrelativisten’. Dat nihilistische volkje sleurde Europa in een spiraal van identitaire zelfdestructie, cultiveerde de zelfschaamte en hypothekeert een groot verhaal over een mythisch verleden. Pas als met die binnenlandse vijand is afgerekend, kan de externe vijand worden aangepakt en ontstaat er ruimte voor Europese trots en kan met een luid ‘Europa is van ons’ het afscheid van Auschwitz afgekondigd worden.<ref>PAUL GOOSSENS. ''Het is zover, Bart De Wever heeft Europa ontdekt.'' In: ''De Standaard'', 24.08.2019, p. 36.</ref> . . === II. Media en propaganda === [[Bestand:Honoré_de_Balzac_(1842)_Detail.jpg|thumb|right|550px|Had [[Honoré de Balzac]] gelijk met zijn wijsheid dat 'achter elk groot fortuin een misdaad verscholen gaat'?]] . ==== Media indoctrinatie ==== Voor ideologieën is het verleden essentieel en wie er geen heeft, kan het uitvinden. [[Jacques Pauwels|Jacques R. Pauwels]] voegt een tweede ideologie toe. Hij stelt dat het triestig is gesteld met het historisch besef (lees: de kritische geest) en dat de media, veel meer dan het onderwijs ons doordringt van een eindeloze reeks mythes. Mythes zijn geen leugens, maar fantastische verhalen met een kern van waarheid. Naast het onderwijs kwamen het internet, de tv en de film en de sociale media. Die voegden - in het beste geval - een kennislaag aan het (ideologische) geschiedenisonderricht toe, in het meest barre geval namen ze de onderwijs-rol gewoon over of schelden sociale media er over heen. Waarom zijn die media zo ijverig bezig om ons de geschiedenis te leren kennen? Essentieel om dit te begrijpen, is dat die media heel vaak privé-eigendom zijn van superrijken. [[Noam Chomsky]] maakte die analyse al eerder. En dat er een verband bestaat tussen de media en hun eigenaars wordt doorgaans niet vermeld. Als media ter sprake komen, dan worden die vaak opgevoerd als de waakhond van de democratie, niet als propagandakanalen van multinationals en holdings. Dat deze één procent-elite (die negentig procent van alle rijkdom in haar zakken heeft) niet graag in de belangstelling staat, spreekt voor zich. Daarom zwijgen historische films over de steun die Hitler genoot van Duitse en Amerikaanse (jawel!) industriëlen en bankiers. Net omdat die één procent bang is voor een objectieve kijk, controleert ze de verhalen die ze de wereld instuurt en welke niet. Dit soort selectiviteit zien we bijvoorbeeld bij de betekenis die documentaires geven aan de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. Echter, meer dan om Tokyo op de knieën te dwingen, waren de honderdduizenden slachtoffers bedoeld om Moskou te intimideren. Daarom is onze kennis over de Tweede Wereldoorlog ook een Hollywoodproduct waarbij D-day belangrijker is dan wat er in Stalingrad gebeurde. Het zijn de bevoorrechten en de winnaars en niet de underdog of de slachtoffers die de geschiedenis maken. Had [[Honoré de Balzac]] gelijk met zijn wijsheid dat 'achter elk groot fortuin een misdaad verscholen gaat'? Ongetwijfeld. En daar is de één-procent-elite zich van bewust. Daarom leidt hun entertainment de aandacht af van waar het werkelijk om draait, namelijk dat rijken rijker worden en armen armer worden. Hun media slagen erin om de kapitalistische kritiek te fnuiken door bijvoorbeeld te eenzijdig te focussen op Hitler als grote schuldenaar van wat er tussen 1939 en 1945 gebeurde en niet op wie centen verdiende aan de oorlog, de wapenhandelaars, de wapenindustrie, [[Hugo Boss]] die de kledijlijn voor de Nazi's uitdacht of Bekaert uit Zwevegem (die na de oorlog de Sociale Hogeschool, het latere Ipsoc, ruimsubsidiërde) die de prikkeldraad voor de kampen leverde. Het kapitalisme heeft een vooral verborgen geschiedenis die nauwelijks onder de aandacht komt en verbergt hoe rijken rijker worden. Wie dit wil begrijpen of minstens wil analyseren kan bij de kritische geschiedschrijving terecht. . ==== Propaganda ==== In de twintigste eeuw onderzoeken communicatiewetenschappers de mediabeïnvloeding door middel van gedragsonderzoek, diepte- en waarnemingspsychologie, marketing en de metafoortheorie, taal en machtsmechanismen. In 1937, kort na de machtsovername van Hitler in Duitsland (1933) formuleert het Amerikaanse Institute for Propaganda hoe propaganda werkt. . 1. '''Plain Folks Appeal''': gebruik realistische situaties die iedereen herkent, wees betrokken op volkse thema's; . 2. '''Bandwagon Appeal''': als iedereen achter dezelfde kar loopt, moet de boodschap die de kar verspreidt wel juist zijn. Als iedereen in de rij staat voor een ijsje, zijn ze per definitie lekker. We kennen voorbeelden van zelfstandigen die in die optiek de kunstmatige klant creëren; . 3. '''Misleading Numbers''': gebruik desnoods misleidende cijfers, nuanceer harde feiten; . 4. '''Transfer''': gebruik vlaggen, wapenschilden, titels, uniformen, symbolen… iedereen herkent ze; . 5. '''Celebrity''': verwijs naar beroemdheden, namen en autoriteiten, uit het heden en het verleden, prijs de 'comming man' als het voorbeeld voor de toekomst. Deze leider zal ons redden; . 6. '''Glittering Generalities''': grootsprakerige algemeenheden zorgen voor positieve connotaties; . 7. '''Stereotyping''': scheldgedrag herleidt tegenstanders tot karikaturen, maak er een cliché van; . 8. '''Call to Action''': Roep op tot actie zodat mensen niet langer hun schouders ophalen maar zich inzetten en gewaardeerd voelen; . 9. '''Card-Stacking''': schik de kaarten op een andere wijze, bepaal de volgorde van de presentatie. Hou kaarten achter de hand en speel ze uit indien nodig of hou kaarten achter en verzwijg. . . === III. Veiligheid en angstcultuur === [[Bestand:Chernobyl_Hotel_with_reactor_in_background.jpg|thumb|right|550px|De kernramp van Tsjernobyl maakte [[Ulrich Beck]]s publicatie uit 1986 over de [[Risikogesellschaft|risicosamenleving]] tot een bestseller in Duitsland.]] Een derde ideologie focust op wat [[René Munnik]] in zijn boek 'Geweldig' de 'veiligheidsideologie' noemt. Zijn er objectieve redenen om aan te nemen dat onze werkelijkheid zo onveilig is? Of zijn we gewoon gevoeliger voor onveiligheid? [[Ulrich Beck]] spreekt in 1986 over de [[Risikogesellschaft|risicosamenleving]]. . Zijn boek ''Risikogesellschaft: Auf dem Weg in eine andere Moderne'' (Risicomaatschappij: op weg naar een andere moderniteit) kreeg door de kernramp van Tsjernobyl de status van een bestseller en werd snel in het Engels vertaald. Het begrip wijst er ''niet'' op dat onze tijd gevaarlijker is dan vroeger. Gezien de levensverwachting, de technologie en de welvaart leven we veiliger dan ooit: ziektes en hongersnoden, natuurrampen en epidemies hebben we achter ons gelaten. Met de risicosamenleving wijst Beck op: . 1. de risico's (kernrampen, klimaatsverandering) zijn veroorzaakt door de neveneffecten van onze hoogtechnologische en welvarende, onze moderne en verlichte samenleving (die alles beheersbaar zou houden). . 2. risico's, zowel reël en vermeend nodigen uit tot een angstcultuur als propaganda, als ideologie of als ultieme utopische preventie waarbij alles onder controle te houden is. . 3. de risico's zijn er om te blijven. Wie nog geboren moet worden kan last krijgen. . 4. de risico's zijn niet lokaal, maar wereldwijd. . 5. de risico's treffen alle klassen, elk ras, alle leeftijden en sekses . 6. de risico's zijn onzichtbaar. Alleen deskundigen merken ze op.<ref>Zie RENE MUNNIK (Ea.). ''Geweldig! Over de vanzelfsprekendheid van geweld.'' Valkhof Pers, Nijmegen, 2005, p. 7-11.</ref> . . === IV. Complottheorieën === (...) . . ;Kijken <gallery> Bestand:Goedendags in het museum Kortrijk 1302 9-01-2010 14-20-13.JPG|Resten van [[Goedendag (wapen)|goedendags]] in het museum Bestand:Paardenhangertje_van_Gwijde_van_Namen_Kortrijk_1302__9-01-2010_14-22-14.JPG|Paardenhangertje van [[Gwijde van Namen]] File:Battle_of_Courtrai2.jpg|De [[Guldensporenslag]], tot de negentiende eeuw vergeten, daarna vanonder het stof. Met een doel. File:Nicaise de Keyser04.jpg|Voorstudie van de slag door [[Nicaise de Keyser]]. File:Guido_Gezelle.jpg|Guido Gezelle (1830-1899) File:Hendrik_Conscience.jpg|[[Hendrik Conscience]] (1812–1883) File:Leeuwvanvlaenderen.gif|De Leeuw van Vlaanderen verscheen in 1838 File:Groeningepoort.jpg|Groeningepoort in Kortrijk File:Kortrijk_Groeningeabdij_museum.JPG|Museum [[Kortrijk 1302]] </gallery> . . == Morele paniek en fake news == . [[Bestand:RebeccaNurse-inChains.jpg|thumb|right|550px|De [[heksenprocessen van Salem]] in Amerika begonnen in [[1692]] en resulteerden in zeker 24 ter dood veroordelingen. Pas toen vooraanstaande mensen beschuldigd werden van hekserij, stopten de processen en verdween de morele paniek.]] [[Bestand:Deep_throat_PD_poster_(restored).png|thumb|right|550px|In deze film is de vrouwelijke seksualiteit het thema. Er werden eindeloos veel processen gevoerd over deze film, die er uiteindelijk toe leidden dat hij in 23 Amerikaanse staten werd verboden. De film was verboden in het Verenigd Koninkrijk tot het jaar 2000. In Nederland kon de film worden vertoond, maar uitsluitend aan meerderjarigen en in bioscopen met minder dan 50 zetels.]] [[Fake news]] kan leiden tot [[morele paniek]]. Dat weten [[Demagogie|demagogen]] goed. [[Morele paniek]] is een buitenproportionele, vijandige en gemediatiseerde reactie op een situatie of technologie, een persoon of groep, die waarden en normen lijken te bedreigen. Het begrip verklaart maatschappelijke angstreacties die niet in verhouding staan tot de ernst, het risico, de schade of de dreiging. Morele paniek is een sleutelbegrip uit de [[sociologie]] en [[criminologie]] en zou voor het eerst gebruikt zijn door [[Marshall McLuhan]] in [[1964]]. [[Jock Young]] introduceerde het in [[1971]] in de [[criminologie]] en [[Stanley Cohen (socioloog)|Stanley Cohen]] zorgde voor bekendheid. In zijn klassieker ''Folk Devils en Moral Panics'' uit [[1973]] beschrijft hij de jeugdbendes, de ‘[[Mod (subcultuur)|Mods]]’ en de ‘[[Rockers]]’. [[File:Waarom geloof jij fake news.webm|thumb|550px|Waarom geloof jij fake news? - [[Universiteit van Vlaanderen]]]] . . === Fasen === . Morele paniek is gefaseerd en begint met een stereotiepe en overdreven voorstelling van een gebeurtenis. Daarna wordt die geassocieerd met soortgelijke gevallen en gepresenteerd als symptomatisch voor een maatschappelijk probleem. Vervolgens wakkeren doemscenario’s de angst aan en escaleert het tot er justitiële, politionele of juridische maatregelen komen. Soms ebt de paniek na een tijd weg, soms duurt de golf zo lang dat het zelfbeeld van de samenleving verandert. Voor de samenleving maakt het weinig uit of de oorzaak wel of geen hersenschim is. Hier geldt het [[Thomas-theorema]]: ''als mensen situaties als werkelijk definiëren, zijn zij werkelijk in hun gevolgen''. Niet de situatie zelf, maar de perceptie geeft de doorslag. . . === Voorbeelden? Legio! === . * [[Satanisch ritueel misbruik]]. . * De [[heksenjacht]] en de processen zoals die in [[Heksenprocessen van Salem|Salem]]. . * De gevolgen van [[Masturbatie#Masturbatie in vroeger eeuwen|masturbatie]]. . * De paniek die in [[1938]] ontstond door ''[[The War of the Worlds (hoorspel)|The War of the Worlds]]'' [[The War of the Worlds (hoorspel)|The War of the Worlds]] was een hoorspel van het Amerikaanse radioprogramma Mercury Theatre on the Air. Het werd berucht door de enorme massahysterie die het in de VS veroorzaakte. Luister hier: [http://sounds.mercurytheatre.info/mercury/381030.mp3 War of the Worlds]. . * De zorgen over genetisch gemanipuleerde voeding. . * De invloed van televisiegeweld of in games zoals in [[Canis Canem Edit]] en de [[Grand Theft Auto (computerspelserie)|GTA]]-reeks. . * Imitatiegedrag van jongeren bij het zien van [[pornografie]] zoals in de film ''[[Deep Throat (film)|Deep Throat]]'', [[drugs|druggebruik]], voetbalvandalisme . * In de zomer van [[1984]] rapporteerden kranten na een dodelijke vechtpartij op het strand van Egmond in Nederland over het ‘kustgeweld’, de ‘geweldsgolven’ en ‘-explosies’, ‘uitbarstingen’ en ‘epidemieën van geweld’, alsof het natuurverschijnselen waren. De paniek kreeg ook de politie, justitie, de horeca en het lokale bestuur in zijn greep en ebde na enige tijd weg. . * De mediareactie en die van de overheden na de [[aanslagen op 11 september 2001]] en de [[Terroristische aanslagen in Madrid van 11 maart 2004|aanslagen in Madrid]] en [[Terroristische aanslagen in Londen van 7 juli 2005|London]]. In hun representatie van ‘het’ terrorisme dragen overheid en media bij tot paniek omdat ze onnodige angst zaaien door burgers vertrouwd te maken met terroristische dreigingen. Dit simplisme brengt de moeizame interetnische verhoudingen opnieuw onder spanning en leidt de aandacht af van oorlog of genocide. . * De negentiende-eeuwse angst om levend begraven te worden, leidde in [[1868]] tot het patent op de lijkkist met een ladder voor een uitvinder uit [[New Jersey]]. . * In het Engelse [[Middlesbrough]] worden in 1987 121 kinderen uit hun huizen geplaatst na misbruik. Artsen gebruikten de techniek 'reflex anale oprekking' waarbij ze de billen uit elkaar schuiven en de anus bestuderen. Later bleek de techniek onwetenschappelijk en met de meeste kinderen was niets aan de hand. . * De angst voor de atoombom tijdens de koude oorlog. . * De angst voor ongrijpbare vijanden zoals [[al-Qaeda]], [[fijnstof]], [[dioxine]], [[zendmast]]en. . * [[Opération Lune]]. . * De [[Guldensporenslag]] en [[Hendrik Conscience]] in 1836 en in 1902. . . = '''BETROUWBAAR''' = [[Bestand:Van_Olden_Barneveldt_Verhoeven_1619.gif|thumb|right|550px|[[Abraham Verhoeven]], een prille 'gazettier' besloot zijn artikels in de Antwerpse krant de [[Nieuwe Tijdinghen]] met het zinnetje "Oft waer is, sal den tydt leeren.' De auteur waarschuwt zo zijn lezers in de vroege zeventiende eeuw voor te hoog gespannen verwachtingen inzake de betrouwbaarheid van zijn schrijfsel. Het bericht is nog relevant. De illustratie vertelt het 'Verhael hoe ende in wat manieren den heere Johan Van Olden-Barneveldt, Advocaet van Hollandt ende den Vrieslant/ is Onthalst gheworden smaendachs voor noen den xiij Mey Anno Duisent zes hondert neghen-thien; T'hantwerpen/By Abraham Verhoeven/op de Lombaerde Veste/inde gulde Sonne, 1619.']] . {{Cquote|'''Door de fragmentarisering van alle kennis is de beleidsvorming er natuurlijk eenvoudiger op geworden. De hooggespecialiseerde takken van moderne wetenschap zijn zo ondoorzichtig geworden dat de mensen die daarin werkzaam zijn, noodgedwongen tot hun dertigste of langer door moeten studeren tot ze kunnen toetreden tot de nieuwe geestelijkheid. Een lange leertijd hebben ze allemaal, maar dat betekent nog niet dat ze het altijd eens zijn over de beste aanpak. De SARS-CoV-2-pandemie heeft duidelijk gemaakt dat de onenigheid onder experts zich zelfs kan uitstrekken tot schijnbaar simpele beslissingen, zoals over het gebruik van een mondkapje. Eind maart 2020 (de pandemie was drie maanden oud) adviseerde de Wereldgezondheidsorganisatie daar nog tegen, tenzij een persoon was besmet, en pas begin juni werd dat advies bijgesteld. Hoe kunnen mensen zonder specialistische kennis daarin partij kiezen of wijs worden uit debatten die vaak eindigen met het intrekken of ontmantelen van claims die daarvoor nog allesbepalend waren?'''|[[Vaclav Smil]]}} . Wat de betrouwbaarheid van deze encyclopedie betreft, daar gaan we even klassikaal door. We nemen een schrijfstok of een [[Griffel (schrijfstift)|griffel]] en een schrijfplank, een [[Lei (schrijfplank)|lei]] genaamd. We noteren drie vragen, het antwoord erop hoor je in de les. . * Ten eerste: Wat is het risico als men onbetrouwbare informatie voor waar aanneemt? . * Ten tweede: Wat is [[Betrouwbaarheid (informatie)|betrouwbaarheid]]? . * Ten derde: Hoe kan ik de betrouwbaarheid van informatie peilen? Peilen is een term uit de scheepvaart, peilingen doe je steeds opnieuw, want je positie verandert constant. . [https://www.youtube.com/watch?v=hA2p8EqvLLI '''♥ LESOPNAME B. WYDOOGHE: WAT IS BETROUWBAARHEID? (20 Min.)'''] . . [https://www.youtube.com/watch?v=Xs0K4ApWl4g '''♣ LUISTER HIER NAAR DE GROOTSTE MISLEIDING UIT DE TWINTIGSTE EEUW:[[The_War_of_the_Worlds_(hoorspel)| The War of the Worlds''']].] . . == Weet je dat…? Tuurlijk wel. == * Je in naam van iemand anders kan SMS'en? . * Fototrucage mensen mooier maakt? Of lelijker, als het moet… Vrijwel elke foto in de krant of op internet is bewerkt! Kijk eerst naar [https://www.youtube.com/watch?v=iYhCn0jf46U dit filmpje van Dove] of naar deze ontmaskering. . * Er berichten gemaakt worden om journalisten een loer te draaien. Dergelijke berichten worden canards genoemd. Ze verschillen soms nauwelijks van stadslegendes. . * Goed ogende websites valse informatie doorspelen? . * Journalisten opzettelijk foute berichten de wereld insturen? Kijk op het impulscentrum naar (minstens) een van deze reportages. 1. Orson Welles War of the Worlds (Canvas Days that shook the World); 2. Bye bye Belgium (RTBF). . * Een verkeerd bijschrift bij een prima foto snel geplaatst is? . * De zetduivel vaker toeslaat dan gedacht? . * Sommige mensen wel heel goed gelovig zijn. Klik [[hier]] en bel en sms één jaar gratis. In tien dagen tijd tekenden 7200 jongeren in op dit aanbod. . * Een fout gespelde naam? Een foutief jaartal? Een verkeerde leeftijd of woonplaats? Tja, iedereen maakt fouten, niet? . Voor je info gebruikt, evalueer je die. “Ik heb de pest aan informatie, je kunt je eigen vooroordelen niet meer vertrouwen” schrijft [[Jan Blokker]] ergens. Het citaat is in een mum van tijd gevonden, geknipt en geplakt in dit document. De referentie is uiteraard vergeten. Informatie wordt altijd gemaakt. Woordvoerders, journalisten, fotografen, redacteurs… één voor één maken zij nieuws of geschiedenis. Toch wordt die menselijke oorsprong snel vergeten. Niet alleen de Bachelor in de Maatschappelijke veiligheid maar elke discipline evalueert informatie. Uiteraard vereist de doorlichting kennis van zaken, maar niettemin bestaan er “typevragen” die ongeacht het onderwerp gelijk zijn. Zo dient de informatie controleerbaar, nauwkeurig, volledig, redelijk en eerlijk, relevant en actueel te zijn, er dient structuur, overzichtelijkheid en een lay-out te zijn. Voor je aan de controle begint ga je de bedoeling van de makers na. Wat is de aard van je bron? * Informatief? * Persoonlijk? * Commercieel? * Opiniërend? . {| |[[Bestand:St Petersburg Union of Struggle for the Liberation of the Working Class - Feb 1897.jpg|thumb|550px|Revolutionaire club van St. Petersburg, 1897, kort voor de arrestatie door de Russische geheime dienst. In het midden zit [[Vladimir Lenin|Lenin]].]] |[[Bestand:St Petersburg Union of Struggle for the Liberation of the Working Class - Feb 1897 - Altered.jpg|thumb|560px|Dezelfde revolutionaire club van St. Petersburg, 1897, nadat Alexander Maltsjenko in 1930 bij [[Jozef Stalin|Stalin]] in ongenade viel, werd hij verwijderd.]] |} . == Controleerbaar == [[Bestand:CBC_journalists_in_Montreal.jpg|thumb|rigth|550px|Van informatie die een redactionele controle onderging stijgt de betrouwbaarheid. Hier de redactie van de [[Canadian Broadcasting Corporation]] in [[Montreal (Canada)|Montreal]] in [[1944]].]] . Betrouwbare info is controleerbaar. Van moeilijk te controleren info daalt de betrouwbaarheid. Anonieme info is onbetrouwbaar. Een cartoon uit The NewYorker toont twee honden voor een monitor, waarvan de ene zegt: ‘Op internet weet niemand dat je een hond bent.’ Een goede site bevat net als een boek de naam van de maker en zijn functie, de naam van de organisatie, een contactadres, een redactieteam, het doel van de organisatie en een datering. Het controleren begint dus met de vraag naar de auteur. Dit maakt een mail mogelijk of een extra controle via Google. Zoek uit wat de expertise van de auteur is, door zijn opleiding, werkomgeving of andere documenten te vinden. Verder kan de maker de controleerbaarheid vergemakkelijken door zijn tekst te onderbouwen met linken, een [[bibliografie]] of [[voetnoten]]. Eindigen sites op .ac.be of .edu, .org of .gov zijn het universiteiten, organisaties en staatsinstellingen. Trianguleren is het vergelijken van de informatie met minstens twee andere [relevante] bronnen. Twee is noodzakelijk, want op internet wordt veel overgenomen. Als meerdere webpagina’s hetzelfde zeggen over een onderwerp, werkt dit geruststellend. Maar let op, dit kan vals zijn. Wil je meer zekerheid, dan is het nodig om ofwel de site goed te bestuderen, te vergelijken of de commentaren op verwijspagina’s te lezen. Bij tegenstrijdige informatie is het belangrijk te weten welke auteur het meeste autoriteit heeft. Laat in je studie niet na om te wijzen op botsende visies en tegenstrijdige ideeën. Dit helpt bij het ontwikkelen van je eigen mening. . == Nauwkeurig en volledig == . Als je evalueert op nauwkeurigheid ga je na in welke mate er slordigheden of onnauwkeurigheden voorkomen. Verkeerd taalgebruik en tikfouten tonen aan dat de auteur weinig aandacht schenkt aan de inhoud. Let op voor vage omschrijvingen zoals “men beweert dat er veel wordt…” Dit zijn teksten die lucht verkopen. Op internet verschijnt regelmatig onvolledige info. Andere info is bewust onvolledig en werkt als smaakmaker of zet aan tot kopen, sommige bronnen behandelen het onderwerp oppervlakkig of wekken de indruk het onderwerp volledig te dekken, maar stellen na consultatie teleur. . == Redelijk == . Objectiviteit bestaat niet. De ‘werkelijkheid’ in taal gieten is ontzettend moeilijk: gewild of ongewild, steeds kijk je door filters van voorkennis, afkomst, behoeften, verwachtingen… Wat je ziet is cultureel bepaald. De discussie subjectief en objectief is hier aan de orde. Daarom is het onredelijk een auteur te vragen objectief te zijn. Verwacht van de auteur dat hij afstand doet van vooringenomenheid, een redelijke argumentatie gebruikt en eventueel uiteenlopende visies poneert. Vraag je af welk belang de auteur bij het onderwerp heeft. Zo rapporteert Greenpeace anders over een olietanker dan de eigenaar. Hoe redelijk is de informatie? Worden de ingenomen standpunten geëxpliciteerd? Wordt de website gesponsord? Hoe evenwichtig worden tegengestelde standpunten gepresenteerd? Is de term 'subsidieslurpers' een alitererende metafoor die wat suggereert of een objectief begrip? FEITEN ≠ TAAL . REALITEIT ≠ JE MENING . FEITEN ≠ JE MENING ≠ TAAL In hoeverre weerspiegelen gedachten realiteit? En, in welke mate zijn we in staat om de realiteit die we feiten noemen, te beschrijven? . == Eerlijk == [[Bestand:Pinocchio_1940.jpg|thumb|right|550px|Eerlijke info staat tegenover leugenachtige info en die is niet altijd even makkelijk te herkennen als bij Pinocchio.]] . Eerlijkheid is het (on)bewust manipuleren, verdraaien of verzwijgen. Worden de standpunten eerlijk gepresenteerd? Neemt de auteur een standpunt in? Is de partijdigheid acceptabel? Wordt dat standpunt gepresenteerd als een mening of als een feit? Eerlijkheid gebiedt dat [[feiten]] als feiten voorgesteld worden en [[meningen]] als meningen. . ;Feiten . Een feit is aanvaard omdat dit bleek uit onderzoek of omdat het aanvaard is. In het alledaags taalgebruik is een feit “zeker” en kan het geobserveerd worden. Als het feit een tijd bestaat, is dit een situatie of een structuur. Als het om een verandering van structuur gaat, is dit een proces [industrialisatie, emancipatie]. Een kortstondig proces is een gebeurtenis. Zoek voor onderstaande 'feiten' voorbeelden. . * Object (voorwerp), bv: . * Plaats (ligging), bv: . * Gebeurtenis (kwestie), bv: . * Structuur (situatie of toestand), bv: . * Proces (evolutie) bv: . . ;Meningen . Over een mening kan je discussiëren. Een mening is een waardeoordeel of vooroordeel, een voorkeur en verwachting, een veronderstelling of een stelling. De nuances zijn subtiel. Een waardeoordeel berust op een interpretatie die je aanvaardt maar niet met feiten te ontzenuwen is, omdat de feiten verschillend worden uitgelegd. Bij een vooroordeel is men zich niet bewust van het waardeoordeel. Een veronderstelling en een stelling liggen dicht bij elkaar, net als een voorkeuren en verwachtingen. Een veronderstelling berust op een indruk of interpretatie, een stelling wordt gevolgd door een argumentatie en gaat vooraf aan een redenering [want, immers, daaruit volgt]. Een voorkeur leidt je aandacht [af]. Bij een voorkeur kan je kiezen, bij een verwachting [hoop] hoeft het object niet eens aanwezig te zijn. . * Vooroordeel (een ongecontroleerde mening), bv: . * Waardeoordeel (interpretatie), bv: . * Stelling (positie), bv: . * Veronderstelling (hypothese), bv: . * Voorkeur (neiging), bv: . * Verwachting (hoop), bv: . Laat extreem positieve en extreem negatieve meningen voor wat ze zijn. Soms laten journalisten hun mening in de tekst klinken zoals in dit citaat. “De scheiding der machten werd pas in de zeventiende eeuw geproclameerd door John Locke.” Het woordje ''pas'' zorgt dat een feit als mening voorgesteld wordt. Ook het omgekeerde is mogelijk, zoals deze uitspraak: “Een vondelingenschuif is moreel verwerpelijk en een welvaartsstaat onwaardig.” Dit is een mening die als feit wordt omschreven. Beter zou zijn “Ik vind een…” Het is een kwestie van academische training. Veel moeilijker is om als lezer feiten te herkennen die als mening worden omschreven of om meningen te herkennen die als feit worden omschreven. . == Wetenschappelijk of populariserend? == . * Kijk naar [https://www.youtube.com/watch?v=9r8GNYi5K-Y deze (Belgische) reportage] en [https://www.youtube.com/watch?v=CMne7lqobT8 deze (Nederlandse) reportage] waarbij [[Bart Van Loo]] zijn boek De Bourgondiërs voorstelt. Er komt kritiek op zijn aanpak: Bart van Loo zou de geschiedenis te eenzijdig voorstellen. [https://www.youtube.com/watch?v=7gOlTlqY41s Kijk hier.] == Fictie versus non-fictie == [[File:Orson_Welles_1937.jpg|thumb|550px|Orson Welles liet in 1938 de wereld weten wat er kan foutlopen als men te goedgelovig is en onbetrouwbare informatie voor waar aanneemt of als men fictie met non-fictie gaat verwarren.]] . Als Fictie en non-fictie zich met elkaar gaan vermengen wordt het voor de kijker, luisteraar of lezer wel erg moeilijk om het waarheidsgehalte of de betrouwbaarheid te peilen. Voor je verder leest, log je in op [https://p.cygnus.cc.kuleuven.be/webapps/osv-kaltura-bb_bb60/jsp/courseGalleryLTI.jsp?url=/hosted/index/course-gallery&course_id=_976176_1&mode=view Toledo TV]. Wie maanlanding intikt als zoekwoord komt op een VPRO documentaire van 52 min. Kijk aandachtig naar het bedrog der bedriegenis. Trek er een uurtje voor uit en lees vooral niet verder, anders is de fun er af. . {{Leeswaarschuwing}} . ;De hoofdpersonages <gallery> A11v 1092338.ogg|Armstrong stapt als eerste mens op de Maan (tv) File:Yuri-Gagarin-1961-Helsinki-crop.jpg|'''[[Joeri Gagarin]] (1934–1968) was geen lang leven beschoren.''' File:Aldrin_Apollo_11.jpg|'''[[Buzz Aldrin]], [[Apollo 11]], gefotografeerd door [[Neil Armstrong]]''' File:Ap11-s69-31740.jpg|'''Bemanning [[Apollo 11]]''' File:Kennedy_vonbraun_19may63_02.jpg|'''[[Wernher von Braun]] met [[John F. Kennedy|J.F.K.]]''' File:Dornberger-Axster-von_Braun_(jha).jpg|'''von Braun bij de overgave.''' File:V1_Soest.JPG|'''[[V1 (wapen)|V1]]-rakket.''' File:V-2-Nederlands.jpg|'''[[V2 (raket)|V2]]-rakket.''' File:First photo from space.jpg|'''In [[1946]] neemt een [[V2 (raket)|V2]] de eerste foto's uit de ruimte.''' File:Project_Paperclip_Team_at_Fort_Bliss.jpg|'''[[Operatie Paperclip|Operatie paperclip]]: von Braun ging niet alleen naar de V.S.''' Bestand:Posta_Romana_-_1959_-_Laika_120_B.jpg|'''[[Laika (hond)|Laika]]''', de eerste hond in de ruimte. Hoeveel dieren gingen haar voor? </gallery> . Wat je zag is [[Opération Lune]]. Die probeert aan te tonen dat [[Stanley Kubrick]] de eerste stappen op de maan in een studio filmde. Deze regisseur kennen we van [[Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb|Dr. Strangelove]], [[2001: A Space Odyssey]] (1968), [[A Clockwork Orange (film)|A Clockwork Orange]], [[Barry Lyndon (film)|Barry Lyndon]], [[The Shining (film)|The Shining]], [[Full Metal Jacket]] en [[Eyes Wide Shut]]. Deze regisseur heeft uiteraard niets met de maanlanding van doen, hij wordt [[postuum]] opgevoerd als regisseur van de allerbelangrijkste film ter wereld. Deze film is geen documentaire maar een 'mocumentaire'. Ze wil de kijker te misleiden. Waarom? Puur om aan te tonen dat mensen te of erg goedgelovig zijn. Tot op welk punt ben jij meegegaan in dit verhaal? . Het woord Mocumentaire komt uit de combinatie van documentaire (feiten en waarheidsgetrouwe rapportage) en de M van Movie (fictie) en 'to moc', iemand op het verkeerde been zetten. Pas op het einde wordt duidelijk dat het om een grap gaat. Sommige studenten kijken de film vol (on)geloof uit, anderen zijn al vanaf de helft kritisch... Hoe gealarmeerd was jij? . ;Kijken * [https://www.youtube.com/watch?v=EqHg8YSJWRk Operation Lune] BEELDFRAGEMENT debat met [[William Karel]], regisseur van deze [[mocumentaire]]. . . == Relevant en actueel == . Relevant wil zeggen betrekking hebben op je onderwerp. Wanneer is de info gepubliceerd? Wanneer is de site gemaakt en voor het laatst aangepast? Hoe actueel zijn de links? . == Lay out == . Een aantrekkelijke lay-out en een overzichtelijke navigatie bewijzen aandacht voor de paginaontwikkeling. Doorgaans wijst dit erop dat er aan de inhoud is gewerkt. Maar de redenering is niet absoluut. Het kan dat een grafisch talent een fijne inhoudloze pagina maakt, of dat vorsers geen grafisch verstand hebben. 'De inhoud is belangrijker dan de vorm' klinkt het argument dan. Maar toch. Schreeuwerige pagina’s duiden op informatietekort, op een vingeroefening of verdoezelen de onkunde van de maker. Vragen over de esthetica helpen bij de evaluatie. . ;Stel vragen zoals: . * Hoe verzorgd zijn de tekst en de afbeeldingen? . * Worden er [[Compositie (beeldende kunst)|compositieprincipes]] gevolgd? . * Is het ontwerp complex? Oogverblindend? . * Is de tekst leesvriendelijk? . * Is de structuur overzichtelijk? . * Is de [[lay-out]] of de [[interface]] duidelijk? . == Informatie in tijden van oorlog == . {{Citaat|'''In oorlogstijd is de waarheid het eerste slachtoffer.'''|[[Boake Carter, journalist]], 1900-1944.}} . {{Citaat|'''Voltaire heeft het ons geleerd: we moeten systematisch aan alles twijfelen.'''|[[Anne Morelli]]}} . Tijdens oorlogen of andere conflicten tussen twee groepen duiken tien principes die de propagandamachine ondersteunen. Anne Morelli somt ze op. # 'Wij willen geen oorlog.' # Alleen de vijand treft schuld, die heeft om oorlog gevraagd. # Dit is geen oorlog tegen de mensen, maar tegen de leider van de tegenpartij. # Het doel is nobel, zeker geen materieel gewin. # De vijand begaat wreedheden. Als wij schade berokkenen is dat per ongeluk. # De vijand gebruikt illegale wapens. # Onze verlies is beperkt, die van de vijand groot. # Kunstenaars en intellectuele steunen de zaak. # De oorlog heeft een heilig karakter. # Wie de propaganda in twijfel trekt, is een verrader. . . = '''PINOKKIOTEST''' = . De Pinokkiotest is een checklist die je helpt inschatten hoe (on)betrouwbaar sommige info is. Je kan de test vinden op [http://sadan.wdfiles.com/local--files/5-evalueren/PINOKKIOTEST.pdf deze vragenlijst]. De test is vergelijkbaar met de [https://www.hogeschoolrotterdam.nl/globalassets/mediatheek/downloads/craap-scoreformulier-nl.pdf CRAAP]-test die in het vak informatievaardigheden ter sprake komt. . . = '''EXAMENVRAGEN''' = . . == A-Vragen == . (S&V)Wie of wat zijn en wat is de betekenis van: Apollo (god), Nietzsche, Herbert George Wells, Howard Koch, Orson Welles, Jozef Stalin, Koude Oorlog, kunstmaan, The War of the Worlds, Milan Kundera, De ondraaglijke lichtheid van het bestaan, Louis-Ferdinand Céline, Reis naar het einde van de nacht, Voyage au bout de la nuit, Anne Morelli, De grote mythen uit de geschiedenis van België, Vlaanderen en Wallonië, Guido Gezelle, Hendrik Conscience, Kortrijk 1302, De Leeuw van Vlaenderen (1838), Aufklärung, Immanuel Kant, Diderot, D'Alembert, Voltaire, John Locke (1632-1704), 1776, Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, Montesqieu (1689-1755), Jean Jacques Rousseau, Franse Revolutie, Glorious Revolution, 1688, Charles Darwin (1809-1882), Robespierre, Karl Marx, René Descartes, Opération Lune, J.F. Kennedy, Werhner von Braun, Joeri Gagarin, Richard Nixon, Houston (Texas), Cape Canaveral (Florida), Mocumentaire, Stanley Kubrick, 21 juli 1969, Neil Armstrong, Apollo 11, Apolloprogramma, Operatie paperclip. . . == B-Vragen == . * S&V.In de geschiedenis kunnen we verschillende denkrichtingen onderscheiden. Zo kunnen we het model van de "eeuwige terugkeer" tegenover het "verlichtingsmodel" plaatsen. Illustreer dit op het niveau van het denken over geschiedenis, het resultaat, het doel, de richting, de motor en de gevolgen van dit denken. Geef bij beide richtingen één of meerdere vertegenwoordigers. . * S&V."De verlichting is geen soort filosofie, maar een 18de eeuws fenomeen, waarbij groepen intellectuelen gefascineerd worden door de ontdekkingen van de wetenschap en door de filosofische reflecties die hierover gemaakt worden in de vorige eeuw. Het is een nieuwe geest die door Europa waait. Men wordt er zich van bewust dat de denkwijzen van de 17de eeuw reeds heel wat realiseerden in de fysica. Nu de tijd gekomen is om..." 1. Welke kenmerken kun je met betrekking tot de verlichting aangeven; 2. Wat zegt Kant over die verlichting; 3. Kun je ook een kritiek op dit vooruitgangsoptimisme formuleren? . * S&V.Leg uit en toon aan met voorbeelden: "Historici construeren betekenis uit de chaotische werkelijkheid door feiten en gebeurtenissen op een bepaalde manier te rangschikken, te interpreteren of met elkaar in verband te brengen. Objectiviteit is niet mogelijk." . * Wat kun je vertellen over Karl Marx en het dialectisch principe? . * S&V.Plaats in chronologische volgorde en wat weet je over... 1. Milan Kundera, 2. Louis-Ferdinand Céline, 3. Anne Morelli, 4. Hendrik Conscience, 5. Immanuel Kant, 6. Christus. . * S&V.Plaats in chronologische volgorde en wat weet je over... 1. Diderot en D'Alembert, 2. Charles Darwin, 3. J.F. Kennedy, 4. Orson Welles, 5. Copernicus, 6. Plato. . * S&VPlaats in chronologisch volgorde en wat weet je over... 1. Karl Marx, 2. Apollo 11, 3. H.G. Wells schrijft The War of the Worlds, 4. Voltaire 5. Orson Welles maakt een radioprogramma met de naam War of the Worlds, 6. Franse Revolutie. . * S&V.Plaats in chronologische volgorde en wat weet je over... 1. Apolloprogramma, 2. John Locke, 3. Neil Armstrong zet eerste stappen op de maan, 4. Robespierre, 5. Nietzsche, 6. Scheiding Oost- en West-Romeinse rijk. . * S&V.Plaats in chronologische volgorde en wat weet je over... 1. De Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, 3. Glorious Revolution, 3. René Descartes overlijdt, 4. Opération Lune (mocumentaire), 5. Werhner von Braun, 6. Guldensporenslag. . * S&V.Plaats in chronologische volgorde en wat weet je over... 1. Joeri Gagarin overlijdt, 2. Het Colosseum wordt gebouwd, 3. Richard Nixon wordt president, 4. Tweede Wereldoorlog, 5. Stanley Kubrick maakt zijn laatste film, 6. De eerste Kruistocht. . * S&V.Wat is betrouwbaarheid? Wat is het risico als men onbetrouwbare informatie voor waar aanneemt? . * S&V.Leg uit, waarom is de Spoetnik 1, de eerste satelliet zo belangrijk. Situeer ze in de tijd. Betrek woorden zoals Koude oorlog, Gagarin, Expo '58, Kennedy en Space Race in je antwoord. . . == C-Vragen == . * S&V.Kundera: "De idee van de eeuwige terugkeer der dingen is raadselachtig en Nietzsche heeft er andere filosofen mee in verlegenheid gebracht: te denken dat alles zich eens zou herhalen zoals we het al beleefd hebben, en dat ook die herhaling eindeloos zou doorgaan." Wat wil deze "dwaze" mythe van de eeuwige terugkeer der dingen zeggen? Valt het je ook wel eens voor - hetgeen voor Kundera het geval is - dat je "ontroering voelt bij het bekijken van foto's van Hitler?" Wat is het gevolg dat Kundera uit een dergelijk merkwaardige ervaring trekt? Wat denk je daar zelf over? . * S&V.L.F. Céline: "De filosofen [...] zijn ermee begonnen het brave volk van alles wijs te maken..." Waar heeft Céline het over in bovenstaande citaat, genomen uit Reis naar het einde van de nacht? Geef een persoonlijke kritiek. . * S&V.De media gebruiken verschillende technieken om de kijker te doen geloven dat hun boodschap 'waar' is. Welke technieken haal je uit deze film die het realiteitsgehalte van de boodschap verhogen? En, waar gaan de filmmakers door het lint. Of, met andere woorden, waar kan je in de film merken dat het hier om een 'vervalsing' van de realiteit gaat? . * S&V.Wat is betrouwbaarheid, waarom is betrouwbare info zo belangrijk en hoe kan je achterhalen of informatie betrouwbaar is? . * S&V.Leg uit: De meesten beschouwen 'geschiedenis' als iets 'passief'. Geschiedenis was er gewoon, som enkele data op en daar is ze: de geschiedenis! . * S&V.Leg uit: De 'actieve constructie' van de geschiedenis is een vraag die op filosofisch vlak tot tien verschillende vragen leidt. Gebruik Hegel en de universiteit van Berlijn in je antwoord. . * S&V.Hoe kan ik de betrouwbaarheid van informatie peilen? Waarom spreken we van peilen? . . == D-Vragen == . <gallery widths="220" heights="360"> Bestand:TheMatrixAnimated.gif Down the Rabbit Hole.png Milan Kundera redux.jpg L.-F. Céline b Meurisse 1932.jpg Gerrit Komrij (1981).jpg Anne Morelli.jpg Bestand:Hegel portrait by Schlesinger 1831.jpg Descartes Discours de la Methode.jpg Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg Jean Le Rond d'Alembert, by French school.jpg Denis Diderot by Louis-Michel van Loo.jpg Encyclopedie de D'Alembert et Diderot - Premiere Page - ENC 1-NA5.jpg John Locke.jpg GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg Montesquieu 1.png Immanuel Kant (painted portrait).jpg Atelier de Nicolas de Largillière, portrait de Voltaire, détail (musée Carnavalet) -002.jpg Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg Social contract rousseau page.jpg EmileTitle.jpeg Maurice Quentin de La Tour - Madame de Pompadour dans son cabinet de travail.jpg James Watt by Henry Howard.jpg François Quesnay.jpg Smith - Inquiry into the nature and causes of the wealth of nations, 1922 - 5231847.tif AdamSmith.jpg Louis XIV of France.jpg Koning Louis XV; Hyacinthe Rigaud.jpg Ludvig XVI av Frankrike porträtterad av AF Callet.jpg Élisabeth Vigée Le Brun- Marie-Antoinette à la Rose - collection Resnick.jpg Women's March on Versailles01.jpg Liberte-egalite-fraternite-tympanum-church-saint-pancrace-aups-var.jpg LouisXVIExecutionBig.jpg Jacques-Louis David - Marie Antoinette on the Way to the Guillotine.jpg Exécution de Marie Antoinette le 16 octobre 1793.jpg Robespierre.jpg Gros - First Consul Bonaparte (Detail).png Léon Spilliaert - The Absinth Drinker.jpg Bestand:David Van Reybrouck.jpg Bestand:Jose Ortega y Gasset.jpg Karl Marx 001.jpg Kortrijk-Groeningemonument.jpg Bestand:Steuben - Bataille de Poitiers.png Bestand:Honoré de Balzac (1842) Detail.jpg Bestand:Goedendags in het museum Kortrijk 1302 9-01-2010 14-20-13.JPG Battle of Courtrai2.jpg Nicaise de Keyser04.jpg Guido Gezelle.jpg Hendrik Conscience.jpg Leeuwvanvlaenderen.gif Groeningepoort.jpg Kortrijk Groeningeabdij museum.JPG Bestand:RebeccaNurse-inChains.jpg Bestand:Deep throat PD poster (restored).png Bestand:Van Olden Barneveldt Verhoeven 1619.gif Bestand:St Petersburg Union of Struggle for the Liberation of the Working Class - Feb 1897.jpg Bestand:Pinocchio 1940.jpg Orson Welles 1937.jpg A11v 1092338.ogg Yuri-Gagarin-1961-Helsinki-crop.jpg Aldrin Apollo 11.jpg Ap11-s69-31740.jpg Kennedy vonbraun 19may63 02.jpg Dornberger-Axster-von Braun (jha).jpg V1 Soest.JPG V-2-Nederlands.jpg First photo from space.jpg Project Paperclip Team at Fort Bliss.jpg Bestand:Posta Romana - 1959 - Laika 120 B.jpg </gallery> . . = '''BIBLIOGRAFISCHE NOTEN''' = su2uso0g8wnw6av59h9clmt9kmmuzfm 0 46787 429489 2026-09-09T11:59:16Z Benedict Wydooghe 14251 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{weg||2026|09|04}} <big>'''HOOFDSTUK 7: DRIE DOLLE DECENNIA'''</big> ;<big>'''1890-1918'''</big> . '''<small>Hoofdstuk 7 bestaat uit twee delen. Het [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|eerste deel]] ging over het Fin de Siècle. Dit tweede deel gaat over de Eerste Wereldoorlog]].</small>''' . Bestand:Deutscher_Soldatenfriedhof_Vladslo_-_Trauernde_Eltern.jpg|thumb|550px|♣ Op het '''Deutscher Soldatenfri…' 429489 wikitext text/x-wiki {{weg||2026|09|04}} <big>'''HOOFDSTUK 7: DRIE DOLLE DECENNIA'''</big> ;<big>'''1890-1918'''</big> . '''<small>Hoofdstuk 7 bestaat uit twee delen. Het [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|eerste deel]] ging over het Fin de Siècle. Dit tweede deel gaat over de Eerste Wereldoorlog]].</small>''' . [[Bestand:Deutscher_Soldatenfriedhof_Vladslo_-_Trauernde_Eltern.jpg|thumb|550px|♣ Op het '''Deutscher Soldatenfriedhof Vladslo''' op een boogscheut van Koekelare en [[Diksmuide]] liggen 25.644 [[Duitsland|Duitse]] soldaten. In het [[Praatbos]] is ruimte gemaakt voor een gazon vol grafstenen, kruisen en oude [[eik]]en. Nabij het graf van de achttienjarige student en musketier staat het dubbele standbeeld van Käthe Kollwitz, het treurend ouderpaar.<ref>[http://www.standaard.be/cnt/dmf20141022_01336100 Onpeilbaar verdriet en zelfverwijt], De Standaard, 23 oktober 2014; [https://www.canvas.be/canvas-curiosa/kathe-kollwitz-in-vladslo Treurend ouderpaar]</ref> Er is geen spoor van trots over de gevallen held of dank voor het gebrachte offer. In hun rouw en gemis lijken de ouders zich vooral het verwijt te maken dat ze hun kind naar de oorlog hebben laten gaan. De [[nazi]]'s beschouwden de kunst van Käthe Kollwitz dan ook als "[[Entartete Kunst|ontaard]]". De eerste Duitsers werden al in het Praatbos begraven in oktober 1914, tijdens de [[Slag om de IJzer]]. Het leger installeerde er een verbandpost waar veel gewonden overleden, waardoor de begraafplaats tegen het eind van de oorlog meer dan drieduizend doden telde. Het [[Lange Max Museum]] ligt op zes kilometer van de begraafplaats. In het interbellum en tijdens de jaren 1956-1958 werden de meer dan honderd kleine Duitse militaire begraafplaatsen die verspreid lagen over Vlaanderen, teruggebracht tot vier. De stoffelijke resten werden overgebracht naar de verzamelbegraafplaatsen van [[Deutscher Soldatenfriedhof Hooglede|Hooglede]], [[Deutscher Soldatenfriedhof Langemark|Langemark]], [[Deutscher Soldatenfriedhof Menen|Menen]] en Vladslo. Vanuit meer dan zestig plaatsen werden 20.000 graven overgebracht naar Vladslo. Het treurende ouderpaar is op 24 juli 1932 geplaatst op de voormalige begraafplaats aan het roggeveld in [[Esen]], in aanwezigheid van de kunstenares. Ze zijn in 1957 overgebracht naar Vladslo. De Duitse architect Robert Tischler richt de begraafplaats herin, het onderhoud gebeurt door de [[Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge]]. Begin 1996 stelde de kleinzoon van Käthe Kollwitz voor om het ''Treurende Ouderpaar'' te vervangen door een replica en de originelen naar Berlijn halen. De Vlaamse overheid wees dit af en gaf in 1997 de begraafplaats de status van beschermd monument.<ref>{{Link Onroerend Erfgoed|id=000463|provincie=W|label=Duitse militaire begraafplaats}}</ref> [[Willem Vermandere]] bezingt de graftuin het lied "[https://www.youtube.com/watch?v=eovFI_TtCgc Vladslo]" in 1995 het album ''[[Mijn Vlaanderland]]''. In 2018 werd een replica gemaakt van het ''Treurend Ouderpaar'', die na een "vredestocht" doorheen Europa geplaatst werd op het Duits-Russische soldatenkerkhof van [[Rzjev]], waar de kleinzoon van Käthe Kollwitz ligt.ref>http://www.ediksmuide.be/nieuws/nieuws/treurend-ouderpaar-bis-op-weg-naar-rusland/</ref> [[treurend ouderpaar|Het treurend ouderpaar]] of het ''Trauerndes Elternpaar'' van [[Käthe Kollwitz]]. [[August Rhades]] en [[Fritz Diederich]] hakten respectievelijk de vader en de moeder uit [[hardsteen]] (graniet). De beelden bevinden zich op de [[Deutscher Soldatenfriedhof Vladslo|Duitse soldatenbegraafplaats van Vladslo]], één van de vier Duitse oorlogskerkhoven uit de Eerste Wereldoorlog. Bij het uitbreken van de [[Eerste Wereldoorlog]] neemt [[Peter Kollwitz]], de zoon van Käthe en haar man Karl vrijwillig (maar onder sterke impulsen van zijn moeder) dienst in het Duitse leger. Hij sneuvelt nog voor de onderwaterzetting van de IJzer bij [[Esen]] in de nacht van 23 op 24 oktober. Zijn makkers begraven hem ter plekke. Zijn ouders vernemen het nieuws een maand later en in december 1914 denkt Käthe Kollwitz aan een monument ter herdenking. Het zou jaren duren voor ze dit ''Treurend ouderpaar'' voltooit. Haar eerste schetsen laten een heroïsch stervende Peter zien en ergens voelt ze - of groeit het idee - dat het nationalisme en het patriotisme, te sneuvelen voor het vaderland geen ideaal kan zijn. In juli 1932, een jaar voor het aantreden van Hitler, krijgt de beeldengroep die Kollwitz ''Die Eltern'' noemt, een plaats op het Duitse grafveld op het Roggeveld bij Esen. Daar ligt haar zoon begraven. Het Duits militair kerkhof was gesitueerd in de Steenstraat, vlakbij de hoeve 't Roggeveld in de Oude Roeselarestraat. Op de hoek van deze twee straten stond herberg 't Nieuw Roggeveld. Tijdens de oorlog was er een veldhospitaal of lazaret. Tijdens de oorlog werden er ongeveer 1.538 Duitsers begraven. Eén van de bekendste doden van het 'Friedhof Roggeveld' is Peter Kollwitz, zoon van de Duitse beeldhouwsters Käthe Kollwitz. Hij sneuvelde op 23 oktober 1914 in de omgeving van het Roggeveld en werd er begraven. In 1954 werd het kerkhof opgeheven, de graven en de beeldengroep 'het treurende ouderpaar' van Käthe Kollwitz verhuisden in 1956 naar het Praatbos in Vladslo. [Inbouwen verhaal van haar kleinkind, die ook de naam Peter kreeg] [Hier komt uitleg waarom er zo veel Engelse, Canadese... kerkhoven zijn in de Westhoek, en slechts zo weinig Duitse.] [Sporen in het landschap hervormen onze kijk op de oorlog. Zo ook de literatuur. Brussel en Wallonië hadden hun literatuur dank zij Max Deauville, Frankrijk kende Louis Ferdinant Céline, Duitsland Remarque en Engeland een reeks oorlogsdichters. Streuvels voor vlaanderen. In [[1956]] zal het grafveld verhuizen met de beeldengroep naar Vladslo. De beeldengroep is wereldberoemd en een universeel symbool voor rouw, droefheid en een oorlogsaanklacht. Kollwitz toont een bewegingsloze vader, rechtop met de armen kruislings tegen de borst en een gesloten gelaat. De moeder is fysiek en symbolisch gescheiden van de vader. Hun verdriet ervaren ze individueel, van gedeelde troost is geen sprake, de onderlinge afstand toont hun eenzaamheid. De moeder buigt voor over met neergeslagen ogen en met de armen tegen haar lichaam. Voor hen ligt hun zoon begraven, ze kijken hem aan met op de achtergrond alle oorlogsslachtoffers. De begraafplaats en het ouderpaar zijn [[1997]] beschermd als [[Monument (erfgoed)|monument]].]Ik rijd naar Ieper, daar is het originele grafkruis van Peter Kollwitz te zien in het ''[[In Flanders Fields Museum]]''.]] <big>'''DEEL 2_WERELDBRAND (1914-1918)'''</big> . {{Cquote|'''De tijd heeft ons in de steek gelaten, we zijn ergens in een onwerkelijke, duistere plooi beland waar geen begin en einde meer te vinden is. De seizoen volgen elkaar op, de wolken drijven over, witte fabeldieren en grillige goden in hoog middaglicht, we zijn vroegtijdig oud, we gedragen ons als opgesloten, fatalistische kinderen, afgestompt, onverschillig voor leven en dood.'''|[[Stefan Hertmans]], Oorlog en terpentijn.}} . '''Begint de Eerste Wereldoorlog - zoals de meeste geschiedenisboeken beweren - met de moord/[[terroristische aanslag]] op Oostenrijk-Hongaarse kroonprins op [[28 juli]] [[1914]] of met de inval van de Duitsers in België, begin augustus? Tussen beide feiten ligt meer dan een maand tijd. De Eerste Wereldoorlog, ook de Wereldoorlog of de Grote Oorlog genoemd duurt officieel tot [[11 november]] [[1918]]. In die vier jaar tijd komen er uitvindingen die we tot op heden kennen: het [[zandzak|vaderlandertje]], de gifgassen, de tank en de bommenwerper. Elf november bleef bekend als [[wapenstilstandsdag]]. Sommige historici zien de populariteit van het [[militarisme]], de wapenwedloop in 1912 en 1913 en het radicaal-[[nationalisme]] in Europa als de oorzaak van de oorlog. Andere analyses leggen de oorzaken bij het [[imperialisme]], de economische problemen en de rusteloze territoriale uitbreiding van de grootmachten. Uitzonderlijk zijn de analyses die de oorlog zien als een initiatief van de heersende klasse om een socialistische revolutie van het proletariaat te beteugelen. Immers, de hele negentiende eeuw lang sluimerde er een burgeroorlog tussen de geprivilegieerden en het proletariaat, tussen werkgevers en werknemers.'''<ref>Voor deze laatste verklaring zie: JACQUES R. PAUWELS. ''De Groote Klassenoorlog 1914-1918.'' Epo, Berchem, 2014; PASCAL VERBEKEN. ‘’Grand Central Belge. Voetreis door een verdwijnend land,’’ Bezige Bij, Antwerpen, 2014, p. 104.</ref> . [https://www.youtube.com/watch?v=Ixw8h5TcnJ4 '''♠ MP3 GEERT MAK OVER 1914-1918'''] . ♠ [https://www.youtube.com/watch?v=5c85bc4LCmg '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 1 (15 Min.).'''] . ♥ [https://www.youtube.com/watch?v=KKt_a-rXYhE '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 2 (24 Min.).'''] . ♠ [https://www.youtube.com/watch?v=NdNxP1BPslU '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 3 (23 Min.).'''] . . == 1914: Oorlog == [[File:Bronzebüste von Hendrik Geeraert in Nieuwport (Belgien).jpg|thumb|550px|Hendrik Geeraert zorgde voor een onvoorziene wending in de oorlog.]] . '''♠ BEELDFRAGMENT GEERT MAK OVER 1914, in [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1914-wenen-sarajevo.html Wenen en Sarajevo].''' . * De Canadese [[suffragette]] [[Mary Richardson]] vernietigt in de National Gallery het schilderij Venus voor de spiegel van [[Velázquez]]. . * 31 juli 1914: Algemene mobilisatie in België. . * Moord op de socialistische leider [[Jean Jaurès]] in Parijs. . === Augustus === . * Duitse soldaten steken de Belgische grens over. Eind juli is [[Virginie Loveling]] haar oorlogsdagboek begonnen. In de avond van 31 juli vernemen ongeveer 150.000 Belgische gezinnen dat hun zoon of vader mobiliseert en morgen mag vertrekken. Luik is niet opgewassen tegen de vijandelijke overmacht, niettemin houdt het Belgische leger stand. Het Duitse leger neemt wraak op de burgers. Voor de burgers van Leuven en de universiteitsbibliotheek is het een inferno. Over Antwerpen vliegt een zeppelin die de stad bombardeert. Vluchtelingen doorkruisen het land. . === September === . * Al een maand probeert het Duitse leger België in te nemen, om uiteindelijk een weg naar Parijs te vinden. Hun opmars loopt traag, voor een leger dat het 'marcherend woud' wordt genoemd. Een leger van Belgen dat lijkt op een carnavalstoet houdt hen op. Langdurig. Brussel wordt zonder geweld ingenomen na het drama in Leuven. Het verzet van de burgemeester, [[Adolphe Max]] komt hem duur te staan: hij zal vier jaar in Duitse gevangenissen verblijven (na de oorlog zal hij bij leven er een eigen laan naar krijgen, wat erg uitzonderlijk is: de Adolphe Maxlaan, samen met zijn collega's [[Maurice Lemonnier]] en [[Emile Jacqmain]]. . * De [[eerste slag bij de Marne|slag en het wonder van de Marne]]. . * Op het eind van de maand verzamelt het Belgisch leger zich in de laatste vesting: dat is Antwerpen. . . === Oktober === https://www.youtube.com/watch?v=J6MTbbM0sXY . * Als het Belgische leger nog van betekenis wil zijn, moet het evacueren uit Antwerpen, een stad zonder bruggen over de Schelde. In allerhaast wordt een pontonburg aangelegd en kan de evacuatie beginnen. Als het Duitse leger de stad inneemt denkt men de oorlog te hebben gewonnen. Niets is minder waar. De Belgische troepen begeven zich intussen per trein, per fiets of te voet naar de IJzervlakte. . * Onder de oorlogsvluchtelingen is een kind aanwezig: de latere premier van België: [[Achiel Van Acker]] uit Brugge. . * [[Peter Kollwitz]] sneuvelt, een van de zovelen, maar zijn dood zal uitgroeien tot een iconisch beeld dat zijn moeder creëert: het [[treurend ouderpaar]]. . === November === . * Bij [[Zeist]], op het grondgebied van de gemeente Soest bouwen de Nederlanders een interneringskamp voor Belgische militaire oorlogsvluchtelingen. . * De Eerste Slag om Ieper eindigt met de verwoesting van de stad. . === December === . * In de [[Lüneburger Heide]] richten de Duitsers het kamp [[Soltau]] op voor tienduizend Belgische krijgsgevangenen. . * In De Panne openen koningin Elisabeth en dokter [[Antoine Depage]] het militair hospitaal [[L'Océan]]. . * Aan het front vieren Duitse en Geallieerde troepen samen kerst en spelen er voetbal tot ongenoegen van hun officieren. . ;Kijken <Gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Graef_&_Stift_28-32_PS_Double_Phaeton_in_the_Heeresgeschichtliches_Museum_IMG_2142.jpg|In deze auto is [[Frans Ferdinand]] neergeschoten_ Bestand:Jean-Jaurès01.jpg|[[Jean Jaurès]] Bestand:World_War_1_Headlines_R01.jpg|Voorpagina van [[Le Soir]] van 4 augustus 1914 Bestand:Antoine_Depage.JPG|[[Antoine Depage]] Bestand:Bastien_1918.png|Antoine Depage geschilderd door [[Alfred Bastien]] Bestand:Grand_Hotel_Ocean_La_Panne.jpg|[[L'Ocean, Grand Hotel en militair hospitaal|Hotel l'Ocean]] in [[De Panne]] Bestand:Portrait_of_Queen_Elisabeth_of_Belgium.jpg|[[Elisabeth van België|Koningin Elisabeth]] Bestand:ElisabethofBelgium.jpg|[[Elisabeth van België]] Bestand:Marie_Depage.jpeg|Marie Depage (1872-1915) </gallery> . . == 1915 == [[File:Cinema_in_Zoo.jpg|thumb|550px|Op zaterdag 16 oktober 1915 heeft de Antwerpse stationsbuurt er een cinema bij. Naast de Palace, de Odéon en Cinéma Pathé is er de cinéma Zoologie. Film is de hype van het moment. De Zoo onderbreekt haar kortfilms met muziek, een sketch, een voordracht of acrobatie, een voorstelling kan zo tot drie uur duren. De reden voor deze beleidsomslag in de Zoo is de oorlog: het faillissement dreigt. Bij het begin van de Krieg maakte de Zoo haar wilde dieren af ter preventie: om te vermijden dat ze bij een bombardement uitbreken. Buitenlandse bezoekers laten het afweten en stadsgenoten verlengen hun abonnement niet. De inkomsten, de belangstelling en het ledenaantal halveren. De Zoo kan haar personeel nauwelijks betalen. Directeur Michel L’Hoëst richt de leegstaande feestzaal in als bioscoop. In België is vlees bij het einde van de bezetting even schaars als de dierenvoeding zelf. Slagers kopen buffels, bizons, zeboes en een kameel. Minder dan twintig procent dieren overleeft de oorlog. De helft van de overlevers zijn vissen of weekdieren.<ref>LEEN ENGELEN & ROEL VANDE WINKEL. ''Ciné Zoologie. Hoe film de Antwerpse dierentuin heeft gered'', Letterwerk, Borgerhout, 2018.</ref>]] [[File:The_World_almanac_and_encyclopedia_(1915)_(14596267700).jpg|thumb|550px|The World almanac en encyclopedia van 1915 maakt reclame voor een ploeg van John Deere. Op deze pagina staat reclame voor melkmachines. De boer melkt zo 25 koeien per uur en krijgt tijd om de koe te wegen en nota's te maken. Een minuutje wisselen en de Hinman-Milker is weer aan het werk. Bij de druk van deze Almanak, hebben 125.000 koeien met de machine kennisgemaakt.]] [[Bestand:Virginie_Loveling.jpg|thumb|550px|Virginie Loveling (1836–1923) was een Vlaamse schrijfster die debuteerde met haar twee jaar oudere zus Rosalie, met realistische gedichten en werk tegen de katholieken en hun invloed op het platteland. Ze publiceert kinderboeken, essays en romans. Met haar neef Cyriel Buysse schreef ze in 1911 Levensleer een roman vol humor over de Gentse bourgeois. Tijdens de Eerste Wereldoorlog hield ze een dagboek bij.]] [[Bestand:Paul_von_Hindenburg_(1914)_von_Nicola_Perscheid.jpg|thumb|550px|[[Paul von Hindenburg]] is in de Eerste Wereldoorlog een succesrijk bevelhebber en nadien zal hij rijkspresident van Duitsland worden.]] [[Bestand:Bundesarchiv_DVM_10_Bild-23-61-17,_Untergang_der_"Lusitania".jpg|thumb|550px|De [[Lusitania (schip, 1907)]] zinkt, een drama dat de Amerikanen er zal toe overhalen om enkele jaren later deel te nemen aan de Eerste Wereldoorlog (in 1917).]] [[File:The Birth of a Nation.webm|thumb|550px|''The Birth of a Nation'']] . '''Op 1 januari 1915 schrijft de Gentse Virginie Loveling in haar dagboek over de oorlog en haar bezoek aan een dof verlichte ziekenzaal. Het is een vrijdag. 'De barometer daalt naar storm toe. 's morgens is het weder betrekkelijk goed. Gezellige bijeenkomst en diner bij mijn nicht. Ze woont in een drukke straat. Ik kijk eens door het raam. Vele Duitschers tusschen de wandelaren. Ze beginnen er vuil uit te zien. Het grijs hunner tunieken heeft een modder-grondkleur verkregen. Wat zijn er taltijke kleine en plompe, oudachtig-verschrompelde bij! Zijn schier al de flinke mannen naar het front? Ik bemerk ook een paar reuzen, zoo groot en statig, dat de hen begeleidenden van middelbare lengte met den top van 't hoofd slechts tot aan hun schouders reiken. Mijn nicht heeft allerlei lekkers gereed; ze wil naar het Burgerlijk hospitaal gaan, nu dat de heeren heen zijn, die met ons aanzaten. (...) 'Het is wel een beetje laat' zegt de portier, 'om nog binnengelaten te worden.' Doch.... oorlof wordt aan het bureel gevraagd en wij trekken door een der lange gaanderijen naar zaal 18, waar zieke vrouwen liggen die uit Mechelen naar Gent werden overgebracht. Er staan een twintigtal bedden van witgeverfd ijzer. Niet alle zijn bezet. (...) Aan een bed zitten twee vrouwen. De oudste bloost zeer erg en haar oogjes van kwik tintelen rusteloos rond. 'Ge ziet er beter uit, vrouw' zegt mijn nicht, haar een pak chocoloade gevend, dat ze op haar knieën laat liggen zonder het aan te zien en zonder dank. 'Waaraan lijdt uw moeder?' vraag ik aan de jonge. Deze kijkt me aan en antwoordt niet. Heeft ze 't niet gehoord of ben ik te stompzinnig om den toestand te gissen? Ik doe dezelfde vraag aan mijn nicht. 'Wat heeft ze?' 'Dérangement cérébral,' wordt mij in het oor gefluisterd. Die menschen zijn uit Mechelen gevlucht tijdens het bombardement. Zij hadden een kruidenierswinkeltje, kwamen goed aan hun brood. Ze zijn alles kwijt en zij, de moeder, heeft half het verstand verloren. Toch bestaat er hoop op herstel, na langdurige, met volle rust.'''<ref>VIRGINIE LOVELING. ''Oorlogsdagboeken. Een vrouw vertelt over haar Eerste Wereldoorlog'', Bezige Bij, Antwerpen, 2013, p. 69-71</ref> . '''♠ BEELDFRAGMENT GEERT MAK OVER 1915 [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1915-ieper-belgie.html IN IEPER]. . === Januari === . * [[De Druivelaar]], de Belgische scheurkalender verschijnt in een eerste uitgave. . === Februari === . * [[David Wark Griffith]]s [[Birth of a Nation]], het filmepos over de Amerikaanse Burgeroorlog gaat in New York in première. . * Duitsers gebruiken bij Verdun de eerste vlammenwerpers. . === Maart === . * De Duitse chemische industrie maakt kunstmatig salpeter (gebruikt bij kogels, granaten en de conservering van voedsel). . === April === . * Op 1 april is er de oprichting van de Belgische Militaire Inlichtingendienst (een van de oudste inlichtingendiensten) die later in concurrentie zal gaan met de staatsveiligheid. In het Vlaams spreekt men over de [[Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid]] (ADIV) of het stafdepartement Inlichtingen en Veiligheid. In het Frans klinkt het: Service Général du Renseignement et de la Sécurité (SGRS)). Hun leuze is Quaero et tego en betekent ik onderzoek en bescherm. . * Op 22 april is er de eerste Duitse gasaanval bij Steenstrate. . * [[Armeense genocide]], nog steeds door de Turkse regering ontkend. . * De ontploffing van mijnladingen onder de Duitse [[Hill 60]] kondigt de [[Tweede Slag om Ieper]] aan. . === Mei === . * Duitsers brengen het Britse semi-militaire passagiersschip de [[Lusitania (schip, 1907)|Lusitania]] tot zinken tijdens haar reis van New York naar Liverpool in de Ierse Zee met een duikboot. De bijna twaalfhonderd van de opvarenden laten het leven, onder wie de vrouw van [[Antoine Depage]] en 128 Amerikanen. . * De mislukte geallieerde landing bij Gallipoli dwingt Winston Churchill tot ontslag als minister van marine. . === Juni === . * Fransen onderscheppen radioberichten en identificeren 15 Duitse spionnen in Engeland. Hun arrestatie volgt. . === Juli === . * In de Londense Tower is er de executie van de Nederlandse zeelui Janssen en Roos die voor Duitsland spioneren. . === Augustus === . * [[Paul von Hindenburg]] - de latere president van Duitsland (1925-1934) - verovert Polen. Er komen twee bezettingszones, een Duits gouvernement in [[Warschau]] en een Oostenrijks gouvernement [[Kielce]]. . * Oostenrijkers en Duitsers veroveren [[Brest-Litowsk]]. . === September === . * Het Franse leger gebruikt een stalen helm: de [[Adrianhelm]]. . === Oktober === . * Executie [[Edith Cavell]] . * Er komt een elektrische dodendraad langs de grens tussen België en Nederlandse van de Noordzee tot in [[Aken (stad)|Aken]]. . === November === . * [[Lord Kitchener]], de Britse oorlogsminister bezoekt [[Gallipoliveldtocht|Gallipoli]] en verandert van mening en is de evacuatie van het front genegen. . === December === . * In [[Poperinge]] opent het [[Talbot House]] zijn deuren, het is een Britse club voor militairen zonder onderscheid van rang. . * De [[Junker|Junkers J1]] is de eerste metalen eendekker en zijn vlucht goed beëindigt. . . ;Kijken <Gallery widths="155" heights="190"> Bestand:David_Wark_Griffith_1916.jpg|David Wark Griffith Bestand:Birth of a Nation theatrical poster.jpg|Birth of a Nation Bestand:Birth-of-a-nation-klan-and-black-man.jpg|Scène uit Birth of a Nation Bestand:Wilson-quote-in-birth-of-a-nation.jpg|Citaat van Wilson uit Birth of a Nation Bestand:NY_Times_Armenian_genocide.jpg|[[Armeense Genocide]] Bestand:Sultan_Hamid.jpg|[[Sultan Hamid]] en de Armeense Genocide Bestand:LOGO_SGRS.JPG|Logo Belgische Militaire inlichtingendienst Bestand:NYTMap2ndBattleOfYpres1915.png|Tweede slag om Ieper Bestand:Adrian_helmet_1.jpg|[[Adrianhelm]] Bestand:Nurse_Edith_Cavell_1865-1915_Q32930.jpg|Edith Cavell in haar tuin (1865-1915) Bestand:Edith_Cavell_-_Uccle.jpg|Edith Cavell in Ukkel Bestand:Lord_Kitchener_AWM_A03547.jpg|Lord Kitchener (1850-1916) Bestand:Kitchener-Britons.jpg|Horatio Kitchener promo Bestand:Scene_just_before_the_evacuation_at_Anzac._Australian_troops_charging_near_a_Turkish_trench._When_they_got_there_the..._-_NARA_-_533108.tif|Australische troepen rukken op richting Turken Bestand:W_Beach_Helles_Gallipoli.jpg|Klaar voor de aftocht Bestand:Attaturkswords5.jpg|[[Gallipoliveldtocht|Gallipoli]] monument Bestand:Talbot_House.jpg|Voorgevel Talbot House in Poperinge Bestand:Philip_‘Tubby’_Clayton.jpg|'Tubby' Bestand:Talbot_House_Garden.jpg|Tuin van het Talbot House Bestand:Bunkerhill60.JPG|[[Hill 60]] tegenwoordig een rustig park </gallery> . . == 1916 == . [https://www.youtube.com/watch?v=1jwZM5SpBPQ '''♠ BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG DEEL 4'''] . '''♠ BEELDFRAGMENT GEERT MAK OVER 1916 AAN [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1916-de-somme.html DE SOMME] . === Januari === . * De laatste geallieerden geëvacueerd bij Gallipoli. . * Uitgetest: de eerste Britse tank, de Mark I. . === Februari === . * In [[Zürich]] (Zwitserland) is Cabaret Voltaire het centrum voor de [[Dadaïsme|dadaïsten]]. . * De Russische minister van binnenlandse lijkt betrokken in een complot om Raspoetin te liquideren. . * De aanval van de Duitsers op Verdun is één van de bloedigste slagen van de Eerste Wereldoorlog waarbij 600.000 mannen sneuvelen. De eerste dag vuren de Duitsers 1 miljoen artilleriestukken af. De doorbraak ten noorden van Verdun en de inname van Fort Douaumont zijn de enige winsten voor de Duitsers. . === Maart === . * De Duitse generaal [[Von Bissing]] vernederlandst de [[Universiteit van Gent]]. . * [[Alfred Einstein|Einstein]] publiceert de [[relativiteitstheorie]]. . === April === . * Paasopstand in Ierland . * Executie [[Gabrielle Petit]] . === Mei === . === Juni === . === Juli === . === Augustus === . === September === . === Oktober === . * Executie [[Edith Cavell]] . === November === . === December === . * Moord op Rasputin . ;Kijken <gallery> File:Easter_Proclamation_of_1916.png|Paasopstand File:Grigori_Rasputin_1916.jpg|Raspoetin werd gezien als de oorzaak van de penibele toestand in het keizerlijke Rusland. File:Dead_Rasputin.jpg|Eind december maken monarchisten, bevreesd voor zijn invloed op de tsarina, hem af met pistoolschoten. </gallery> . . == 1917 == . [https://www.youtube.com/watch?v=PVtfv9def-w ♥ In Europa, hoofdstuk 3: 1917-1924] . === Januari === . === Februari === . === Maart === . === April === . === Mei === . === Juni === . === Juli === . === Augustus === . === September === . === Oktober === . === November === . === December === . ;Kijken <gallery> </gallery> . . == 1918 == . === Januari === . === Februari === . * Leon Trotski richt het [[Rode leger]] op. . * Nederland heeft een Seintoestellenfabriek in Hilversum die het leger en de marine voorziet van elektronische communicatie met overzeese rijksdelen. . === Maart === . === April === . * Oprichting van d Royal Air Force, de eerste luchtmacht die onafhankelijk opereert van marine en landmacht. . * [[Manfred von Richthofen]] gekend als de [[Rode Baron]], de beroemdste vliegenier uit deze oorlog wordt neergehaald. . * De geallieerden verwoesten de Zeebruggese haven. De Duitsers gebruikten die als hun U-Bootbasis. . === Mei === . === Juni === . === Juli === . === Augustus === . === September === . === Oktober === . === November === . ♠ [https://www.youtube.com/watch?v=DwCxaBoIFEw '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 5'''] . === December === . ;Kijken <gallery> </gallery> . . ;Kijken <Gallery> File:Wilhelm_II_of_Germany.jpg|Keizer Wilhem II File:1000_Franc_Note.jpg|De onderwaterzetter op een bankje File:Inondation_Ramskapelle.jpg|Onderwaterzetting van Ramskapelle File:Hochspannungszaun_Belgien-Holland_1.jpg|Hoogspanningsgrens met Nederland File:Map_Europe_alliances_1914-nl.svg File:FranzFerdinandCar.jpg|Wagen van Franz Ferdinand File:World_War_1_Headlines_R01.jpg|Een krant kopt File:L%27Evénement_illustré_-_7_juin_1919.jpg|[[Gabrielle Petit]] File:Mass_demonstration_in_front_of_the_Reichstag_against_the_Treaty_of_Versailles.jpg|Betoging in Berlijn tegen de opgelegde vrede File:Leo_Gestel_Vluchtende_Belgen_1914.jpg|Leo Gestel schilderde de Belgen op de vlucht File:Self_Portrait_of_Leo_Gestel.jpg|Leo Gestel, zelfportret File:Bundesarchiv_Bild_102-11383,_Doorn,_Kaiser_Wilhelm_II._mit_Gattin_und_Tochter.jpg|De Ex-Keizer in ballingschap Bestand:Armisticetrain.jpg|Foto na het ondertekenen van de [[Wapenstilstand]] op 11 november 1918 in [[Compiègne]] </gallery> . '''♠ [[Geert Mak]] OVER 1917 IN [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1917-frankrijk.html FRANKRIJK]''' . '''♠ [[Geert Mak]] OVER 1917 [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1917-rusland.html RUSLAND]''' . = Examen = ;A-vragen . S&V.Leg uit: Bill Levit, Taylorisme, Fordisme, Fin de Siècle, decadentie, Freud, Eros en Thanatos, Narcisme, de tuin van Narcissus, 'Bachten de kupe', 'Sterk water'. Leg uit (niet 2021): Gavrilo Princip, Hendrik Geeraert, Karel Cogge, de Belgische verdienste, Eisenstein, Methodist, Oktoberrevolutie, kusttoerisme, Moskowarchief. . ;B-vragen . * Niet 2021 S&V.Leg uit: Lenin maakte een deal met de Duitsers bij de voorbereiding van zijn Revolutie. Waar heeft Geert Mak het hier over? . * Leg uit: Burgers maakten de inundatie van de IJzervlakte en een zeer bloedige IJzerslag mogelijk. Hoe kregen zij (wie?) dit voor elkaar, wanneer was dat en wat waren de gevolgen? . * S&V.Tijdens het fin de siècle en de eerste wereldoorlog zijn er twee tuintypes die de maatschappij van dat moment weerspiegelen. Kan je ze benoemen, toelichten en duiden hoe ze respectievelijk verband houden met de maatschappij van 1890 tot 1914 en die van 1914 tot 1918? . ;C-vragen . * S&V.Leg uit: Sommige analyses zien die de Eerste Wereldoorlog als een initiatief van de heersende klasse om een socialistische revolutie van het proletariaat te beteugelen en zo een oorlog van arm tegen rijk te vermijden. . * S&V.Leg uit: De inundatie van de IJzervlakte en de IJzerslag zorgden ervoor dat de bewegingsoorlog die sinds 2 augustus 1914 gaande was, nu tot stilstand kwam. Beide partijen groeven zich in voor vier jaar lang, langs een front dat 10.000 kilometer loopgraven telde. . = Bronnen en referenties = 5sosghk49ldu2jaj7pz95xohbsajk5h 429490 429489 2026-09-09T11:59:26Z Benedict Wydooghe 14251 429490 wikitext text/x-wiki <big>'''HOOFDSTUK 7: DRIE DOLLE DECENNIA'''</big> ;<big>'''1890-1918'''</big> . '''<small>Hoofdstuk 7 bestaat uit twee delen. Het [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Evoluties_in_het_welzijns-_en_veiligheidsdenken_deel7a|eerste deel]] ging over het Fin de Siècle. Dit tweede deel gaat over de Eerste Wereldoorlog]].</small>''' . [[Bestand:Deutscher_Soldatenfriedhof_Vladslo_-_Trauernde_Eltern.jpg|thumb|550px|♣ Op het '''Deutscher Soldatenfriedhof Vladslo''' op een boogscheut van Koekelare en [[Diksmuide]] liggen 25.644 [[Duitsland|Duitse]] soldaten. In het [[Praatbos]] is ruimte gemaakt voor een gazon vol grafstenen, kruisen en oude [[eik]]en. Nabij het graf van de achttienjarige student en musketier staat het dubbele standbeeld van Käthe Kollwitz, het treurend ouderpaar.<ref>[http://www.standaard.be/cnt/dmf20141022_01336100 Onpeilbaar verdriet en zelfverwijt], De Standaard, 23 oktober 2014; [https://www.canvas.be/canvas-curiosa/kathe-kollwitz-in-vladslo Treurend ouderpaar]</ref> Er is geen spoor van trots over de gevallen held of dank voor het gebrachte offer. In hun rouw en gemis lijken de ouders zich vooral het verwijt te maken dat ze hun kind naar de oorlog hebben laten gaan. De [[nazi]]'s beschouwden de kunst van Käthe Kollwitz dan ook als "[[Entartete Kunst|ontaard]]". De eerste Duitsers werden al in het Praatbos begraven in oktober 1914, tijdens de [[Slag om de IJzer]]. Het leger installeerde er een verbandpost waar veel gewonden overleden, waardoor de begraafplaats tegen het eind van de oorlog meer dan drieduizend doden telde. Het [[Lange Max Museum]] ligt op zes kilometer van de begraafplaats. In het interbellum en tijdens de jaren 1956-1958 werden de meer dan honderd kleine Duitse militaire begraafplaatsen die verspreid lagen over Vlaanderen, teruggebracht tot vier. De stoffelijke resten werden overgebracht naar de verzamelbegraafplaatsen van [[Deutscher Soldatenfriedhof Hooglede|Hooglede]], [[Deutscher Soldatenfriedhof Langemark|Langemark]], [[Deutscher Soldatenfriedhof Menen|Menen]] en Vladslo. Vanuit meer dan zestig plaatsen werden 20.000 graven overgebracht naar Vladslo. Het treurende ouderpaar is op 24 juli 1932 geplaatst op de voormalige begraafplaats aan het roggeveld in [[Esen]], in aanwezigheid van de kunstenares. Ze zijn in 1957 overgebracht naar Vladslo. De Duitse architect Robert Tischler richt de begraafplaats herin, het onderhoud gebeurt door de [[Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge]]. Begin 1996 stelde de kleinzoon van Käthe Kollwitz voor om het ''Treurende Ouderpaar'' te vervangen door een replica en de originelen naar Berlijn halen. De Vlaamse overheid wees dit af en gaf in 1997 de begraafplaats de status van beschermd monument.<ref>{{Link Onroerend Erfgoed|id=000463|provincie=W|label=Duitse militaire begraafplaats}}</ref> [[Willem Vermandere]] bezingt de graftuin het lied "[https://www.youtube.com/watch?v=eovFI_TtCgc Vladslo]" in 1995 het album ''[[Mijn Vlaanderland]]''. In 2018 werd een replica gemaakt van het ''Treurend Ouderpaar'', die na een "vredestocht" doorheen Europa geplaatst werd op het Duits-Russische soldatenkerkhof van [[Rzjev]], waar de kleinzoon van Käthe Kollwitz ligt.ref>http://www.ediksmuide.be/nieuws/nieuws/treurend-ouderpaar-bis-op-weg-naar-rusland/</ref> [[treurend ouderpaar|Het treurend ouderpaar]] of het ''Trauerndes Elternpaar'' van [[Käthe Kollwitz]]. [[August Rhades]] en [[Fritz Diederich]] hakten respectievelijk de vader en de moeder uit [[hardsteen]] (graniet). De beelden bevinden zich op de [[Deutscher Soldatenfriedhof Vladslo|Duitse soldatenbegraafplaats van Vladslo]], één van de vier Duitse oorlogskerkhoven uit de Eerste Wereldoorlog. Bij het uitbreken van de [[Eerste Wereldoorlog]] neemt [[Peter Kollwitz]], de zoon van Käthe en haar man Karl vrijwillig (maar onder sterke impulsen van zijn moeder) dienst in het Duitse leger. Hij sneuvelt nog voor de onderwaterzetting van de IJzer bij [[Esen]] in de nacht van 23 op 24 oktober. Zijn makkers begraven hem ter plekke. Zijn ouders vernemen het nieuws een maand later en in december 1914 denkt Käthe Kollwitz aan een monument ter herdenking. Het zou jaren duren voor ze dit ''Treurend ouderpaar'' voltooit. Haar eerste schetsen laten een heroïsch stervende Peter zien en ergens voelt ze - of groeit het idee - dat het nationalisme en het patriotisme, te sneuvelen voor het vaderland geen ideaal kan zijn. In juli 1932, een jaar voor het aantreden van Hitler, krijgt de beeldengroep die Kollwitz ''Die Eltern'' noemt, een plaats op het Duitse grafveld op het Roggeveld bij Esen. Daar ligt haar zoon begraven. Het Duits militair kerkhof was gesitueerd in de Steenstraat, vlakbij de hoeve 't Roggeveld in de Oude Roeselarestraat. Op de hoek van deze twee straten stond herberg 't Nieuw Roggeveld. Tijdens de oorlog was er een veldhospitaal of lazaret. Tijdens de oorlog werden er ongeveer 1.538 Duitsers begraven. Eén van de bekendste doden van het 'Friedhof Roggeveld' is Peter Kollwitz, zoon van de Duitse beeldhouwsters Käthe Kollwitz. Hij sneuvelde op 23 oktober 1914 in de omgeving van het Roggeveld en werd er begraven. In 1954 werd het kerkhof opgeheven, de graven en de beeldengroep 'het treurende ouderpaar' van Käthe Kollwitz verhuisden in 1956 naar het Praatbos in Vladslo. [Inbouwen verhaal van haar kleinkind, die ook de naam Peter kreeg] [Hier komt uitleg waarom er zo veel Engelse, Canadese... kerkhoven zijn in de Westhoek, en slechts zo weinig Duitse.] [Sporen in het landschap hervormen onze kijk op de oorlog. Zo ook de literatuur. Brussel en Wallonië hadden hun literatuur dank zij Max Deauville, Frankrijk kende Louis Ferdinant Céline, Duitsland Remarque en Engeland een reeks oorlogsdichters. Streuvels voor vlaanderen. In [[1956]] zal het grafveld verhuizen met de beeldengroep naar Vladslo. De beeldengroep is wereldberoemd en een universeel symbool voor rouw, droefheid en een oorlogsaanklacht. Kollwitz toont een bewegingsloze vader, rechtop met de armen kruislings tegen de borst en een gesloten gelaat. De moeder is fysiek en symbolisch gescheiden van de vader. Hun verdriet ervaren ze individueel, van gedeelde troost is geen sprake, de onderlinge afstand toont hun eenzaamheid. De moeder buigt voor over met neergeslagen ogen en met de armen tegen haar lichaam. Voor hen ligt hun zoon begraven, ze kijken hem aan met op de achtergrond alle oorlogsslachtoffers. De begraafplaats en het ouderpaar zijn [[1997]] beschermd als [[Monument (erfgoed)|monument]].]Ik rijd naar Ieper, daar is het originele grafkruis van Peter Kollwitz te zien in het ''[[In Flanders Fields Museum]]''.]] <big>'''DEEL 2_WERELDBRAND (1914-1918)'''</big> . {{Cquote|'''De tijd heeft ons in de steek gelaten, we zijn ergens in een onwerkelijke, duistere plooi beland waar geen begin en einde meer te vinden is. De seizoen volgen elkaar op, de wolken drijven over, witte fabeldieren en grillige goden in hoog middaglicht, we zijn vroegtijdig oud, we gedragen ons als opgesloten, fatalistische kinderen, afgestompt, onverschillig voor leven en dood.'''|[[Stefan Hertmans]], Oorlog en terpentijn.}} . '''Begint de Eerste Wereldoorlog - zoals de meeste geschiedenisboeken beweren - met de moord/[[terroristische aanslag]] op Oostenrijk-Hongaarse kroonprins op [[28 juli]] [[1914]] of met de inval van de Duitsers in België, begin augustus? Tussen beide feiten ligt meer dan een maand tijd. De Eerste Wereldoorlog, ook de Wereldoorlog of de Grote Oorlog genoemd duurt officieel tot [[11 november]] [[1918]]. In die vier jaar tijd komen er uitvindingen die we tot op heden kennen: het [[zandzak|vaderlandertje]], de gifgassen, de tank en de bommenwerper. Elf november bleef bekend als [[wapenstilstandsdag]]. Sommige historici zien de populariteit van het [[militarisme]], de wapenwedloop in 1912 en 1913 en het radicaal-[[nationalisme]] in Europa als de oorzaak van de oorlog. Andere analyses leggen de oorzaken bij het [[imperialisme]], de economische problemen en de rusteloze territoriale uitbreiding van de grootmachten. Uitzonderlijk zijn de analyses die de oorlog zien als een initiatief van de heersende klasse om een socialistische revolutie van het proletariaat te beteugelen. Immers, de hele negentiende eeuw lang sluimerde er een burgeroorlog tussen de geprivilegieerden en het proletariaat, tussen werkgevers en werknemers.'''<ref>Voor deze laatste verklaring zie: JACQUES R. PAUWELS. ''De Groote Klassenoorlog 1914-1918.'' Epo, Berchem, 2014; PASCAL VERBEKEN. ‘’Grand Central Belge. Voetreis door een verdwijnend land,’’ Bezige Bij, Antwerpen, 2014, p. 104.</ref> . [https://www.youtube.com/watch?v=Ixw8h5TcnJ4 '''♠ MP3 GEERT MAK OVER 1914-1918'''] . ♠ [https://www.youtube.com/watch?v=5c85bc4LCmg '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 1 (15 Min.).'''] . ♥ [https://www.youtube.com/watch?v=KKt_a-rXYhE '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 2 (24 Min.).'''] . ♠ [https://www.youtube.com/watch?v=NdNxP1BPslU '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 3 (23 Min.).'''] . . == 1914: Oorlog == [[File:Bronzebüste von Hendrik Geeraert in Nieuwport (Belgien).jpg|thumb|550px|Hendrik Geeraert zorgde voor een onvoorziene wending in de oorlog.]] . '''♠ BEELDFRAGMENT GEERT MAK OVER 1914, in [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1914-wenen-sarajevo.html Wenen en Sarajevo].''' . * De Canadese [[suffragette]] [[Mary Richardson]] vernietigt in de National Gallery het schilderij Venus voor de spiegel van [[Velázquez]]. . * 31 juli 1914: Algemene mobilisatie in België. . * Moord op de socialistische leider [[Jean Jaurès]] in Parijs. . === Augustus === . * Duitse soldaten steken de Belgische grens over. Eind juli is [[Virginie Loveling]] haar oorlogsdagboek begonnen. In de avond van 31 juli vernemen ongeveer 150.000 Belgische gezinnen dat hun zoon of vader mobiliseert en morgen mag vertrekken. Luik is niet opgewassen tegen de vijandelijke overmacht, niettemin houdt het Belgische leger stand. Het Duitse leger neemt wraak op de burgers. Voor de burgers van Leuven en de universiteitsbibliotheek is het een inferno. Over Antwerpen vliegt een zeppelin die de stad bombardeert. Vluchtelingen doorkruisen het land. . === September === . * Al een maand probeert het Duitse leger België in te nemen, om uiteindelijk een weg naar Parijs te vinden. Hun opmars loopt traag, voor een leger dat het 'marcherend woud' wordt genoemd. Een leger van Belgen dat lijkt op een carnavalstoet houdt hen op. Langdurig. Brussel wordt zonder geweld ingenomen na het drama in Leuven. Het verzet van de burgemeester, [[Adolphe Max]] komt hem duur te staan: hij zal vier jaar in Duitse gevangenissen verblijven (na de oorlog zal hij bij leven er een eigen laan naar krijgen, wat erg uitzonderlijk is: de Adolphe Maxlaan, samen met zijn collega's [[Maurice Lemonnier]] en [[Emile Jacqmain]]. . * De [[eerste slag bij de Marne|slag en het wonder van de Marne]]. . * Op het eind van de maand verzamelt het Belgisch leger zich in de laatste vesting: dat is Antwerpen. . . === Oktober === https://www.youtube.com/watch?v=J6MTbbM0sXY . * Als het Belgische leger nog van betekenis wil zijn, moet het evacueren uit Antwerpen, een stad zonder bruggen over de Schelde. In allerhaast wordt een pontonburg aangelegd en kan de evacuatie beginnen. Als het Duitse leger de stad inneemt denkt men de oorlog te hebben gewonnen. Niets is minder waar. De Belgische troepen begeven zich intussen per trein, per fiets of te voet naar de IJzervlakte. . * Onder de oorlogsvluchtelingen is een kind aanwezig: de latere premier van België: [[Achiel Van Acker]] uit Brugge. . * [[Peter Kollwitz]] sneuvelt, een van de zovelen, maar zijn dood zal uitgroeien tot een iconisch beeld dat zijn moeder creëert: het [[treurend ouderpaar]]. . === November === . * Bij [[Zeist]], op het grondgebied van de gemeente Soest bouwen de Nederlanders een interneringskamp voor Belgische militaire oorlogsvluchtelingen. . * De Eerste Slag om Ieper eindigt met de verwoesting van de stad. . === December === . * In de [[Lüneburger Heide]] richten de Duitsers het kamp [[Soltau]] op voor tienduizend Belgische krijgsgevangenen. . * In De Panne openen koningin Elisabeth en dokter [[Antoine Depage]] het militair hospitaal [[L'Océan]]. . * Aan het front vieren Duitse en Geallieerde troepen samen kerst en spelen er voetbal tot ongenoegen van hun officieren. . ;Kijken <Gallery widths="155" heights="190"> Bestand:Graef_&_Stift_28-32_PS_Double_Phaeton_in_the_Heeresgeschichtliches_Museum_IMG_2142.jpg|In deze auto is [[Frans Ferdinand]] neergeschoten_ Bestand:Jean-Jaurès01.jpg|[[Jean Jaurès]] Bestand:World_War_1_Headlines_R01.jpg|Voorpagina van [[Le Soir]] van 4 augustus 1914 Bestand:Antoine_Depage.JPG|[[Antoine Depage]] Bestand:Bastien_1918.png|Antoine Depage geschilderd door [[Alfred Bastien]] Bestand:Grand_Hotel_Ocean_La_Panne.jpg|[[L'Ocean, Grand Hotel en militair hospitaal|Hotel l'Ocean]] in [[De Panne]] Bestand:Portrait_of_Queen_Elisabeth_of_Belgium.jpg|[[Elisabeth van België|Koningin Elisabeth]] Bestand:ElisabethofBelgium.jpg|[[Elisabeth van België]] Bestand:Marie_Depage.jpeg|Marie Depage (1872-1915) </gallery> . . == 1915 == [[File:Cinema_in_Zoo.jpg|thumb|550px|Op zaterdag 16 oktober 1915 heeft de Antwerpse stationsbuurt er een cinema bij. Naast de Palace, de Odéon en Cinéma Pathé is er de cinéma Zoologie. Film is de hype van het moment. De Zoo onderbreekt haar kortfilms met muziek, een sketch, een voordracht of acrobatie, een voorstelling kan zo tot drie uur duren. De reden voor deze beleidsomslag in de Zoo is de oorlog: het faillissement dreigt. Bij het begin van de Krieg maakte de Zoo haar wilde dieren af ter preventie: om te vermijden dat ze bij een bombardement uitbreken. Buitenlandse bezoekers laten het afweten en stadsgenoten verlengen hun abonnement niet. De inkomsten, de belangstelling en het ledenaantal halveren. De Zoo kan haar personeel nauwelijks betalen. Directeur Michel L’Hoëst richt de leegstaande feestzaal in als bioscoop. In België is vlees bij het einde van de bezetting even schaars als de dierenvoeding zelf. Slagers kopen buffels, bizons, zeboes en een kameel. Minder dan twintig procent dieren overleeft de oorlog. De helft van de overlevers zijn vissen of weekdieren.<ref>LEEN ENGELEN & ROEL VANDE WINKEL. ''Ciné Zoologie. Hoe film de Antwerpse dierentuin heeft gered'', Letterwerk, Borgerhout, 2018.</ref>]] [[File:The_World_almanac_and_encyclopedia_(1915)_(14596267700).jpg|thumb|550px|The World almanac en encyclopedia van 1915 maakt reclame voor een ploeg van John Deere. Op deze pagina staat reclame voor melkmachines. De boer melkt zo 25 koeien per uur en krijgt tijd om de koe te wegen en nota's te maken. Een minuutje wisselen en de Hinman-Milker is weer aan het werk. Bij de druk van deze Almanak, hebben 125.000 koeien met de machine kennisgemaakt.]] [[Bestand:Virginie_Loveling.jpg|thumb|550px|Virginie Loveling (1836–1923) was een Vlaamse schrijfster die debuteerde met haar twee jaar oudere zus Rosalie, met realistische gedichten en werk tegen de katholieken en hun invloed op het platteland. Ze publiceert kinderboeken, essays en romans. Met haar neef Cyriel Buysse schreef ze in 1911 Levensleer een roman vol humor over de Gentse bourgeois. Tijdens de Eerste Wereldoorlog hield ze een dagboek bij.]] [[Bestand:Paul_von_Hindenburg_(1914)_von_Nicola_Perscheid.jpg|thumb|550px|[[Paul von Hindenburg]] is in de Eerste Wereldoorlog een succesrijk bevelhebber en nadien zal hij rijkspresident van Duitsland worden.]] [[Bestand:Bundesarchiv_DVM_10_Bild-23-61-17,_Untergang_der_"Lusitania".jpg|thumb|550px|De [[Lusitania (schip, 1907)]] zinkt, een drama dat de Amerikanen er zal toe overhalen om enkele jaren later deel te nemen aan de Eerste Wereldoorlog (in 1917).]] [[File:The Birth of a Nation.webm|thumb|550px|''The Birth of a Nation'']] . '''Op 1 januari 1915 schrijft de Gentse Virginie Loveling in haar dagboek over de oorlog en haar bezoek aan een dof verlichte ziekenzaal. Het is een vrijdag. 'De barometer daalt naar storm toe. 's morgens is het weder betrekkelijk goed. Gezellige bijeenkomst en diner bij mijn nicht. Ze woont in een drukke straat. Ik kijk eens door het raam. Vele Duitschers tusschen de wandelaren. Ze beginnen er vuil uit te zien. Het grijs hunner tunieken heeft een modder-grondkleur verkregen. Wat zijn er taltijke kleine en plompe, oudachtig-verschrompelde bij! Zijn schier al de flinke mannen naar het front? Ik bemerk ook een paar reuzen, zoo groot en statig, dat de hen begeleidenden van middelbare lengte met den top van 't hoofd slechts tot aan hun schouders reiken. Mijn nicht heeft allerlei lekkers gereed; ze wil naar het Burgerlijk hospitaal gaan, nu dat de heeren heen zijn, die met ons aanzaten. (...) 'Het is wel een beetje laat' zegt de portier, 'om nog binnengelaten te worden.' Doch.... oorlof wordt aan het bureel gevraagd en wij trekken door een der lange gaanderijen naar zaal 18, waar zieke vrouwen liggen die uit Mechelen naar Gent werden overgebracht. Er staan een twintigtal bedden van witgeverfd ijzer. Niet alle zijn bezet. (...) Aan een bed zitten twee vrouwen. De oudste bloost zeer erg en haar oogjes van kwik tintelen rusteloos rond. 'Ge ziet er beter uit, vrouw' zegt mijn nicht, haar een pak chocoloade gevend, dat ze op haar knieën laat liggen zonder het aan te zien en zonder dank. 'Waaraan lijdt uw moeder?' vraag ik aan de jonge. Deze kijkt me aan en antwoordt niet. Heeft ze 't niet gehoord of ben ik te stompzinnig om den toestand te gissen? Ik doe dezelfde vraag aan mijn nicht. 'Wat heeft ze?' 'Dérangement cérébral,' wordt mij in het oor gefluisterd. Die menschen zijn uit Mechelen gevlucht tijdens het bombardement. Zij hadden een kruidenierswinkeltje, kwamen goed aan hun brood. Ze zijn alles kwijt en zij, de moeder, heeft half het verstand verloren. Toch bestaat er hoop op herstel, na langdurige, met volle rust.'''<ref>VIRGINIE LOVELING. ''Oorlogsdagboeken. Een vrouw vertelt over haar Eerste Wereldoorlog'', Bezige Bij, Antwerpen, 2013, p. 69-71</ref> . '''♠ BEELDFRAGMENT GEERT MAK OVER 1915 [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1915-ieper-belgie.html IN IEPER]. . === Januari === . * [[De Druivelaar]], de Belgische scheurkalender verschijnt in een eerste uitgave. . === Februari === . * [[David Wark Griffith]]s [[Birth of a Nation]], het filmepos over de Amerikaanse Burgeroorlog gaat in New York in première. . * Duitsers gebruiken bij Verdun de eerste vlammenwerpers. . === Maart === . * De Duitse chemische industrie maakt kunstmatig salpeter (gebruikt bij kogels, granaten en de conservering van voedsel). . === April === . * Op 1 april is er de oprichting van de Belgische Militaire Inlichtingendienst (een van de oudste inlichtingendiensten) die later in concurrentie zal gaan met de staatsveiligheid. In het Vlaams spreekt men over de [[Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid]] (ADIV) of het stafdepartement Inlichtingen en Veiligheid. In het Frans klinkt het: Service Général du Renseignement et de la Sécurité (SGRS)). Hun leuze is Quaero et tego en betekent ik onderzoek en bescherm. . * Op 22 april is er de eerste Duitse gasaanval bij Steenstrate. . * [[Armeense genocide]], nog steeds door de Turkse regering ontkend. . * De ontploffing van mijnladingen onder de Duitse [[Hill 60]] kondigt de [[Tweede Slag om Ieper]] aan. . === Mei === . * Duitsers brengen het Britse semi-militaire passagiersschip de [[Lusitania (schip, 1907)|Lusitania]] tot zinken tijdens haar reis van New York naar Liverpool in de Ierse Zee met een duikboot. De bijna twaalfhonderd van de opvarenden laten het leven, onder wie de vrouw van [[Antoine Depage]] en 128 Amerikanen. . * De mislukte geallieerde landing bij Gallipoli dwingt Winston Churchill tot ontslag als minister van marine. . === Juni === . * Fransen onderscheppen radioberichten en identificeren 15 Duitse spionnen in Engeland. Hun arrestatie volgt. . === Juli === . * In de Londense Tower is er de executie van de Nederlandse zeelui Janssen en Roos die voor Duitsland spioneren. . === Augustus === . * [[Paul von Hindenburg]] - de latere president van Duitsland (1925-1934) - verovert Polen. Er komen twee bezettingszones, een Duits gouvernement in [[Warschau]] en een Oostenrijks gouvernement [[Kielce]]. . * Oostenrijkers en Duitsers veroveren [[Brest-Litowsk]]. . === September === . * Het Franse leger gebruikt een stalen helm: de [[Adrianhelm]]. . === Oktober === . * Executie [[Edith Cavell]] . * Er komt een elektrische dodendraad langs de grens tussen België en Nederlandse van de Noordzee tot in [[Aken (stad)|Aken]]. . === November === . * [[Lord Kitchener]], de Britse oorlogsminister bezoekt [[Gallipoliveldtocht|Gallipoli]] en verandert van mening en is de evacuatie van het front genegen. . === December === . * In [[Poperinge]] opent het [[Talbot House]] zijn deuren, het is een Britse club voor militairen zonder onderscheid van rang. . * De [[Junker|Junkers J1]] is de eerste metalen eendekker en zijn vlucht goed beëindigt. . . ;Kijken <Gallery widths="155" heights="190"> Bestand:David_Wark_Griffith_1916.jpg|David Wark Griffith Bestand:Birth of a Nation theatrical poster.jpg|Birth of a Nation Bestand:Birth-of-a-nation-klan-and-black-man.jpg|Scène uit Birth of a Nation Bestand:Wilson-quote-in-birth-of-a-nation.jpg|Citaat van Wilson uit Birth of a Nation Bestand:NY_Times_Armenian_genocide.jpg|[[Armeense Genocide]] Bestand:Sultan_Hamid.jpg|[[Sultan Hamid]] en de Armeense Genocide Bestand:LOGO_SGRS.JPG|Logo Belgische Militaire inlichtingendienst Bestand:NYTMap2ndBattleOfYpres1915.png|Tweede slag om Ieper Bestand:Adrian_helmet_1.jpg|[[Adrianhelm]] Bestand:Nurse_Edith_Cavell_1865-1915_Q32930.jpg|Edith Cavell in haar tuin (1865-1915) Bestand:Edith_Cavell_-_Uccle.jpg|Edith Cavell in Ukkel Bestand:Lord_Kitchener_AWM_A03547.jpg|Lord Kitchener (1850-1916) Bestand:Kitchener-Britons.jpg|Horatio Kitchener promo Bestand:Scene_just_before_the_evacuation_at_Anzac._Australian_troops_charging_near_a_Turkish_trench._When_they_got_there_the..._-_NARA_-_533108.tif|Australische troepen rukken op richting Turken Bestand:W_Beach_Helles_Gallipoli.jpg|Klaar voor de aftocht Bestand:Attaturkswords5.jpg|[[Gallipoliveldtocht|Gallipoli]] monument Bestand:Talbot_House.jpg|Voorgevel Talbot House in Poperinge Bestand:Philip_‘Tubby’_Clayton.jpg|'Tubby' Bestand:Talbot_House_Garden.jpg|Tuin van het Talbot House Bestand:Bunkerhill60.JPG|[[Hill 60]] tegenwoordig een rustig park </gallery> . . == 1916 == . [https://www.youtube.com/watch?v=1jwZM5SpBPQ '''♠ BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG DEEL 4'''] . '''♠ BEELDFRAGMENT GEERT MAK OVER 1916 AAN [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1916-de-somme.html DE SOMME] . === Januari === . * De laatste geallieerden geëvacueerd bij Gallipoli. . * Uitgetest: de eerste Britse tank, de Mark I. . === Februari === . * In [[Zürich]] (Zwitserland) is Cabaret Voltaire het centrum voor de [[Dadaïsme|dadaïsten]]. . * De Russische minister van binnenlandse lijkt betrokken in een complot om Raspoetin te liquideren. . * De aanval van de Duitsers op Verdun is één van de bloedigste slagen van de Eerste Wereldoorlog waarbij 600.000 mannen sneuvelen. De eerste dag vuren de Duitsers 1 miljoen artilleriestukken af. De doorbraak ten noorden van Verdun en de inname van Fort Douaumont zijn de enige winsten voor de Duitsers. . === Maart === . * De Duitse generaal [[Von Bissing]] vernederlandst de [[Universiteit van Gent]]. . * [[Alfred Einstein|Einstein]] publiceert de [[relativiteitstheorie]]. . === April === . * Paasopstand in Ierland . * Executie [[Gabrielle Petit]] . === Mei === . === Juni === . === Juli === . === Augustus === . === September === . === Oktober === . * Executie [[Edith Cavell]] . === November === . === December === . * Moord op Rasputin . ;Kijken <gallery> File:Easter_Proclamation_of_1916.png|Paasopstand File:Grigori_Rasputin_1916.jpg|Raspoetin werd gezien als de oorzaak van de penibele toestand in het keizerlijke Rusland. File:Dead_Rasputin.jpg|Eind december maken monarchisten, bevreesd voor zijn invloed op de tsarina, hem af met pistoolschoten. </gallery> . . == 1917 == . [https://www.youtube.com/watch?v=PVtfv9def-w ♥ In Europa, hoofdstuk 3: 1917-1924] . === Januari === . === Februari === . === Maart === . === April === . === Mei === . === Juni === . === Juli === . === Augustus === . === September === . === Oktober === . === November === . === December === . ;Kijken <gallery> </gallery> . . == 1918 == . === Januari === . === Februari === . * Leon Trotski richt het [[Rode leger]] op. . * Nederland heeft een Seintoestellenfabriek in Hilversum die het leger en de marine voorziet van elektronische communicatie met overzeese rijksdelen. . === Maart === . === April === . * Oprichting van d Royal Air Force, de eerste luchtmacht die onafhankelijk opereert van marine en landmacht. . * [[Manfred von Richthofen]] gekend als de [[Rode Baron]], de beroemdste vliegenier uit deze oorlog wordt neergehaald. . * De geallieerden verwoesten de Zeebruggese haven. De Duitsers gebruikten die als hun U-Bootbasis. . === Mei === . === Juni === . === Juli === . === Augustus === . === September === . === Oktober === . === November === . ♠ [https://www.youtube.com/watch?v=DwCxaBoIFEw '''BEELDFRAGMENT EERSTE WERELDOORLOG 5'''] . === December === . ;Kijken <gallery> </gallery> . . ;Kijken <Gallery> File:Wilhelm_II_of_Germany.jpg|Keizer Wilhem II File:1000_Franc_Note.jpg|De onderwaterzetter op een bankje File:Inondation_Ramskapelle.jpg|Onderwaterzetting van Ramskapelle File:Hochspannungszaun_Belgien-Holland_1.jpg|Hoogspanningsgrens met Nederland File:Map_Europe_alliances_1914-nl.svg File:FranzFerdinandCar.jpg|Wagen van Franz Ferdinand File:World_War_1_Headlines_R01.jpg|Een krant kopt File:L%27Evénement_illustré_-_7_juin_1919.jpg|[[Gabrielle Petit]] File:Mass_demonstration_in_front_of_the_Reichstag_against_the_Treaty_of_Versailles.jpg|Betoging in Berlijn tegen de opgelegde vrede File:Leo_Gestel_Vluchtende_Belgen_1914.jpg|Leo Gestel schilderde de Belgen op de vlucht File:Self_Portrait_of_Leo_Gestel.jpg|Leo Gestel, zelfportret File:Bundesarchiv_Bild_102-11383,_Doorn,_Kaiser_Wilhelm_II._mit_Gattin_und_Tochter.jpg|De Ex-Keizer in ballingschap Bestand:Armisticetrain.jpg|Foto na het ondertekenen van de [[Wapenstilstand]] op 11 november 1918 in [[Compiègne]] </gallery> . '''♠ [[Geert Mak]] OVER 1917 IN [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1917-frankrijk.html FRANKRIJK]''' . '''♠ [[Geert Mak]] OVER 1917 [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1917-rusland.html RUSLAND]''' . = Examen = ;A-vragen . S&V.Leg uit: Bill Levit, Taylorisme, Fordisme, Fin de Siècle, decadentie, Freud, Eros en Thanatos, Narcisme, de tuin van Narcissus, 'Bachten de kupe', 'Sterk water'. Leg uit (niet 2021): Gavrilo Princip, Hendrik Geeraert, Karel Cogge, de Belgische verdienste, Eisenstein, Methodist, Oktoberrevolutie, kusttoerisme, Moskowarchief. . ;B-vragen . * Niet 2021 S&V.Leg uit: Lenin maakte een deal met de Duitsers bij de voorbereiding van zijn Revolutie. Waar heeft Geert Mak het hier over? . * Leg uit: Burgers maakten de inundatie van de IJzervlakte en een zeer bloedige IJzerslag mogelijk. Hoe kregen zij (wie?) dit voor elkaar, wanneer was dat en wat waren de gevolgen? . * S&V.Tijdens het fin de siècle en de eerste wereldoorlog zijn er twee tuintypes die de maatschappij van dat moment weerspiegelen. Kan je ze benoemen, toelichten en duiden hoe ze respectievelijk verband houden met de maatschappij van 1890 tot 1914 en die van 1914 tot 1918? . ;C-vragen . * S&V.Leg uit: Sommige analyses zien die de Eerste Wereldoorlog als een initiatief van de heersende klasse om een socialistische revolutie van het proletariaat te beteugelen en zo een oorlog van arm tegen rijk te vermijden. . * S&V.Leg uit: De inundatie van de IJzervlakte en de IJzerslag zorgden ervoor dat de bewegingsoorlog die sinds 2 augustus 1914 gaande was, nu tot stilstand kwam. Beide partijen groeven zich in voor vier jaar lang, langs een front dat 10.000 kilometer loopgraven telde. . = Bronnen en referenties = 5ftm1ns4yjpvvb9d7rkjrwhpcl12bur 0 46788 429491 2026-09-09T12:00:42Z Benedict Wydooghe 14251 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Bestand:French mutilé without mask2.tif|thumb|550px|Een verminkte Fransman na de oorlog. Wanneer eindigt de Eerste Wereldoorlog precies? In de geschiedenisboeken staat een officiële datum: op 11.11.1918, om 11 uur. Toen ondertekenden de [[Duitsland|Duitsers]] en de [[Frankrijk|Franse]] maarschalk [[Ferdinand Foch]] in een treinwagon in het [[bos van Compiègne]] de [[wapenstilstand]]. Op diezelfde plaats sloten de Fransen op [[22 juni]] [[1940]] een verned…' 429491 wikitext text/x-wiki [[Bestand:French mutilé without mask2.tif|thumb|550px|Een verminkte Fransman na de oorlog. Wanneer eindigt de Eerste Wereldoorlog precies? In de geschiedenisboeken staat een officiële datum: op 11.11.1918, om 11 uur. Toen ondertekenden de [[Duitsland|Duitsers]] en de [[Frankrijk|Franse]] maarschalk [[Ferdinand Foch]] in een treinwagon in het [[bos van Compiègne]] de [[wapenstilstand]]. Op diezelfde plaats sloten de Fransen op [[22 juni]] [[1940]] een vernederende [[Wapenstilstand van 22 juni 1940|wapenstilstand]] met Duitsland. [[Adolf Hitler|Hitler]] liet de wagon terugplaatsen en was aanwezig. De plaats staat bekend als de ''[[clairière de l'armistice]].'' Voor wie terugkwam, was de vrede echter niets meer dan een schriftelijke afspraak. De slachtoffers kwamen niet terug, [[Gueules cassées|verminkte gezichten]] werden niet hersteld, een afgezet been werd niet vervangen door een nieuw en [[Louis-Ferdinand Céline]] zou zich zijn lange leven geconfronteerd zien met de pijn van zijn oorlogswonde. Van het [[interbellum]] - en hier spreek ik de student aan - wist jullie overgrootmoeder en jullie overgrootvader niets. Ze leefden er, maar hadden er zelf geen naam voor. Wisten ze veel dat er na de Eerste Wereldoorlog nog een tweede zou volgen. ''Inter'' staat voor tussen, ''bellum'' verwijst naar oorlog. Te beginnen in [[1919]] en eindigend in [[1939]]. Een periode van hooguit twintig jaar, maar voldoende om een nieuw demografisch potentieel op te bouwen van jonge soldaten, fysiek sterke mannen van twintig jaar die perfect te brainwashen zijn. Het [[interbellum]] is voor Vlaanderen een tijd van herstel, heropbouw. Voor Nieuwpoort, Diksmuide en Ieper duiken er verschillend scenario’s op voor de heropbouw. Pacifistische stemmen willen de verwoeste gewesten laten voor wat het is om de gruwel te tonen zodat dit nooit meer zou gebeuren. Wie dit slagveld heeft gezien, zal doordrongen zijn van de gedachte hoe waardevol de vrede is. Nooit meer oorlog dus. Andere stemmen verkiezen de heropbouw en vermits de tabula rasa zijn nieuwe steden, aangepast aan de toekomst een mogelijkheid: een tweede New York, een rationele stad met groenzones, een scheiding tussen wonen en werken en vol mobiliteit. Uiteindelijk zullen deze ideeën het niet halen. De heropbouw tracht de vooroorlogse stad zo goed mogelijk te imiteren. In Duitsland ervaart men het einde van de oorlog anders. Daar haalt de [[Dolkstootlegende|dolkstoottheorie]] de overhand. Sommigen zijn overtuigd dat de oorlog niet voorbij is of een nieuwe wending kan nemen. Berlijn beleeft tussen 1924 en 1929 (de beurscrash in New York) hoogdagen. [[Paul Van Ostayen]] vertoeft er en hij is er de getuige van. In België beloont de koning tijdens de laatste oorlogsdagen het 'proletariaat' - nu een groep oud strijders - voor hun verbetenheid in de loopgraven. Deze [[le coup de Loppem|Coup van Loppem]] geeft alle Belgische mannen vanaf 21 jaar stemrecht. De socialisten komen versterkt uit de wereldbrand: hun loyaliteit diende vier jaar lang het land en niet de eigen klasse. Van de leuze van Marx 'proletariërs aller landen' kwam dus niets in huis. De gedachte van een internationale klassenstrijd, een oorlog van arm tegen rijk, verdween met de Eerste Wereldoorlog als sneeuw voor de zon. Maar nu, na de gewelddadige Russische Revolutie van 1917 en het einde van de Groote Oorlog klinken de socialistische slogans niet alleen aantrekkelijk maar ook aanvaardbaar. De leuze van ‘de drie achten’ (acht uur werken, acht uur ontspannen, acht uur slapen) en 'Rood of geen brood' zijn realpolitiek. Ook de politie lijkt in die dagen democratisch te worden. Officier worden blijft moeilijk. In [[1933]] grijpt [[Adolf Hitler]] in Duitsland de macht en eigent zich een eigen militie toe: de [[Schutzstaffel|SS]]. Ironisch genoeg had [[Aldous Huxley]] hiervoor in 1935 gewaarschuwd met zijn [[Brave New World (roman)]].]] <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE VOLLE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . '''Dit achtste hoofdstuk bestaat uit vier delen. [[Gebruiker:Benedict Wydooghe/Evoluties in het welzijns- en veiligheidsdenken deel8b|Klik hier voor deel 2]], klik hier voor [[Gebruiker:Benedict Wydooghe/Evoluties in het welzijns- en veiligheidsdenken deel8c|deel 3]], [[Gebruiker:Benedict Wydooghe/Evoluties in het welzijns- en veiligheidsdenken deel8d|deel 4]]. Voor het besluit van de cursus: [[Gebruiker:Benedict Wydooghe/Evoluties in het welzijns- en veiligheidsdenken deel9|klik hier]].''' . <big>'''DEEL 1_INTERBELLUM (1919-1939)'''</big> . {{Cquote|'''Er is nooit een document van cultuur dat niet tevens een document van de barbaarsheid is.'''|[[Walter Benjamin]]}} . {{Cquote|'''Een uur is niet een uur, het is een vat gevuld met geuren, geluiden, voornemens en klimaten. Wat wij de werkelijkheid noemen is een bepaald verband tussen zulke sensaties en herinneringen die ons gelijktijdig omringen.'''|[[Marcel Proust]] (1871–1922), postuum in [[À la recherche du temps perdu]], 1927.}} . = Roaring twenties? 1919-1929 = [[Bestand:Mussd.jpg|thumb|550px|Voorafgaand aan de [[mars op Rome]] inspecteert Mussolini (links) zijn troepen in Napels. Na de Eerste Wereldoorlog hangt er in Italië een revolutionair-democratische sfeer, bekend als het 'Biennio Rosso', een doorn in het oog van de oude en nieuwe machtshebbers: de adel en de industriëlen zoals [[Pirelli]] en [[Agnelli]], de grootgrondbezitters en de bankiers. Het Biennio Rosso leidde onder meer tot de invoering van de achturendag. De fascistische [[Vrijkorps|vrijkorpsen]] van [[Benito Mussolini]] slaan de volksbeweging neer. Na de in scène gezette mars op Rome grijpt Mussolini de macht en draait hij de democratische verworvenheden terug: het algemeen stemrecht verdwijnt, net als de achturendag. De lonen dalen, arbeiders moeten meer discipline tonen en de vakbonden, de socialisten en de communisten zijn kop van jut. Mussolini draait de klok terug naar het [[Ancien Regime]] van voor de [[Italiaanse eenwording]] en realiseert in Italië dat waar de hele Europese elite in 1914 zat op te hopen en de Eerste Wereldoorlog instapte. Engeland en Duitsland kijken met grote ogen naar deze nieuwe aanpak.]] [[Bestand:Outside_the_London_and_North_Western_Hotel_in_Dublin,_April_21,_1921.jpg|thumb|550px|[[Black and Tans|De Black and Tans]] zijn het Britse antwoord op de guerrillaoorlog met het IRA. De groep bestond vaak uit veteranen van de Eerste Wereldoorlog zonder politietraining. Ze functioneerden als ongecontroleerde bendes en werden goed betaald. In feite waren ze bedoeld als hulp voor de politie_ escortering, schildwacht en crowd control. Tussen 1920-1922 dienden ongeveer 7000 mannen de Black and Tans. De meeste van hun acties liepen uit de hand.]] [[File:Bundesarchiv Bild 146-1973-026-43, Kapp-Putsch, München.jpg|thumb|550px|Hitler richt in mei 1923 de Stoßtrupp Adolf Hitler op, de voorloper van de SS die in 1925 ontstaat. De eenheid komt onder leiding van [[Joseph Berchtold]]. Toch komen deze privé milities niet uit de lucht gevallen. Toen de Duitse Keizer in november 1918 naar Nederland vlucht, verkeert zijn land in een revolutionaire sfeer, ook onder soldaten is de anarchie voelbaar. Legerleiders krijgen van de regering het bevel om de opstandelingen neer te slaan en ontbinden hiertoe hun (onbetrouwbare) legereenheid om loyale vrijwilligerskorpsen op te richten. Die bestaan uit burgers, studenten en goed geselecteerde veteranen. In januari 1919 breng zo'n korps de twee kopstukken van de revolutie animaal om het leven: [[Rosa Luxemburg]] en [[Karl Liebknecht]].]] . '''De [[Roaring twenties]], ook de [https://books.google.be/books?id=FtbnIe103p4C&printsec=frontcover&dq=roaring+twenties&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjyot-I5OvgAhXvMewKHRW3DnEQ6AEIKzAA#v=onepage&q=roaring%20twenties&f=false Yellow twenties] genoemd duren in werkelijkheid geen decennium. De wereld herstelde langzaam van het trauma van de Eerste Wereldoorlog en voor men het wist was de extase uit, met de beurskrach in New York.''' . ;Kijken [https://www.youtube.com/watch?v=zFJYUZbwF2Y '''♠ IN EUROPA, 1918-1938'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=UfYLLt-BZvk '''♠ IN EUROPA, 1922-1939'''] . [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1922-berlijn.html '''♠ GEERT MAK OVER BERLIJN IN 1922'''] . [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1925-predappio-italie.html '''♠ GEERT MAK OVER ITALIE IN 1925'''] . [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1929-berlijn.html '''♠ GEERT MAK OVER BERLIJN IN 1929'''] . == 1919 == [[File:Albert I (1875-1934) in 1918.jpg|thumb|550px|Na de [[revolutie van Loppem]] in november 1918 ontstaat een nieuwe de Belgische regering. De gesprekken tussen Albert I en de katholieke, socialistische en liberale politici die tijdens de oorlog in België verbleven, leiden tot het [[algemeen enkelvoudig stemrecht]], de syndicale vrijheid, de gelijkheid van het Frans en het Nederlands en de oprichting van de Gentse universiteit. De regering in ballingschap wordt nauwelijks betrokken, (zogezegd) omdat zij de voeling met de bevolking verloor. Samen met de conservatieven vindt men dit zo revolutionair dat men spreekt over de ‘coup van Loppem’. De revolutie van november 1918 vormt zo een mijlpaal in het rijtje [[Glorious Revolution|1688]], [[Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog|1776]], [[Franse Revolutie|1789]], [[Communistisch Manifest|1848]] en [[Rerum Novarum|1891]]: het is de overwinning op de restauratie, vol van [[Feodaliteit|feodale standenstaat]], [[Absolutisme|absolutistische]] en [[Aristocratie|aristocratische]] trekjes die haar neus ophaalt voor het seculiere recht, het streven naar persoonlijke vrijheid, politieke gelijkheid, de [[Democratie|democratische]] klassenstaat en de [[volkssoevereiniteit]].]] . '''Op 19 januari stabiliseert de Duitse Nationale Vergadering in Weimar – een dorp zo’n driehonderd kilometer ten zuidwesten van Berlijn - het land met een republikeinse grondwet. Vrouwen mogen stemmen, mannen boven de twintig ook. Het bestuur is in handen van een president en een door hem benoemde rijkskanselier. Het keizerrijk houdt op te bestaan en een zwart-rood-gouden vlag vervangt de zwart-wit-rode. Adelijke titels verdwijnen en de keizer is verbannen naar Nederland. Op 28 juni komt het na het [[Verdrag van Versailles (1919)|Verdrag van Versailles]] (dat de Eerste Wereldoorlog beëindigt) in Berlijn, Hamburg en Frankfurt tot straatgevechten tussen extreemrechtse veteranen en communisten, de inspanningen van politici om de orde te handhaven ten spijt. De Duitse economie ligt aan duigen en de politiek is instabiel. München roept een Russisch gemodelleerde radenrepubliek uit tot paramilitairen en de rechtse woede er korte metten mee maken. Die noemen het verdrag pijnlijk, verraderlijk en vernederend. Er is de afstand van grondgebieden, het leger mag maximum 100.000 man tellen, de herstelbetalingen zijn torenhoog en de schatkist leeg.''' . * Na de [[Coup van Loppem]] zorgt het [[Algemeen enkelvoudig stemrecht|Algemeen Enkelvoudig Stemrecht]] voor politieke verandering in België. . * De [[Wet Vandervelde]] regelt het alcoholgebruik. Het verbod op sterke drank in herbergen en kroegen doet brouwers zoeken naar bieren met een hoger alcoholpercentage, een typisch Belgisch fenomeen. De sociaal progressieve, socialistische minister van justitie [[Emile Vandervelde]] ziet in dat justitie en sociaal werk hand in hand gaan, erkend de nood aan geschoolde beroepskrachten in de (preventieve) hulpverlening én de nood aan sociale scholen. Vandervelde bindt de strijdt aan tegen alcoholisme en de criminaliteit. De oprichting van Kind en Gezin moet de jeugdverwaarlozing aanpakken en een wet regelt de onvrijwillige [[werkloosheid]]. Kortrijk hoort het in Keulen donderen. Van dit soort sociaal onderwijs of maatregelen is geen sprake. Een vlasstaking duurt er acht weken, 2.500 vlaswerkers eisen hogere lonen, de achturendag en het recht op staking.<ref>MAMPUYS JOZEF (Ea.). ''Een eeuw Christelijk syndicalisme in het arrondissement Kortrijk''. ACV & KADOC, Leuven, 1992, p. 33.</ref> . * '[[Peaky Blinders|Criminele bendes]]' die tijdens de oorlog ontstonden, doen de politie een speciale eenheid oprichten: de [[Gerechtelijke Politie bij de Parketten]]. . * Oprichting van de New York School of Social Work. Sinds 1904 heeft de stad aandacht voor opleidingen tot sociaal werker. . == 1920 == . * [[Drooglegging (alcoholverbod)|Drooglegging]] in de Verenigde Staten en oprichting van de Chicago School of Civics and Philantropy. . * De pas opgerichte gerechtelijke politie rolt de [[Bende Van Hoe-Verstuyft]] op na 36 overvallen en 14 moorden. Het is een eerste streepje op hun borst. . * In het centrum van Berlijn marcheert op 12 maart een legerkorps door de straten op weg naar een staatsgreep die zal mislukken. Wolfgang Kapp is hun aanvoerder. De gebeurtenis gaat de geschiedenis in als de [[Kapp-putsch|Kapp-Putsch]]. . * Een internationale conferentie in Parijs legt de basis voor een 'veilige' grensbewaking door middel van uniforme paspoortstandaard met 'pas'-foto's en douaneformaliteiten zoals we dit vandaag kennen. Het systeem zorgt voor een wereld-regime met grenzen, grensbewaking en grote, geïsoleerde bevolkingsgroepen. Nadav Eyal schrijft daarover dat het systeem vandaag vanzelfsprekend is. Toen was het revolutionair. Het veranderde de emigratiestromen van de afgelopen millennia op een ongeziene wijze. Doorgaans 'gold dat dat mensen, die niet onmiskenbaar ziek waren, die konden bewijzen dat ze geld hadden dan wel familie die hen kon onderhouden, die konden lopen zonder duidelijk te hinken en die niet zwakbegaafd waren' zonder veel hinder konden migreren. Natuurlijk bestonden er al eerder paspoorten, was een landverhuizing nooit een lachertje en genoten nieuwkomers geen rechtsgarantie noch werden ze met open armen ontvangen. 'Soms werden ze gedood als ze een rivier overstaken, of uitgehongerd als hun de toegang tot een ommuurde stad werd ontzegd. Maar als een gemeenschap zich geconfronteerd zag met een calamiteit en vluchtte, stuitte zij niet op de effectieve technologische barrières en de de beperkingen van het paspoort zoals bij de asielzoekers vandaag.<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,'' Arbeiderspers, Antwerpen, 2012, p. 283-285. Eyal citeert hierbij het boek van JOHN C. TORPEY ''The Invention of the Passport: Surveillance, Citizenship and the State'', University Press, Cambridge, 2018.</ref> . * De [[NSDAP]] hijst de [[Swastika (symbool)|swastikavlag]]. Hitlers kompanen zijn enthousiast over het "Germaanse" motief met een "uitwerking van een brand." Hitler ontwerpt halfweg de jaren '20 de 'definitieve' vlag met de kleuren van het Duitse Keizerrijk: een zwart rechtswijzend hakenkruis in een witte cirkel en een rode achtergrond. . * De paramilitaire [[Black and Tans]] komt tot een trieste hoogtepunten. Op Bloody Sunday 21 november schieten ze in het wilde weg op een menigte die de finale van het Keltische voetbal bekeken in Dublin en doden veertien mensen. In de nacht van 11 december steken ze meer dan 300 gebouwen in brand en executeren ze vijf burgers en twee IRA-verdachten. . ;Kijken <Gallery> Bestand:Prohibition_agents_destroying_barrels_of_alcohol_(United_States,_prohibition_era).jpg|De drooglegging vernietigt zoveel mogelijk alcohol. Bestand:Jules_Vits_(1868-1935)_Graf_Gentil_De_Meyer_Melle_4-4-2017_13-32-40_4-4-2017_13-32-40.JPG|Graf van de vermoorde politiecommissaris Gentil De Meyer. Bestand:Vandervelde_-_Vive_la_Commune,_p3.png|Emile Vandervelde Bestand:Parteiadler_Nationalsozialistische_Deutsche_Arbeiterpartei_(1933–1945).svg|NSDAP </Gallery> == 1921 == . * [[Insuline]] en [[radium]] ontdekt. . * De gerechtelijke politie krijgt een opleiding in de School voor Criminologie en Criminalistiek: inspecteurs, officieren en magistraten krijgen er wetenschappen, theorie en praktijk. . * Invoering [[achturendag]] en de achtenveertigurenweek. . == [https://www.youtube.com/watch?v=5vYJkZpN5UM 1922] == [[File:Mary_Ellen_Richmond.png|thumb|550px| [[Mary Richmond]] (1861-1928) een invloedrijke figuur uit de Charity beweging in de V.S. publiceert in 1922 haar legendarische boek ''What is social casework?'' Eerder publiceerde ze ''Social Diagnosis'' met medische en pedagogische inzichten. Als pionier van het social casework brengt ze nu een rationele insteek in het bonte allegaartje van liefdadigheidswerken door aandacht te geven aan de context en de omgeving waarin sociaal onwelzijn tot stand komt. Materiële hulp en praktische behoeften krijgen eveneens aandacht. In deze periode, tussen 1920 en 1922 worden in België de eerste acht sociale scholen opgericht.]] . * België verbiedt reclame voor [[voorbehoedsmiddelen]], de wet blijft in voege tot [[1973]]. . * [[Friedrich Wilhelm Murnau]] regisseert de eerste [[Dracula (roman)|Draculafilm]]: [[Nosferatu, eine Symphonie des Grauens|Nosferatu]]. . * [[Mars naar Rome]] van de Italiaanse [[fascisten]] onder leiding van [[Benito Mussolini]]. . * Wet op het [[arbeidscontract]] voor [[bediende|bedienden]]. . * Marcel Proust overlijdt. '''[https://www.youtube.com/watch?v=9mLdo4uMJUU FILM]''' . [[Bestand:Save a Little Dram for Me.ogg|thumb|"Save a Little Dram for Me". Lied uit de tijd van de [[Drooglegging (alcoholverbod)|drooglegging]] opgenomen door de Thomas Edison-studio. Deze opname dateert uit 1922.]] . == 1923 == . * De Duitse betaalachterstand loopt zo hoog op dat Belgen en Fransen het Ruhrgebied bezetten om er kolen en staal op te eisen. . * [[Howard Carter]] opent het graf van farao [[Toetanchamon]]. . * In [[Munchen]], een bolwerk van rechts-nationalisme en conservatisme pleegt Hitler zijn [[Bierkellerputsch]]. De politie kan zijn knokploeg uiteen drijven en Hitler verdwijnt voor een tijdje in de gevangenis waar hij zijn [[Mein kampf]] schrijft. . * Tegen het jaareinde komt Amerika Duitsland ter hulp met leningen en nieuwe afspraken inzake de herstelbetalingen. Het invoeren van de Rentenmark zorgt ervoor dat de Duitsers op boodschap kunnen met hun portefeuille in plaats van een kar vol geld. . * ♣ De Franse kunstenaar Jean Cocteau (1889 -1963) schrijft de roman ''Le Grand Écart'' met daarin een gedicht dat [[Pieter Nicolaas van Eyck]] (1887-1954) enkele jaren later zal vertalen en plagiëren tot ''De tuinman en de dood''. Op het einde maait een machtige hovenier de tuinman, ook al vlucht hij naar het Perzische Isfahan, daar waar de paridaisa hun oorsprong kennen. Of hij nu wil of niet, hij zal het aardse paradijs moeten inruilen voor de hemelse lusthof.<ref>CLAUDIA THUNNISSEN. ''De tuin van je leven. Een metafoor''. In: GARY SCHWARTZ. ''Flora in Leiden. De verborgen tuinen van de stad'', SDU Maarssen, ’s-Gravenhage, 1990, p. 88.</ref> 'Een Perzisch Edelman: Van morgen ijlt mijn tuinman, wit van schrik, Mijn woning in: 'Heer, Heer, één ogenblik! Ginds, in de rooshof, snoeide ik loot na loot, Toen keek ik achter mij. Daar stond de Dood. Ik schrok, en haastte mij langs de andere kant, Maar zag nog juist de dreiging van zijn hand. Meester, uw paard, en laat mij spoorslags gaan, Voor de avond nog bereik ik Ispahaan!' - Van middag - lang reeds was hij heengespoed - Heb ik in 't cederpark de Dood ontmoet. 'Waarom,' zo vraag ik, want hij wacht en zwijgt, 'Hebt gij van morgen vroeg mijn knecht gedreigd?' Glimlachend antwoordt hij: 'Geen dreiging was 't, Waarvoor uw tuinman vlood. Ik was verrast, Toen 'k 's morgens hier nog stil aan 't werk zag staan, Die 'k 's avonds halen moest in Ispahaan.'<ref>Uit: Verzameld Werk van P.N. van Eyck (1887-1954).</ref> . == 1924 == . * In de [[Weimarrepubliek]] wordt [[Adolf Hitler]] veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf voor zijn leidende rol in de [[Bierkellerputsch]]. Hij zit negen maanden. . * De (later) omstreden [[J. Edgar Hoover]] wordt benoemd tot directeur van het Bureau of Investigation als voorloper van de FBI. Hij zal 37 jaar lang directeur zijn tot aan zijn dood in 1972. Onder zijn leiding ondergaat het onderzoeksbureau enkele naamsveranderingen. . '''[https://www.youtube.com/watch?v=Lu6ecS3Kax0 ♠ DOCUMENTAIRE: WIE WAS J. EDGAR HOOVER]''' . == 1925 == [[Bestand:Anita_Berber,_1918.jpg|thumb|550px|Berlijn neemt de status van Parijs over. Sinds 1919 doorbreekt [[Anita Berber]] de grenzen van het betamelijke. Ze danst naakt op de Berlijnse podia, leeft biseksueel en laaft zich aan opium, morfine en cocaïne. Een verhaal doet de ronde dat als iemand in haar publiek de aandacht er niet bij hield, ze aan de tafel ging staan, een glas champagne dronk terwijl ze op de onoplettende urineerde. In 1928 is haar kaars opgebrand en overlijdt ze op 29 jarige leeftijd.<ref>LEO BLOKHUIS. ''Berlijn. Muzikale revolutie'', Bezige Bij, Amsterdam, 2020, p. 22.</ref>]] . * Wet op de [[Commissie voor Openbare Onderstand]] (België). . * Otto Dix schildert een vurig rood portret van [[Anita Berber]]. . * ♣ Alberic Joseph Florizoone, een vierde generatie bijenkwekers, richt Meli op als familiebedrijf dat zich richt op de productie van honing en andere bijenproducten. Hij oogst honing in de achtertuin van het ouderlijke huis, verkoopt die aan buren, vrienden en familie. In 1935 opent hij het revolutionaire, kubistische Bijenpaleis in Adinkerke, ontworpen door architect Jozef Denorme. Florizoone houdt er wandelvoordrachten. Begin jaren vijftig doopt hij het Bijenpaleis om tot het Meli Park, het eerste themapark in Europa. . * [https://www.youtube.com/watch?v=C43G9lQ6G7E Sfeerbeeld uit de Amsterdamse Jodenbuurt]. . * [[Leopold Roger|Léopold Roger]] vliegt een luchtverbinding tussen België en Congo. Een aandenken staat in [[Mariembourg]] op de Boulevard de la Gare. Een bronzen plakkaat toont een naakte luchtgodin. . . == 1926 == . * Demonstratie van de eerste [[Draadloze telefoon|draadloze telefoon]] in Berlijn. . * Oprichting [[Hitlerjugend]]. . * De Italiaanse premier [[Mussolini, Benito|Mussolini]] ontsnapt aan een aanslag. . * Tijdens het Koloniaal Congres omschrijft pater Le Grand de recrutatie van het werkvolk in Congo: 'groepen zwarten, met touwen rond de nek aaneengebonden, trekken naar de werven... Binnenkort zullen ze proberen om te vluchten of om zelfs nog liever als mannen te sterven dan de indruk te krijgen als slaven te leven.' De Belgische elite onthaalde de kritische noot niet op gejuich. . * Churchill verliest zijn zelfbeheersing bij een nationale staking en stelt voor om de werkonwillige mijnwerkers te beschieten met mitrailleurs. In de ogen van Churchill is de dictator Mussolini een 'Romeins genie' die de wereld toonde 'hoe men subversieve krachten moet bestrijden.' . * Kees Vreeken, een zadenveredelaar richt zijn zaak op in Dordrecht. De zaak bestaat nog altijd. Zijn zoon Wim en zijn kleinzoon Ton volgende hem op en baten de zaak uit in de Voorstraat 448 in Dordracht (www.vreeken.nl). Zie ook Oranjelaan 7 of op www.villa-augustus.nl. . == 1927== . ;Kijken [https://www.youtube.com/watch?v=_YSDgruADlE '''♠ BERLIJN IN 1927'''] . * Uitvinding van de televisie.<ref>Over dit jaar zie: BILL BRYSON. ''De zomer van 1927''. Contact, Antwerpen, 2014.</ref> . * [[Al Capone]] is op het hoogtepunt van zijn macht . * In de Berlijnse [[Filmstudio Babelsberg]], de oudste studio ter wereld, verschijnt de film die [[Fritz Lang]] groot maakt: [https://www.youtube.com/watch?v=fCDQzGTBA3E Metropolis]. De film speelt zich af in het jaar 2026. Het verhaal hoe de regisseur tot de film kwam is fijn gedocumenteerd.<ref>BEN WILSON, vertaald door George Pape. ''Metropolis. De grootste uitvinding van de mens'', Spectrum, Amsterdam, 2020, p. 340 ev.</ref> . * [[Anton Philips]] bouwt in [[Eindhoven]], op [[Strijp-S]] een eerste van drie indrukwekkende industriegebouwen, op de zogenaamde Hoge Rug. Lange tijd stond dit gebied bekend als de verboden stad, omringd door de Eindhovense bebouwing en ontoegankelijk voor wie geen pas had. Op de site (uit 1916) verrijst een natuurkundig labo (1923), een klokgebouw (1928), kleinere gebouwen, een ketelhuis en een machinekamer (1929), het Veemmagazijn (1942) en het Glasgebouw (1948). Strijp-S is de geboortelocatie van veel Philips-producten. Van zand tot klant is het motto; van research tot opslag, van glasblazen tot kartonfabriek: alles op één terrein. Strijp-S is tijdens de Tweede Wereldoorlog tweemaal gebombardeerd ([https://www.youtube.com/watch?v=ABPmiYMtKfc op 6 december 1942 door de Royal Air Force], het zogenaamde [[sinterklaasbombardement]], omwille van de productie van radio- en radaronderdelen en op 19 september 1944 waren eer Duitse bombardementen na de bevrijding van Eindhoven). De bombardementen vegen Eindhoven van de kaart, de enige buurt die gespaard bleef zijn [[De Bergen (Eindhoven)|De Bergen]], een wirwar van steegjes en straatjes. . * Wet op de [[beroepsziekten]]. . == 1928 == . * Oud-strijder [[Karel Dubois]] sticht de Katholieke Studenten Actie (KSA). . * [[Alexander Fleming]] ontdekt [[penicilline]]. . * [[Bormsverkiezing]] in Antwerpen. . * De Driestuiversopera of de Dreigroschenoper maakt Bertolt Brecht en de componist Kurt Weill bekend. Hun theaterstuk is gebaseerd op een Engelse opera uit 1728, de Beggar's Opera van John Gay. In het pre-hitleriaanse Duitsland bereikt Brecht het tegenovergestelde van waarvoor hij de opera bedoelde. Het stuk voert keurige zakenlui als gangsters ten tonele en gangsters als keurige zakenmensen. Het gepeupel, de bourgeoisie en de elite applaudisseren. Ze interpreteren de boodschap als een schouderklopje van Brecht. Het gepeupel kan de macht nemen, de bourgeoisie hoeft niet langer verlegen te zijn voor haar hypocrisie en de elite ziet haar superioriteit bevestigd. Een decennium later lokt Célines Bagatelles pour un Massacre een gelijkaardige reactie uit.<ref>HANNAH ARENDT, vertaald door Remi Peeters & Dirk De Schutter. ''Totalitarisme''. Boom, Amsterdam, 2022, p. 107. </ref> . == 1929 == . * De gevolgen van de [[Beurskrach van 1929|Beurskrach]] in [[New York (stad)|New York]] zijn internationaal. Op de [[New York Stock Exchange]] dalen de koersen op 24 oktober met elf procent. Vier dagen later met dertien procent. De dag erop idem. Jarenlang speculeren is de oorzaak. De crash is een catastrofe voor de Duitse economie omdat de Amerikaanse banken die de [[Weimarrepubliek]] geld leenden of er in investeerden, hun centen terugvragen. De Duitse internationale handel en de graanprijzen halveren en de werkloosheid slaat toe. In Duitsland zijn er binnenkort 3,2 miljoen werklozen. . * ♣ De Berlijnse [[Karl Blossfeldt]] (1865-1932), een [[planten]][[fotograaf]] en een docent met een roeping, fotografeert al drie decennia planten als beeldmateriaal voor zijn studenten. Na de Eerste Wereldoorlog komt hij als amateur met een (mogelijk) zelfgebouwde houten [[camera]] in de belangstelling. In 1928 maakt zijn publicatie ''Urformen der Kunst'' hem beroemd. In 1929 verschijnt een tweede druk in Londen, Parijs en New York. Zijn oeuvre bestaat uit zesduizend zwart-witfoto's van [[blad]]eren, [[stengel]]s, [[Bloem (plant)|bloemen]], [[Knop (plant)|knoppen]], [[Tak (plant)|tak]]jes en [[Vrucht (plant)|vruchten]]. Blossfeldt ziet in zijn opgeblazen foto's een model voor de kunst en de architectuur. Zijn monumentale (oer)vormentaal doet denken aan de [[Art deco]] en de [[Art-nouveau|art-nouveau]], de [[Jugendstil|jugendstil]] en de [[Nieuwe zakelijkheid|nieuwe zakelijkheid]]. Met zijn cursus 'Modelleren naar levende planten' aan de Berlijnse Kunsthochschule scherpt hij het 'ornamentiekgevoel' aan. Pronkzieke bloemen zoals [[Orchideeënfamilie|orchideeën]] vermijdt hij, wegberm-onkruid geniet zijn voorkeur. In 1932 publiceert hij foto's in ''Wundergarten der Natur'' en in 1942 volgt er werk in ''Wunder der Natur''. In 2018 zocht [[Cees Nooteboom]] de originelen op in München, in de Pinakothek der Moderne met de vraag waar eindigt natuurbeschouwing en waar begint de esthetica. ;Galerij <gallery widths="190" heights="130"> File:Karl Blossfeldt 1895.jpg|Karl Blossfeldt 1895 File:Blossfeldt La Plante 1929.jpg|Boekcover 1929 File:Blossfeldt winterschachtelhalm.jpg|Winterschachtelhalm, Winterpaardenstaart File:Blumenbachia hieronymi MET DP153196.jpg|Blumenbachia hieronymi File:Karl Blossfeldt Adiantum pedatum 1928.jpg|[[Hoefijzervaren|Adiantum pedatum]], hoefijzervaren File:Karl Blossfeldt. Acanthus mollis, 1928.jpg|[[Acanthus mollis]] File:Karl Blossfeldt. Cucurbita, 1928.jpg|[[Cucurbita]] (pompoen) 1928 File:Karl Blossfeldt. Papaver orientalis, 1928 - 1932.jpg|Papaver orientalis 1928-1932 File:Nigella Damascena Spinnenkopf MET DP324361 (cropped).jpg|Nigella Damascena Spinnenkopf File:Blossfeldt - Acer rufinerve.webp File:Blossfeldt - Ptelea trifoliata (Hop tree, shrubby trefoil).webp File:Blossfeldt - Polystichum munitum (Sheild fern).webp File:Blossfeldt - Hyoscyamus niger (Henbane).webp File:Blossfeldt - Wundergarten der Natur, 1932 - 21 May 2010.jpg|Wundergarten der Natur, 1932 File:Blossfeldt - Wunder in der Natur, 1942 - 21 May 2010.jpg|Wunder in der Natur, 1942 </gallery> . . ;Kijken <gallery> Bestand:Hoover-JEdgar-LOC_(cropped).jpg|J. Edgar Hoover (1895-1972) Bestand:Friedrich_Wilhelm_Murnau.jpg|[[Friedrich Wilhelm Murnau]] (1888-1931), een Duits regisseur werd wereldberoemd met zijn expressionistische -stomme - films. File:Marlene_Dietrich_in_The_Blue_Angel.png|Der blaue Engel File:Filmstudio Babelsberg Eingang.jpg|Ingang filmstudio Babelsberg File:Zoologischer_Garten_Berlin_-_Marmorsaal_im_Zoo.jpg|Zoo Berlin, Marmorsaal. Bestand:Camille Saint-Saëns 1916.jpg|Saint-Saëns (1835–1921) aan de piano in 1916. Bestand:Camille Saint-Saens - Sonata for bassoon with piano accompaniment (opus 168).ogg|Arthur Grossman (fagot) en Joseph Levine (piano) spelen de opus 168 dat Camille Saint-Saëns componeerde in zijn laatste levensjaar. File:Anita_Berber_by_Alexander_Binder.jpg|Anita_Berber door Alexander Binder </gallery> . . = De dertigerjaren: 1930-1939 = [[Bestand:Old_timer_structural_worker2.jpg|thumb|550px|In de V.S. is er een wolkenkrabbersrace. In 1913 is de [[Woolworth Building]] (241 meter) de recordhouder. De opvolger is the Bank of Manhattan Trust Building (283 meter) en op 27 mei 1930 bereikt de [[Chrysler Building]] zijn hoogste punt (319 meter), elf maanden later overtroffen door de [[Empire State Building]] met 381 meter, tot in 1972 de hoogste wolkenkrabber ter wereld.]] [[Bestand:Bundesarchiv_Bild_102-12922,_Adolf_Hitler.jpg|thumb|550px|Eind januari 1932 spreekt Hitler in [[Düsseldorf]] een groep industriëlen toe. Hij ontkent dat de [[Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij|NSDAP]] voorstander is van arbeidsrechten of er socialistische ideeën op na houdt. Na een uitzetting over zijn geloof in de onaantastbaarheid van privaat bezit volgt het favoriete Hitlerthema: het ''Führerprincip'', de autoritaire onderwerping aan de leider, iets wat Hitler toepast op zijn partij toepast. De toehoorders herkennen de boodschap in hun eigen bedrijf, ook daar hanteren zij het Führerprincip. Hitlers plant om hetzelfde toe te passen op de staat. Net zoals bedrijfsbeheer niet toe te vertrouwen is aan arbeiders, mag staatmanschap niet in handen liggen bij de democratische volksmassa. Dit is dit spek voor de bek van de toehoorders. Democratie in de politiek leek op de gemeenschappelijke eigendom van ondernemingen, democratie was niets meer dan een verdoken communisme. Privé-eigendom en kapitalisme vragen autoritaire politiek. Hitler concludeert dat een dictatuur de Weimarrepubliek moet vervangen. Dan alleen kan een leidersfiguur doen wat nodig is voor de industrie. En natuurlijk is de enige sterke, betrouwbare man Hitler zelf. Hij zal het communisme verdelgen, de Sovjet-Unie van Stalin vernietigen, zijn eigen arbeiders een staalharde discipline opleggen en een beleid voeren met een nooit geziene [[Rendabiliteit|rentabiliteit]]. De speech was een succes en werd gevolgd door een sponsoringsgolf door de industriëlen.<ref>JACQUES R. PAUWELS. ''De grote mythen van de moderne geschiedenis''. Epo, Berchem, 2019, p. 129-130.</ref>]] . ;Kijken . [https://www.youtube.com/watch?v=ID5Kcogqksk '''♠ CRISIS IN DE JAREN DERTIG'''] . [https://www.universiteitvanvlaanderen.be/college/hoe-kon-een-loser-als-hitler-zo-populair-worden/'''♠ HOE WORDT EEN LOSER POPULAIR?'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=gqM_uDQkbhY '''♠ BEELDFRAGMENT HEIL HITLER'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=uydrEKE0pW4 '''♠ BEELDFRAGMENT DUITSLAND ONDER HITLER'''] . == 1930 == ♣ Op de voorpagina van Der Stürmer (nr. 8, februari) toont een nationaalsocialistische tekening met als titel [[Die Ausgesaugten]] (uitgezogen) een Joodse spin die het Duitse volk leegzuigt. Hitler is niet origineel met zijn antisemitisme. Aan beide zijden van de Atlantische Oceaan zijn de theorieën over de Joodse inferioriteit gangbaar en in Europa gaan ze terug op de veertiende eeuw. De nazi's nemen het spinnenbeeld over van Amerikaanse populisten aan het eind van de negentiende eeuw. In 1933 spelen de Joden al een eeuw een vooraanstaande economische rol in de Duitse economie, de bankwereld, warenhuizen, elektriciteit... Zie: https://www.wikiislam.net/index.php?title=File:Israel_as_spider_on_Kafieh.jpg&filetimestamp=20110302124914& <ref>NIALL FERGUSON, vertaald door André Haacke & Ruud van der Helm. ''Het plein en de toren. Verborgen netwerken uit de geschiedenis'', Hollands Diep, Amsterdam, 2017, p.272-274.</ref> . * ♣ Virginia Woolf schrijft: 'Boeren zijn de redding van de gezondheid... als zij verdwijnen, is de mensheid reddeloos verloren.' Hoeveel boeren zijn er tegenwoordig? . * Gemiddeld 1,3 miljoen pendelaars gebruiken dagelijks de Belgische spoorweg. In de laatste twintig jaar is de treintraffic met 73 procent gestegen. . * Het land telt 77.000 radiotoestellen. Een nieuwe wet ontneemt de amateurs het zendrecht en geeft de staat het monopolie op radio-uitzendingen, vooral socialisten en katholieken zijn voor. Het NIR zal op 1 februari 1931 starten met de eerste uitzendingen. . * ♣ De Torhoutse drukkerij-uitgeverij Firma Becelaere publiceert het tijdschrift ''De Volkstuin.'' met als ondertitel ''Door den tuin & het Neerhof naar de Haard. Maandelijks orgaan van het verbond der volkstuinders.'' Het tijdschrift voor de volkstuinder geeft raad over groenten, siergewassen en kleinvee. . * Start graafwerken [[Albertkanaal]]. Die komen tegemoet aan de werkloosheid en moeten economie en de defensie van België stimuleren. Het kanaal is een obstakel voor aanvallen uit het Oosten met bunkers en weerstandsnesten, waaronder het [[fort Eben-Emael]]. . * De wet tot veralgemening van de [[Kinderbijslag (België)|kinderbijslag]] of gezinsvergoedingen verplicht alle werkgevers zich aan te sluiten bij een kinderbijslagfonds. . * Wet op de verzekering tegen ouderdom en vroegtijdige dood. . * [[Josef von Sternberg]] brengt [[Der blaue Engel]] uit, [[Marlene Dietrich]] zingt er [https://www.youtube.com/watch?v=SYI5GaSKZcw Falling In Love Again] en haar bekendste lied. . == [https://www.youtube.com/watch?v=jf2IhYToDY4 1931] == . * [[Eric Hobsbawm]] (1917-2012) verlaat met zijn kleine zus Nancy Wenen. De beide wezen komen bij een welgestelde familie in Berlijn terecht. Hij rapporteert over de ineenstortende wereldeconomie.<ref>Verder lezen: SINCLAIR MCKAY vertaald door Wybrand Scheffer. ''Berlijn. Leven en dood in de stad die de geschiedenis van de 20ste eeuw bepaalde'', Contact, Antwerpen, 2022, p. 95.</ref> . * Het [[kasteel van Hoogstraten]] doet dienst penitentiaire school. . * In Antwerpen starten de graafwerken ter voorbereiding van de [[Sint-Annatunnel]] en is de [[boerentoren]] - de eerste wolkenkrabber in Europa - klaar. De bouwwerken startten in 1928. Het gebouw in [[Art-Deco]] stijl telt 25 bouwlagen en is 87 meter hoog (de kathedraal is nog 25 meter hoger: 123,123 meter) en werd later verhoogd tot 97 meter. . * De [[Pessimisme|pessimistische]] literator [[Paul Valéry]] is vernietigend voor het politieke gebruik en misbruik van de geschiedenis. In zijn ''Regards sur le monde actuel'' heeft hij het over de prostitutie van de historicus. Hoe bruikbaar is de geschiedenis? Vraag Valéry zich samen met [[Albert Camus]] af? 'Valéry's kritiek is grotendeels een gevolg van het falen dan het 19de-eeuws [[positivisme]]' schrijft [[Marc Boone]] (°1955) in zijn boek ''Historici en hun metier''. Dat negentiende eeuwse positivisme wou het menselijke gedrag in wetten samenballen: de Eerste Wereldoorlog maakte duidelijk dat het menselijk gedrag niet voorspelbaar is. . * De conferentie van de International Industrial Relations Institute staat in het teken van de [[Centraal geleide economie|planeconomie]]. [[Hendrik de Man]] is aanwezig. In 1933 en 34 verwerkt hij zijn in het Belgische Plan van de Arbeid, dat het "Plan De Man" wordt. . == 1932 == [[Bestand:Lego_dimensions.svg|thumb|550px|Lego, wonderspeelgoed.]] [[File:Aldous_Huxley_1927.png|thumb|550px|In [[Brave New World (roman)|Brave New World]] schetst [[Aldous Huxley]] de dystopi van een technologische toekomst. Zijn jaartelling baseert hij op het geboortejaar van [[Henry Ford]] (1863) die de mensheid zou vernieuwen, niet met godsdienst of liefde, maar met automobielen. Het verhaal speelt in 632 na Ford. Dat komt overeen met het jaar 2495, een imaginaire tijd. Huxley's gedachte-experiment dropt de lezer in een imaginaire wereld waar mensen niet geboren worden, maar gekweekt in broedcentrales. Het moederschap - de band met de natuur - is er misprezen als een primitieve, infantiele, ongeciviliseerde, dierlijke wijze van mens-zijn. Alle risico's op misgeboortes zijn uitgeschakeld; men komt ter wereld uit een reageerbuis met die eigenschappen, dat karakter, die intelligentie, die lichaamstrekken die passen bij het leven dat men wil leiden. Na de geboorte komt de opgevoed, lees: conditionering om hun rol in de samenleving te vervullen, niet door te ''kunnen'' maar door die rol te ''willen''. De ypsilonsteelt is half debiel en grof, met een veel lichaamskracht. Ze zijn opgevoed om bevelen uit te voeren en sjouwenwerk. Ypsilons zijn tevreden. Dat geldt eveneens voor alpha's. De 'alpha' teelt is intelligent, fijn besnaard en leidinggevend. Ze ''willen'' niets anders. De alpha's zijn tevreden met hun lot. In Brave New World is iedereen tevreden, niet alleen met zichzelf, ook met zijn situatie en de sociale kring. En mocht het zo zijn dat iemand iets overkomt of dat iemand verwikkelt raakt in een pijnlijke situatie, dan is daar een technische remedie voor. Niemand hoeft er bang te zijn voor een onverwachte onheilstijding. Voor iedere ziekte of lichamelijke pijn is een geneesmiddel, voor ieder psychisch ongemak is therapie, voor wie zich verveelt staan geaccepteerde drugs en ervaringsmachines ter beschikking. De roman dwingt tot reflectie: willen wij leven in een wereld zonder risico? Willen wij leven in een wereld beheerst door technologie?<ref>Zie RENE MUNNIK (Ea.). ''Geweldig! Over de vanzelfsprekendheid van geweld.'' Valkhof Pers, Nijmegen, 2005, p. 21-23.</ref>]] . * [[Reis naar het einde van de nacht]] verschijnt in het Frans als ''Voyage au bout de la nuit'', het romandebuut van [[Louis-Ferdinand Céline]]. . * [[Brave New World (roman)|Brave New World]] van [[Aldous Huxley]] verschijnt. . * De Franse geheime diensten ontdekken dat Hitler en zijn partij nagenoeg onbeperkt gefinancierd worden door 'des grands industriels' zoals [[Fritz Thyssen]], de Duitse industrieel Hugo Stinnes (1897-1982), [https://de.wikipedia.org/wiki/Emil_Kirdorf Emil Kirdorf] en [https://de.wikipedia.org/wiki/Emil_Gansser Emil Gansser], bankiers, grootgrondbezitters en [[Alfred Hugenberg]] die Hitler een goede pers geeft. Hugenberg bezig de helft van de Duitse pers en controleert het filmbedrijf [[UFA]] dat het wekelijks bioscoopnieuws verzorgt. Vanuit de V.S. ontvangt Hitler steun van de persmagnaat [[Randolph Hearst|William Randolph Hearst]], [[Henry Ford]], [https://en.wikipedia.org/wiki/Walter_C._Teagle Walter C. Teagle] van [[Standard Oil]] en [https://en.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A9n%C3%A9e_du_Pont Irénée du Pont]. 'Het was niet Hitler die zijn wil oplegde aan de grote bedrijven en banken, het waren de grote bedrijven en banken die van het naziregime verkregen wat ze wensten.'<ref>JACQUES R. PAUWELS. ''De grote mythen van de moderne geschiedenis''. Epo, Berchem, 2019, p. 125-136.</ref> . * De Deen [[Kirk Christiansen]] begint in 1916 in [[Billund (gemeente)|Billund]] een houtbewerkingsbedrijf. Nu legt hij zich toe op speelgoed met de naam [[LEGO]], afgeleid van "LEg GOdt", Deens voor 'speel goed' en in het Latijn "ik verzamel" of "ik kies" of "ik lees"). . [[File:Parteiadler_Nationalsozialistische_Deutsche_Arbeiterpartei_(1933–1945).svg|thumb|550px| Hitler doopte zijn partij de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP), een misleidende naam. Het Nationaal Socialisme heeft niets van doen met het Socialisme zoals Karl Marx het formuleerde. 1. Hitler noch zijn vroege partijgenoten waren arbeiders. Hitler walgde bovendien van alles wat naar socialisme rook. 2. Waar Marx van meet af aan (1848) het internationale karakter van dat Socialisme beklemtoonde (omdat proletariërs aller landen zich nu eenmaal dienden te verenigen) beklemtonen de Nazi’s het nationalistische karakter van hun ideologie. 3. Waar Marx het heeft over gelijkheid onder de mensen en de klassenloze maatschappij heeft Hitler het over een ubermensch en een untermensch, gelijkheid is geen optie. Dat maakt Nietzsche aldus geen nazi avant la lettre. Zijn denken is slechts een koevoet die de ‘nieuwe mens’ openbreekt omdat onze culturele erfenis de zelfontplooiing remt. Zarathustra zegt dat mensen zich moeten bevrijden van hun veiligheid, geborgenheid en tevredenheid om zich onder te dompelen in de Prometeïsche warmte en het Dionysische genot, het avontuur van een heldhaftig mensdom. Daar is Europa volgens Nietzsche dringend aan toe. Waarom dat toch de NSDAP? Hitler besefte dat de tijdsgeest revolutionair was en dat 'een socialistisch etiket, een vereenzelviging met arbeiders en revolutionaire praat, nuttig waren om bij het gewone volk goe over te komen, steun te krijgen en stemmen te ronselen. Hitler was geen democraat, geen verdediger van de zaak van het gewone volk, maar een demagoog en volksmenner die het volk manipuleerde.'<ref>JACQUES R. PAUWELS. ''De grote mythen van de moderne geschiedenis''. Epo, Berchem, 2019, p. 125.</ref>]] . == 1933 == . ;Kijken . [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1933-rusland.html '''♠ GEERT MAK OVER RUSLAND IN 1933'''] . * In de '''eerste weken''' van 1933 poogt Hindenburg een regering zonder Hitler te formeren. Op '''27 februari''' verandert de brand in de Reichstag zijn scenario. De politie treft er de Nederlandse communist [[Marinus van der Lubbe]] ( 1909-1934) die zijn [[pyromanie]] twijfelachtig bekent. Hitler dringt bij Hindenburg aan de burgerrechten in te trekken ter beschermen tegen het communisme. Berlijn veroordeelt Van der Lubbe die dag ter dood. In januari 1934 volgt zijn onthoofding in [[Leipzig]]. Hij is het eerste Nederlandse nazislachtoffer. Op 28 februari tekent Hindenburg het Rijksdagbranddecreet dat de persvrijheid, het briefgeheim, het recht op vereniging en de [[habeas corpus]] opheft. De Habeas corpus garandeert de verdachte van een misdrijf de kennisneming van de aanklacht, leidt die levend voor aan de rechter en enkel een gerechtelijk bevel leidt tot gevangenschap. De nazi's viseren vierduizend Duitse communisten die ze uitroeien of opsluiten. Zo reduceren ze hun tegenstemmen bij de komende verkiezingen. Intimidatie bij de stemlokalen verhoogt hun stempercentage tot 44% waarmee ze een week later de verkiezingen winnen. Duitsland is nu een dictatuur waartegen [[Albert Einstein]] stelling inneemt. Tot op heden spanden veel joden zich 'tot het uiterste' in om Duits te zijn. Dat verandert nu. 'Tot dit volk wil ik niet behoren' schrijft [[Elsie Alexander]] in haar dagboek. 'Nee, ik ben er trots op dat ik joods ben, ik schaam me ervoor Duits te zijn.'<ref>THOMAS HARDING. ''Het huis aan het meer. Eén huis. Vijf families. Honderd jaar Duitse geschiedenis,'' Arbeiderspers, Antwerpen, 2015, p. 101.</ref> . * '''21 maart''': de [[Dag van Potsdam]] opent de nieuwe Rijksdag in Potsdam en demonstreert de eenheid van het oude Keizerrijk en het nieuwe nationaalsocialisme. . * '''1 april''': [[Joseph Goebbels]] roept in Berlijn op tot het boycot van joodse ondernemingen. Op duizenden winkels en bedrijfjes staan leuzen en opschriften, davidsterren en roddels. Na een bewogen dag vol adrenaline beschrijft [[Joseph Goebbels|Jozef Goebbels]] in de avond zijn opwinding en hoe de pers eensgezind reageerde, samen met de man in de straat. . * '''7 april''': De erg ingrijpende wet op de hervorming van het ambtenarenapparaat bant de joden uit de overheid. Kantoorklerken, leraren, rechters en professoren zijn in schok. Eerste Wereldoorlogsveteranen genieten voorlopig een uitzondering. De joden doen hun opperste best om als Duitser bekeken te worden. [[Fritz Haber]] is er het ultieme voorbeeld van. Het baat niet. . * '''25 april''': De Duitse regering begrenst het aantal joden op de scholen om een eind te maken aan de overbevolkte hogescholen en universtieten. . * De [[boekenverbranding]] op '''10 mei''' in Berlijn (op het voorplein van de universiteit en op de Opernplatz voor de Staatsoper) en 21 andere Duitse steden. Het ging om boeken van onder andere [[Thomas Mann]], [[Erich Maria Remarque]], [[Franz Kafka]], [[Karl Marx]], [[H.G. Wells]]. [[Bertolt Brecht]] was furieus omdat hij niet op het lijstje stond, dat een bibliothecaris vooraf zorgvuldig samenstelde. De Amerikaanse auteur Philip Metcalfe schrijft 'De studenten die de boeken vanuit vrachtwagens en bestelauto's aanbrachten, transpireerden en gelden uit over de stapels boeken die ze met armenvol tegelijk naar het vuur droegen of van hand tot hand doorgaven' en Goebbels prijst de gebeurtenis die de on-Duitse gedachten vernietigt. Het is de illustratie van de vrees van de nazi's voor het zelfstandige en onafhankelijke denken van intellectuelen en wetenschappers, schrijvers en kunstenaars.<ref>DIRK VERHOFSTAD. ''Dagboek 1933. Het gevaar van extreemrechts'', Houtekiet, Antwerpen, 2022, p. 129-139. In dit boek trekt de auteur parallellen tussen 1933 en de actualiteit.</ref> . * In Nederland is de [[afsluitdijk]] klaar voor verkeer en in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] opent de [[Sint-Annatunnel]] de vaste route voor voetgangers en fietsers onder de Schelde tussen [[Linkeroever]] en de stad op een diepte van 32 meter en een lengte van 572 meter. Voordien steekt een veerboot hen over. De houten roltrappen leveren tot op heden dienst. Er is een lift voor 80 personen of 3.000 kilo. Door de buitenmatige proportie kan de lift politiewagens en ambulances de tunnel in brengen om bij een incident in de [[Waaslandtunnel]] te raken. De Waaslandtunnel, in de volksmond de 'konijnenpijp' is er voor auto's. Beide tunnels zijn op het zelfde moment gegraven. De [[Kennedytunnel]] bestaat nog niet. Tip: neem de Sint-Annatunnel naar linkeroever en je ziet de mooiste skyline van Antwerpen. . . == 1934 == . * In [[Gent]] stelen dieven een stuk van het '[[Het Lam Gods (gebroeders Van Eyck)|Lam gods]]' van de [[gebroeders Van Eyck]] uit de [[Sint-Baafskathedraal]]. Tot op heden niet teruggevonden. . * De hoogbejaarde [[Paul von Hindenburg]] (1847–1934) -de enige die Hitler in toom lijkt te houden- overlijdt. Hitler is nu rijkskanselier én (ongrondwettelijke) rijkspresident . . * Nadat de bank van de Boerenbond op de fles gaat, volgt de socialistische bank van de arbeid. Consumenten sparen, leningen zijn moeilijk. In Antwerpen gaat het nationale symbool van de moderniteit failliet: de autoconstructeur [[Minerva (Belgisch bedrijf)|Minerva]]. [[File:Leopold with his wife Astrid.jpg|thumb|550px|Koning Albert valt bij een klimpartij en overlijdt. Na de dood van zijn vader regeert Leopold III tot 1951, als hij na de koningskwestie troonsafstand doet ten gunste van zijn oudste zoon Boudewijn.]] . == 1935 == . * De Gentse gerechtelijke politie richt een museum op om agenten op te leiden. . * In Küssnacht verliest [[Leopold III van België|Leopold III]] de controle over het stuur en slingert [[koningin Astrid]] uit de wagen tegen een perenboom, waarbij ze overlijdt. Hun kinderen Josephine Charlotte, Boudewijn en Albert zijn halve wezen. . * [[Johan Huizinga]] schrijft zijn [[In de schaduw van morgen]]. Het geschrift ligt in het verlengde van de klacht van Paul Valéry die het vier jaar eerder had over de historicus die zich voor politieke doeleinden laat inzetten en twee jaar na de [[boekenverbranding|boekenverbrandingen]] in Duitsland. Pseudo-historische argumenten zullen [[Nazi-Duitsland]] en Stalins [[Sovjet-Unie]] begeleiden. . * Het aantal werklozen stijgt van 12.500 in het jaar van de beurscrash 1929 tot bijna 400.000. . == 1936 == [[Bestand:Sachsenhausen32.jpg|thumb|Poortgebouw met prikkeldraad|thum|550px|Ter voorbereiding van de Duitse [[Olympische Spelen van 1936|Olympische Spelen]] bouwen gevangenen uit [[Kamp Esterwegen|Esterwegen]] het kamp [[Sachsenhausen (concentratiekamp)|Sachsenhausen]] op 35 kilometer van [[Berlijn (hoofdbetekenis)|Berlijn]]. Gehandicapten, Roma, Joden, homoseksuelen, [[communisme|communisten]] komen er terecht.]] . * Begin [[Spaanse Burgeroorlog]]. . * Ter voorbereiding van de Duitse [[Olympische Spelen van 1936|Olympische Spelen]] die [[Adolf Hitler]] zal openen, neemt het ministerie van Buitenlandse zaken initiatieven die de verhalen over de handhandige aanpak van de joden ontkracht. Journalisten uit de hele wereld bezoeken Berlijn en omstreken. Het regime draait er de harde anti-joodse maatregelen terug, anti-Joodse borden verdwijnen bij de dorpsingangen, men haalt ze van de lantaarnpalen en uit de winkels. Duitse kranten schrijven gematigd over de Joden. Ook bij het Wannsee strandbad zijn ze weer even toegelaten. Om het straatbeeld op te schonen en om de dissidente stemmen te weren, bouwen gevangenen uit [[Kamp Esterwegen|Esterwegen]] een SS-opleidingscentrum met annex het kamp [[Sachsenhausen (concentratiekamp)|Sachsenhausen]] op 35 kilometer van [[Berlijn (hoofdbetekenis)|Berlijn]]. Gehandicapten, Roma, Joden, homoseksuelen, [[communisme|communisten]] komen er terecht. In het [[Delta (letter)|delta-vormig]] kamp lopen alle zichtlijnen naar de centrale ingang waarboven de spreuk '[[Arbeit macht frei]]' te lezen is. Het machinegeweer op de poort kan alle kamphoeken onder vuur nemen. Om uit het zicht van pottenkijkers te blijven en het ontsnappen van de gevangenen te bemoeilijken, komt en een woonwijk voor het personeel rond het kamp, het tegenwoordige [[Oranienburg (stad)|Oranienburg]]. In 1942 demonstreert een mensenvernietigingsinstallatie haar efficiëntie. Begin 1945 verhuizen vele gevangenen naar [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] en [[Majdanek]] en eind april start een [[Dodenmars (Tweede Wereldoorlog)|dodenmars]] van 36.000 gevangenen naar [[Denemarken]]. Het Rode Leger bevrijdt Sachsenhausen op 22 april met drieduizend achtergeblevenen. . * [[Jesse Owens]] vernedert het [[Arische ras]] op de Olympische spelen. . * België: Na de staking in juni komt een wet die werknemers die één jaar in dienst zijn het recht geeft op zes dagen [[betaalde vakantie]]. . * [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1936-spanje.html '''♠ GEERT MAK OVER SPANJE IN 1936'''] . == 1937 == . ;Kijken [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1937-munchen.html '''♠ GEERT MAK OVER MUNCHEN IN 1937'''] . * Naar het voorbeeld van [[Ebenezer Howard]]'s tuinsteden in Engeland bouwt de federale regering van de V.S. een experimentele stad in [[Greenbelt (Maryland)|Greenbelt]]. Met de New Deal-politiek wil president Franklin Delano Roosevelt de Verenigde Staten uit de Grote Depressie trekken door met overheidsinterventie de economie te rationaliseren en te stabiliseren. Andere steden volgen: [[Green Hills (Pennsylvania)|Greenhills]] in Ohio en [[Greendale (Wisconsin)|Greendale]] in Wisconsin. . * De [[Hindenburg (Zeppelin)|Hindenburg]] verongelukt. . * [[War of the worlds]] brengt New York en heel Amerika in paniek. Hitler zal er later ferm om lachen. . * [[Bombardement op Guernica]] en het [[Guernica_(schilderij)|gelijknamige schilderij]] van Pablo Picasso. . * Actualisering van de wet op de [[pensioen|ouderdomspensioenen]], uitbreiding van de wet op de gezinsvergoedingen. . . == 1938 == {{Cquote|'''In ons huidig tijdperk - het tijdperk van de anonieme financieheerschappij, de reclame, de rotatiepers, de radio, de kinema, de op de spits gedreven belangenorganistie van alles, de massalegers, de nationale oorlogspsychoses, de gerationaliseerde massaproductie, het leven, werken en ontspanning nemen in kudden - is de mens meer dan ooit te voren een massamens.'''|[[Hendrik De Man]] aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog}} [[Bestand:Veilig verkeer Weeknummer 38-06 - Open Beelden - 55494.ogv|thumb|550px|Bioscoopjournaal uit [[1938]]. Lerares geeft schoolkinderen verkeersles met een maquette.]] . * Vijf jaar na de machtsovername door Hitler zijn van de honderdduizend Joodse bedrijven meer dan twee derde overgedragen aan niet-joden. De vermogensoverdracht beperkt zich niet tot bedrijven. Ook bankrekeningen, intellectuele eigendom, grondbezit en gebouwen staan op het lijstje van de te [[Arisering|ariseren]] goederen. De avond van 9 november gaat de geschiedenis in als de Kristallnacht. Meer dan tweehonderdvijftig synagogen, zevenduizend winkels en bedrijven ondergaan de destructieve volkswoede. In de ochtend die erop volgt stappen tweeduizend joodse mannen naar het concentratiekamp Sachsenhausen ten noorden van de stad. Tienduizenden joden die kunnen vluchten, wagen hun kans. . * [[Anschluss]] of annexatie van Oostenrijk bij nazi-Duitsland. [[Franz Böhm]] schrijft zijn ''Anti-Cartesinanismus'', verlichte filosofen doen het niet goed bij [[nazi's]] en [[fascisten]]. [[Sigmund Freud]] evenmin. Die emigreert naar Londen waar hij in september 1939 overlijdt. De oorlog jaagt ook Freuds leerlingen op de vlucht. Zij zijn vooral in de Verenigde Staten actief: in een liberale, ondernemingsgezind klimaat gedijen Freuds ideeën en theorieën beter dan in Europa. In het sociaal werk ontstaat de 'diagnostische school' met als boegbeelden [[Helen Perlman]] en [[Florence Hollis]] die de [[psycho-analyse]] met het [[sociaal werk]] verbindt. De dieptepsychologie gaat in concurrentie met de moralistische benadering en het kerkelijke. Ziekte vervangt zonde, de gelovige wordt patiënt, de biechtstoel transformeert tot de therapeutische zetel. De 'vertherapeutisering' van het sociaal werk vindt hier zijn oorsprong.<ref>STEFAAN HERMAN. ''De paradigmata van het social casework: een kritische terugblik op de ontwikkeling van een basismethodiek.'' Gent, K.V.M.W, Sociale Hogeschool Sint Anna, 1995, p. 5-6.</ref> . * Het [[Verdrag van München]] betekent het begin van de Tweede Wereldoorlog. Frankrijk en Engeland draaien hun hoofd voor de Duitse agressie in [[Tsjecho-Slowakije]]. . == 1939 == . * [[Al Capone]] vrij wegens slechte gezondheid uit [[Alcatraz]]. . * Samenvoeging van de wetten op de [[kinderbijslag]] voor [[loonarbeider|loonarbeiders]]. . * [[Sigmund Freud]] overlijdt. '''[https://www.youtube.com/watch?v=mQaqXK7z9LM FILM]''' . ;Kijken <gallery> File:Aldous_Huxley_1947.png|Aldous Huxley in 1947 File:Denkmal_der_Buecherverbrennung.jpg|Monument boekenverbranding File:1933-may-10-berlin-book-burning.JPG|Boekenverbranding Bestand:Bits_%26_Pieces_-_BP374_-_Test_flight_of_Pescara%27s_helicopter_-_1922_-_EYE_FLM7760_-_OB105716.ogv|Helicopter testvlucht Bestand:Pienternet-P40b.jpg|Frame boerentoren omstreeks 1929 Bestand:Pienternet-P51.jpg|Boerentoren begin jaren dertig Bestand:Kbc-building-antwerpen.jpg|De Boerentoren vandaag Bestand:Werklozen demonstratie Weeknummer 22-14 - Open Beelden - 13515.ogv|Demonstratie van werklozen Bestand:Voorpagina_Vlaams_dagblad_"Het_Nieuws_Van_Den_Dag"_1_oktober_1938.jpg|Het verdrag van München </gallery> . . = ♣ De surrealistische tuin = . ♣ De tuin van het interbellum (beginnend na de Eerste Wereldoorlog) kenmerkt zich door zijn 'sur-realité', een droomwerkelijkheid, een geestestoestand van iemand die bekomt van een trauma. De surrealistische tuin toont een samenleving die teleurgesteld is in de ratio en het optimisme en laat zich inspireren door [[introspectie]], [[Drugsgebruik|middelengebruik]] en de [[psycho-analyse]] van [[Sigmund Freud]]. Surrealisten zoals , [[René Magritte]], [[Salvador Dalí]], [[Frida Kahlo]], [[Joan Miro]], [[Pablo Picasso]] stellen de droom centraal. [[Paul Delvaux]]' [https://en.wahooart.com/@@/7ZS7DV-Paul-Delvaux-The-Garden Garden (uit 1971)] toont een hyperrealistische stijl, vrije associaties en slaperige dames die zich naakt bewegen in een tuin waar de avond valt. Het leidt tot onverwachte, verrassende of schokkende effecten. Was de oorlog een droom? Heeft zijn gruwelijke werkelijkheid alle fantasie overtroffen? De hoogdagen van het anti-burgerlijke, anti-elitaire en anti-conformistische surrealisme komen er na de publicatie ''Manifeste du surréalisme'' in 1924 van [[André Breton]] en beheersen het interbellum (1919-1939): twee decennia vol radicale politieke instabiliteit (de opkomst van het communisme en het fascisme), het cultuurpessimisme van denkers zoals Oswald Spengler, Ortega y Gasset en Johan Huizinga en de economische neergang en de politieke draaikolk die zich na de beurskrach in New York in 1929 inzet. . ;Kijken <gallery> File:El caminito, Surrealismo, óleo sobre lienzo.jpg File:EROS THANATOS II.jpg File:Flowers in a cage.JPG Bestand:"BrainChain"_Willem_den_Broeder_2001_.png Bestand:Musée_Magritte1.JPG|Musée_Magritte File:The Blue House 2.jpg|Garden courtyard of The Blue House File:The Blue House 4.jpg|Museo Frida Kahlo, in Mexico City File:Homenaje a Frida Kahlo.jpg </gallery> . . . . . . 5dy1psdjaw66ad3l7a5fk68mq5ax0mr 0 46789 429492 2026-09-09T12:01:28Z Benedict Wydooghe 14251 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{weg||2026|09|04}} [[File:Digging_for_victory,_1941_(5278990531).jpg|thumb|550px|Digg for Victory in Brisbane, Queensland, Australia 1941. State Library of Queensland, propagandafoto of niet?]] <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 2_TWEEDE WERELDOORLOG (1938-1945)'''</big> . File:A group of boys set to work creating an allotment on a bomb site in London during 1942. D8956.jpg|thumb|550px|Een groep jon…' 429492 wikitext text/x-wiki {{weg||2026|09|04}} [[File:Digging_for_victory,_1941_(5278990531).jpg|thumb|550px|Digg for Victory in Brisbane, Queensland, Australia 1941. State Library of Queensland, propagandafoto of niet?]] <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 2_TWEEDE WERELDOORLOG (1938-1945)'''</big> . [[File:A group of boys set to work creating an allotment on a bomb site in London during 1942. D8956.jpg|thumb|550px|Een groep jongens aan het werk met rieken en spades legt een volkstuin aan op een inslagkrater van een bom. 1942, East End of London. Ooit stond hier een huis. Collectie Imperial War Museum.]] [[File:Binnenplaats_kazerne_dossin.jpg|thumb|550px|Kazerne Dossin. Een vergelijking tussen de deportatie van Antwerpse Joden en die uit Brussel, levert markante verschillen op. In Brussel werden minder Joden opgepakt, en veel zou te maken hebben met het activisme van de lokale politie. Het historisch onderzoek naar dit soort collaboratie is niet zo eenvoudig. Een eerste wetenschappelijke studie verscheen in [[1977]], vijfendertig jaar na de feiten. De historicus [[Marcel Liebman]] belicht de dubieuze Antwerpse autoriteiten. In 1994, 1999 en 2000 volgen publicaties van [[Jan Velaers]], [[Herman Van Goethem]] en [[Lieven Saerens]]. Allen worden geïntimideerd met smaad of juridische vervolging. [[Leo Delwaide (burgemeester)|Leo Delwaide]] (overleden in 1978 en de naamgever aan het [[Delwaidedok]]) was oorlogsburgemeester van Antwerpen en de Nieuwe Orde gunstig gezind. Hij werkt met zijn politiekorps en de hoofdcommissaris [[Jozef De Potter]] mee aan de razzia's en de Jodendeportatie. Het Brusselse politiekorps laat de zaak meer op zijn beloop. In Antwerpen kunnen de Duitsers als vanzelf rekenen op de medewerking bij de anti-Joodse ingrepen en de razzia's. Delwaide concentreerde zijn 'zwarte' agenten (minder dan 15 procent van het korps) in de Jodenbuurt bij de Keyserlei, wijk nummer zes. Daar gaan ze zich te buiten aan 'geweld, diefstal en straatterreur, overigens niet alleen tegenover Joden.'<ref>MARC REYNEBEAU. ''Het selectieve geheugen van Leo Delwaide''. In ''De Standaard'', 12.02.2019, p. 16 & 17; HERMAN VAN GOETHEM. ''1942. Het jaar van de stilte'', Polis-Cossee, 2019.</ref> Een agent die de Joden weigert aan te pakken krijgt een tuchtstraf van de burgemeester. Leo Delwaide wil in die dagen het politiekorps militariseren en nazificeren. De politieschool zou de rekruten leren om het bevel 'zonder medelijden' en 'zonder oordeel' op te volgen. Als de krijgskansen eind 1942 keren, keren de burgemeester, de hoofdcommissaris en een deel van de ambtenaren hun kar en kiezen ze voor het verzet. Herman Van Goethem omschrijft de ommekeer als 'wit dat pijn doet aan de ogen', een breed gedragen idee. Lieven Saerens: tot dan verzet de regering in ballingschap zich niet tegen de bestuurlijke collaboratie van de antisemitische [[Leopold III van België|Leopold III]] of van [[kardinaal Van Roey]]. Die laatste vindt Joden alleen interessant om te bekeren.]] . {{Cquote|'''De Endlösung markeerde de kruising waar het Europese industriële systeem in de fout ging: in plaats van het leven te veraangenamen, zoals de Verlichting aanvankelijk hoopte, at het zichzelf op.'''|Henry Feingold<ref>Geciteerd in ZYGMUNT BAUMAN, vertaald door Jan Willem Reitsma. ''De moderne tijd en de holocaust''. Boom, Amsterdam, 1998, p. 27.</ref>}} {{Cquote|'''♣ Zag mi wer die bloemen zint.'''|[[Marlène Dietrich]]}} . {{Cquote|'''Niets bleek makkelijker te vernietigen dan de privacy en de privé-moraliteit van mensen die aan niets anders denken dan aan de beveiliging van hun privéleven. Na enkele jaren van machtsuitoefening en van systematische gelijkschakeling konden de nazi’s dan ook terecht aankondigen: ‘De enige persoon in Duitsland die nog een privé-individu is, is iemand die slaapt.'''|[[Hannah Arendt]]}} . {{Cquote|'''Alles is geschiedenis. En zonder geschiedenis zijn we niets, begrijpen we niets, niets van het verleden, niets van het heden, niets van onszelf als mensensoort. Wie zijn standpunt over de oorlog in Oekraïne wil onderbouwen, raad ik aan: duik in een historisch naslagwerk. Dan weet je: niets van wat Poetin nu doet, deed Rusland niet eerder, en het stond in de sterren van de geschiedenis geschreven dat de geschiedenis zich zou herhalen.'''|[[Alicja Gescinska]] in ''De Morgen'', 15.06.22.}} . {{Cquote|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag kan je verder brengen.'''|[[Jostein Gaarder]]}} . {{Cquote|'''Terwijl ik dit schrijf, vliegen er zeer beschaafde mensen over mijn hoofd die mij proberen te vermoorden. Ze voelen geen vijandigheid tegenover mij als persoon. Ze 'doen slechts hun plicht', zoals dat heet. De meesten van hen zijn ongetwijfeld zachtmoedige en gezagsgetrouwe mannen die in hun privé-leven nooit een moord zouden overwegen. Aan de andere kant, als een van hen erin slaagt mij met een goed gemikte bom op te blazen, zal hij daar niet minder om slapen. Hij dient zijn land, dat de macht hem heeft van het kwaad te verlossen.'''|[[George Orwell]], ''England Your England, 1941}} . {{Cquote|'''Overlevingsdrang schakelt schuldgevoelens uit.'''|[[Harald Jähner]]}} . ;Kijken . [https://www.youtube.com/watch?v=VKFfwbWGdO0 '''♠ IN EUROPA, 1939-1941'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=z04hqaXKwi0 '''♠ IN EUROPA, 1940-1942'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=ivJQ3fb2keQ '''♠ IN EUROPA, 1942-1944'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=FI5TCmxLbKw '''♠ TWEEDE WERELDOORLOG I'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=qlbD_gIhfW0 '''♠ TWEEDE WERELDOORLOG II'''] . = 1939 = ♣ Sinds 1900 is warme grill-picknick op een metalen stel een gewoonte in de V.S. [[Ketchup]] deed al langer zijn intrede: in 1812 en de [[H.J. Heinz Company]] bestaat sinds 1869. Van dan af zoeken families met de auto de fraaie Amerikaanse landschappen op om te roosteren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog plooit de 'houtskoolgrillgekte' terug wegens een benzinetekort. De backyard volstaat. De BBQ-scene van [[Gone with the Wind]] maakt de Amikaans-zuidelijke traditie tot een way of life. Europa maakt er mee kennis eind jaren vijftig. BBQ is een mannenzaak, net zoals de koude oorlog. Kort na Expo '58 debuteert de onbekende Bob Dylan in [[New York (stad)|New York]]. [[Joeri Gagarin]] is op dat moment een wereldheld als de eerste mens in de ruimte. De [[kosmonaut]] is de [[astronaut]] voor. In 1961 - het jaar dat de bouw van de [[Berlijnse muur]] [https://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/724/Tunnel-onder-de-muur hoe te ontsnappen] aanvangt waait de BBQ-trend uit de V.S. over naar Europa. De [[De Telegraaf]] bericht over het roosteren van rauw vlees op een houtskoolvuur in de tuin. [[Wina Born]], de moeder van de Nederlandse keuken, noemt het een 'smakelijk oer-vermaak voor moderne mensen.' . * [[Schemeroorlog|Phony war]] . * [[Sitzkrieg]] . * [[Blitzkrieg|Blietzkrieg]] . * 1 september: Duitsland valt Polen binnen en [[Astrid Lindgren]] begint een oorlogsdagboek en hamstert boter, cacao en zeep.<ref>ASTRID LINDGREN, vertaald door Janny Middelbeek. ''Oorlogsdagboek 1939-1945''. Ploegsma, Amsterdam, 2015.</ref> . * 3 september: Engeland en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog * De werkelijke oorlog: 1940-1945 . * [[Abraham Maslow]] (1908–1970), een Amerikaans klinisch psycholoog stelt [[Piramide_van_Maslow|zijn piramide]] voor. . * [[Repressie (België)|Repressie]]: 1944-1950 . * Heropbouw: 1945-1955 . . = 1940 = [[Bestand:Land_van_Hoboken.jpg|thumb|550px|Tijdens het Duitse [[bombardement op Rotterdam]] van 14 mei verzamelen de mensen op het landgoed [[Land van Hoboken]]. Let op het modernistische [[huis Sonneveld]]. Na het bombardement dient het als eerste hulppost. De tuin is een vroeg voorbeeld van de functionalistische indeling van de buitenruimten.]] . * [[Astrid Lindgren]] gaat met enkele duizenden anderen werken bij de Zweedse brievencensuur. . ♣ 14 mei 1940: het [[Bombardement op Rotterdam]] verwoest 24.000 woningen, 80.000 mensen zijn dakloos en er zijn 900 doden. Nederland capituleert. Bergen puin liggen verspreid over de stad: fragiele, macabere en levensgevaarlijke ruïnes die op elk moment kunnen instorten, wie er woont klautert zich een weg tussen de brokstukken, de losse muren, loshangende plafonds, glasscherven, gevels die dreigen te bezwijken. In dit decor speelt het sociale leven zich af: mensen vertrekken naar het werk of komen terug, kinderen spelen op de stoep, hier organiseert de zwarte markt zich, hier gaat men winkelen, aan het sjacheren,… Waar moet al dat puin heen? Vier dagen later krijgt de heropbouw van de stad vorm in de tuin van een vooraanstaande Amsterdammer: K.P van der Mandele. De vragen zijn: wat moet er gebeuren en hoe gaat Rotterdam dit aanpakken? De oplossingen zullen nog vijf jaar op zich laten wachten. Rotterdam grijpt de ramp aan als een tabula rasa: opnieuw beginnen. Willem Witteveen stelt een plan op dat Rotterdam als havenstad uitbouwt en de oude binnenstad moderniseert. De betonnen Laurenstoren en het stadhuis overleefden het bombardement en de opruimacties. De stad wordt in een behoorlijk tempo schoongeveegd. Het duurt anderhalf jaar om de vijf miljoen kubiek aan puin te ruimen. De operatie stokt in de zomer van 1942 als alle fitte mannen aan het Oostfront nodig zijn. De haven opnieuw tot leven roepen kost vijf jaar tijd. De heropbouw van de stadskern duurt een kwarteeuw en er is zestig jaar nodig om de stad een herkenbaar gezicht te geven. De bouwstop midden in de oorlog zorgt voor een architectonische staatsgreep. Moderne architecten vinden Witteveens plannen te conservatief en geven prioriteit aan het stadsverkeer. Het pakte niet goed. Een enquête uit 1968 bestempelde Rotterdam als de stad waar niemand wou wonen.'<ref>MARK VAN ASSEN. ''Begin niet met architecten. Luister liever naar de bewoners,'' in : ''De Morgen'', 7.6.2022, p. 14 & 15.</ref> = 1941 = . * In maart overlijd [[Virginia Woolf]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=d1W7wqXD_b0 FILM]''' . * Op tweede kerstdag schrijft [[Astrid Lindgren]] dat Japan de Stille Oceaan op stelten zet: ze heeft het over de slag om [[Pearl Harbor]] op 7 december. Twee weken duurde het vooraleer het nieuws Zweden bereikte. . ;Kijken <gallery> Bestand:Woolf_by_Beresford_2.jpg|Virginia Woolf Bestand:Roger_Fry_-_Virginia_Woolf.jpg|Woolf </gallery> = 1942 = . * Lancering van de V2, dankzij een jonge en briljante ingenieur [[Wernher von Braun]]. . * Britse overgave bij Singapore aan een zwak Japans leger op 15 februari. . * Hitler houdt een toespraak, schrijft [[Astrid Lindgren]] op 12 mei. Ze wil die in haar dagboek kleven, 'maar hij is zo lang, dus heb ik er geen puf voor.' . * [[Slag om Midway]] . * De Britse landschapsschilder, pottenbakker en graveur [[Adrian Paul Allinson]] (1890-1959) schildert in het Londense exclusieve West-End (Sint James’s Square) een moestuin van de hulpbrandweer met als leuze ‘Dig for victory.’ De afbeelding is niet op de Commens. Deze wel: <gallery> File:Ministry_of_Information_Campaign_Posters,_London,_UK,_1940_D650A.jpg|Campagneposter van het Britse ministerie van informatie File:Dig_For_Victory-_Working_on_An_Allotment_in_Kensington_Gardens,_London,_1942_D8334.jpg|Kensington, Londen File:Your_Own_Vegetables_All_the_Year_Round_-_If_You_Dig_For_Victory_Now_Art.IWMPST17009.jpg|Je eigen groente, het jaar rond File:INF3-96_Food_Production_Dig_for_Victory_Artist_Peter_Fraser.jpg|Voedselproductie File:Victory_Gardeners_will_do_well_to_consult_reliable_dealers_8b08123v.jpg|Betrouwbare verkoop File:Guiding_hand_behind_the_establishment_of_many_West_coast_Victory_Gardens_8b08127v.jpg|Helpende handen en prima instructies </gallery> = 1943 = . * [[Slag om Stalingrad|Duitse overgave bij Stalingrad]]. . * Het Amerikaanse leger bedenkt de term ‘[[denazificatie]]’ om de Duitse rechterlijke macht te hervormen en de Duitse bevolking van de nazi-besmetting – die zich epidemisch had uitgebreid - te genezen of te verdelgen. Hun ‘geneeskundig’ onderzoek bij de tien miljoen aanhangers van de partij bleek onhaalbaar in 1945. De Russen schoven hun ideologie naar voor als oplossing en de pragmatische Franse en de Britten beoordelen de nazi’s hiërarchisch. Wie in een verantwoordelijke positie zat kreeg meer aandacht dan een meeloper. Daartussen zaten allerlei categorieën: zware misdadigers, misdadigers, overtreders, de onschuldigen… . . = 1944 = [[Bestand:SFP 186 - Buchenwald.webm|thumb|Filmopnames na de bevrijding van Buchenwald.]] . Concentratiekampen in de kijker: Fort van Breendonk, Dossin, Wolfenbüttel, Esterwegen, Auschwitz-eBirkenhau bij Krakau, Buchenwald bij Weimar, Sahenhausen nabij Berlijn, Therisienstad nabij Praag en ... Dachau, ongeveer 20 km ten noordwesten van München. Boedapest, het monument met de schoenen. . * Januari ** Beleg van Leningrad beëindigd. . * Februari . * Maart . * April . * Mei . * Juni ** 6: Langste dag. ** 10: [[Bloedbad van Oradour-sur-Glane]] onder leiding van [[Adolf Diekmann|Adolf Rudolf Reinhold Diekmann]] . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=jZPbIkOnpuE&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=43 BEELDFRAGMENT TROEPENOPBOUW IN PORTSMOUTH, 3 JUNI 1944]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=Ps44DRa6fAk&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=42 4 JUNI 1944]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=nzxNFdRaslA&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=41 5 JUNI 1944]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=sJpg8U7Y9oI&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=40 6 JUNI 1944]''' . * Juli ** Bomaanslag op Führer mislukt. . * Augustus ** Anne Frank opgepakt. ** Parijs is bevrijd. . * September . * Oktober . * November . * [https://www.youtube.com/watch?v=_CI-0E_jses December 1944] ** [[Glenn Miller]] verdwijnt. ** De eerste besluitwet vormt de grondslag voor de sociale zekerheid voor werknemers brengt de bestaande wetgeving omtrent pensioenen, kinderbijslag en jaarlijkse vakantie samen en verplicht de ziekte- en invaliditeitsverzekering en de werkloosheidsverzekering. . ;Kijken <gallery> </gallery> . . = 1945 = . [https://www.youtube.com/watch?v=AhyifvjSHbU '''♠ BEELDFRAGEMENT VERWOEST BERLIJN IN KLEUR (31 Min.).'''] . ;Januari . * [[Rode leger]] vindt kampen. . ;Februari . * [[Conferentie van Jalta]] . * [[Bombardement op Dresden|Bombardement van Dresden]] . * Amerikaanse verovering [[Iwo Jima]]. . ;Maart . ;April . * Dood [[Franklin Delano Roosevelt]] . * [[Hitler|zelfmoord Hitler]] . ;Mei . * Executie [[Irma Laplasse]]. . * Bij de capitulatie verklaart [[Oskar Schindler]] zijn arbeiders vrij en gaat op de vlucht. De geredden verklaren voor de geallieerden dat Schindler te goeder trouw handelde. . '''[https://www.youtube.com/watch?v=EES_u_AS71I ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 4 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=kG_d3gj2i0k ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 5 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=dX0wiVV3u3A ♠BEVRIJDING NEDERLAND 6 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=Wozskje8U-o ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 7 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=S79S_aeTr6o ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 9 MEI 1945]''' . ;Juni . De conferentie van Potsdam begin juni 1945 (na die van Jalta in datzelfde jaar en die van Teheran in 1943) toont de staatshoofden van de V.S., G.B. en de S.U. in tuinzetels. Waar zijn de Fransen? Ze zijn binnengekomen via een oprit met symmetrische bloemperken vol bloesems. Centraal een rode ster, omgeven door een plantencirkel. Hun plan is Duitsland en Berlijn opdelen in vier zones. De conferentie vindt plaats in Potsdam, dertig kilometer ten zuidwesten van Berlijn. In Schloss [[Cecilienhof]] (Im Neuen Garten 11) start de geschiedenis van de Koude Oorlog. Na de conferentie eigent de DDR zich het paleis (Engelse stijl), gebouwd door keizer Wilhelm II tijdens de Eerste Wereldoorlog toe. De tuin en het slot zijn in hun oorspronkelijke staat te bezoeken. <Gallery> File:At_Cecilienhof_Palace,_site_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany,_the_delegates_approach_the_main_entrance..._-_NARA_-_198987.jpg File:During_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany,_the_British_use_this_wing_of_Ceclienhof_Palace_as_their_headquarters._-_NARA_-_198990.jpg File:Front_of_Cecilienhof_Palace,_site_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany._Left_in_the_photo_is_the_section..._-_NARA_-_198943.jpg File:Main_entrance_to_Cecilienhof_Palace_in_Potsdam,_Germany,_site_of_the_Potsdam_Conference._In_center_of_this_bed_of..._-_NARA_-_198996.jpg File:This_is_President_Harry_S._Truman's_office_at_Cecilienhof_Palace,_site_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany...._-_NARA_-_198966.jpg File:Gen._George_C._Marshall_leaves_Cecilienhof_Palace,_scene_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany,_after_a..._-_NARA_-_198933.jpg File:This_is_the_private_dining_room_to_be_used_by_President_Harry_S._Truman_when_he_attends_the_Potsdam_Conference_at..._-_NARA_-_198970.jpg File:Gen._George_C._Marshall_passes_through_the_British_Victory_parade_in_Berlin,_Germany_during_the_Potsdam_Conference._L..._-_NARA_-_198832.jpg File:View_of_the_%22Little_White_House,%22_residence_of_President_Harry_S._Truman_in_Babelsberg,_Germany_during_the_Potsdam..._-_NARA_-_198936.jpg File:View_of_the_conference_table_at_Cecilienhof_Palace,_scene_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany._President..._-_NARA_-_198890.jpg File:View_of_the_conference_room_at_the_opening_of_the_third_day's_session_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany...._-_NARA_-_198804.jpg </Gallery> . ;Juli . * De test van de eerste atoombom in New Mexico wordt voorgesteld als een explosie van een munitiedepot om de spionagediensten te misleiden. . * Churchill weggestemd. . . ;Augustus . * Eerste nucleaire explosie, [[Enola Gay]] dropt [[Little Boy]] boven [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]]. 78.000 mensen komen direct om, eind 1945 is dat aantal bijna verdubbeld. . '''[https://www.youtube.com/watch?v=vyXlnaRX3Ys ♠ ATOOMBOM 6 AUGUSTUS 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=zoipxgOP8kw ♠ 7 AUGUSTUS 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=xLTPVjhmdlk ♠ 8 AUGUSTUS 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=GYYJ7CA0vpw ♠ 15 AUGUSTUS 1945]''' . ;September . * Executie [[Leo Vindevogel]] . ;Oktober [[File:SFP_186_-_Truemmerfrauen.webm|thumb|550px|Op donderdag 5 juli 1945 landt de Amerikaanse diplomaat Robert Murphy op Tempelhof. Op weg naar het Sovjethoofdkwartier omschrijft hij de stad als een maanlandschap. Bertholt Brecht heeft het over ‘een idee van Hitler’ dat Churchill heeft geëtst. Stunde Null breekt aan. Oriëntatie is onmogelijk, boven- noch ondergronds. De geallieerde tapijtbombardementen reduceerden de wereldstad tot een schroothoop en net voor de bevrijding zetten de Nazi’s de U-Bahntunnel onder water. Wie daar zijn toevlucht zoekt, verdrinkt. Wie het redt en de kelder verlaat, herkent de stad niet en loopt verloren. Op de Kurfürstendamm beproeven alleenstaande vrouwen hun geluk in de liefdeskiosk en in Tiergarten halen ze bomen neer als brandhoud. Het park is zo goed als kaalgekapt als Berthold Brecht de omwonenden bedankt omdat ze een zeldzame populier niet omhakken: ‘Eine Pappel steht am Karlsplatz Mitten / in der Trümmerstadt Berlin.’ De foto's van Tiergarten zijn iconisch: het overenthousiaste en ongecoördineerde tuinieren tussen de omgevallen of verhakkelde marmeren beelden hebben iets apocalyptisch. En van zodra de eerste gewassen opduiken, dienden de tuinmensen hun perceel dag en nacht te bewaken. Negen heuvels zijn getuige van de puinruiming: de [[Teufelsberg (Berlijn)|Duivelsberg]] is met zijn 115 meter de hoogste. (De andere zijn: de Groser Bunkerberg 78 meter in het Volkspark Friedrichshain en de Humboldthöhe (84 meter) in het Volkspark Humboldthain.) 2,8 miljoen Berlijners, vooral vrouwen gaan aan de slag met het puinruimen: de Trümmerfrau. Het Park am Weisen See herdenkt hen met een monument. Meer dan de helft van hen heeft geen woning. Een puinfilm uit 1948, ''Berliner Ballade'' suggereert een vrouwenoverschot in Berlijn van één man op zes vrouwen. Acht miljoen Duitsers bleven in de oorlog, waarvan ruim vijf miljoen soldaten. Eind september 1945 zijn er 8,5 miljoen Duitse soldaten krijgsgevangen en velen zijn beklagenswaardig gewond. Ze komen hinkend en rochelend de rest van hun leven door. In heel Duitsland ligt vierhonderdmiljoen kubiek puin, het volume van een berg van vier kilometer hoog. In één generatie tijd herstelt de West-Duitse industrie zich tot de op drie na grootste ter wereld en die wederopbouw was vrouwenwerk, zo gaat het verhaal. Dat suggereerde Jozef Goebbels al tijdens de oorlog. Te midden van het verwoeste Hamburg voert de propagandaminister actrices ten tonele die uitgelaten bakstenen ruimen met als boodschap dat de Duitse moreel onbreekbaar is. Vrijwillig ruimen ze straten en maken ze huizen bewoonbaar. Deze hardwerkende ''Trümmerfrauen'' brengen het naoorlogse leven opnieuw op gang en ontpoppen zich tot erotische heldinnen. Hun fotogenieke blik te midden van de even fotogenieke ruïnes is de perfecte beeldspraak voor de nieuwe gemeenschap en een maatschappij in opbouw. Architect [[Otto Bartning]] las het desolate puinlandschap als een chirurgische ingreep die een sluipende ziekte ontmaskert en het ware gezicht van het nazisme toont: een technologische gruwelmachine. Die is nu vernietigd en met elegante kleedjes en gebloemde stofjes - die totaal ongeschikt zijn voor dit smerige werk, maar de enige kledij is die hen nog rest – tonen de Trümmerfrauen de verbondenheid van de emmerketen; trots ondanks de nederlaag. Niettemin is het puinvrouwenverhaal een hardnekkige legende. In haar studie ''Mythos Trümmerfrauen'' toont de Duitse historica [[Leonie Treber]] dat de aantallen (miljoenen vrouwen) overdreven zijn en dat het fenomeen zich vooral in de oostelijke sector, de latere [[DDR]] en [[Berlijn]] voordeed. Dat beeld paste perfect bij het communisme. Dat goed uitgeruste aannemersbedrijven en de opgevorderde mannelijke werklozen die vrouwen bijstaan, bleef uit beeld, net zoals vrouwelijke terugkeer naar de traditionele haard in West-Duitsland. West-Duitse, feministische vrouwenbladen creëerden in de jaren zeventig de puinvrouwenmythe.<ref>MICHIEL HENDRYCKX. ''Altijd ergens, altijd iets. Stuttgart - Birkenkopf'', In: ''dS Weekblad'', 24.08.2019, p. 50; HARALD JÄHNER, vertaald door Anne Folkertsma & Jantsje Post. ''Wolfstijd. Duitsland en de Duitsers 1945-1955'', Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 41-42, p. 230;PIET DE MOOR. ''Berlijn. Leven in een gespleten stad'', Van Gennep, Amsterdam, 2016, p. 105-112.</ref>.]] . ;Kijken <gallery> File:B-29_Enola_Gay_w_Crews.jpg|Enola Gay File:Enola_gay_20040710_170220_1.4.jpg|Enola Gay Bestand:Madonna_of_Bruges_Altaussee_(2).jpg|De Madonna van Brugge teruggevonden. </gallery> = Kijken = <gallery> Bestand:Mussolini1.gif|Mussolini spreekt. File:Astrid_Lindgren_1924.jpg File:StatueOfAstridLindgrenStockholm.jpg Bestand:German losses after WWI.svg|Door het [[Duitse Rijk]] afgestane gebieden na de [[Eerste Wereldoorlog]] File:Bundesarchiv_Bild_119-5592-13A,_Blonde_Kinder.jpg File:Pater_Jozef_Raskin.png|[[Jozef Raskin]] File:Anti-Semitismus 1933.jpg Bestand:Reichsparteitag 1935 mod.jpg|thumb|[[Rijkspartijdag]], 1935 File:Bundesarchiv_Bild_102-16748,_Ausstellung_"Wunder_des_Lebens".jpg Bestand:Bundesarchiv Bild 146-1969-065-24, Münchener Abkommen, Ankunft Mussolini.jpg|[[Benito Mussolini|Mussolini]] en [[Adolf Hitler|Hitler]] in 1938 Bestand:Münchner Abkommen nl.svg|[[Duitse bezetting van Tsjecho-Slowakije|De deling van Tsjecho-Slowakije]], 1938–39 Bestand:Danzig Police at Polish Border (1939-09-01).jpg|[[Polen (hoofdbetekenis)|Polen]], 1939 Bestand:Rotterdam, Laurenskerk, na bombardement van mei 1940.jpg|Rotterdam na het [[Bombardement op Rotterdam|bombardement]] in 1940 Bestand:Children rounded up for deportation.JPG|Joodse kinderen worden verzameld voor deportatie Bestand:Slave laborers at Buchenwald.jpg|Ondervoede gevangenen in Buchenwald Bestand:Buchenwald corpse trailer ww2-181.jpg|Een truck volgeladen met lichamen in Buchenwald Bestand:German man holding exhumed baby from a mass grave outside the town of Suttrop.jpg|Een Duitse man houdt nabij [[Suttrop]] een opgegraven baby vast Bestand:Gusen-survivor.jpg|Ondervoede gevangene in Mauthausen-Gusen, Oostenrijk, waar vooral politieke tegenstanders zaten. Bestand:WWII-HolocaustDeaths-Pie-All.svg|Ruwe schatting van de Holocaustdoden Bestand:Corpses in the courtyard of Nordhausen concentration camp.jpg|Holocaustslachtoffers in [[Mittelbau-Dora]] Bestand:Buchenwald Ohrdruf Corpses 60630.jpg|Slachtoffers van de Holocaust bij [[Buchenwald|Buchenwald-Ohrdruf]] Bestand:Anti-Semitismus 1933.jpg|"Duitsers, verweer je! Koop niet bij Joden." (Berlijn 1933). Bestand:Bundesarchiv Bild 101I-133-0703-30, Polen, Ghetto Litzmannstadt, Torposten.jpg|[[Getto van Łódź]]: "Woongebied der Joden. Betreden verboden." (1941) Bestand:WW2-Holocaust-Europe.png|[[Concentratiekamp|Concentratie-]] en [[vernietigingskamp]]en, [[getto|getto's]] en [[deportatie]]routes Bestand:Starved bodies of prisoners who were transported to Dachau from another concentration camp, lie grotesquely as they died enroute.jpg|Sommige gevangenen stierven al onderweg naar de vernietigingskampen aan ondervoeding Bestand:Wat vonden gewone Nederlanders van de Jodenvervolging- (3-5).webm|Historicus Bart van der Boom over de vraag: 'Wat vonden gewone Nederlanders van de Jodenvervolging?' File:Hebben wij Nederlanders es gewusst- (5-5).webm|Historicus Bart van der Boom over de vraag 'Hebben wij Nederlanders ''es gewusst''?' Bestand:At the German concentration camp at Wobbelin.jpg|Overlevenden in [[Wöbbelin]] Bestand:VolarydeadJews.jpg|Sudeten-Duitse burgers uit [[Volary]] worden door Amerikaanse soldaten gedwongen om langs de lijken van 30 tijdens een dodenmars uitgehongerde Joodse vrouwen te lopen, zodat ze het niet kunnen ontkennen (11 mei 1945). Bestand:German soldiers before Arc du Carrousel 1940.jpg|thumb|Parijs 1940, Duitse soldaten poseren voor de [[Arc de Triomphe du Carrousel]] Bestand:Heinkel He 111 during the Battle of Britain.jpg|thumb|[[Heinkel He 111|Heinkel bommenwerpers]] boven Engeland, 1940 Bestand:LondonBombedWWII full.jpg|[[Londen (hoofdbetekenis)|Londen]], [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]] na een bombardement Bestand:Officers on the bridge.jpg|oktober 1941 [[Slag om de Atlantische Oceaan]] Bestand:Crusadertankandgermantank.jpg|Britse Crusader tank passeert een brandende Duitse [[Panzerkampfwagen IV|PzKpfw IV]] tank bij Tobroek, november 1941 Bestand:Europe before Operation Barbarossa, 1941 (in German).png|Europa 1941 Bestand:Operation Barbarossa corrected border.png|Duits plan voor [[Operatie Barbarossa]] |Stalingrad 1943 Bestand:Warsaw_1944.jpg|Warschau 1944 File:Birkenau_selection_on_the_platform.jpg File:Crematorium_Auschwitz_23_august_1944.gif Bestand:Sigmund Sobolewski 1992 - resistance at auschwitz.webm File:Irma_Grese.jpg Bestand:D-day allied assault routes.jpg|Aanvalsroutes 6 juni 1944 Bestand:NormandySupply edit.jpg|left|Omaha Beach in Normandië, juni 1944 Bestand:Japanese Empire2.png|Japanse Imperium 1870-1942 Bestand:Yamamoto-Isoroku.jpg|Admiraal Yamamoto Bestand:Bosbritsurrendergroup.jpg|Singapore 1942 Bestand:Cairo conference.jpg|[[Chiang Kai-shek]], [[Franklin Delano Roosevelt]] en [[Winston Churchill]] in [[Conferentie van Caïro]] op 25 november 1943. Bestand:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|Salomonseilanden File:Eva_Braun_walking_dog.jpg Bestand:USS Bunker Hill hit by two Kamikazes.jpg|left|USS Bunker Hill geraakt door Kamikazes 11 mei 1945 Bestand:Tracked landing vehicles (LVTs) approach Iwo Jima;fig14.jpg|landingsvaartuigen naderen Iwo Jima, 19 februari 1945 Bestand:Nagasakibomb.jpg|Nagasaki 1945 Bestand:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Zwaar ondervoede Joodse gevangenen in [[Buchenwald]], bij hun bevrijding op 16 april 1945 Bestand:Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945. CL3400.jpg|Hamburg 1945 Bestand:Slachtoffersww2.jpg|Slachtoffers Tweede Wereldoorlog Bestand:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|Geallieerde oorlogsleiders in Jalta 1945 Bestand:Car_in_Oradour-sur-Glane4.jpg Bestand:Oradour-sur-glane.jpg|[[Oradour-sur-Glane]] Bestand:Een_van_de_105_huizen_die_door_de_Duitsers_in_brand_zijn_gestoken_als_represaill,_Bestanddeelnr_901-0092.jpg|Eén van de 105 verwoeste huizen in Putten. Bestand:Administratie_van_de_afgevoerden_en_vermisten_door_de_heer_Punt._Hij_is_de_eigen,_Bestanddeelnr_901-0019.jpg|Administratie van de afgevoerden en vermisten (2 november 1945) Bestand:Vrouwtje_van_Putten_Herdenkingshof_Dorpsstraat_OudeRijksweg_Putten2.JPG|Herdenkingspark </gallery> = ♣ De Nazituin = [[File:Bookbits - 2011-06-08 Erik Larson-In the Garden of Beasts.vorb.oga|thumb|550px|♣ Erik Larson (1954) vertelt in zijn boek ''In The Garden of Beasts: Love, Terror, and An American Family in Hitler's Berlin'' over de carrière van de Amerikaanse ambassadeur in Duitsland, William Dodd die van 1933 tot 1937 met zijn dochter in Berlijn woont. Aanvankelijk hoopt hij op een gematigde nazi-regering. Zijn dochter Martha is gescheiden van een bankier en raakt verstrikt in opwindende liaisons met het Gestapo hoofd Rudolf Diels, de Sovjet attaché en de spion Boris Vinogradov. Binnen enkele maanden raken de Dodd's zich bewust van het nazikwaad. De titel van dit waargebeurde verhaal is een vertaling van Tiergarten, de dierentuin in Berlijn. Toch is dierentuin te eufemistisch, beestentuin zou beter zijn. Het boek is in het Frans vertaald: ''Dans le jardin de la bête''.]] [[File:Vrouw tuiniert in moestuin, Bestanddeelnr 901-0053.jpg|thumb|550px|Op deze foto uit 1945 zien we een tuinierende vrouw in [[Gelderland]] ([[Putten (plaats)|Putten]]). Gedurende elke oorlog is een moestuin belangrijk omwille van de voedselproductie. Groenten en fruit verbouwen wordt tijdens de Eerste Wereldoorlog aangemoedigd door het Nederlandse Ministerie van Landbouw. Tuinieren kan in de achtertuin, in parken, op braakland, op sportvelden... Omdat niet iedereen even groene vingers heeft, verschijnt in 1917 ''Iedereen tuinier in oorlogstijd.'' In tijden van schaarste is de mond minder kritisch. Nu komen ook kat en kat, aardappelschillen en wortelloof op het menu. Het ''Kookboek voor den crisistijd'' uit 1918 vermeldt (met weinig enthousiasme) stamppot van radijsloof en brandnetelsoep. Gestoofd wortelloof snij je in stukjes, kook je minstens een uur om daarna te stoven met boter en muskaatnoot. ‘Een aanwinst is deze groente alleen in tijden van duurte of schaarste.’ Tijdens de Tweede Wereldoorlog stimuleert de overheid dit particuliere initiatief opnieuw. ''Hoe leg ik zelf een moestuin aan? van J.M. Riemens verschijnt in 1940. Boeken en brochures stimuleren de zelfvoorzienigheid. In 1941 verschijnt ''Van tuin tot tafel, Handleiding voor kleinen tuinbezitter en huisvrouw voor het zelfkweeken, het bewaren en het bereiden van groenten, enz. in het bijzonder in dezen tijd'' en in 1944 geeft de Directie van den Landbouw, Tuinbouwvoorlichtingsdienst dit uit: ''Mais in uw moestuin, handleiding voor den verbouw van mais als tuingewas.''<ref>CHARLOTTE KLEYN. ''Crisiskoken. Wildplukken, moestuinen en wortelgroen, in: https://allardpierson.nl/blog, 6.04.2020.''</ref> Uitgerekend hier in Putten vond op 1 oktober 1944 een vergeldingsrazzia plaats, vergelijkbaar met het [[Bloedbad van Oradour-sur-Glane]]. 552 mannen kwamen om het leven. In de herdenkingshof staat "het Vrouwtje van Putten", een rouwende vrouw met een zakdoek, kijkend naar de kerk en het vertrek van de mannen. Achtenveertig mannen keerden terug na de oorlog. Ze werden met onbegrip en wantrouwen onthaald.]] [[Bestand:Zigmunt_Bauman_na_20_Forumi_vydavciv.jpg|thumb|550px|Zygmunt Bauman (1925-2017), een Pools-Brits socioloog en filosoof van Joodse afkomst doceerde aan de Universiteit van Warschau, Tel Aviv en Leeds. Bauman werd geboren in Polen en vluchtte als tiener naar de Sovjet-Unie. Na zijn pensionering is Bauman het productiefst en voelt hij zich vrij om te publiceren. In 1989 verschijnt ''De moderne tijd en de Holocaust''. Hierin vraagt hij zich af hoe het komt dat we zo weinig leerden van de Holocaust. Zijn conclusie: ‘Omdat we de Holocaust buiten de normale gang van de geschiedenis plaatsen’ als abnormaliteit, unicum, eenmalige gekte. Zo sust de mens zijn geweten. Bauman bestrijdt de aberratiegedachte en wijst op recente genocides. Hij omschrijft de moderniteit, de cultuur sinds de Verlichting als een horticultuur, gekenmerkt door een fundamenteel wantrouwen in de natuur en een streven naar een ambitieus zelfvertrouwen. Plannenmakers met dit streven noemt hij 'tuinlieden' die de maatschappij bewerken als maagdelijke grond met een vakkundig ontwerp, rigoureus te cultiveren. Voor de moderne macht is de ''mensheid'' almachtig groots en ''individuen'' onbeholpen klein. In hun onderdanigheid vallen ze te verbeteren als het snoeien of het ontwortelen van planten of als het te fokken vee. De nationaal-socialistische ideoloog R.W. Darré gebruikte dit beeld voor het 'volkische bevolkingsbeleid' in zijn ''Marriage laws an the principle of breeding uit 1930.]] De Pools-Joodse [[:en:Esther_Nisenthal_Krinitz|Esther Nisenthal]] (1927-2001) groeide op in een gehucht en leerde er naaien bij een naaister toen ze negen was. Vier jaar later zette de nazi-invasie het plattelandsleven aldaar op zijn kop. Later naaide ze haar verhaal in taferelen.<ref>https://www.avam.org/event-details/virtual-tour-the-art-of-esther-krinitz</ref> Eén afbeelding toont een tuin onder het regime. Ze schrijft haar ervaring neer in een tafereel dat kan doorgaan als de Nazituin: een bezette akker, planten staan er in rechte rijen, onkruid (een verwijzing naar de Joden) is er niet. Het is met wortel uitgerukt of verdelgd met sproeistoffen, verwijzend naar de gifgassen gebruikt in de kampen, het [[Zyklon B]], (mede) ontwikkeld door de Jood [[Fritz Haber]] die tijdens de Eerste Wereldoorlog de gifgassen nabij Ieper in West-Vlaanderen introduceerde. Bauman: 'Behalve een 'ordelijk' tuinontwerp heeft de tuin gereedschappen en grondstoffen nodig. Wanorde (onkruid, een plaag...) is een bedreiging en de door de mens bedachte 'orde' staat in relatie tot het beschikbare gereedschap en de grondstoffen. De orde bepaalt wat relevant is en wat nutteloos is en rechtvaardigt zo de bezigheden van de tuinman. De helft van de mensen draagt een uniform. En dat was niet alleen in nazi Duitsland zo. 'Tegen het einde van de oorlog liep in Groot-Brittannië 25 procent van de beroepsbevolking in uniform, in Amerika was dat 18 procent, in de Sovjet-Unie 16 procent' schrijft [[Niall Ferguson]].<ref>NIALL FERGUSON, vertaald door André Haacke & Ruud van der Helm. ''Het plein en de toren. Verborgen netwerken uit de geschiedenis'', Hollands Diep, Amsterdam, 2017, p.272-274.</ref> In die optiek is genocide werk voor tuinlui, niemand gaat vrijuit. Ook de geallieerde legers niet. 'Tuinieren is een te klaren klus waarbij het tuinontwerp het onkruid bepaalt. In elke tuin is iets te verdelgen. Verdelgen is scheppende, geen destructieve arbeid, die niet verschilt van andere bezigheden waarin de aanleg en het onderhoud van de tuin samengaan. In elke opvatting van de maatschappij als tuin worden bepaalde delen van de maatschappelijke leefwereld tot onkruid bestempeld. Zoals alle vormen van onkruid zijn ook deze af te scheiden, in te perken, bijeen te houden, te verwijderd en buiten de grenzen van de maatschappij te plaatsen. Als de methode onvoldoende blijkt, mag er worden gedood.' Stalin en Hitler schakelen hun slachtoffers uit om een efficiëntere, morelere en fraaiere wereld te creëren. Een communistische wereld. Of een raszuivere, arische wereld. In elk geval een harmonieuze, conflictvrije, ordelijke, beheerste wereld die dociel zijn leiders gehoorzaamde. Mensen die waren besmet met de onuitwisbare schandvlek van hun verleden of afkomst pasten niet in een die smetteloze, gezonde en glanzende wereld. Net als het onkruid waren ze onverbeterlijk. Ze konden niet worden verbeterd of heropgevoed.'<ref>Zie: ZYGMUNT BAUMAN, vertaald door Jan Willem Reitsma. ''De moderne tijd en de holocaust.'' Boom, Amsterdam, 1998, p. 119-121; p. 144-146.</ref> Met een vredesverklaring houdt een oorlog niet op. In de geesten en in de realiteit leeft hij verder. Moeders krijgen hun kapotgeschoten kinderen niet terug en bij hun man die terugkeerde, groeien de ontbrekende ledematen niet terug. Na de Eerste Wereldoorlog blijft een stuk schrapnel Louis Ferdinant Celine kwellen en nagenoeg het hele oeuvre van Herman Dirk van Dodeweerd (Amsterdam 1929–Potsdam 2018), bekend als [[Armando]] is een terugblik op de Tweede Wereldoorlog. Hij groeide op in de buurt van [[Kamp Amersfoort]] met zijn zogenaamde 'Rozentuin' waar rechtstaan een straf was. Rozen waren er niet te zien, hun doornen des te meer. Een greep uit zijn oeuvre: ''De SS'ers'' (1967), ''Dagboek van een dader'' (1973), ''Aantekeningen over de vijand'' (1981), ''Uit Berlijn'' (1982) en ''Machthebbers'' (1983). In 1988 reduceert zijn ''De straat en het struikgewas'' de mens is tot een werktuig van de geschiedenis. Quotes van Bismarck, Kant, Nietzsche associëren die geschiedenis met onrecht en macht. De deeltitel brengt ons in de buurt van de tuin. ‘Het struikgewas’ is de plek waar zich de oorlogsgruwel zich afspeelt. De naoorlogse schoonheid van het bos, de lieflijke hei, het idyllisch struikgewas en het overgangsgebied van de bosrand kan het hoofdpersonage nooit meer op één wijze bekijken. Ze misleiden: daar stak een jongen een soldaat neer. Daar zijn gevangenen begraven. Armando’s herinnering aan landschappen en tuinen flitst naar een vooroorlogs, speels en kinderlijk verleden, de oorlog vol geweld en de naoorlogse periode. De herinneringen maken de natuur, het struikgewas en het landschap medeplichtig aan de gruwel. In plaats van een stille getuige te zijn ziet Armando drie realiteiten in één. Die van voor, tijdens en na de oorlog. Bij de lommerrijke bomen denkt hij aan klimmende kinderen én aan het hakken van het brandhout dat hen warm houdt tijdens de oorlogsjaren. De heide waar het kind achterop de vaderlijke fiets schaterlacht, dampt tijdens de oorlogsjaren van de lijkengeur. Nadien is er niets meer van te merken: autos razen er overheen, net zoals op zijn speelplein en voetbalveldje. Daar was ooit een concentratiekamp. De schoonheid van de natuur is een schizofrene paradox. Ze is mooi, een verrader en biedt troost. De argwaan die ze oproept is te vergelijken met de inwisselbare posities van daders en slachtoffers. Vandaag dader, morgen slachtoffer en omgekeerd. . = Onkruid = ''''Hij die de tuinplanten aan hun lot overlaat zal spoedig tot zijn verrassing merken dat de tuin door onkruid overwoekerd raakt en dat zelfs de aard van de planten fundamenteel is veranderd. Als de tuin derhalve de kweekplaats voor deze planten moet blijven, met andere woorden, als deze zich wil verheffen boven de harde wetten van de natuur, is de vormgevende wilskracht van de tuinman noodzakelijk, een tuinman die, door voorwaarden voor voorspoedige groei te scheppen, of door schadelijke invloeden weg te nemen, of beide, zorgvuldig zorgt voor wat zorg behoeft, en genadeloos het onkruid verdelgt dat de betere planten van voedsel, lucht en zonlicht zou beroven. [...] Zo wordt duidelijk dat vraagstukken omtrent de voortplanting niet triviaal voor de politieke gedachtenvorming zijn, maar dat deze tot de centrale overwegingen behoren, en dat de antwoorden moeten voortvloeien uit de spirituele, ideologische houding van een volk. We moeten zelfs stellen dat een volk slechts een geestelijk en moreel evenwicht kan bereiken als een goed doordacht voorplantingsprogramma een centrale plaats in de cultuur inneemt.''''<ref>Geciteerd in ZYGMUNT BAUMAN, vertaald door Jan Willem Reitsma. ''De moderne tijd en de holocaust.'' Boom, Amsterdam, 1998, p. 144 & 257.</ref> . = Overwoekeren = De moderne wereld kenmerkt zich sinds de Verlichting door een 'activistische, manipulatieve benadering van de natuur. 'De wetenschap werd niet om zichzelf beoefend, maar werd vooral beschouwd als een ontzagwekkend krachtig instrument dat degene die het beoefende in staat stelde om de werkelijkheid te verbeteren, naar menselijk idee en ontwerp om te vromen, en deze bij te staan in haar drang tot zelfvervolmakingen. De tuinbouw en de medische wetenschap leverden de archetypes van de constructieve mentaliteit, terwijl de normaliteit, gezondheid of sanering de archemetaforen voor de menselijke werkzaamheden en taken bij het beheer van de menselijke aangelegenheden boden. Het menselijk bestaan en de menselijke samenleving werden onderworpen aan planning en administratie. Net als tuinplanten of levende organismen konden deze niet aan hun lot worden overgelaten, omdat ze anders door onkruid overwoekerd zouden worden. Tuinieren en medicijnen zijn functioneel onderscheiden vormen van dezelfde activiteit: nuttige elementen die zijn voorbehouden om te leven en te gedijen, te scheiden en isoleren van schadelijke, ziekelijke elementen die moeten worden uitgeroeid. Hitlers taalgebruik en retorica zaten vol beelden van ziekte, infectie, overwoekering, verrotting en pestilentie.' (BAUMAN, p. 96-97). . = Sterilisatie en fok = Heinrich Himmler (1900–1945), de leider van de SS en de NSDAP en mede hoofdverantwoordelijk voor de Holocaust is landbouwwetenschapper van opleiding en net zoals de veredeling van paarden of koeien kiest hij nauwgezet zijn SS'ers uit. De Duitse bioloog Erwin Baur en de antropoloog Martin Stämmler bevestigen dit denken. 'Iedere boer weet dat, als hij de beste exemplaren van zijn vee zou slachten zonder dat ze zich hebben voortgeplant en in plaats daarvan met inferieure dieren zou fokken, zijn veestapel hopeloos achteruit zou gaan. Deze vergissing, die geen enkele boer zou maken met de dieren die hij fokt en de gewassen die hij verbouwt, laten wij in ons midden op grote schaal toe. Als schadeloosstelling voor onze menselijkheid van heden moeten we er voor zorgen dat deze inferieure mensen zich niet voortplanten. Een eenvoudige operatie van slechts enkele minuten kan dit onverwijld mogelijk maken. [...] Niemand stemt sterker met de nieuwe sterilisatiewatten in dan ik, maar ik blijf herhalen dat dit nog maar het begin is. [...] De opdracht is om mensen tegen overwoekering door het onkruid te beschermen.' . = De tuin van Mussolini = . {{Cquote|'''Onverschilligheid is de ballast van de geschiedenis.'''|[[Antonio Gramsci]]}} . {{Cquote|'''De oude wereld is stervend en de nieuwe wereld vecht om geboren te worden: het is nu het tijdperk van monsters.'''|[[Antonio Gramsci]]}} . ♣ Rome. Eén toespraak in het Italiaanse parlement tegen [[Benito Mussolini|Mussolini]] is voldoende om [[Antonio Gramsci]] (1891-1937) in 1926 te veroordelen tot een ballingschap op het eiland [[Ustica]] en tien jaar gevangenis. Daar schrijft hij zijn dertig ''Gevangenisgeschriften'' die als smokkelwaar hun weg vinden naar een breed communistisch publiek. Zijn stelling dat de heersende klasse behalve de staat en de economie, ook de cultuur domineren (en bijgevolg dus de tuin) doet hem pleiten voor de prioritaire verovering van de culturele macht op de politieke macht. Dat kan door de intellectuelen en de media. Na zijn vrijlating in 1937 overlijdt hij in een ziekenhuis in Rome. Hij ligt begraven op het [[Protestants kerkhof van Rome]], het Cimitero Acattolico. Tijdens een avondlijke omzwerving arriveert de Nederlandse publiciste [[Rosita Steenbeek]] in het ommuurde park van [[Villa Torlonia (Rome)|Villa Torlonia]]. Op het landgoed rust een vloek, toeristische gidsen spreken er in tegenstelling tot Villa Borghese of de Villa Doria Pamphilj nauwelijks over. Die avond is er een concert en ze kan binnenlopen. Mussolini leidde hier van 1925 tot 1943 een wat teruggetrokken bestaan. Zijn vrouw, donna Rachele, verbouwt in de tuin wat maïs en aardappelen om het Italiaanse volk ten voorbeeld te zijn en aan te moedigen om de hongerplaag aan te pakken. Mussolini huurt de villa voor één symbolische ??? aan ??? Sinds ze eind achttiende eeuw in de adelstand verheven is, resideert hier de rijke bankiersfamilie Torlonia. Die toverden de oude wijngaarden en de artisjokvelden aan de stadsrand om in parkachtig landschap vol prielen, paden en paardenstallen. Er is een bouwvallige tempel, een namaakruïne, een theater, een obelisk met cryptische hiërogliefen, vijvers met watervallen en fonteinen, citroenbomen, ceders, oleanders en palmen in alle vormen en maten. De oranjerie verbouwt Mussolini tot een filmzaal. Het aangrenzende gebouw schenkt hij aan een filmschool, er zich terdege van bewust dat het nieuwe medium de perfecte propaganda voor zijn regime is. Als Steenbeek zijn royaal sprookjeskasteel met Romeinse zuilen, torentjes, balkons en koepels opmerkt, denkt ze aan de Efteling. Op de glaskunst ontwaart ze zwaluwen, pauwen, eksters en zwanen. De exotische bomen werpen hun schaduw over het grindpad. De vijver glanst in de donkere nacht en lijkt op een zwart gat naar de onderwereld. Onder de tuinen liet El Duce twee bunkers bouwen om te schuilen voor de geallieerde bommen of bij een mogelijke gasaanval. Er is een Etruskische kelder gevonden (?) of vindplaats en de Joodse catacomben, ontdekt in 1918 zijn ouder zijn dan de christelijke. Als El Duce in 1943 vlucht, kamperen Amerikanen en Britten in de villa en het park. Bij hun aftocht zijn de landerijen en de verblijven uitgewoond. <ref>ROSITA STEENBEEK. ''Rome''. Ambo|Anthos, Amsterdam, 2017, p. 375 ev.</ref> = Bronnen = al656v9qdeq7cslsv1iad82vdtd28s0 429493 429492 2026-09-09T12:01:40Z Benedict Wydooghe 14251 429493 wikitext text/x-wiki [[File:Digging_for_victory,_1941_(5278990531).jpg|thumb|550px|Digg for Victory in Brisbane, Queensland, Australia 1941. State Library of Queensland, propagandafoto of niet?]] <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 2_TWEEDE WERELDOORLOG (1938-1945)'''</big> . [[File:A group of boys set to work creating an allotment on a bomb site in London during 1942. D8956.jpg|thumb|550px|Een groep jongens aan het werk met rieken en spades legt een volkstuin aan op een inslagkrater van een bom. 1942, East End of London. Ooit stond hier een huis. Collectie Imperial War Museum.]] [[File:Binnenplaats_kazerne_dossin.jpg|thumb|550px|Kazerne Dossin. Een vergelijking tussen de deportatie van Antwerpse Joden en die uit Brussel, levert markante verschillen op. In Brussel werden minder Joden opgepakt, en veel zou te maken hebben met het activisme van de lokale politie. Het historisch onderzoek naar dit soort collaboratie is niet zo eenvoudig. Een eerste wetenschappelijke studie verscheen in [[1977]], vijfendertig jaar na de feiten. De historicus [[Marcel Liebman]] belicht de dubieuze Antwerpse autoriteiten. In 1994, 1999 en 2000 volgen publicaties van [[Jan Velaers]], [[Herman Van Goethem]] en [[Lieven Saerens]]. Allen worden geïntimideerd met smaad of juridische vervolging. [[Leo Delwaide (burgemeester)|Leo Delwaide]] (overleden in 1978 en de naamgever aan het [[Delwaidedok]]) was oorlogsburgemeester van Antwerpen en de Nieuwe Orde gunstig gezind. Hij werkt met zijn politiekorps en de hoofdcommissaris [[Jozef De Potter]] mee aan de razzia's en de Jodendeportatie. Het Brusselse politiekorps laat de zaak meer op zijn beloop. In Antwerpen kunnen de Duitsers als vanzelf rekenen op de medewerking bij de anti-Joodse ingrepen en de razzia's. Delwaide concentreerde zijn 'zwarte' agenten (minder dan 15 procent van het korps) in de Jodenbuurt bij de Keyserlei, wijk nummer zes. Daar gaan ze zich te buiten aan 'geweld, diefstal en straatterreur, overigens niet alleen tegenover Joden.'<ref>MARC REYNEBEAU. ''Het selectieve geheugen van Leo Delwaide''. In ''De Standaard'', 12.02.2019, p. 16 & 17; HERMAN VAN GOETHEM. ''1942. Het jaar van de stilte'', Polis-Cossee, 2019.</ref> Een agent die de Joden weigert aan te pakken krijgt een tuchtstraf van de burgemeester. Leo Delwaide wil in die dagen het politiekorps militariseren en nazificeren. De politieschool zou de rekruten leren om het bevel 'zonder medelijden' en 'zonder oordeel' op te volgen. Als de krijgskansen eind 1942 keren, keren de burgemeester, de hoofdcommissaris en een deel van de ambtenaren hun kar en kiezen ze voor het verzet. Herman Van Goethem omschrijft de ommekeer als 'wit dat pijn doet aan de ogen', een breed gedragen idee. Lieven Saerens: tot dan verzet de regering in ballingschap zich niet tegen de bestuurlijke collaboratie van de antisemitische [[Leopold III van België|Leopold III]] of van [[kardinaal Van Roey]]. Die laatste vindt Joden alleen interessant om te bekeren.]] . {{Cquote|'''De Endlösung markeerde de kruising waar het Europese industriële systeem in de fout ging: in plaats van het leven te veraangenamen, zoals de Verlichting aanvankelijk hoopte, at het zichzelf op.'''|Henry Feingold<ref>Geciteerd in ZYGMUNT BAUMAN, vertaald door Jan Willem Reitsma. ''De moderne tijd en de holocaust''. Boom, Amsterdam, 1998, p. 27.</ref>}} {{Cquote|'''♣ Zag mi wer die bloemen zint.'''|[[Marlène Dietrich]]}} . {{Cquote|'''Niets bleek makkelijker te vernietigen dan de privacy en de privé-moraliteit van mensen die aan niets anders denken dan aan de beveiliging van hun privéleven. Na enkele jaren van machtsuitoefening en van systematische gelijkschakeling konden de nazi’s dan ook terecht aankondigen: ‘De enige persoon in Duitsland die nog een privé-individu is, is iemand die slaapt.'''|[[Hannah Arendt]]}} . {{Cquote|'''Alles is geschiedenis. En zonder geschiedenis zijn we niets, begrijpen we niets, niets van het verleden, niets van het heden, niets van onszelf als mensensoort. Wie zijn standpunt over de oorlog in Oekraïne wil onderbouwen, raad ik aan: duik in een historisch naslagwerk. Dan weet je: niets van wat Poetin nu doet, deed Rusland niet eerder, en het stond in de sterren van de geschiedenis geschreven dat de geschiedenis zich zou herhalen.'''|[[Alicja Gescinska]] in ''De Morgen'', 15.06.22.}} . {{Cquote|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag kan je verder brengen.'''|[[Jostein Gaarder]]}} . {{Cquote|'''Terwijl ik dit schrijf, vliegen er zeer beschaafde mensen over mijn hoofd die mij proberen te vermoorden. Ze voelen geen vijandigheid tegenover mij als persoon. Ze 'doen slechts hun plicht', zoals dat heet. De meesten van hen zijn ongetwijfeld zachtmoedige en gezagsgetrouwe mannen die in hun privé-leven nooit een moord zouden overwegen. Aan de andere kant, als een van hen erin slaagt mij met een goed gemikte bom op te blazen, zal hij daar niet minder om slapen. Hij dient zijn land, dat de macht hem heeft van het kwaad te verlossen.'''|[[George Orwell]], ''England Your England, 1941}} . {{Cquote|'''Overlevingsdrang schakelt schuldgevoelens uit.'''|[[Harald Jähner]]}} . ;Kijken . [https://www.youtube.com/watch?v=VKFfwbWGdO0 '''♠ IN EUROPA, 1939-1941'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=z04hqaXKwi0 '''♠ IN EUROPA, 1940-1942'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=ivJQ3fb2keQ '''♠ IN EUROPA, 1942-1944'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=FI5TCmxLbKw '''♠ TWEEDE WERELDOORLOG I'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=qlbD_gIhfW0 '''♠ TWEEDE WERELDOORLOG II'''] . = 1939 = ♣ Sinds 1900 is warme grill-picknick op een metalen stel een gewoonte in de V.S. [[Ketchup]] deed al langer zijn intrede: in 1812 en de [[H.J. Heinz Company]] bestaat sinds 1869. Van dan af zoeken families met de auto de fraaie Amerikaanse landschappen op om te roosteren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog plooit de 'houtskoolgrillgekte' terug wegens een benzinetekort. De backyard volstaat. De BBQ-scene van [[Gone with the Wind]] maakt de Amikaans-zuidelijke traditie tot een way of life. Europa maakt er mee kennis eind jaren vijftig. BBQ is een mannenzaak, net zoals de koude oorlog. Kort na Expo '58 debuteert de onbekende Bob Dylan in [[New York (stad)|New York]]. [[Joeri Gagarin]] is op dat moment een wereldheld als de eerste mens in de ruimte. De [[kosmonaut]] is de [[astronaut]] voor. In 1961 - het jaar dat de bouw van de [[Berlijnse muur]] [https://anderetijden.nl/programma/1/Andere-Tijden/aflevering/724/Tunnel-onder-de-muur hoe te ontsnappen] aanvangt waait de BBQ-trend uit de V.S. over naar Europa. De [[De Telegraaf]] bericht over het roosteren van rauw vlees op een houtskoolvuur in de tuin. [[Wina Born]], de moeder van de Nederlandse keuken, noemt het een 'smakelijk oer-vermaak voor moderne mensen.' . * [[Schemeroorlog|Phony war]] . * [[Sitzkrieg]] . * [[Blitzkrieg|Blietzkrieg]] . * 1 september: Duitsland valt Polen binnen en [[Astrid Lindgren]] begint een oorlogsdagboek en hamstert boter, cacao en zeep.<ref>ASTRID LINDGREN, vertaald door Janny Middelbeek. ''Oorlogsdagboek 1939-1945''. Ploegsma, Amsterdam, 2015.</ref> . * 3 september: Engeland en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog * De werkelijke oorlog: 1940-1945 . * [[Abraham Maslow]] (1908–1970), een Amerikaans klinisch psycholoog stelt [[Piramide_van_Maslow|zijn piramide]] voor. . * [[Repressie (België)|Repressie]]: 1944-1950 . * Heropbouw: 1945-1955 . . = 1940 = [[Bestand:Land_van_Hoboken.jpg|thumb|550px|Tijdens het Duitse [[bombardement op Rotterdam]] van 14 mei verzamelen de mensen op het landgoed [[Land van Hoboken]]. Let op het modernistische [[huis Sonneveld]]. Na het bombardement dient het als eerste hulppost. De tuin is een vroeg voorbeeld van de functionalistische indeling van de buitenruimten.]] . * [[Astrid Lindgren]] gaat met enkele duizenden anderen werken bij de Zweedse brievencensuur. . ♣ 14 mei 1940: het [[Bombardement op Rotterdam]] verwoest 24.000 woningen, 80.000 mensen zijn dakloos en er zijn 900 doden. Nederland capituleert. Bergen puin liggen verspreid over de stad: fragiele, macabere en levensgevaarlijke ruïnes die op elk moment kunnen instorten, wie er woont klautert zich een weg tussen de brokstukken, de losse muren, loshangende plafonds, glasscherven, gevels die dreigen te bezwijken. In dit decor speelt het sociale leven zich af: mensen vertrekken naar het werk of komen terug, kinderen spelen op de stoep, hier organiseert de zwarte markt zich, hier gaat men winkelen, aan het sjacheren,… Waar moet al dat puin heen? Vier dagen later krijgt de heropbouw van de stad vorm in de tuin van een vooraanstaande Amsterdammer: K.P van der Mandele. De vragen zijn: wat moet er gebeuren en hoe gaat Rotterdam dit aanpakken? De oplossingen zullen nog vijf jaar op zich laten wachten. Rotterdam grijpt de ramp aan als een tabula rasa: opnieuw beginnen. Willem Witteveen stelt een plan op dat Rotterdam als havenstad uitbouwt en de oude binnenstad moderniseert. De betonnen Laurenstoren en het stadhuis overleefden het bombardement en de opruimacties. De stad wordt in een behoorlijk tempo schoongeveegd. Het duurt anderhalf jaar om de vijf miljoen kubiek aan puin te ruimen. De operatie stokt in de zomer van 1942 als alle fitte mannen aan het Oostfront nodig zijn. De haven opnieuw tot leven roepen kost vijf jaar tijd. De heropbouw van de stadskern duurt een kwarteeuw en er is zestig jaar nodig om de stad een herkenbaar gezicht te geven. De bouwstop midden in de oorlog zorgt voor een architectonische staatsgreep. Moderne architecten vinden Witteveens plannen te conservatief en geven prioriteit aan het stadsverkeer. Het pakte niet goed. Een enquête uit 1968 bestempelde Rotterdam als de stad waar niemand wou wonen.'<ref>MARK VAN ASSEN. ''Begin niet met architecten. Luister liever naar de bewoners,'' in : ''De Morgen'', 7.6.2022, p. 14 & 15.</ref> = 1941 = . * In maart overlijd [[Virginia Woolf]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=d1W7wqXD_b0 FILM]''' . * Op tweede kerstdag schrijft [[Astrid Lindgren]] dat Japan de Stille Oceaan op stelten zet: ze heeft het over de slag om [[Pearl Harbor]] op 7 december. Twee weken duurde het vooraleer het nieuws Zweden bereikte. . ;Kijken <gallery> Bestand:Woolf_by_Beresford_2.jpg|Virginia Woolf Bestand:Roger_Fry_-_Virginia_Woolf.jpg|Woolf </gallery> = 1942 = . * Lancering van de V2, dankzij een jonge en briljante ingenieur [[Wernher von Braun]]. . * Britse overgave bij Singapore aan een zwak Japans leger op 15 februari. . * Hitler houdt een toespraak, schrijft [[Astrid Lindgren]] op 12 mei. Ze wil die in haar dagboek kleven, 'maar hij is zo lang, dus heb ik er geen puf voor.' . * [[Slag om Midway]] . * De Britse landschapsschilder, pottenbakker en graveur [[Adrian Paul Allinson]] (1890-1959) schildert in het Londense exclusieve West-End (Sint James’s Square) een moestuin van de hulpbrandweer met als leuze ‘Dig for victory.’ De afbeelding is niet op de Commens. Deze wel: <gallery> File:Ministry_of_Information_Campaign_Posters,_London,_UK,_1940_D650A.jpg|Campagneposter van het Britse ministerie van informatie File:Dig_For_Victory-_Working_on_An_Allotment_in_Kensington_Gardens,_London,_1942_D8334.jpg|Kensington, Londen File:Your_Own_Vegetables_All_the_Year_Round_-_If_You_Dig_For_Victory_Now_Art.IWMPST17009.jpg|Je eigen groente, het jaar rond File:INF3-96_Food_Production_Dig_for_Victory_Artist_Peter_Fraser.jpg|Voedselproductie File:Victory_Gardeners_will_do_well_to_consult_reliable_dealers_8b08123v.jpg|Betrouwbare verkoop File:Guiding_hand_behind_the_establishment_of_many_West_coast_Victory_Gardens_8b08127v.jpg|Helpende handen en prima instructies </gallery> = 1943 = . * [[Slag om Stalingrad|Duitse overgave bij Stalingrad]]. . * Het Amerikaanse leger bedenkt de term ‘[[denazificatie]]’ om de Duitse rechterlijke macht te hervormen en de Duitse bevolking van de nazi-besmetting – die zich epidemisch had uitgebreid - te genezen of te verdelgen. Hun ‘geneeskundig’ onderzoek bij de tien miljoen aanhangers van de partij bleek onhaalbaar in 1945. De Russen schoven hun ideologie naar voor als oplossing en de pragmatische Franse en de Britten beoordelen de nazi’s hiërarchisch. Wie in een verantwoordelijke positie zat kreeg meer aandacht dan een meeloper. Daartussen zaten allerlei categorieën: zware misdadigers, misdadigers, overtreders, de onschuldigen… . . = 1944 = [[Bestand:SFP 186 - Buchenwald.webm|thumb|Filmopnames na de bevrijding van Buchenwald.]] . Concentratiekampen in de kijker: Fort van Breendonk, Dossin, Wolfenbüttel, Esterwegen, Auschwitz-eBirkenhau bij Krakau, Buchenwald bij Weimar, Sahenhausen nabij Berlijn, Therisienstad nabij Praag en ... Dachau, ongeveer 20 km ten noordwesten van München. Boedapest, het monument met de schoenen. . * Januari ** Beleg van Leningrad beëindigd. . * Februari . * Maart . * April . * Mei . * Juni ** 6: Langste dag. ** 10: [[Bloedbad van Oradour-sur-Glane]] onder leiding van [[Adolf Diekmann|Adolf Rudolf Reinhold Diekmann]] . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=jZPbIkOnpuE&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=43 BEELDFRAGMENT TROEPENOPBOUW IN PORTSMOUTH, 3 JUNI 1944]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=Ps44DRa6fAk&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=42 4 JUNI 1944]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=nzxNFdRaslA&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=41 5 JUNI 1944]''' . ♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=sJpg8U7Y9oI&list=PLRvKvDK-E7Kq55glTLGYVykXr1HAWKqRi&index=40 6 JUNI 1944]''' . * Juli ** Bomaanslag op Führer mislukt. . * Augustus ** Anne Frank opgepakt. ** Parijs is bevrijd. . * September . * Oktober . * November . * [https://www.youtube.com/watch?v=_CI-0E_jses December 1944] ** [[Glenn Miller]] verdwijnt. ** De eerste besluitwet vormt de grondslag voor de sociale zekerheid voor werknemers brengt de bestaande wetgeving omtrent pensioenen, kinderbijslag en jaarlijkse vakantie samen en verplicht de ziekte- en invaliditeitsverzekering en de werkloosheidsverzekering. . ;Kijken <gallery> </gallery> . . = 1945 = . [https://www.youtube.com/watch?v=AhyifvjSHbU '''♠ BEELDFRAGEMENT VERWOEST BERLIJN IN KLEUR (31 Min.).'''] . ;Januari . * [[Rode leger]] vindt kampen. . ;Februari . * [[Conferentie van Jalta]] . * [[Bombardement op Dresden|Bombardement van Dresden]] . * Amerikaanse verovering [[Iwo Jima]]. . ;Maart . ;April . * Dood [[Franklin Delano Roosevelt]] . * [[Hitler|zelfmoord Hitler]] . ;Mei . * Executie [[Irma Laplasse]]. . * Bij de capitulatie verklaart [[Oskar Schindler]] zijn arbeiders vrij en gaat op de vlucht. De geredden verklaren voor de geallieerden dat Schindler te goeder trouw handelde. . '''[https://www.youtube.com/watch?v=EES_u_AS71I ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 4 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=kG_d3gj2i0k ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 5 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=dX0wiVV3u3A ♠BEVRIJDING NEDERLAND 6 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=Wozskje8U-o ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 7 MEI 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=S79S_aeTr6o ♠ BEVRIJDING NEDERLAND 9 MEI 1945]''' . ;Juni . De conferentie van Potsdam begin juni 1945 (na die van Jalta in datzelfde jaar en die van Teheran in 1943) toont de staatshoofden van de V.S., G.B. en de S.U. in tuinzetels. Waar zijn de Fransen? Ze zijn binnengekomen via een oprit met symmetrische bloemperken vol bloesems. Centraal een rode ster, omgeven door een plantencirkel. Hun plan is Duitsland en Berlijn opdelen in vier zones. De conferentie vindt plaats in Potsdam, dertig kilometer ten zuidwesten van Berlijn. In Schloss [[Cecilienhof]] (Im Neuen Garten 11) start de geschiedenis van de Koude Oorlog. Na de conferentie eigent de DDR zich het paleis (Engelse stijl), gebouwd door keizer Wilhelm II tijdens de Eerste Wereldoorlog toe. De tuin en het slot zijn in hun oorspronkelijke staat te bezoeken. <Gallery> File:At_Cecilienhof_Palace,_site_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany,_the_delegates_approach_the_main_entrance..._-_NARA_-_198987.jpg File:During_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany,_the_British_use_this_wing_of_Ceclienhof_Palace_as_their_headquarters._-_NARA_-_198990.jpg File:Front_of_Cecilienhof_Palace,_site_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany._Left_in_the_photo_is_the_section..._-_NARA_-_198943.jpg File:Main_entrance_to_Cecilienhof_Palace_in_Potsdam,_Germany,_site_of_the_Potsdam_Conference._In_center_of_this_bed_of..._-_NARA_-_198996.jpg File:This_is_President_Harry_S._Truman's_office_at_Cecilienhof_Palace,_site_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany...._-_NARA_-_198966.jpg File:Gen._George_C._Marshall_leaves_Cecilienhof_Palace,_scene_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany,_after_a..._-_NARA_-_198933.jpg File:This_is_the_private_dining_room_to_be_used_by_President_Harry_S._Truman_when_he_attends_the_Potsdam_Conference_at..._-_NARA_-_198970.jpg File:Gen._George_C._Marshall_passes_through_the_British_Victory_parade_in_Berlin,_Germany_during_the_Potsdam_Conference._L..._-_NARA_-_198832.jpg File:View_of_the_%22Little_White_House,%22_residence_of_President_Harry_S._Truman_in_Babelsberg,_Germany_during_the_Potsdam..._-_NARA_-_198936.jpg File:View_of_the_conference_table_at_Cecilienhof_Palace,_scene_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany._President..._-_NARA_-_198890.jpg File:View_of_the_conference_room_at_the_opening_of_the_third_day's_session_of_the_Potsdam_Conference_in_Potsdam,_Germany...._-_NARA_-_198804.jpg </Gallery> . ;Juli . * De test van de eerste atoombom in New Mexico wordt voorgesteld als een explosie van een munitiedepot om de spionagediensten te misleiden. . * Churchill weggestemd. . . ;Augustus . * Eerste nucleaire explosie, [[Enola Gay]] dropt [[Little Boy]] boven [[Hiroshima (stad)|Hiroshima]]. 78.000 mensen komen direct om, eind 1945 is dat aantal bijna verdubbeld. . '''[https://www.youtube.com/watch?v=vyXlnaRX3Ys ♠ ATOOMBOM 6 AUGUSTUS 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=zoipxgOP8kw ♠ 7 AUGUSTUS 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=xLTPVjhmdlk ♠ 8 AUGUSTUS 1945]''' . '''[https://www.youtube.com/watch?v=GYYJ7CA0vpw ♠ 15 AUGUSTUS 1945]''' . ;September . * Executie [[Leo Vindevogel]] . ;Oktober [[File:SFP_186_-_Truemmerfrauen.webm|thumb|550px|Op donderdag 5 juli 1945 landt de Amerikaanse diplomaat Robert Murphy op Tempelhof. Op weg naar het Sovjethoofdkwartier omschrijft hij de stad als een maanlandschap. Bertholt Brecht heeft het over ‘een idee van Hitler’ dat Churchill heeft geëtst. Stunde Null breekt aan. Oriëntatie is onmogelijk, boven- noch ondergronds. De geallieerde tapijtbombardementen reduceerden de wereldstad tot een schroothoop en net voor de bevrijding zetten de Nazi’s de U-Bahntunnel onder water. Wie daar zijn toevlucht zoekt, verdrinkt. Wie het redt en de kelder verlaat, herkent de stad niet en loopt verloren. Op de Kurfürstendamm beproeven alleenstaande vrouwen hun geluk in de liefdeskiosk en in Tiergarten halen ze bomen neer als brandhoud. Het park is zo goed als kaalgekapt als Berthold Brecht de omwonenden bedankt omdat ze een zeldzame populier niet omhakken: ‘Eine Pappel steht am Karlsplatz Mitten / in der Trümmerstadt Berlin.’ De foto's van Tiergarten zijn iconisch: het overenthousiaste en ongecoördineerde tuinieren tussen de omgevallen of verhakkelde marmeren beelden hebben iets apocalyptisch. En van zodra de eerste gewassen opduiken, dienden de tuinmensen hun perceel dag en nacht te bewaken. Negen heuvels zijn getuige van de puinruiming: de [[Teufelsberg (Berlijn)|Duivelsberg]] is met zijn 115 meter de hoogste. (De andere zijn: de Groser Bunkerberg 78 meter in het Volkspark Friedrichshain en de Humboldthöhe (84 meter) in het Volkspark Humboldthain.) 2,8 miljoen Berlijners, vooral vrouwen gaan aan de slag met het puinruimen: de Trümmerfrau. Het Park am Weisen See herdenkt hen met een monument. Meer dan de helft van hen heeft geen woning. Een puinfilm uit 1948, ''Berliner Ballade'' suggereert een vrouwenoverschot in Berlijn van één man op zes vrouwen. Acht miljoen Duitsers bleven in de oorlog, waarvan ruim vijf miljoen soldaten. Eind september 1945 zijn er 8,5 miljoen Duitse soldaten krijgsgevangen en velen zijn beklagenswaardig gewond. Ze komen hinkend en rochelend de rest van hun leven door. In heel Duitsland ligt vierhonderdmiljoen kubiek puin, het volume van een berg van vier kilometer hoog. In één generatie tijd herstelt de West-Duitse industrie zich tot de op drie na grootste ter wereld en die wederopbouw was vrouwenwerk, zo gaat het verhaal. Dat suggereerde Jozef Goebbels al tijdens de oorlog. Te midden van het verwoeste Hamburg voert de propagandaminister actrices ten tonele die uitgelaten bakstenen ruimen met als boodschap dat de Duitse moreel onbreekbaar is. Vrijwillig ruimen ze straten en maken ze huizen bewoonbaar. Deze hardwerkende ''Trümmerfrauen'' brengen het naoorlogse leven opnieuw op gang en ontpoppen zich tot erotische heldinnen. Hun fotogenieke blik te midden van de even fotogenieke ruïnes is de perfecte beeldspraak voor de nieuwe gemeenschap en een maatschappij in opbouw. Architect [[Otto Bartning]] las het desolate puinlandschap als een chirurgische ingreep die een sluipende ziekte ontmaskert en het ware gezicht van het nazisme toont: een technologische gruwelmachine. Die is nu vernietigd en met elegante kleedjes en gebloemde stofjes - die totaal ongeschikt zijn voor dit smerige werk, maar de enige kledij is die hen nog rest – tonen de Trümmerfrauen de verbondenheid van de emmerketen; trots ondanks de nederlaag. Niettemin is het puinvrouwenverhaal een hardnekkige legende. In haar studie ''Mythos Trümmerfrauen'' toont de Duitse historica [[Leonie Treber]] dat de aantallen (miljoenen vrouwen) overdreven zijn en dat het fenomeen zich vooral in de oostelijke sector, de latere [[DDR]] en [[Berlijn]] voordeed. Dat beeld paste perfect bij het communisme. Dat goed uitgeruste aannemersbedrijven en de opgevorderde mannelijke werklozen die vrouwen bijstaan, bleef uit beeld, net zoals vrouwelijke terugkeer naar de traditionele haard in West-Duitsland. West-Duitse, feministische vrouwenbladen creëerden in de jaren zeventig de puinvrouwenmythe.<ref>MICHIEL HENDRYCKX. ''Altijd ergens, altijd iets. Stuttgart - Birkenkopf'', In: ''dS Weekblad'', 24.08.2019, p. 50; HARALD JÄHNER, vertaald door Anne Folkertsma & Jantsje Post. ''Wolfstijd. Duitsland en de Duitsers 1945-1955'', Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 41-42, p. 230;PIET DE MOOR. ''Berlijn. Leven in een gespleten stad'', Van Gennep, Amsterdam, 2016, p. 105-112.</ref>.]] . ;Kijken <gallery> File:B-29_Enola_Gay_w_Crews.jpg|Enola Gay File:Enola_gay_20040710_170220_1.4.jpg|Enola Gay Bestand:Madonna_of_Bruges_Altaussee_(2).jpg|De Madonna van Brugge teruggevonden. </gallery> = Kijken = <gallery> Bestand:Mussolini1.gif|Mussolini spreekt. File:Astrid_Lindgren_1924.jpg File:StatueOfAstridLindgrenStockholm.jpg Bestand:German losses after WWI.svg|Door het [[Duitse Rijk]] afgestane gebieden na de [[Eerste Wereldoorlog]] File:Bundesarchiv_Bild_119-5592-13A,_Blonde_Kinder.jpg File:Pater_Jozef_Raskin.png|[[Jozef Raskin]] File:Anti-Semitismus 1933.jpg Bestand:Reichsparteitag 1935 mod.jpg|thumb|[[Rijkspartijdag]], 1935 File:Bundesarchiv_Bild_102-16748,_Ausstellung_"Wunder_des_Lebens".jpg Bestand:Bundesarchiv Bild 146-1969-065-24, Münchener Abkommen, Ankunft Mussolini.jpg|[[Benito Mussolini|Mussolini]] en [[Adolf Hitler|Hitler]] in 1938 Bestand:Münchner Abkommen nl.svg|[[Duitse bezetting van Tsjecho-Slowakije|De deling van Tsjecho-Slowakije]], 1938–39 Bestand:Danzig Police at Polish Border (1939-09-01).jpg|[[Polen (hoofdbetekenis)|Polen]], 1939 Bestand:Rotterdam, Laurenskerk, na bombardement van mei 1940.jpg|Rotterdam na het [[Bombardement op Rotterdam|bombardement]] in 1940 Bestand:Children rounded up for deportation.JPG|Joodse kinderen worden verzameld voor deportatie Bestand:Slave laborers at Buchenwald.jpg|Ondervoede gevangenen in Buchenwald Bestand:Buchenwald corpse trailer ww2-181.jpg|Een truck volgeladen met lichamen in Buchenwald Bestand:German man holding exhumed baby from a mass grave outside the town of Suttrop.jpg|Een Duitse man houdt nabij [[Suttrop]] een opgegraven baby vast Bestand:Gusen-survivor.jpg|Ondervoede gevangene in Mauthausen-Gusen, Oostenrijk, waar vooral politieke tegenstanders zaten. Bestand:WWII-HolocaustDeaths-Pie-All.svg|Ruwe schatting van de Holocaustdoden Bestand:Corpses in the courtyard of Nordhausen concentration camp.jpg|Holocaustslachtoffers in [[Mittelbau-Dora]] Bestand:Buchenwald Ohrdruf Corpses 60630.jpg|Slachtoffers van de Holocaust bij [[Buchenwald|Buchenwald-Ohrdruf]] Bestand:Anti-Semitismus 1933.jpg|"Duitsers, verweer je! Koop niet bij Joden." (Berlijn 1933). Bestand:Bundesarchiv Bild 101I-133-0703-30, Polen, Ghetto Litzmannstadt, Torposten.jpg|[[Getto van Łódź]]: "Woongebied der Joden. Betreden verboden." (1941) Bestand:WW2-Holocaust-Europe.png|[[Concentratiekamp|Concentratie-]] en [[vernietigingskamp]]en, [[getto|getto's]] en [[deportatie]]routes Bestand:Starved bodies of prisoners who were transported to Dachau from another concentration camp, lie grotesquely as they died enroute.jpg|Sommige gevangenen stierven al onderweg naar de vernietigingskampen aan ondervoeding Bestand:Wat vonden gewone Nederlanders van de Jodenvervolging- (3-5).webm|Historicus Bart van der Boom over de vraag: 'Wat vonden gewone Nederlanders van de Jodenvervolging?' File:Hebben wij Nederlanders es gewusst- (5-5).webm|Historicus Bart van der Boom over de vraag 'Hebben wij Nederlanders ''es gewusst''?' Bestand:At the German concentration camp at Wobbelin.jpg|Overlevenden in [[Wöbbelin]] Bestand:VolarydeadJews.jpg|Sudeten-Duitse burgers uit [[Volary]] worden door Amerikaanse soldaten gedwongen om langs de lijken van 30 tijdens een dodenmars uitgehongerde Joodse vrouwen te lopen, zodat ze het niet kunnen ontkennen (11 mei 1945). Bestand:German soldiers before Arc du Carrousel 1940.jpg|thumb|Parijs 1940, Duitse soldaten poseren voor de [[Arc de Triomphe du Carrousel]] Bestand:Heinkel He 111 during the Battle of Britain.jpg|thumb|[[Heinkel He 111|Heinkel bommenwerpers]] boven Engeland, 1940 Bestand:LondonBombedWWII full.jpg|[[Londen (hoofdbetekenis)|Londen]], [[Verenigd Koninkrijk (hoofdbetekenis)|Verenigd Koninkrijk]] na een bombardement Bestand:Officers on the bridge.jpg|oktober 1941 [[Slag om de Atlantische Oceaan]] Bestand:Crusadertankandgermantank.jpg|Britse Crusader tank passeert een brandende Duitse [[Panzerkampfwagen IV|PzKpfw IV]] tank bij Tobroek, november 1941 Bestand:Europe before Operation Barbarossa, 1941 (in German).png|Europa 1941 Bestand:Operation Barbarossa corrected border.png|Duits plan voor [[Operatie Barbarossa]] |Stalingrad 1943 Bestand:Warsaw_1944.jpg|Warschau 1944 File:Birkenau_selection_on_the_platform.jpg File:Crematorium_Auschwitz_23_august_1944.gif Bestand:Sigmund Sobolewski 1992 - resistance at auschwitz.webm File:Irma_Grese.jpg Bestand:D-day allied assault routes.jpg|Aanvalsroutes 6 juni 1944 Bestand:NormandySupply edit.jpg|left|Omaha Beach in Normandië, juni 1944 Bestand:Japanese Empire2.png|Japanse Imperium 1870-1942 Bestand:Yamamoto-Isoroku.jpg|Admiraal Yamamoto Bestand:Bosbritsurrendergroup.jpg|Singapore 1942 Bestand:Cairo conference.jpg|[[Chiang Kai-shek]], [[Franklin Delano Roosevelt]] en [[Winston Churchill]] in [[Conferentie van Caïro]] op 25 november 1943. Bestand:Solomon Islands-CIA WFB Map.png|Salomonseilanden File:Eva_Braun_walking_dog.jpg Bestand:USS Bunker Hill hit by two Kamikazes.jpg|left|USS Bunker Hill geraakt door Kamikazes 11 mei 1945 Bestand:Tracked landing vehicles (LVTs) approach Iwo Jima;fig14.jpg|landingsvaartuigen naderen Iwo Jima, 19 februari 1945 Bestand:Nagasakibomb.jpg|Nagasaki 1945 Bestand:Buchenwald Slave Laborers Liberation.jpg|Zwaar ondervoede Joodse gevangenen in [[Buchenwald]], bij hun bevrijding op 16 april 1945 Bestand:Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945. CL3400.jpg|Hamburg 1945 Bestand:Slachtoffersww2.jpg|Slachtoffers Tweede Wereldoorlog Bestand:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|Geallieerde oorlogsleiders in Jalta 1945 Bestand:Car_in_Oradour-sur-Glane4.jpg Bestand:Oradour-sur-glane.jpg|[[Oradour-sur-Glane]] Bestand:Een_van_de_105_huizen_die_door_de_Duitsers_in_brand_zijn_gestoken_als_represaill,_Bestanddeelnr_901-0092.jpg|Eén van de 105 verwoeste huizen in Putten. Bestand:Administratie_van_de_afgevoerden_en_vermisten_door_de_heer_Punt._Hij_is_de_eigen,_Bestanddeelnr_901-0019.jpg|Administratie van de afgevoerden en vermisten (2 november 1945) Bestand:Vrouwtje_van_Putten_Herdenkingshof_Dorpsstraat_OudeRijksweg_Putten2.JPG|Herdenkingspark </gallery> = ♣ De Nazituin = [[File:Bookbits - 2011-06-08 Erik Larson-In the Garden of Beasts.vorb.oga|thumb|550px|♣ Erik Larson (1954) vertelt in zijn boek ''In The Garden of Beasts: Love, Terror, and An American Family in Hitler's Berlin'' over de carrière van de Amerikaanse ambassadeur in Duitsland, William Dodd die van 1933 tot 1937 met zijn dochter in Berlijn woont. Aanvankelijk hoopt hij op een gematigde nazi-regering. Zijn dochter Martha is gescheiden van een bankier en raakt verstrikt in opwindende liaisons met het Gestapo hoofd Rudolf Diels, de Sovjet attaché en de spion Boris Vinogradov. Binnen enkele maanden raken de Dodd's zich bewust van het nazikwaad. De titel van dit waargebeurde verhaal is een vertaling van Tiergarten, de dierentuin in Berlijn. Toch is dierentuin te eufemistisch, beestentuin zou beter zijn. Het boek is in het Frans vertaald: ''Dans le jardin de la bête''.]] [[File:Vrouw tuiniert in moestuin, Bestanddeelnr 901-0053.jpg|thumb|550px|Op deze foto uit 1945 zien we een tuinierende vrouw in [[Gelderland]] ([[Putten (plaats)|Putten]]). Gedurende elke oorlog is een moestuin belangrijk omwille van de voedselproductie. Groenten en fruit verbouwen wordt tijdens de Eerste Wereldoorlog aangemoedigd door het Nederlandse Ministerie van Landbouw. Tuinieren kan in de achtertuin, in parken, op braakland, op sportvelden... Omdat niet iedereen even groene vingers heeft, verschijnt in 1917 ''Iedereen tuinier in oorlogstijd.'' In tijden van schaarste is de mond minder kritisch. Nu komen ook kat en kat, aardappelschillen en wortelloof op het menu. Het ''Kookboek voor den crisistijd'' uit 1918 vermeldt (met weinig enthousiasme) stamppot van radijsloof en brandnetelsoep. Gestoofd wortelloof snij je in stukjes, kook je minstens een uur om daarna te stoven met boter en muskaatnoot. ‘Een aanwinst is deze groente alleen in tijden van duurte of schaarste.’ Tijdens de Tweede Wereldoorlog stimuleert de overheid dit particuliere initiatief opnieuw. ''Hoe leg ik zelf een moestuin aan? van J.M. Riemens verschijnt in 1940. Boeken en brochures stimuleren de zelfvoorzienigheid. In 1941 verschijnt ''Van tuin tot tafel, Handleiding voor kleinen tuinbezitter en huisvrouw voor het zelfkweeken, het bewaren en het bereiden van groenten, enz. in het bijzonder in dezen tijd'' en in 1944 geeft de Directie van den Landbouw, Tuinbouwvoorlichtingsdienst dit uit: ''Mais in uw moestuin, handleiding voor den verbouw van mais als tuingewas.''<ref>CHARLOTTE KLEYN. ''Crisiskoken. Wildplukken, moestuinen en wortelgroen, in: https://allardpierson.nl/blog, 6.04.2020.''</ref> Uitgerekend hier in Putten vond op 1 oktober 1944 een vergeldingsrazzia plaats, vergelijkbaar met het [[Bloedbad van Oradour-sur-Glane]]. 552 mannen kwamen om het leven. In de herdenkingshof staat "het Vrouwtje van Putten", een rouwende vrouw met een zakdoek, kijkend naar de kerk en het vertrek van de mannen. Achtenveertig mannen keerden terug na de oorlog. Ze werden met onbegrip en wantrouwen onthaald.]] [[Bestand:Zigmunt_Bauman_na_20_Forumi_vydavciv.jpg|thumb|550px|Zygmunt Bauman (1925-2017), een Pools-Brits socioloog en filosoof van Joodse afkomst doceerde aan de Universiteit van Warschau, Tel Aviv en Leeds. Bauman werd geboren in Polen en vluchtte als tiener naar de Sovjet-Unie. Na zijn pensionering is Bauman het productiefst en voelt hij zich vrij om te publiceren. In 1989 verschijnt ''De moderne tijd en de Holocaust''. Hierin vraagt hij zich af hoe het komt dat we zo weinig leerden van de Holocaust. Zijn conclusie: ‘Omdat we de Holocaust buiten de normale gang van de geschiedenis plaatsen’ als abnormaliteit, unicum, eenmalige gekte. Zo sust de mens zijn geweten. Bauman bestrijdt de aberratiegedachte en wijst op recente genocides. Hij omschrijft de moderniteit, de cultuur sinds de Verlichting als een horticultuur, gekenmerkt door een fundamenteel wantrouwen in de natuur en een streven naar een ambitieus zelfvertrouwen. Plannenmakers met dit streven noemt hij 'tuinlieden' die de maatschappij bewerken als maagdelijke grond met een vakkundig ontwerp, rigoureus te cultiveren. Voor de moderne macht is de ''mensheid'' almachtig groots en ''individuen'' onbeholpen klein. In hun onderdanigheid vallen ze te verbeteren als het snoeien of het ontwortelen van planten of als het te fokken vee. De nationaal-socialistische ideoloog R.W. Darré gebruikte dit beeld voor het 'volkische bevolkingsbeleid' in zijn ''Marriage laws an the principle of breeding uit 1930.]] De Pools-Joodse [[:en:Esther_Nisenthal_Krinitz|Esther Nisenthal]] (1927-2001) groeide op in een gehucht en leerde er naaien bij een naaister toen ze negen was. Vier jaar later zette de nazi-invasie het plattelandsleven aldaar op zijn kop. Later naaide ze haar verhaal in taferelen.<ref>https://www.avam.org/event-details/virtual-tour-the-art-of-esther-krinitz</ref> Eén afbeelding toont een tuin onder het regime. Ze schrijft haar ervaring neer in een tafereel dat kan doorgaan als de Nazituin: een bezette akker, planten staan er in rechte rijen, onkruid (een verwijzing naar de Joden) is er niet. Het is met wortel uitgerukt of verdelgd met sproeistoffen, verwijzend naar de gifgassen gebruikt in de kampen, het [[Zyklon B]], (mede) ontwikkeld door de Jood [[Fritz Haber]] die tijdens de Eerste Wereldoorlog de gifgassen nabij Ieper in West-Vlaanderen introduceerde. Bauman: 'Behalve een 'ordelijk' tuinontwerp heeft de tuin gereedschappen en grondstoffen nodig. Wanorde (onkruid, een plaag...) is een bedreiging en de door de mens bedachte 'orde' staat in relatie tot het beschikbare gereedschap en de grondstoffen. De orde bepaalt wat relevant is en wat nutteloos is en rechtvaardigt zo de bezigheden van de tuinman. De helft van de mensen draagt een uniform. En dat was niet alleen in nazi Duitsland zo. 'Tegen het einde van de oorlog liep in Groot-Brittannië 25 procent van de beroepsbevolking in uniform, in Amerika was dat 18 procent, in de Sovjet-Unie 16 procent' schrijft [[Niall Ferguson]].<ref>NIALL FERGUSON, vertaald door André Haacke & Ruud van der Helm. ''Het plein en de toren. Verborgen netwerken uit de geschiedenis'', Hollands Diep, Amsterdam, 2017, p.272-274.</ref> In die optiek is genocide werk voor tuinlui, niemand gaat vrijuit. Ook de geallieerde legers niet. 'Tuinieren is een te klaren klus waarbij het tuinontwerp het onkruid bepaalt. In elke tuin is iets te verdelgen. Verdelgen is scheppende, geen destructieve arbeid, die niet verschilt van andere bezigheden waarin de aanleg en het onderhoud van de tuin samengaan. In elke opvatting van de maatschappij als tuin worden bepaalde delen van de maatschappelijke leefwereld tot onkruid bestempeld. Zoals alle vormen van onkruid zijn ook deze af te scheiden, in te perken, bijeen te houden, te verwijderd en buiten de grenzen van de maatschappij te plaatsen. Als de methode onvoldoende blijkt, mag er worden gedood.' Stalin en Hitler schakelen hun slachtoffers uit om een efficiëntere, morelere en fraaiere wereld te creëren. Een communistische wereld. Of een raszuivere, arische wereld. In elk geval een harmonieuze, conflictvrije, ordelijke, beheerste wereld die dociel zijn leiders gehoorzaamde. Mensen die waren besmet met de onuitwisbare schandvlek van hun verleden of afkomst pasten niet in een die smetteloze, gezonde en glanzende wereld. Net als het onkruid waren ze onverbeterlijk. Ze konden niet worden verbeterd of heropgevoed.'<ref>Zie: ZYGMUNT BAUMAN, vertaald door Jan Willem Reitsma. ''De moderne tijd en de holocaust.'' Boom, Amsterdam, 1998, p. 119-121; p. 144-146.</ref> Met een vredesverklaring houdt een oorlog niet op. In de geesten en in de realiteit leeft hij verder. Moeders krijgen hun kapotgeschoten kinderen niet terug en bij hun man die terugkeerde, groeien de ontbrekende ledematen niet terug. Na de Eerste Wereldoorlog blijft een stuk schrapnel Louis Ferdinant Celine kwellen en nagenoeg het hele oeuvre van Herman Dirk van Dodeweerd (Amsterdam 1929–Potsdam 2018), bekend als [[Armando]] is een terugblik op de Tweede Wereldoorlog. Hij groeide op in de buurt van [[Kamp Amersfoort]] met zijn zogenaamde 'Rozentuin' waar rechtstaan een straf was. Rozen waren er niet te zien, hun doornen des te meer. Een greep uit zijn oeuvre: ''De SS'ers'' (1967), ''Dagboek van een dader'' (1973), ''Aantekeningen over de vijand'' (1981), ''Uit Berlijn'' (1982) en ''Machthebbers'' (1983). In 1988 reduceert zijn ''De straat en het struikgewas'' de mens is tot een werktuig van de geschiedenis. Quotes van Bismarck, Kant, Nietzsche associëren die geschiedenis met onrecht en macht. De deeltitel brengt ons in de buurt van de tuin. ‘Het struikgewas’ is de plek waar zich de oorlogsgruwel zich afspeelt. De naoorlogse schoonheid van het bos, de lieflijke hei, het idyllisch struikgewas en het overgangsgebied van de bosrand kan het hoofdpersonage nooit meer op één wijze bekijken. Ze misleiden: daar stak een jongen een soldaat neer. Daar zijn gevangenen begraven. Armando’s herinnering aan landschappen en tuinen flitst naar een vooroorlogs, speels en kinderlijk verleden, de oorlog vol geweld en de naoorlogse periode. De herinneringen maken de natuur, het struikgewas en het landschap medeplichtig aan de gruwel. In plaats van een stille getuige te zijn ziet Armando drie realiteiten in één. Die van voor, tijdens en na de oorlog. Bij de lommerrijke bomen denkt hij aan klimmende kinderen én aan het hakken van het brandhout dat hen warm houdt tijdens de oorlogsjaren. De heide waar het kind achterop de vaderlijke fiets schaterlacht, dampt tijdens de oorlogsjaren van de lijkengeur. Nadien is er niets meer van te merken: autos razen er overheen, net zoals op zijn speelplein en voetbalveldje. Daar was ooit een concentratiekamp. De schoonheid van de natuur is een schizofrene paradox. Ze is mooi, een verrader en biedt troost. De argwaan die ze oproept is te vergelijken met de inwisselbare posities van daders en slachtoffers. Vandaag dader, morgen slachtoffer en omgekeerd. . = Onkruid = ''''Hij die de tuinplanten aan hun lot overlaat zal spoedig tot zijn verrassing merken dat de tuin door onkruid overwoekerd raakt en dat zelfs de aard van de planten fundamenteel is veranderd. Als de tuin derhalve de kweekplaats voor deze planten moet blijven, met andere woorden, als deze zich wil verheffen boven de harde wetten van de natuur, is de vormgevende wilskracht van de tuinman noodzakelijk, een tuinman die, door voorwaarden voor voorspoedige groei te scheppen, of door schadelijke invloeden weg te nemen, of beide, zorgvuldig zorgt voor wat zorg behoeft, en genadeloos het onkruid verdelgt dat de betere planten van voedsel, lucht en zonlicht zou beroven. [...] Zo wordt duidelijk dat vraagstukken omtrent de voortplanting niet triviaal voor de politieke gedachtenvorming zijn, maar dat deze tot de centrale overwegingen behoren, en dat de antwoorden moeten voortvloeien uit de spirituele, ideologische houding van een volk. We moeten zelfs stellen dat een volk slechts een geestelijk en moreel evenwicht kan bereiken als een goed doordacht voorplantingsprogramma een centrale plaats in de cultuur inneemt.''''<ref>Geciteerd in ZYGMUNT BAUMAN, vertaald door Jan Willem Reitsma. ''De moderne tijd en de holocaust.'' Boom, Amsterdam, 1998, p. 144 & 257.</ref> . = Overwoekeren = De moderne wereld kenmerkt zich sinds de Verlichting door een 'activistische, manipulatieve benadering van de natuur. 'De wetenschap werd niet om zichzelf beoefend, maar werd vooral beschouwd als een ontzagwekkend krachtig instrument dat degene die het beoefende in staat stelde om de werkelijkheid te verbeteren, naar menselijk idee en ontwerp om te vromen, en deze bij te staan in haar drang tot zelfvervolmakingen. De tuinbouw en de medische wetenschap leverden de archetypes van de constructieve mentaliteit, terwijl de normaliteit, gezondheid of sanering de archemetaforen voor de menselijke werkzaamheden en taken bij het beheer van de menselijke aangelegenheden boden. Het menselijk bestaan en de menselijke samenleving werden onderworpen aan planning en administratie. Net als tuinplanten of levende organismen konden deze niet aan hun lot worden overgelaten, omdat ze anders door onkruid overwoekerd zouden worden. Tuinieren en medicijnen zijn functioneel onderscheiden vormen van dezelfde activiteit: nuttige elementen die zijn voorbehouden om te leven en te gedijen, te scheiden en isoleren van schadelijke, ziekelijke elementen die moeten worden uitgeroeid. Hitlers taalgebruik en retorica zaten vol beelden van ziekte, infectie, overwoekering, verrotting en pestilentie.' (BAUMAN, p. 96-97). . = Sterilisatie en fok = Heinrich Himmler (1900–1945), de leider van de SS en de NSDAP en mede hoofdverantwoordelijk voor de Holocaust is landbouwwetenschapper van opleiding en net zoals de veredeling van paarden of koeien kiest hij nauwgezet zijn SS'ers uit. De Duitse bioloog Erwin Baur en de antropoloog Martin Stämmler bevestigen dit denken. 'Iedere boer weet dat, als hij de beste exemplaren van zijn vee zou slachten zonder dat ze zich hebben voortgeplant en in plaats daarvan met inferieure dieren zou fokken, zijn veestapel hopeloos achteruit zou gaan. Deze vergissing, die geen enkele boer zou maken met de dieren die hij fokt en de gewassen die hij verbouwt, laten wij in ons midden op grote schaal toe. Als schadeloosstelling voor onze menselijkheid van heden moeten we er voor zorgen dat deze inferieure mensen zich niet voortplanten. Een eenvoudige operatie van slechts enkele minuten kan dit onverwijld mogelijk maken. [...] Niemand stemt sterker met de nieuwe sterilisatiewatten in dan ik, maar ik blijf herhalen dat dit nog maar het begin is. [...] De opdracht is om mensen tegen overwoekering door het onkruid te beschermen.' . = De tuin van Mussolini = . {{Cquote|'''Onverschilligheid is de ballast van de geschiedenis.'''|[[Antonio Gramsci]]}} . {{Cquote|'''De oude wereld is stervend en de nieuwe wereld vecht om geboren te worden: het is nu het tijdperk van monsters.'''|[[Antonio Gramsci]]}} . ♣ Rome. Eén toespraak in het Italiaanse parlement tegen [[Benito Mussolini|Mussolini]] is voldoende om [[Antonio Gramsci]] (1891-1937) in 1926 te veroordelen tot een ballingschap op het eiland [[Ustica]] en tien jaar gevangenis. Daar schrijft hij zijn dertig ''Gevangenisgeschriften'' die als smokkelwaar hun weg vinden naar een breed communistisch publiek. Zijn stelling dat de heersende klasse behalve de staat en de economie, ook de cultuur domineren (en bijgevolg dus de tuin) doet hem pleiten voor de prioritaire verovering van de culturele macht op de politieke macht. Dat kan door de intellectuelen en de media. Na zijn vrijlating in 1937 overlijdt hij in een ziekenhuis in Rome. Hij ligt begraven op het [[Protestants kerkhof van Rome]], het Cimitero Acattolico. Tijdens een avondlijke omzwerving arriveert de Nederlandse publiciste [[Rosita Steenbeek]] in het ommuurde park van [[Villa Torlonia (Rome)|Villa Torlonia]]. Op het landgoed rust een vloek, toeristische gidsen spreken er in tegenstelling tot Villa Borghese of de Villa Doria Pamphilj nauwelijks over. Die avond is er een concert en ze kan binnenlopen. Mussolini leidde hier van 1925 tot 1943 een wat teruggetrokken bestaan. Zijn vrouw, donna Rachele, verbouwt in de tuin wat maïs en aardappelen om het Italiaanse volk ten voorbeeld te zijn en aan te moedigen om de hongerplaag aan te pakken. Mussolini huurt de villa voor één symbolische ??? aan ??? Sinds ze eind achttiende eeuw in de adelstand verheven is, resideert hier de rijke bankiersfamilie Torlonia. Die toverden de oude wijngaarden en de artisjokvelden aan de stadsrand om in parkachtig landschap vol prielen, paden en paardenstallen. Er is een bouwvallige tempel, een namaakruïne, een theater, een obelisk met cryptische hiërogliefen, vijvers met watervallen en fonteinen, citroenbomen, ceders, oleanders en palmen in alle vormen en maten. De oranjerie verbouwt Mussolini tot een filmzaal. Het aangrenzende gebouw schenkt hij aan een filmschool, er zich terdege van bewust dat het nieuwe medium de perfecte propaganda voor zijn regime is. Als Steenbeek zijn royaal sprookjeskasteel met Romeinse zuilen, torentjes, balkons en koepels opmerkt, denkt ze aan de Efteling. Op de glaskunst ontwaart ze zwaluwen, pauwen, eksters en zwanen. De exotische bomen werpen hun schaduw over het grindpad. De vijver glanst in de donkere nacht en lijkt op een zwart gat naar de onderwereld. Onder de tuinen liet El Duce twee bunkers bouwen om te schuilen voor de geallieerde bommen of bij een mogelijke gasaanval. Er is een Etruskische kelder gevonden (?) of vindplaats en de Joodse catacomben, ontdekt in 1918 zijn ouder zijn dan de christelijke. Als El Duce in 1943 vlucht, kamperen Amerikanen en Britten in de villa en het park. Bij hun aftocht zijn de landerijen en de verblijven uitgewoond. <ref>ROSITA STEENBEEK. ''Rome''. Ambo|Anthos, Amsterdam, 2017, p. 375 ev.</ref> = Bronnen = 3nu5sgf621xlszss0aerola1o0gx8ny 0 46790 429494 2026-09-09T12:02:33Z Benedict Wydooghe 14251 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{weg||2026|09|04}} <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 3_HEROPBOUW & KOUDE OORLOG (1945-1989)'''</big> . Bestand:Kemmelberg.JPG|thumb|450px|De Commandobunker van Kemmel is in onze streek het symbool bij uitstek aangaande de koude oorlog. Het is een militaire ondergrondse bunker op het grondgebied van Kemmel (gemeente Heuvelland, West-Vlaanderen), een terrein dat het in de Eerste Wereldoorlog hard te v…' 429494 wikitext text/x-wiki {{weg||2026|09|04}} <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 3_HEROPBOUW & KOUDE OORLOG (1945-1989)'''</big> . [[Bestand:Kemmelberg.JPG|thumb|450px|De Commandobunker van Kemmel is in onze streek het symbool bij uitstek aangaande de koude oorlog. Het is een militaire ondergrondse bunker op het grondgebied van Kemmel (gemeente Heuvelland, West-Vlaanderen), een terrein dat het in de Eerste Wereldoorlog hard te verduren kreeg. Het geheel is nu ingericht als een museum, beheerd door het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis. Tijdens een uniek bezoek schoot ik er bijna honderd foto's. [https://www.flickr.com/photos/benedictwydooghe/albums/72157689392794960 Bekijk ze hier].]] [[Bestand:EiserneVorhang.png|thumb|500px|Loop van het IJzeren Gordijn (scheidingslijn tussen het Westen (blauw) en het Oostblok (rood)). [[Socialistische Federale Republiek Joegoslavië|Joegoslavië]] en [[Albanië]] (gearceerd) behoorden in deze context niet tot het Oostblok.]] . {{Cquote|'''We zagen wel de materiële destructie, maar de gevolgen van omvangrijke economische ontwrichting en politieke, sociale en psychologische vernietiging... ontgingen ons volledig.'''|[[Dean Acheson]] de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken (1947).}} . {{Cquote|'''Welk tijdperk zou beter dan het onze de middeleeuwse Inquisitie kunnen begrijpen, op voorwaarde dat we het misdrijf tegen de vrije meningsuiting van de godsdienst naar de politiek verplaatsen? De historicus ziet met verbazing hoe men in alle landen strenger optreedt tegen afwijkende politieke opvattingen. De regeringen schijnen in onze tijd alle soorten schorsingen, straffen, bloedbaden gerechtvaardigd te vinden als het gaat om afwijkingen van hun politieke lijn te bestraffen of te voorkomen. (...) Als je de schrikwekkende balans opmaakt van het krankzinnige verlies aan mensenlevens die de revoluties en de bestraffing van dissidente meningen in onze twintigste eeuw hebben gekost - een groter verlies dan tijdens de twee wereldoorlogen -, kun je je afvragen of je op het gebied van de vrije-meningsuiting wel van vooruitgang kunt spreken. Zal de historicus in het jaar 3000 het fanatisme en de onderdrukking van de ene mens door de andere in de dertiende of in de twintigste eeuw situeren?'''|[[Régine Pernoud]] die er van overtuigd is dat de geschiedenis zich ''niet'' herhaalt (1977).}} . [https://www.youtube.com/watch?v=vx4cLE6eSfI '''♠ IN EUROPA, 1956-1980'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=9ncvnbXAp9I '''♠ IN EUROPA, 1980-1989'''] Dit deel laat zich opdelen in vier periodes: 1945-1954 is een decennium waarin de wereld zich herstelt van de ravage van de Tweede Wereldoorlog. Er is ruim een decennium voor nodig om de materiële schade te herstellen. Het psychologische schade en het fysieke trauma strekken zich over meerdere generaties uit. Daarna volgen de 'zilveren' jaren vijftig: 1955-1960, de 'gouden' jaren zestig: 1961-1971, afgerond door de crisisjaren van 1972-1989. [[Bestand:Amsterdam_krijgt_verkeersles_Weeknummer_48-50_-_Open_Beelden_-_55099.ogv|thumb|550px|'''[[Verkeersveiligheid|VERKEERSVEILIGHEID]]''' Amsterdam krijgt verkeersles via het bioscoopjournaal in 1948.]] [[File:Tentoonstelling van personenauto's in de RAI-512507.ogv|thumb|550px|De auto breekt door. Voor de eerste wereldoorlog was het voertuig voorbehouden voor de allerrijksten, mensen uit de adel of wereldberoemde ondernemers zoals [[Claude Monet]] die er een hele verzameling op nahield. Tijdens het interbellum rijden huisartsen rond in luxewagens en na de tweede wereldoorlog democratiseert het voertuig: bakkers, slagers en vroedvrouwen in de jaren vijftig, arbeiders in de jaren zestig. Beurzen zoals de RAI in Amsterdam promoten deze commerciële machine, koning auto waar niemand aan ontsnapt.]] . == Herstel en heropbouw (1945-1954): Tuinieren in een puinlandschap == {{Cquote|'''Het verleden is ‘een rusteloos spook dat door onze dagen en dromen zwerft en, zoals geesten sinds mensenheugenis plegen te doen, op het moment wacht dat wij het aankijken, aanspreken en aanhoren. Dat wij, ons dood geschrokken, de slaapmuts over onze ogen en oren trekken, helpt niets. Het is de verkeerde methode. Het spook, noch wijzelf zijn erbij gebaat. We kunnen niets anders doen dan hem in zijn ogen kijken en zeggen: “Spreek!” Het verleden moet praten en wij moeten luisteren. Eerder zullen wij en zij geen rust vinden.'''|ERICH KÄSTNER, vertaald door Jan Bert Kanon. ''Nota bene ’45. Een dagboek'', Atlas, Antwerpen, 2008, p. 11.}} {{Cquote|'''Let’s go to my apartment. It’s only a few ruins away.'''|BILLY WILDER. ''A Foreign Affair'', 1948.}} [[File:Dresden_1947.webp|thumb|right|550px|♣ De verwoesting laat zich niet in woorden omzetten noch verbeelden, ondanks de foto's, de boeken, de films. Kortrijk is een voorbeeld van een zwaar vernietigde stad en bijlange niet de enige. In Duitsland, Nederland en Polen, Oekraïne, Joegoslavië zijn er honderden vergelijkbare inferno's. Oorlogsfoto's geven een impressie van de destructie. Wie de vernietiging van alle steden optelt, duizelt. De vernielzucht, de verdwenen cultuur en architectuur, duizenden jaren erfgoed zijn herleid tot schroot. [In Kortrijk verliest de familie Cambien xx kinderen. Een familiefoto uit eerdere tijden...] Dit is [[Armageddon Project|armageddon]], het einde der tijden en een herijking van de dialectiek: mooi en lelijk, arm en rijk, natuur en cultuur, mens en onmens, niets is wat het lijkt. Hoe overleeft men in zo'n context? In de stadsparken is er grond om groenten te kweken en wie een armetierig moestuitje bezit, noemt zich rijk. Het hoeft niet op de begaande grond. Sommigen sjouwen en sleuren aarde de trap op tot driehoog en verbouwen in de kamerruïnes in open lucht groenten. Moestuinen in bakken tussen resten van muren, het zijn tuinbakken avant la lettre. Wie toestemming krijgt om een grondlap te bewerken, prijst zich gelukkig en teert de komende winter op de opbrengst. 'Standsverschillen zijn in het huidige Duitsland nagenoeg verdwenen', schrijft [[Konrad Adenauer]] in december 1946 aan de industrieel [[Paul Silverberg]]. 'Er is maar één verschil, namelijk of je zelfvoorzienend bent of niet.' In parken is de grond vrij om groenten te verbouwen. Het levert in de kaalgekapte Berlijnse [[Berlin-Tiergarten|Tiergarten]] onvergetelijke beelden op. Mensen tuinieren er tussen het omgevallen marmer. Sommigen perken lukraak een stuk grond af dat ze bij het opkomen van de eerste gewassen dag en nacht bewaken. Willekeur is troef, maar een mens en een beleidsmaker moet blijkbaar iets doen.<ref>HARALD JÄHNER. ''Wolfstijd. Duitsland en de Duitsers 1945-1955'', Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 230.</ref> Een foto toont hoe een man in Dresden aan urban gardening doet in een [[Moestuin|moestuintje]]. Voor een tramhalte bakent hij een paar vierkante meter grond af met wat stenen. De planten zijn opgeschoten en op de achtergrond niets dan ruïnes. Nieuw leven ontspringt in het braakland. Wie het bombardement op Dresden overleefde, kon aan de slag om met een lege maag veertig kubiek puin te ruimen. In 1946 is de steenwoestijn van Dresden al grondig schoongeveegd. De schrijver [[Erich Kästner (schrijver)|Erich Kästner]] wandelt drie kwartier door zijn geboortestad zonder één huis te passeren. In ''Die Neue Zeitung'' van 30 september schrijft hij: 'Je loopt er doorheen als in een droom door Sodom en Gomora. Alleen rijden er door die droom soms wel hard rinkelende trams.' [[Konrad Adenauer]] noteert in een brief gedateerd in december 1946 dat de Duitse standsverschillen verdwijnen. Alleen wie zelfvoorzienend is heeft enig comfort. Het oorlogseinde herijkte de begrippen rijk en arm. Mensen met een armtierig moestuintje behoren tot de geprivilegieerden en wie toestemming krijgt van de overheid kan tijdelijk een perceeltje bewerken. Anderen zoeken vruchtbare aarde bijeen en sjouwen ze de trap op tot drie hoog om in kamers zonder plafonds groenten te telen (Harald Jähner, p. 230 & 430.). Een foto uit 1947 toont een jongeman die zijn moestuintje bij een tramhalte bewatert. Op het pleintje heeft hij enkele stenen opgebroken en knollen geplant met op de achtergrond het silhouet van het huidige stadhuis van Dresden. In de parken komen gelijkaardige tuinen die de bevolking moeten voeden. En als dat niet volstaat volgen er hamstertochten naar het platteland. En intussen blijft het puinruimen een eeuwigheid duren. De laatste rit van de smalspoortreintjes die de puinen de stad uitbrengen is in 1958. En in 1977 rondt de laatste opruimbrigade haar werk af. Wie in Kortrijk, [[Berlijn]], [[Munchen]] of [[Dresden]] een armetierige moestuin bezit kan zich tot de behoeden rekenen. Anderen specialiseren zich in diefstal. Een gevecht van iedereen tegen iedereen ontstaat (in tegenspraak met 'De meeste mensen deugen'.) Leren mensen tijdens en na de oorlog elkaar kennen, zoals werd gezegd? De hoofdredacteur van [[Die Zeit]] opent de krant op 18 juli 1946 met de 'wet van de jungle'. De beeldspraak van [[Thomas Hobbes]]' wolfstijd, de 'homo homini lupus', de ondergang van het moreel besef en de [[natuurtoestand]] zijn nooit ver weg.<ref>HARALD JÄHNER, vertaald door Anne Folkertsma & Jantsje Post. ''Wolfstijd. Duitsland en de Duitsers 1945-1955,'' Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 230-248.</ref>]] '''Als de Tweede Wereldoorlog op zijn laatste beentjes loopt, bezegelt een vod papier met enkele pennentrekken - om een willekeurig voorbeeld te geven - het lot van de [[Roemenen]] voor een halve eeuw. Op maandag 9 oktober 1944 herschikken de Britse leider [[Winston Churchill]] en de Russische leider [[Jozef Stalin]] in [[Moskou]] in het grootste geheim de Europese geografie. Met één pennentrek werpt Churchill het lot van twintig miljoen Roemenen in de handen van een dictator die dan al een slordige achttien miljoen doden op zijn geweten heeft. In zijn memoires blikt [[Winston Churchill|Churchill]] terug op hoe ze het [[Balkanoorlogen|Balkanprobleem]] oplossen. ‘Laten we elkaar daar niet in de wielen rijden’ zegt hij tegen [[Jozef Stalin]] (1878-1953). ‘Zou het u schikken als u een overwicht van negentig procent heeft in Roemenië? Dan krijgen wij negentig procent in Griekenland en doen we vijftig-vijftig in Joegoslavië?’ Stalin stemt in, plaatst een blauwe V op het papier en staat er op dat Churchill het klad bewaart. Wie het wil bekijken, reist er voor naar Londen. [[Liddell Hart]], de militaire bibliotheek in het King’s College bewaart het. En zo laat het Westen Roemenië in de steek en gaat het [[Rode Leger]] er zijn gang. En ondanks dat er nauwelijks communistische gevoelens zijn in het bevrijde Roemenië, grijpen de communisten de macht en schuiven ze het IJzeren gordijn dicht. Dat gordijn houdt hun wreedheid om de macht te verwerven en hun meedogenloosheid om die te behouden uit het zicht. Het gordijn isoleert Roemenië. De Duitse oorlogsinspanningen van het Roemeense leger leidde tot een liquidatie bij [[Stalingrad Front|Stalingrad]]. Stalin neigt niet om het noordoosten van Roemenië, [[Bessarabië]] en [[Bukovina]] terug te schenken. De president van de Verenigde Staten [[Franklin Delano Roosevelt]] maakt tijdens de [[conferentie van Jalta]] in februari 1945 evenmin bezwaar. De gebieden blijven Russisch. De Roemenen stellen zich tevreden met de terugkeer van [[Transsylvanië]]. Wat hier gebeurt op het hoogste niveau, is exemplarisch voor wie aan de bodem of er onder leeft. Grijp wat er te grijpen valt, is het motto. Een kapper raakt in Berlijn verzeild, breekt er een de verlaten zaak open en knipt probleemloos en dankbaar dameskapsels. Wie kan, zaait, ploegt, oogst of steelt. Het dievenpad is nooit ver weg. De Keulse zieleherder, kardinaal [[Joseph Frings]] relativeert in zijn nieuwjaarspreek in de hongerwinter van 1946 het diefstalgebod. 'Wij leven in tijden van nood, waarin het individu zal mogen nemen wat hij tot behoud van zijn leven en zijn gezondheid nodig heeft, indien hij het op een andere manier, door arbeid of door erom te vragen, niet kan verwerven.' Ondanks het protest van de overheid slaan zijn woorden in als een bom. Alleen de boeren weten niet wat honger is. De oproep van Frings bezorgt Duitsland een nieuw woord: het 'fringsen'. 'Die kolen heb ik gefringst.' Zo gaan het liefdevol delen en de solidariteit enerzijds en het gewetenloos beroven van transporten anderzijds hand in hand.''' . [https://www.youtube.com/watch?v=DmRfk0qIuqY '''♠ BEELDFRAGMENT BERLIJN EN DE KOUDE OORLOG, DEEL 23'''] . === 1945 === [[Bestand:Antwerpen-Willem_Elsschot_op_Mechelseplein.jpg|thumb|550px|'''1946''' [[Willem Elsschot]] (1882-1960), een pseudoniem van Alfons De Ridder uit Antwerpen, publiceert in 1946 [[Het dwaallicht]], een novelle waarin [[Frans Laarmans]] drie Afgaanse zeelui helpt met hun zoektocht naar een mysterieuze dame. Het verhaal speelt zich af in de Scheldestad en is het laatste werk van Elsschot. Eerder publiceerde hij '[[Villa des Roses (roman)|Villa des Roses]]', '[[Lijmen/Het been (roman)|Lijmen]]',- '[[Kaas (roman)|Kaas]]' en 'Het Been'. In deze jaren, van 1946 tot 1951 heeft hij een relatie met de dichteres [[Liane Bruylants]]. Wie Elsschot in Antwerpen achterna wil, zoekt zijn standbeeld op het [[Mechelseplein]], zijn stamkroeg en het oudste café van Antwerpen: de [[Quinten Massijs]] in de Moriaanstraat 17. Op de Groenplaats nummer 1, op de hoek van de Groenkerkhofstraat, op de tweede verdieping had Elsschot samen met zijn zakenpartner zijn reclamebedrijf 'La Propagande Commerciale' waar hij opdrachten kreeg voor de Olympische spelen in 1920 en de Wereldtentoonstelling in 1930. In het het 'Rubenshof', een [[grand café]] op de Groenplaats hangt zijn loodglazen portret en op de zuidelijke hoek van de Groenplaats citeert een vloertegel uit Het Dwaallicht. Nabij de Sint Annatunnel is een ander monument te zien dat deze publicatie herinnert. Te combineren met een bezoek aan het letterenhuis, waar werk van Elsschot te zien is en bewaard wordt, Plantin Moretus als eerste drukkerij in Antwerpen en de Dwaallichtwandeling, een bezoek aan de Vrijdagmarkt, de Kloosterstraat en de Sint-Andriesplaats... is dit een daguitstap waard. Wie er niet genoeg van krijgt, bezoekt Elsschots graf op het [[Schoonselhof]]. Op de dag dat hij overleed kreeg hij de [[Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap|vijfjaarlijkse Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde]] die zijn schrijverschap bekroont.<ref>GIDSENVERENIGING ANTWERPEN. ''Antwerpen door het oog van de stadsgidsen. Deel 3: Zuidelijk Antwerpen. De leukste plekjes, de strafste verhalen'', Uriel Projects, Koekenstad, Rumst, 2016, p. 95.</ref> De dag nadien stierf zijn vrouw Jeanetta Jozefina Scheurwegen. Beiden zijn samen begraven, zijn vrouw in een kist, Elsschot liet zich cremeren. Zijn as rust in een urne. Andere schrijvers die op het Schoonselhof begraven zijn [[Alice Nahon]], [[Herman De Coninck]], [[Theodoor Van Rijswijck]], [[Julius De Geyter]], [[Gerard Walschap]], [[Pol De Mont]], [[August Van Cauwelaert]]. [https://literairecanon.be/nl/werken/media-dwaallicht '''♠ BEKIJK HIER EEN BEELDFRAGMENT OVER ELSCHOT'''].]] . * België is bevrijd, Nederland beleeft een laatste, strenge [[Oorlogswinter (boek)|oorlogswinter]]. . * Duitse raketten ([[V1 (wapen)|V1]] & [[V2 (raket)|V2]]) op Londen en Antwerpen richten schade aan. . * Ondertekening van de vrede in het schip [[USS Missouri]]. . * Verhoging van de wezenbijslag. . [https://www.youtube.com/watch?v=qaJ_CLcuL8M|'''♠ BEELDFRAGMENT BEVRIJDING NEDERLAND'''] . === 1946 === [[File:Ffm-adorno-denkmal002.jpg|thumb|550px|'''1947''' ♣ In de universiteitstuin van Frankfurt staat een installatie van [[Vadim Zakharov]] ter gedachtenis van de filosoof [[Theodor Adorno]] (1903-1969). Zijn lessen genieten net zoals die van de latere [[Michel Foucault]] een reputatie, collegezalen zijn te klein om alle toehoorders een plaats te geven. Geleerden proberen in deze jaren de Tweede Wereldoorlog een plaats te geven of te verklaren. [[Albert Camus]] publiceert metaforisch 'De pest' '''[https://www.youtube.com/watch?v=vSYPwX4NPg4 (FILM)]''' en vanuit Amerika schrijven Adorno en Horkheimer tijdens hun ballingschap de ''Dialectiek van de verlichting''. Het verschijnt bij de Duitse immigranten-uitgeverij [[Em. Querido's Uitgeverij|Querido]] in Amsterdam. De auteurs stellen dat de verlichting is doorgeslagen. In plaats van de kritische mens te bevrijden van religie, magie en verknechting zijn wetenschap en techniek uitgegroeid tot een nieuwe, kapitalistische religie met als motor de populistische cultuurindustrie van brood en spelen die naar Auchwitch leiden. De essaybundel circuleert als roofdruk. Duitse studenten lezen het intensief. Het failliet van de Verlichting vindt zijn oorzaak in de rationele poging om de natuur te beheersen. Horkheimer en Adorno reageren zo op de 'raadselachtige bereidheid van de technologisch opgevoede massa' die zich overlevert aan totalitarisme. De Frankfurter Schule is als marxistische denktank opgericht in 1923, om de Russische Revolutie in Duitsland voor te bereiden en groeide uit tot een platform voor linkse sociologen, psychologen en economen dat na de machtsovername van de nazi's (en Adorno's onderwijsverbod) naar Amerika verhuist. Nadien keert Adorno terug naar Frankfurt, een stad die de hoofdstad van West-Duitsland ambieert. Daarvoor had de stad immers de referenties. In 1848 was hier het eerste Duitse democratische parlement bijeengekomen - een experiment van korte duur. Daar groeide de filosoof die part noch deel had in het regime van Hitler uit tot de spreekbuis van een ander Duitsland en als ideoloog van de jonge generatie van mei '68. Een ludieke studentenactie in 1969 is Adorno teveel. Drie studentes werpen met naakt bovenlijf rozenblaadjes over zijn hoofd. Adorno verbergt zich achter zijn schooltas en beent de aula voor goed uit. Dat sloganeske ongeduld met de geschiedenis, die dadendrang doet hem de das om. In de fanatieke studentenacties herkent hij de middelmaat, de wraak van het fascisme. Zes maanden later overlijdt hij tijdens een Zwitsers bergwandeling.<ref>RAYMOND VAN DEN BOOGAARD. ''Flessenpost uit Duitsland.'' In: ''De Groene Amsterdammer,'' nr. 10, 4.03. 2020.</ref>]] . * Januari: [[Astrid Lindgren]] eindigt haar oorlogsdagboek. . * April: Executie [[August Borms]]. . * Eerste zitting van de [[Verenigde Naties]], [[Paul Henri Spaak]] wordt voorzitter en de oprichting van [[Interpol]]. . * Tweede aanslag op de [[IJzertoren]]. . * Eerste computer in gebruik. . * [[Proces van Neurenberg]]. . * De eerste [[Bikini (kleding)|bikini]] in Parijs. . * ♣ [[Animal Farm (boek)|Animal Farm]] van [[George Orwell]] verschijnt. . === 1947 === . * [[Marshallplan]] in werking. . * Oprichting [[CIA]] . * [[Al Capone]] overlijdt (waarschijnlijk) aan [[syfilis]]. . * [[Dode Zeerollen]] gevonden. . === 1948 === [[File:Wisteria Lane map, season 1.svg|550px|thumb|'''1948''' ♣ In de Amerikaanse serie ‘[[Desperate Housewives]]’ vertelt de tuinwijk van [[Wisteria Lane]] - een straat in het fictieve Fairview in 'The Eagle State' - het verhaal van schijnbare perfectie en buurtharmonie. Terwijl er achter de gevels allerlei geheimen en intriges schuilgaan zijn de tuinen en de façades een metafoor voor mensen die hun aard en geheimen verbergen. De tuinen en weerspiegelen de persoonlijkheid van de bewoners. De tuin van Bree Van de Kamp is perfect, net als haar eigenares. De tuin van Susan Mayer is een rommelboel, net zoals haar. De huisvrouwen typeren een ander type vrouw in de Amerikaanse maatschappij aan het begin van de 21ste eeuw die in een fictief (Hollywood)decor leeft. Hun tuinen gaan terug op de uitvinding van [[Bill Levitt]], zijn broer Alfred, hun vader Abraham en hun zonen die te vergelijken is met het lopende bandsysteem van [[Henry Ford]] in 1913. Zij zijn de eersten om massaal geprefabriceerde huizen te maken. Met zijn ingenieuze constructies en zijn oog voor planning bouwt ''Big Bill'' Levitt, een oud gediende bij de marine een simpel en solide huis voor achtduizend dollar. Het basismodel richt zich op een jong gezin en telt twee slaapkamers, een zolder. In de huiskamer brand de haard en is er een ingebouwd tv-toestel. De keuken beschikt over een ijskast, een fornuis en een Bendix-wasmachine. Een auto is een optie. Wie koopt is klaar voor de toekomst. Op een gigantische aardappelakker in [[Hempstead]], op een boogscheut van [[Manhattan]], poten de Levitts in 1946 hun eerste bouwwerken neer. De fifty's zijn nog niet begonnen en er staat een stad. GI's met hun afzwaaipremie op zak voelen zich aangetrokken tot dit fonkelnieuwe oord: [[Levittown]]. Advertenties liegen niet over de afbetaling. 'Uncle Sam en de grootste bouwer ter wereld geven u de mogelijkheid om in een aantrekkelijk huis te wonen, in een heerlijke omgeving, zonder dat het u een vermogen kost...' 'All yours for 58 dollar. You are a lucky fellow, Mr. Veteran.' Het werkte als een magneet. In Livittown en in soortgelijke nederzettingen explodeert het begrip [[suburb]]. Het begrip overstijgt zijn betekenis van 'buitenwijk' of 'voorstad'. Suburbia is een cultuur, een eigentijdse woonomgeving, een eigentijdse samenleving. In Levittown kiemt een mentaliteit die de Amerika traditie ondermijnt. De trek naar de suburb luidt het einde in van de oude stad én het oude platteland. De Amerikaanse overlevingssamenleving slaat om in een consumptiemaatschappij. De wereld van zwoegers slaat op in een wereld van genieters. De massale verhuis naar de buitenwijken bieden de middenklasse tuinen ter ontspanning en vermaak. Op een minimum van oppervlakte verschijnen patio's, zwembaden, vijvertjes, een terras en allerlei spullen die op zaterdagnamiddag uit de groothandel en de tuincentra worden aangesleept. Met allerlei spullen die op zaterdagvoormiddag naar het containerpark worden gebracht. Tussen 1947 en 1951 verrijzen 17.000 huizen. Tachtig procent pendelt naar Manhattan. De Levitdorpen zijn een sprookjesland met een ideologische insteek. De Federal Housing Administration garandeert dat de leningen uitsluitend aan blanke Amerikanen toekomen. Later komen er zes Levittsuburbs in andere delen van de VS. Het bezit van een huis, een tuin en tv behoedt de Amerikaan voor de communistische invloeden, daar is Levitt van overtuigd. De architect [[Lewis Mumford]] omschreef de gemeenschap als een 'uniform environment from which escape is impossible.<ref>GEERT MAK. ''[[Reizen zonder John]]. Op zoek naar Amerika,'' Contact, Antwerpen, 2012, p. 11-13. Naar het reisverhaal [[Travels with Charley]] uit 1962 van Nobelprijswinnaar [[John Steinbeck]]; PIET RENOOY. ''Sociologische visies op de stad: Theatre of social action.'' In: GERT-JAN HOSPERS & PIET RENOOY (Eds.) ''De wereld van de stad. Theorie, praktijk, toekomst'', Berghauser Pont, Amsterdam, 2021, p. 40. Verder aanvullen met de autoweg. Alles is gericht op de wagen.</ref>]] * '''[https://www.youtube.com/watch?v=-6OotD8q8-0 '''♠ BEELDFRAGMENT BERLIJN EN DE LUCHTBRUG''']''' . * [[George Orwell]] waarschuwt met [[1984 (boek)|1984]] . * De [[V.N.]] verkondigt de [[Universele verklaring van de rechten van de mens]]. . * [[Staat Israël]] uitgeroepen. . * [[Mahatma Gandhi]] vermoord. . * Executie [[Prosper Dezitter]]. . * Stemrecht voor vrouwen in België. . * In juli produceert [[Bill Levitt]] 180 huizen per week. . * [[Hella Haasse]] schrijft [[Oeroeg (boek)|Oeroeg]]. . [https://literairecanon.be/nl/werken/media-hella-haasse-oeroeg '''♠ KIJKEN NAAR HELLA HAASE''']. . <gallery> File:4350WisteriaLane.jpg File:4360WisteriaLane.jpg File:Bree.JPG File:Colonialstreet Klopeckhouse.jpg File:Wisteria Lane - Bree Van de Kamp (2561237419).jpg File:WisteriaLanePurpleHouse.jpg File:Wisteria Lane (2562051552).jpg File:Wisteria Lane - Linette & Tom Scavo (2562045828).jpg </gallery> . === 1949 === [[File:C-54 landing at Tempelhof.jpg|thumb|550px|♣ In '''1949''' eindigt de [[Blokkade van Berlijn]]. De Sovjets willen in 1948 Berlijn volledig onder hun controle en sluiten alle transportwegen naar Engelse, de Franse en de Amerikaanse sector af. Via de spoorweg, de waterweg of de autoweg is er geen doorkomen aan. Om West-Berlijn te bereiken doorkruisen geallieerde vliegtuigen het Russische luchtruim. Ze verwachten geen Russisch luchtagressie en met drie luchtcorridors en drie vliegvelden vormen ze een permanente luchtbrug. De Britten landen op Gatow, de Fransen op Tegel en de Amerikanen op Tempelhof. In een klein jaar tijd voeren ze 275.000 vluchten uit en voorzien ze West-Berlijn van 2,3 miljoen ton voedsel, kolen en geneesmiddelen. Niettegenstaande de spanningen met het Westen escaleren, leggen de Russen de duimen in mei 1949. Op 23 mei voegen de Fransen, de Amerikanen en de Engelsen hun bezettingszones in en buiten Berlijn provocerend samen tot een nieuw land, de Bundesrepubliek Duitsland of BRD en richten ze de NAVO op. Het land heeft een eigen munt, de mark, een eigen driekleurige vlag die een eeuw na datum naar het revolutionaire volk van 1848-49 verwijst, een eigen grondwet, deels geïnspireerd op de Weimarrepubliek. Op 7 oktober 1949 draagt de Russische bezetter Oost-Duitsland over aan een ministerraad en een premier die vervolgens de Deutsche Demokratische Republiek (DDR) uitroepen.]] . * Oprichting [[volksrepubliek China]] onder [[Mao Zedong|Mao]] . * ♣ Invoering van de [[Vakantiegeld|gezinsvakantiebijslag]]. . === 1950 === . * Executie van de laatste oorlogsmisdadiger [[Philipp Schmitt]]. . * Start [[Koreaanse oorlog]], [[Marcel van Maele]] trekt er heen. . * Heksenjacht in de V.S. op communisten na een toespraak van [[Mccarthyisme|McCarthy]]. . [https://www.youtube.com/watch?v=MBKQ5bv9-2E '''♣ BEELDFRAGMENT OVER DE KONINGSKWESTIE (43 Min.).'''] . === 1951 === . * De [[koningskwestie]] verdeelt het land. . * De moord op [[Julien Lahaut]]. . * Een nieuwe koning: Boudewijn I. . * In Levittown - een oud aardappelveld - staan 17.000 splinternieuwe woningen voor 82.000 mensen. . === [https://www.youtube.com/watch?v=MEMUsC8ppU0 1952] === . * ♣ Opening [[Efteling]] . * ♣ Opening [[Meli Park|Meli]]. . * Opening Brussel Centraal. . * ♣ In Londen is er van december 1952 tot maart 1953 een zware smog die naar schatting 12.000 doden maakt. . * ♣ Alma en Harold Moldenke publiceren ''Plants of the Bible'', een opsomming van alle bladeren, bloemen, harsen, hout, planten en zaden uit de bijbel. . === [https://www.youtube.com/watch?v=XcX5wb1k9UM 1953] === . * ♣ [[Watersnood van 1953|Watersnood]] in Nederland. . * [[Jozef Stalin]] overlijdt. De nieuwe president zal inzetten op de ruimtevaart: [[Nikita Chroesjtsjov]]. . * ♣ In het [[Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van België]] in Brussel werkt [[Groep 21]] een atoomschuilkelder af. De kelder ligt naast een kleinere gerenoveerde kelder die sinds de Tweede Wereldoorlog bestaat, onder de Kunstberg. Over de exacte locatie doet men geheimzinnig. Via een luik schuiven topschilderijen uit de expositiezaal de kelder in. Groep 21 (een verwijzing naar het aantal topambtenaren dat zich met deze geheime opdracht inlaat) maakt zes vergelijkbare kelders: onder meer in het Jubelpark, in [[Mariemont]], in [[Eigenbrakel]] nabij het Hallerbos en in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen (afgebroken). In hun briefwisseling beschrijven ze veiligheidsinstructies: roken is verboden, een planken vloer eveneens en de kunstwerken mogen niet verpakt zijn, om brand te vermijden. Blusapparaten zijn aanwezig.<ref>SAELENS MARTHE. ''Hier werd kunst beschermd tegen de bom. Op bezoek in geheime atoomschuilkelders'', In: ''De Standaard'', 13.04.2019, p. 8.</ref> . === [https://www.youtube.com/watch?v=MYe4ynXnqug 1954] === . * Fotograaf [[Robert Capa]] overleeft zijn Vietnamese landmijn niet. . * ♣ [[Bellewaerde]] opent zijn deuren. . ;Kijken <gallery> File:Snelle woningbouw volgens nieuw systeem Weeknummer, 73-49 - Open Beelden - 59638.ogv|Snelle woningbouw in 1973 in [[Markelo]] File:Eva_Perón.jpg|[[Eva Peron]]: 'Boekhouden is onzin. Ik gebruik geld voor de armen.' [[Juan Peron]] wordt in [[1946]] president van [[Argentinië]] en maakt van Evita de machtigste vrouw van de wereld. File:Joseph_McCarthy.jpg|[[Joseph McCarthy (politicus)|Joseph McCarthy]] File:Anticommunist_Literature_1950s.png|Anticommunistische literatuur. File:C-54_landing_at_Tempelhof_1948.jpg|Tempelhof 1948. File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F079005-0021,_Berlin,_Grenzübergang_Checkpoint_Charlie.jpg|[[Checkpoint Charlie]]. File:Berlin-Tempelhof_Memorial.JPG|Berlin-Tempelhof_Memorial. File:Koningskwestie_Kortrijk.jpg|Koningskwestie in Kortrijk. File:Могила_Ляо_Жюльен.jpg|Могила Ляо Жюльен File:Julius_and_Ethel_Rosenberg_NYWTS.jpg|[[Julius Rosenberg|Julius]] en [[Ethel Rosenberg]] File:Watersnoodramp 1953 dijkdoorbraak Papendrecht.jpg|Watersnoodramp, 1953. </gallery> . . == ♣ Zilveren jaren (1955-1960) == [[File:Gagarin_Capsule.jpg|thumb|550px|Daalcapsule [[Vostok 1]] in het RKK Energia Museum in [[Korolev]] bij [[Moskou]].]] . {{Cquote|'''Ik kan de Russen meermaals vernietigen.'''|[[J.F. Kennedy]]}} . {{Cquote|'''De V.S. één keer vernietigen volstaat.'''|[[Nikita Chroesjtsjov]]}} '''De opmars van de televisie en de telefoon vanaf jaren vijftig richting huiskamer vallen samen met de spionage en de [[Space Race|spacerace]] van de [[Koude Oorlog]]. Het is de antithese van de dekolonisatie: het terugtrekken uit Afrika richt de aandacht op een nieuw te koloniseren gebied: de ruimte.''' . === [https://www.youtube.com/watch?v=vz3W87uWcx8 1955] === . * ♣ [[Disneyland]] Californië, het Magic Kingdom van Walt Disney opent deuren. . * Première op [[Broadway (theater)|Broadway]] van The Diary of [[Anne Frank]]. . * [[Rosa Parks]] weigert haar plaats op de bus. . * [[Van Buuren|David Van Buuren]] overlijdt. . === [https://www.youtube.com/watch?v=bE1FX0Uf01I 1956] === [[Bestand:Marcinelle_-_Bois_du_Cazier_-_2018-04-22_-_01.jpg|thumb|550px|♣ Tuinieren in Marcinelle. Het moest een paradijs worden... De Italiaanse mijnwerkers treurden niet om hun geïsoleerd bestaan. Integendeel, het bood hen een culturele identiteit en zekerheid. Later spreken oudere Italianen met heimwee over hun landelijke barakkenkampen en de dorpssfeer die ze associeerden met de heuvels van hun heimat. Tussen hun barakken scharrelen kippen, konijnen, eenden, geiten en varkens. Op een braakliggend veldje verbouwen ze groeten die de Belgen onbekend zijn: courgetten, aubergines en paprika's. Velen van hen waren in Italië boer en behouden zo hun vertrouwde levensstijl deze industriële enclave. Na de mijnramp weigert Italië nog werkkrachten naar België te sturen.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis 1944-1978''. Lannoo, Tielt, 2021, p. 92. Verder uitwerken, vanop deze pagina en in verband brengen met de ramp. Zie ook PHILIPPE DE MAEYER, MICHELE GALAND, BRAM VANNIEUWENHUYZE & GUY VANTHEMSE. ''De geschiedenis van België in 100 kaarten.'' Lannoo, Tielt, 2021, p. 93-94: (mijn zin).</ref> België gaat de laag geschoolde, ruwe handen zoeken in Spanje en Griekenland, en daarna in Marokko en Turkije. Vrouw en kind kunnen meekomen, de ervaring leerde dat een man alleen op kamers geen goed idee is.]] [[File:P&V Building 01.jpg|thumb|550px| ♣ Nabij de hoek van de Kruidtuinlaan en de Koningstraat en de plaats waar [[Nadar (fotograaf)|Nadar]] een vroege ballonvaart organiseerde, verrijst de eerste Brusselse wolkenkrabber. We schrijven 1956. De boekentoren in Gent (64 meter hoor) was klaar in 1942 en de boerentoren in Antwerpen (87 meter aanvankelijk) in 1931. In de Hollandse periode was hier een plein gepland om het beeld van [[Willem I der Nederlanden|Willem I]] op zijn paard te plaatsen. Het kwam er niet, de Belgische revolutie zorgde dat de zaakjes anders liepen maar het bouwverbod bleef. Toen de hoogbouwplannen er kwamen bleef het paleis tegen het project omdat de wolkenkrabber vanuit het paleis te zien zou zijn. De architect liet proefballonnen de lucht in om hun ongelijk aan te tonen.]] . * [[Hongarije]] in opstand tegen USSR, Sovjettroepen in [[Boedapest]]. . * [https://www.youtube.com/watch?v=W4euyTDhFnk Haertbreak Hotel] maakt van Elvis een wereldster . * ♣ Invoering van twaalf dagen (betaalde) vakantie. . * ♣ In [[Bois du Cazier|Le Bois du Cazier]], de belangrijkste mijnsite van Wallonië volgens de [[Wereldpatrimonium|lijst van het Wereldpatrimonium van de UNESCO]]) maakt een mijnramp op 8 augustus 262 dodelijke slachtoffers uit twaalf landen. De meerderheid komt uit Italië. . === [https://www.youtube.com/watch?v=Xw57VErRjA8 1957] === . * De [[Spoetnik 1]] toont de Russische voorsprong op de Amerikanen in de spacerace. De [[spoetnikcrisis]] leidt tot de oprichting van ARPA dat later uitgroeit tot het internet. In 1958 volgt de oprichting van de NASA. Ruimteprogramma's volgen: het Mercury-, het Gemini- en het Apolloprogramma. Onderwijsprogramma's leiden een nieuwe generatie ingenieurs en de regeringssteun voor wetenschappelijk onderzoek verhoogt in 1959 tot $134 miljoen, bijna $100 miljoen meer dan in 1958. Een jaar voor de maanlanding bedraagt het budget meer dan $500 miljoen. . * In de Russische stad [[Ozjorsk (oblast Tsjeljabinsk)|Ozjorsk]] vindt een kernramp plaats die zich in het rijtje van [[Fukushima (stad)|Fukushima]] en [[Tsjernobylramp|Tsjernobyl]] mag plaatsen. De (op twee na grootste) ramp wordt toegedekt en het aantal kankerslachtoffers dat sterft is ontelbaar. [[Josse De Pauw]] brengt het feit in 2019 onder de aandacht met het theater 'La mémoire des arbres'. . * [[Erich Mielke]], een keiharde communist wordt minister van Staatssicherheit ([[Stasi]]) tot [[1989]]. . === 1958 === [[File:Expo_1958_Orientierungs-Plan.jpg|thumb|550px|Op de wereldtentoonstelling spelen Congolese figuranten tussen het paviljoen van het transport en de bouw en het paviljoen van de mijnen folkloristische scènes in een nagemaakt dorp. Bezoekers noemen het een 'inlands negerdorp uit de brousse', hebben het over 'wilden' en werpen hen appels, bananen en brood toe. Deze koloniale tuin met palm- en bananenbomen, met hutten en stro, met gevlochten matten en bamboebedden en vloeren van aangestampte aarde is voorwerp van kritiek: waarom toont de expo de primitiviteit in plaats van de nieuwe stedelijke wijken of de pas gebouwde materniteit? Het volksvermaak is achterhaald en een brand die een Congolees paviljoen in de as legt, doet het de Congolezen de expo voortijds verlaten.<ref>MATHIEU ZANA ETAMBALA. ''Het "negerdorp" als splijtzwam''. In: ''De Standaard'', 22.04.2018, p. 45.</ref>]] . * ♣ [[Expo '58]]: de eerste wereldtentoonstelling sinds de Tweede Wereldoorlog vindt plaats in Brussel. . * [[Mao Zedong|Mao]]'s [[De Grote Sprong Voorwaarts|grote sprong voorwaarts]]. . === [https://www.youtube.com/watch?v=mc5p461lFoU& 1959] === [[Bestand:Buddy_Holly_cropped.JPG|thumb|550px|[[Buddy Holly]] (22), Ritchie Valens (La Bamba) en de bandleden van The Big Bopper verongelukken met een vliegtuigje. Een decennium later zal [[Don McLean]] het nummer [[American Pie (nummer)|American Pie]] schrijven. Zo wordt 3 februari 1959 "The day the music died". En nee, American Pie is niet de naam van het vliegtuig.]] . * Tussen 1959 en 1988 is het tv-programma 'Voor boer en tuinder' een gevestigde waarde in veel Vlaamse huiskamers. In dertig jaar tijd verschijnen 485 afleveringen over het reilen en zeilen van de landbouwsector. . * De Australische regering stelt een controlecommissie aan die zich inlaat met de fatale lachziekte op [[Nieuw-Guinea]] waar geen mens ooit van herstelde. Het virus werd overgedragen door [[Kannibalisme|kannibale]] praktijken. Met het kannibalismeverbod, verdween de ziekte. . * Aids of HIV... voor het eerst aangetoond bij mensen. Het duurt nog decennia voor de ziekte tot een epidemie uitgroeit. Het taboe zal lang duren en de getroffen bevolkingsgroepen reageren niet met kuisheid. . === [https://www.youtube.com/watch?v=Vx6aKAMYDHk 1960] === . * [[John F. Kennedy]] verslaat [[Richard Nixon]] in de presidentsverkiezingen dankzij een geniaal inspelen op een nieuw medium: de televisie. . * [[Nikita Chroesjtsjov]] ontmoet in V.S. Kennedy, de communist versus de kapitalist, de arbeiderszoon versus de miljonair. . ;Kijken <gallery> Bestand:Bundesarchiv_Bild_183-R0522-177,_Erich_Mielke.jpg|Erich Mielke Bestand:HollyMonument.jpg|Monument voor [[Buddy Holly]], [[Ritchie Valens]] en [[The Big Bopper]] in [[Iowa]] File:Bundesarchiv_Bild_183-B0628-0015-035,_Nikita_S._Chruschtschow.jpg|Nikita Chroesjtsjov (1894–1971). De_Super-Constellation_%27%27Triton%27%27_bij_Shannon_verongelukt-511904.ogv File:Museum van Buuren Brussels Belgium.jpg|Museum van Buuren Bestand:Anton_Pieck_(1980).jpg|[[Anton Pieck]] Bestand:Efeteling_-_Sprookjesbos_-_The_Netherlands.jpg|Toegang tot het sprookjesbord van de [[Efteling]]. File:Efteling Roodkapje bord.jpg|Efteling en Roodkapje. </gallery> . == Gouden jaren (1961-1971) == . === [https://www.youtube.com/watch?v=ouRbkBAOGEw 1961] === [[Bestand:East_Germans_Fortify_Border_-_Flickr_-_The_Central_Intelligence_Agency.jpg|thumb|550px|♣ In 1914 is de Amerikaanse dichter Robert Frost lyrisch en schrijft: ‘Good fences make good naighbors.’ Een Oost-Berlijner zou de quote in de jaren ’60, ’70 of ’80 misverstaan: ‘Tear down this wall’ roept de Amerikaanse president [[Ronald Reagan]] in 1987. En terecht, begin februari 1989 doorzeven Oost-Duitse grenssoldaten de twintigjarige [[Chris Gueffroy]]. Hij is het laatste dodelijke slachtoffer van de Muur. Na een reeks misverstanden, toevalligheden en een mislukte persconferentie hakken de Berlijners op 9 november 1989 in op de muur die hen 10.361 dagen teisterde, doodde of gevangen hield. Opgetrokken om mensen binnen de grens te houden in plaats van vreemdelingen buiten te houden, maakt de Muur uitzonderlijk extreem. Wie in zijn schaduw woont, ziet na dag één - 13 augustus 1961 - een nieuw psychiatrisch ziektebeeld: ‘Die Berliner Mauerkrankheit.’ Het begrip is taboe. Artsen krijgen het niet over hun lippen tot de naar het Westen gevluchte psychiater Dietfried Müller-Hegemanner over het fenomeen publiceert. Zijn boek uit 1973 somt een dikke honderd patiënten met ziektebeelden op gerelateerd aan de Muur: depressies, angststoornissen, achtervolgingswaan, niet meer willen eten… Het weinige wetenschappelijk werk over het fenomeen beperkt zich tot voorzichtige getuigenissen en patiënten-verslagen. ‘De muur is in haar hoofd gekropen’, getuigt een dochter over haar opgenomen moeder. Omdat de muurpathologie te interpreteren valt als sovjetkritiek, was het toen onmogelijk te onderzoeken was. Nu is het voor dit soort onderzoek te laat. In het jaar dat de muur valt, voorspelt de eeuwig sterke man van de DDR, [[Erich Honecker]] dat het bouwwerk hen minstens nog een halve eeuw zal beschermen tegen het fascisme en haalt hij alles uit de kast om zijn collega’s [[Michail Gorbatsjov|Michael Gorbatsjov]] en [[Nicolae Ceaușescu|Nicolae Ceausescu]] te overtuigen van het onwrikbare Duitse socialisme. Het einde van de koude oorlog dringt niet tot Honecker door net zoals het revolutionaire nieuws van 9 november de partijtop van de DDR niet lijkt te bereiken. In de dagen die volgen neemt Oost-Duitse leger de afbraak van het volk over en vernielt het de muur haast integraal. Stukken muur – betonnen panelen van 1,2 meter breed, 3,8 meter hoog en 4.000 kilogram vinden hun weg naar de meest onwaarschijnlijke sites of afgelegen plekken. In een klein Canadees vissersdorp zijn in de 21ste eeuw stukken muur aangetroffen. In het Nationaal Militair Museum in Soest eveneens en een Duitse firma gebruikte de betonnen fragmenten als tussenschot voor de opslag van bouwmateriaal. Nu zijn dit stukken vol symbolische betekenis. De afgelopen decennia zijn er in Berlijn steeds minder Muur-sporen te vinden. De East Side Gallery (het bekendste restant en met 1.316 meter het langste overgebleven stuk), de restanten aan de Niederkirchnerstraßeis en de Bernauer Straße zijn de voornaamste attracties. Van de 302 wachttorens zijn er vijf overgebleven. Elisabet Vallet van de universiteit van Québec à Montreal telt muren. Na de val van de Berlijnse muur staat de teller op elf. De aanslagen van 11 september 2001, de migratiecrisis in 2015 en Trumps slogan ‘Build that wall’ doen het murenaantal stijgen. Dertig jaar na de val van de Muur, steken de databank van Vallet zeventig muren en grenshekken, goed voor kilometers versperring van hekkens, prikkeldraad en beton. Fort Europa omheint zich van Spanje tot Hongarije met duizend kilometer muur. Deze symboolpolitiek en veiligheidsmarketing met onderhoudskosten en gevolgen op ecologisch, sociaal en psychologisch vlak is er gekomen omdat het electoraal efficiënter is dan een doordacht migratiebeleid. Een muur - even ingrijpend als de aanleg van een autostrade – vervormt grenzen tot open gevangenissen vol camerabewaking en creëert antiparadijzen: en als de muren verdwijnen, houdt het verhaal niet op. In 1982 voorspelde de journalist Peter Schneider in zijn roman ''Der Mauer-springer. Die Mauer im Kopf'' dat de mentale muur moeilijker te slopen is dan zijn betonnen evenknie. Hij kreeg gelijk. Wie goed kijkt, komt in het dagdagelijkse stadsbeeld van Berlijn veel sporen tegen van dit verleden: de beschermde ampelmann, het DDR-museum, Reichsluftfahrtministerium, Check Point Charley, de gedenkstenen… In de herinnering en de mentaliteit van de Berlijner zijn deze restanten evenmin verdwenen. Je kan ze uitvlakken, niet weggommen. Toen Sneider naar een natuurdocumentaire keek, begreep hij plots het gedrag van de Oost- en West-Berlijners. De docu ging over bokken en hinden bij de Tsjechisch-Beierse grens. De dieren hielden in de jaren negentig – dus lang na het opruimen van het ijzeren gordijn – instinctief halt en keerden terug. Jonge dieren die het hek er nooit hadden gekend, namen het ouderlijke gedrag over. 'Grenzen ''zijn'' er niet alleen. Ze zijn ervaringen, ze verwerven een reputatie en groeien uit tot een persoonlijkheid met een naam zoals de ''Al-'Awasimgrens'' tussen het Rijk van de Kaliefen en Byzantium of ''Watling Street'', een Romeinse weg in Engeland die de Angelsaksische van de Deense territoria afbakent. De ''Brussels Line'' benoemt de grens tussen Turkije en Irak, de ''Attila-lijn'' verdeelt Cyprus in een Turks en Grieks gedeelte en de ''Curzonlijn'' bakent Polen af met Wit-Rusland, Litouwen en Oekraïne. Het 'IJzeren Gordijn' is wellicht de bekendste grensnaam. Of de Britse premier Winston Churchill de term voor het eerst gebruikte in zijn 'Fulton-speech' in 1946 is voorwerp van discussie. De Belgische socialist Emile Vandervelde zou de term acht jaar eerder hebben gebruikt. De snelheid van de politieke veranderingen na de val van de muur hield geen gelijke tred met het aanpassingsvermogen van de Duitsers langs beide zijden van de grens. Mentaliteitswijzigingen komen trager dan politieke omwentelingen. Dit soort vertraagd gedrag kennen of kenden de Berlijners. Schneider herinnert zich hoe het hem na 1989 veel moeite kostte om de nieuwe rechtstreekse routes naar Oost-Berlijn te nemen. Zijn inwendig kompas leidde hem via omwegen naar de oude grensovergangen. Voor hem was Oost-Berlijn een nieuw te ontdekken wereld.<ref>ANNELIEN DE GREEF. ''Scheiden doet leiden''. In: ''De Standaard Weekblad'', 9 november 2019, p. 22-25; RUUD GOOSSENS. ''Wie te laat komt, wordt door het leven bestraft''. In: ''De Standaard'', 9 november 2019, p. 20 ev; PETER SCHNEIDER, vertaald door Inge Kok. ''Berlijn. Biografie van een nieuwe stad'', Atlas Contact, Antwerpen, 2014, p. 99 ev; LUC BOEVA. ''Grenzen. Een historische gids'', Peristyle, Antwerpen, 2017, p. 45-50.</ref>]] . '''[https://www.youtube.com/watch?v=haxkWC6MgcQ ♠ THE STASI AND THE BERLIN WALL DOCUMENTAIRE (42 Min.).]''' . * Mislukte [[invasie in de Varkensbaai]] . * [[Edith Piaf]] in de [[Ancienne Belgique (gebouw)|Ancienne Belgique]]. . * [[Adolf Eichmann|proces Eichmann]]. . * [[Jane Jacobs]] schrijft ''The Death and Life of Great American Cities'' over stadsplanning en levendige buurten, als de antithese van Le Corbusier en Ebenezer Howard die wonen, werken en verkeer scheiden. . === 1962 === . * De bioloog en de natuurbeschermster Rachel Carson vestigt met zijn boek 'Silent Spring' de aandacht op het effect van pesticiden en milieuvervuiling. . * [[Marilyn Monroe]] overlijdt. . * [[Tweede Vaticaans Concilie]] leidt tot kerkhervormingen. Gemengd onderwijs wordt toegelaten op Ipsoc. . * [[Hannah Arendt]] verslaat het proces van [[Adolf Eichmann]] en schrijft intussen brieven aan haar docent, de filosoof [[Martin Heidegger]] (1889-1976). Met Heidegger had ze een vurige relatie tot na de oorlog. Heidegger bood nooit zijn excuses aan voor zijn nazi-sympathie. Ondermijnt haar Duitse superioriteitsgevoel en haar identificatie met het Duitse cultuurland haar positie als intellectueel? . * De [[ziekte van Lyme]] duikt op in de V.S. . === [https://www.youtube.com/watch?v=r6PcVCqg3tg 1963] === . * [[Ich bin ein Berliner]]. . * [[I Have a Dream]]. . * President [[John F. Kennedy|Kennedy]] neergeschoten in [[Dallas (Texas)|Dallas]]. De [[Zapruderfilm]] gaat de wereld rond. . * [[Edith Piaf]] overlijdt. . * [[EP Thompson]] publiceert ''The Making of the English Working Class''. . === [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU 1964] === . * [[Nelson Mandela]] veroordeeld. . * [[The Beatles]] live in de V.S. . * ♣ Recordaantal boven- en ondergrondse kernproeven. . * ♣ Het kinderboek ''Chitty Chitty Bang Bang: The Magical Car'' verschijnt. De auteur is Brit [[Ian Fleming]]. In 1968 volgt de film. . * Het Ministerie van Arbeid en Tewerkstelling geeft een brochure uit die buitenlanders uit de Middellandse zeegebieden moet aantrekken om in de mijnen en in de industrie te werken onder de titel ''Vivre et travailler en Belgique''. . === 1965 === . * 'Je kunt de wortels van een boom niet haten zonder de hele boom te haten' zegt [[Malcom X]] op 14 februari. Op diezelfde dag slingert men een brandbom naar zijn huis. Op 21 februari speecht Malcolm in [[Manhattan (New York)|Manhattan's]] Audubon Ballroom als er strubbelingen beginnen onder de honderden toehoorders. Drie leden van de [[Nation of Islam]] schieten hem dood. . === [https://www.youtube.com/watch?v=byTRzM-UXQA 1966] === * In [[Steenkoolmijn_van_Zwartberg|Zwartberg]] vallen doden bij een betoging naar aanleiding van de mijnsluiting. * The Beatles brengen hun revolutionair album, 'Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band' uit, waarop het nummer 'Lucy in the Sky with Diamonds' verscheen. Dit nummer vormde in 1974 inspiratie voor de benaming van de mensachtige Lucy. . === 1967 === . * Brand in [[Galeria Inno]] in Brussel. . * Eerste [[harttransplantatie]]. . * [[Che Guevara]] in Bolivia vermoord. . === 1968 === [[Bestand:NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise.jpg|thumb|550px|https://nl.wikipedia.org/wiki/Earthrise]] . * Mei '68 wordt een begrip. . * Moord op [[Martin Luther King]]. . * [[Stanley Kubrick]] regiseert [[2001: A Space Odyssey]]. . ♣ De [[Koninklijke Vereniging voor Natuur- en Stedenschoon]], een middenklasse-organisatie ontstaan in 1910, ziet haar inzet voor het behoud van de [[Kalmthoutse Heide]] beloond. De heide is nu een natuurreservaat. In het interbellum heeft de vereniging een traditionele blik op orde en burgerschap en zet in 1943 haar voorman/secretaris [[Amand De Lattin]] wegens collaboratie opzij. De vereniging heeft regelmatig conflicten met de [[Arbeiderstoeristenbond De Natuurvrienden|Arbeiderstoeristenbond]], een andere Antwerpse natuurbeschermingsgroep. De cultuurflamingant [[Ger Schmook]] publiceert in de jaren dertig in het ledenblad. Hij ziet fotografie en natuurexploratie als emancipatiemiddel voor arbeiders en wijst op het collectieve en het sociale belang van de Kalmthoutse Heide. . . === [https://www.youtube.com/watch?v=D67kmFzSh_o 1969] === . * Eerste [[Maanlanding |landing]]. . * [[Woodstock (muziekfestival)|Woodstock]]. . * [[Eddy Merckx]] wint ronde van Frankrijk. . * [[David Bowie]] zingt [[Major Tom]]. . * 28 juni: de [[LGBT]]-Rellen tussen politie en 'queers' in [[New York (stad)|New York]], [[Greenwich Village]] gaan de geschiedenis in als de [[Stonewall-rellen]]. [[Allen Ginsberg]] roept 'Gay Power'. Een jaar later trekken de eerste [[Gay Pride Parade|Prides]] door de straten van de Amerikaanse grootsteden. In [[1971]] volgen Londen, Parijs, Stockholm en [[West-Berlijn]]. . * [[Lassakoorts]] in [[Nigeria]]. De ziekte is zo besmettelijk dat ziekenhuizen sluiten bij de vaststelling van één geval. . === 1970 === . * ♣ [[Louis Neefs]] zingt 'Laat ons een bloem' als cover van ''Leave them a flower'' van de Brit [[Wally Whyton]], die het in 1968 opnam. In 2017 maakt [[Veerle Baetens]] en [[The Broken Circle Bluegrass Band|The Broken Circle Breakdown Bluegrass Band]] een eigenzinnige clip geld in te zamelen voor [[Natuurpunt]]. . * [[Jimmy Hendrix]] overlijdt. . * 'Houston, We Have a Problem', [[Apollo 13|Apollo 13]] breekt zijn missie af. . * [[John Lennon]] zingt "Working Class Hero" in een stijl die lijkt op [[Masters of War]] van [[Bob Dylan]]. Bij het uitbrengen twijfelt de platenmaatschappij rond passages als: 'Keep you doped with religion and sex and tv' en 'Think you're so clever and classless and free.' . [[File:Shotinformativojimihendrix-conceptoradialshotinformativo-ivoox3565663.ogg|Jimmy, een inleiding.]] . * ♣ Onder impuls van [[Bob Davidse]] voert de VRT een [https://www.youtube.com/watch?v=7fbl4EVEnLs&t=3s boomplantactie]. En SOS Natuur is een tv-campagne die de kijker bewust wil maken van het milieu. De campagne startte in 1969 en is nu op tv. . === 1971 === . * België voert [[btw]] in¨. . * [[Kubrick]] presenteert [[A Clockwork Orange (film)]]. . ;Kijken <gallery> File:Berlin_Wall_1961-11-20.jpg|Berlijnse muur, november 1961. File:Berlin-wall.jpg|Berlijnse muur File:Berlin_leaving.jpg|Berlijnse muur Bestand:Yuri-Gagarin-1961-Helsinki-crop.jpg|De eerste man in de ruimte, een [[kosmonaut]]. Zijn naam? Bestand:Monroe_1953_publicity.jpg|1962: Monroe pleegt zelfmoord. File:Butterworth Kennedy 1962 A.jpg|Kennedy een jaar voor zijn dood in 1963. In 1991 verfilmt [[Oliver Stone]] in [[JFK (film)|JFK]] als samenzweringsthriller. Bestand:Bezoek ds Martin Luther King.ogv|[[Martin Luther King]] bezoekt in 1964 Nederland. File:Malcolm-x.jpg|Malcolm X (1925-1965) was een woordvoerder van Amerikaanse moslims die streden voor gelijke rechten van zwarten. Bestand:Begrafenis_mijnwerker_in_Zwartberg_(Belgie),_mijnwerkers_dragen_omgekomen_colleg,_Bestanddeelnr_918-7443.jpg|In de Genkse wijk [[Zwartberg]] vallen er doden in 1966. Bestand:Slachtoffers_brand_in_Innovation_te_Brussel_begraven,_de_graven.jpg|Bij de brand in de [[Innovation]] vallen 251 doden en 62 gewonden. Een mythe doet haar intrede: de Brusselse brandweer raakt niet op tijd ter plekke wegens haar slechte locatie op de [[Vossenplein|Vossenmarkt]] in de [[Marollen]]. File:Jimi Hendrix 1968.jpg|Jimmy Hendrix in 1968. In 2013 schreef en regiseerde [[John Ridley]] de film [[Jimi: All Is by My Side]]. Bestand:Eddy_Merckx_1969.jpg|[https://www.youtube.com/watch?v=vGAOwJW-r3I Eddy Merckx in 1969]. Wint hij het van Armstrong?<ref>VERDER LEZEN: JOHNY VANSEVENANT. ''Eddy Merckx. De biografie'', Kannibaal, Brugge, 2015; PATRICK CORNILLIE. ''De Zomer van '69. Hoe Merckx won van Armstrong,'' Roularta, Roeselare, 2009.</ref> Bestand:Apollo13_csm_recovery.jpg|Berging 1970. In 1995 verscheen een reconstructie over Apollo 13 met [[Tom Hanks]] en [[Kevin Bacon]]. Bestand:HermanRockingMachinebyFiona.jpg|The Rocking Machine van [[Herman Makkink]] uit de verkrachtings-scene van [[A Clockwork Orange]] uit 1971. File:JFK_limousine.png|JFK Limousine File:Hoover-JEdgar-LOC_(cropped).jpg File:1965-02-08 Showdown in Vietnam.ogv File:Museum van Buuren Brussels Belgium.jpg|Museum van Buuren in Brussel Bestand:John_Steinbeck_1962.jpg|[[John Steinbeck]] in 1962 </gallery> == Crisisjaren (1972-1989) == . [[Bestand:The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg|thumb|550px|Blue Marble. Het duurde tot 7 december 1972 voor de laatste Apollomissie er in slaagde om een foto te nemen van de volledig verlichte aardschijf. Dit had alles te maken met het tijdstip van vertrek het traject van de vlucht. Sommigen omschrijven Earthrise en Blue Marble als de belangrijkste erfenis van het Apolloprogramma. 'We trokken er op uit om de maan te verkennen en in de plaats ontdekten we de aarde' vertelde de Apollo-8 astronaut William Anders bij de vijftigste verjaardag van Earthrise. De Amerikaan Frank White heeft het over 'een nietige, fragiele bol met leven die in de leegte hangt, beschermd en gevoed door een flinterdunne dampkring.'<ref>FREDERIEK DEPOORTERE. Mens zijn in het antropoceen. Religie en spiritualiteit in een wereld van wetenschap en technologie, Acco, Leuven, 2020, p. 397 ev.</ref>]] === 1972 === . * [[Maurits Cornelis Escher]] overlijdt. . * Tijdens de [[Olympische Spelen 1972|Olympische Spelen]] draait een gijzeling van Israëlische atleten uit op een bloedbad; [https://www.youtube.com/watch?v=EM4vblG6BVQ Bloedbad in Noord-Ierland] krijgt de naam [[Bloody Sunday (1972)|bloody sunday]]. . * Eerste [[Huizingalezing]] in de [[Leiden|oudste universiteitsstad van Nederland]]. . === [https://www.youtube.com/watch?v=z4sv69iqXmU 1973] === . * Oprichting [[brigade Diane]] (na het [[bloedbad van Munchen]]). . * Ruwe olie wordt duur. . * Met 'Operatie Brevier' graaft het [[VMO|VMO-commando]] van [[Bert Eriksson]] het lijk van collaborateur [[Cyriel Verschaeve]] in Oostenrijk op en brengt het naar van [[Alveringem]] . * Een van de oudste Belgische steenkoolmijnen [[Bois-du-Luc]] sluit. De arbeiderswijk bleef bewaard met een museum. . * Ironisch genoeg wordt een jaar na het overlijden van [[J. Edgar Hoover]] in de V.S. [[homoseksualiteit]] geschrapt als psychische stoornis. Tot dit jaar verzamelt de [[FBI]] gegevens over de [[Gaybashing-app|gay]]-gemeenschap en probeert de politie hen [[Undercover in Nederland|undercover]] te betrappen, niettegenstaande hij in recente publicaties een ooggetuigenverslag vermelden waarin Hoover in het Plaza Hotel (New York) deelnam aan orgiën verkleed als vrouw. De maffia zou Hoovers seksleven misbruikt hebben om de FBI op afstand te houden. . === [https://www.youtube.com/watch?v=Qc5xHHBp6Hs 1974] === . * [[Treinramp Luttre]] . * [[Richard Nixon |Nixon]] treedt af na [[Watergate]] . * [[Anjerrevolutie]] in Portugal. . * Invoering bestaansminimum in België. . === [https://www.youtube.com/watch?v=gGMSfiH850o 1975] === . * [[Bob Dylan]] neemt zijn protestlied "Hurricane" op. Het gaat over de onterechte veroordeling van de Afro-Amerikaanse bokser Rubin "Hurricane" Carter, die op de hoes van de single staat. . * Einde [[Vietnamoorlog]] . * [[Pol Pot]] grijpt de macht in [[Cambodja]]. . * Overlijden van [[Francisco Franco]] . * Oprichting [[Microsoft]]. . * Invoering gelijke bezoldiging van mannelijke en vrouwelijke werknemers. . === 1976 === . ♣ BRT-regisseur en kunstenaar [[Jef Cornelis]] (1941-2018) maakt vanuit Belgische legerhelikopters een de film 'Vlaanderen in vogelvlucht'. Met een cirkelvlucht rond kerktorens toont hij de samenhang tussen mens en land. De kerk is een middelpunt waarrond dorp en landschap een leesbare structuur zijn. Het kwam zonder planning tot stand, zonder ingehuurde deskundigen. Van dorpen zoals Kaprijke en Damme gaat het naar steden zoals Gent en Brugge, waarbij de stad een grote dorpsversie is. De film vol trots en identiteitsconstructie is niet toevallig voor het eerst te zien op de vooravond van de Vlaamse feestdag. Vlaanderen straalt these en antithese uit maar met zijn 'fluwelen filmstijl' overstijgt Cornelis de dualiteit van mooi en lelijk en die van lyriek en kritiek. Zijn synthese is een triptiek van verontrustende schoonheid die in drie etappes op de buis verschijnt. In 1976 is er 'Vlaanderen in vogelvlucht', in 1977 komt er 'Vlaanderen 77' en in 1978 is er 'Rijksweg N°1'. Het helikopteridee haalt Cornelis bij de BBC. Die draait in 1969 'Green and Pleasant Land' met een gelijkaardige vraagstelling. ‘Wat is er aan de hand met dit landschap van ons? We hebben hele bergen opgehoopt, we hebben havens aangelegd, we hebben wegen getekend en uitgesmeerd, we hebben torens opgericht en we hebben luchthavens afgevlakt. Overal hebben we sporen getekend en stempels gedrukt, kerven gesneden en merken gebrand. Maar het blad dat we zelf beschreven hebben kunnen we niet lezen. Wat hebben we eigenlijk gedaan met dit landschap van ons?’ Net zoals de impressionisten brengt de regisseur de Vlaamse landschapscrisis lyrisch in beeld. De impressionsten zoeken naar een evenwicht tussen mens en natuur in een veranderende wereld vol fabrieks- en treinschoorstenen, Cornelis decor is er een van verkeerswisselaars, lintbebouwing, industrieparken en infrastructuurlandschappen, containerschepen, campingpelouzes, zwaar goederentransport, overvolle parkings en luchthavens die contrasteren met de duinen in [[De Panne]], de [[Kalmthoutse Heide]] en poldergroen nabij [[Sint-Laureins]]. Abdijen en begijnhoven, een witgekalkte boerderij in Meetkerke, de kerk van Houtave midden de akkers, ook daar verdween de natuur. Maar er is evenwicht, een 'minnelijke schikking' zegt de voice over. ‘Ons landschap is al duizend jaren geen natuurlandschap meer. De Ouden zijn hier niet voor hun plezier gekomen. Opgejaagd, meegelokt of meegesleurd. Ze ontgonnen de natuur, in de hoop hier iets langer te kunnen overleven. (...) Alleen wie de juiste minnelijke schikking trof met bodem en klimaat heeft het gehaald.’ Kunstenaars uit deze jaren gebruiken de beelden niet meer. Het pastorale dorpsbeeld leeft vooral verder in de populaire beeldcultuur van fictiereeksen zoals Het Pleintje (...).<ref>JEROEN LAUREYNS. ''Weg van Vlaanderen. Hedendaagse Vlaamse landschappen in de beeldende kunst 1968-2013,'' Hannibal, Brugge, 2013, p. 221-265.</ref> . * [[Apple Inc.|Apple Computer Compagny]] opgericht; [[Spanje]] democratisch. . * De Wet op het Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn. . === 1977 === . * Grootste luchtvaartramp: 583 doden als twee vliegtuigen bij Tenerife op elkaar botsen. 61 mensen overleven. . * [https://www.youtube.com/watch?v=luVpsM3YAgw Steve Biko overlijdt in zijn cel] . * Dood [[Elvis Presley]]. . === 1978 === . * MEE BEZIG... De doolhof uit taxushagen, Longleat House bij Warminster, [[Wiltshire (graafschap)|Wiltshire]] in een ontwerp van Greg Brigt opent de deuren. De planning en de uitvoering lopen sinds 1970. De tuin kent het langste wandelpad (?)het landgoed stamt uit de tijd van Elizabeth I. Drie spiralen met vijf keuzes maken de oriëntatie lastig en brengen de wandelaar ongewild terug naar zijn vertrekpunt. Wesplistigen , spralen, kruispunten maken het flauwe bochten .. . * Explosie op camping in [[Los Alfaques]]. . * [[Jonestown (Guyana)|massazelfmoord in Jonestown]], 913 mensen plegen onder leiding van [[Jim Jones (sekteleider)|Jim Jones]] [[zelfmoord]]. . * Eerste Belgische Homodag. . === [https://www.youtube.com/watch?v=-Kobdb37Cwc 1979] === . * De interesse van de Franse filosoof [[Jean-François Lyotard]] (1924-1998) in esthetica, ethiek en politiek mondt uit in de afwijzing van universele of overkoepelende structuren en zijn boek ''La condition postmoderne'' waarin hij het 'postmodernisme' bekendheid geeft. . * Oprichting van "Agalev", de afkorting staat voor Anders GAan LEVen. Kapitalisten maken er Anders Gaan Arbeiden, Leven En Vrijen van. . * [[Josef Mengele]] overlijdt. . * [[Margaret Thatcher]] eerste minister. . * [[gevangenis van Lantin]] in werking . * [[Schietpartij bij de Grover Cleveland Elementary School]]. . . === [https://www.youtube.com/watch?v=VOgFZfRVaww&list=RDVOgFZfRVaww&start_radio=1&t=15 1980] === . * [[John Lennon]] vermoord in New York. . * [[Jean Paul Sartre]] overlijdt. '''[https://www.youtube.com/watch?v=3bQsZxDQgzU FILM]''' . * ♣ Stanley Kubrick regisseert The shining. Het decor is een doolhof waarin een vader (de belichaming van de dood) zijn kind achtervolgt. === [https://www.youtube.com/watch?v=F9daL8BHY6k 1981] === . * Eerste pc's in de huiskamer. . * ♣ Het afvalstoffendecreet verplicht elke Vlaamse gemeente om een containerpark in te richten, naar het voorbeeld van de openbare en particuliere initiatieven voor gescheiden afvalinzameling. . === [https://www.youtube.com/watch?v=jhdFe3evXpk 1982] === . * [[Serge Berten]], een oud-student van [[Ipsoc]] verdwijnt in [[Guatemala]], [[Bende van Nijvel|De bende van Nijvel]] start haar operaties (tot 1985); [[Falklandoorlog]]. . * Op 4 augustus veroorzaakt een explosie in de centrale van Vilvoorde (bestaat sinds 1959) de grootste black-out die België ooit kende. Heel Vlaanderen en een deel van Wallonië zitten zes uur zonder stroom. . === [https://www.youtube.com/watch?v=1LEn94TF1tg 1983] === . * Reagan kondigt Star-Wars aan; 400.000 betogers in Brussel, in Den Haag [https://www.youtube.com/watch?v=bXlGgDMZb20 550.000 manifestanten]. . === [https://www.youtube.com/watch?v=bjQzJAKxTrE 1984]=== . * [[Cellules Communistes Combattantes]] . * [[Michel Foucault]] overlijdt aan een ziekte vol taboe: [[Aids]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=BBJTeNTZtGU FILM]''' . === [https://www.youtube.com/watch?v=A22oy8dFjqc 1985] === . * [[Heizeldrama]] . * [[Live Aid]] voor Ethiopië . * [[Rock Hudson]] overlijdt en maakt van [[Aids]] een beleidspunt. . * Franse inlichtingendiensten brengen [[Rainbow Warrior (schip, 1955)|Rainbow Warrior]] tot zinken. . === [https://www.demorgen.be/wetenschap/het-gevaarlijkste-weerpraatje-uit-de-vaderlandse-geschiedenis-ba56002b/ 1986] === . * [[Challenger (ruimteveer)]] valt uit elkaar . * [[Kernramp van Tsjernobyl]]. . * De publicatie van de ''De risicomaatschappij'' komt er op het juiste moment. Als op 26 april de kernramp van Tsjernobyl zich voltrekt, biedt Ulrich Beck de wetenschappelijke wereld de gepaste analyse. Beck noemt Robert Oppenheimer - de man van de kernbom - iemand die de impact van zijn product niet kon overzien. Dit geldt voor veel vindingen waarvan de uitwerking op de lange termijn onzeker is. Beck maakt een gedachtenexperiment en noteert onzichtbare gevaren die ons omringen. Dreiging en onzekerheid horen bij het bestaan: het gaat om weten en niet-weten, waarheid en leugen, goed en kwaad. Burgers verwachten antwoorden van politici en experts. Toch gaat de onvoorspelbare marktlogica haar eigen weg. Eerdere periodes kenden onzekerheid, bedreigingen en catastrofes. Doorgaans waren ze toe te schrijven aan natuurgeweld (en nog steeds), goden of demonen. In een wereld waarin god dood is, is er een samenhang tussen menselijke beslissingen en de maatschappelijke gevolgen. Deze risico’s kenmerken zich door: 1. ze houden zich niet aan grenzen; 2 ze zijn oncontroleerbaar; 3. niet te compenseren; en 4. ontstaan door gebrek aan kennis. Beck noemt ze uniek voor onze tijd. Dat zijn ze altijd geweest. === 1987 === [[Bestand:Camas_chinampas.jpg|thumb|550px|♣ De drijvende tuinen, de [[Chinampa|chinampas]] van de Azteken in Xochimilco zijn werelderfgoed. Enkele zoutmoerassen, op een boogscheut van Mexico-stad zijn het restant van een uitgebreid kanalenstelsel bij het Texcococmeer dat na de bouw van de hoofdstad op het eiland al snel te klein bleek om gewassen te verbouwen. Vlotten van takken vol modder en aarde vormen kunstmatige eilanden en breiden zo het areaal uit. Daarop kweken ze bloemen (cactussen, dahlia, bonsai, bougainvillea) en groenten. De unieke landbouwtechniek is een millennium oud en zorgt voor productieve en duurzame landbouwgrond en in kalm water. Tegenwoordig is het ook een toeristische attractie met een feestelijke sfeer op het meer.]] . * Genesis brengt [https://www.youtube.com/watch?time_continue=24&v=zU9lv_WqK6k Land of confusion] uit, een song over de Koude Oorlog met in de videoclip de [[Spitting Image]]poppen van [[Ronald Reagan]], [[Nancy Reagan]], [[Margaret Thatcher]], [[Jimmy Carter]], [[Michael Gorbatsjov]], [[Ayatollah Khomeini]], [[Richard Nixon]], [[Helmut Kohl]], [[François Mitterrand]], [[Moammar al-Qadhafi]], [[Prinses Diana]]... . * [[Herald of Free Enterprise (schip, 1980)|Herold of Free Enterprise]]-ramp. . === [https://www.youtube.com/watch?v=LZUu5WraroM 1988] === . * [[Michail Gorbatsjov]] in een toespraak tot de V.N.: 'Keuzevrijheid is een universeel principe waarop geen uitzonderingen mogen bestaan.' . === [https://www.youtube.com/watch?v=QP61u_8nIr0 1989] === . '''‘Ik bemin België omdat je er ruimer, comfortabeler, goedkoper, makkelijker kunt wonen dan in eng ander land dat ik ken. Ik haat België omdat de huizen er zo bloedlelijk en pretentieus zijn en door hun alomtegenwoordigheid het zachte landschap besmeuren.’'''<ref>[[Geert van Istendael]] ''Het Belgisch labyrint'', 1989, p. 11. </ref> . * Val van de muur op 9 november, gevolgd door de [[Fluwelen Revolutie (Tsjecho-Slowakije)]]. . * In Roemenië wordt dictator [[Nicolae Ceaușescu]] geliquideerd. Eerder op het jaar werd het [[Tiananmenplein|protest op het Tiananmenplein]] bloedig onderdrukt en stortte een Russische onbemande Mig 23 in [[Bellegem]] (Kortrijk) op een woning neer. . . ;Kijken <gallery> JohnLennonpeace.jpg Lennon apartment.jpg Dakota2.jpg TimbruNicolaeCeausescu.png Federico Fellini - Amarcord.png|Een schitterende soundtrack. Bois-du-Luc workers' housing (DSCF7864).jpg|Bois du Luc, arbeidershuizen. Charbonnage du Bois-du-Luc (DSCF7911).jpg|Bois du Luc, mijnwerk sinds eind zeventiende eeuw. La cité ouvrière, Bois du Luc.jpg|Bois du Luc in het hart van het Waalse steenkoolbekken. Brendaannspencermugshot.jpg|Spencers gevangenisfoto uit 1996. </gallery> == Veiligheidsproblemen == * In België leidt de aanleg van de [[Autosnelweg|autostrades]] zoals de [[E-40]] en de [[E 3|E-17]] tot het ontstaan van de verkeerspolitie (zie foto's den Haag). Het systeem is gebaseerd op de Duitse [[Autobahn (Duitsland)|autobahn]] en de Verenigde Staten ziet de kwetsbaarheid van haar steden, de zogenaamde 'sitting dugs' in. Dit Dwight D. Eisenhower National System of Interstate and Defense Highways laat hogere snelheden toe, tussen de 105-120 km/u. De aanzet tot het systeem kwam er in 1956 toen het Amerikaanse Congres (gesteund door de Amerikaanse automobielindustrie en door president Dwight D. Eisenhower) de Federal-Aid Highway Act aannam. Eisenhower koesterde waardering voor de Autobahn en het was de vader van [[Al Gore]] die de wegenbouw voor zijn rekening nam. * Smokkel en grensbewaking: EU is er nog niet * Vietnamoorlog * Hippiebeweging * Spionage: [[Julius en Ethel Rosenberg]], [[Eugène Michiels]] == Actueel == De jaren zestig zijn opnieuw volop in de actualiteit sinds de vijftigste verjaardag van [[mei '68]]. [[Geert Buelens]] schreef er een uniek boek over en zowel politiek links als rechts proberen [https://nl.marxisme.be/2008/06/mei-68-wat-is-de-erfenis-en-wat-is-ze-niet/ de erfenis van de revolutie] te recupereren. = Examen = . ;B-vragen . * Werk uit: de tuin van het surrealisme en de nazituin. . * Werk uit: tuinieren in de jaren '50, '60 en '70. . . = Bronnen = . * GEERT BUELENS. ''De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis'', Ambo, 2018. . * SIEGFRIED EVENS. ''De brand in de Innovation. De geschiedenis van de ramp die België veranderde,'' Witzand, Tielt, 2017. . . ; rzbamangjc41wywr8wzbjqohz7nvjo3 429495 429494 2026-09-09T12:02:49Z Benedict Wydooghe 14251 429495 wikitext text/x-wiki <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 3_HEROPBOUW & KOUDE OORLOG (1945-1989)'''</big> . [[Bestand:Kemmelberg.JPG|thumb|450px|De Commandobunker van Kemmel is in onze streek het symbool bij uitstek aangaande de koude oorlog. Het is een militaire ondergrondse bunker op het grondgebied van Kemmel (gemeente Heuvelland, West-Vlaanderen), een terrein dat het in de Eerste Wereldoorlog hard te verduren kreeg. Het geheel is nu ingericht als een museum, beheerd door het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis. Tijdens een uniek bezoek schoot ik er bijna honderd foto's. [https://www.flickr.com/photos/benedictwydooghe/albums/72157689392794960 Bekijk ze hier].]] [[Bestand:EiserneVorhang.png|thumb|500px|Loop van het IJzeren Gordijn (scheidingslijn tussen het Westen (blauw) en het Oostblok (rood)). [[Socialistische Federale Republiek Joegoslavië|Joegoslavië]] en [[Albanië]] (gearceerd) behoorden in deze context niet tot het Oostblok.]] . {{Cquote|'''We zagen wel de materiële destructie, maar de gevolgen van omvangrijke economische ontwrichting en politieke, sociale en psychologische vernietiging... ontgingen ons volledig.'''|[[Dean Acheson]] de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken (1947).}} . {{Cquote|'''Welk tijdperk zou beter dan het onze de middeleeuwse Inquisitie kunnen begrijpen, op voorwaarde dat we het misdrijf tegen de vrije meningsuiting van de godsdienst naar de politiek verplaatsen? De historicus ziet met verbazing hoe men in alle landen strenger optreedt tegen afwijkende politieke opvattingen. De regeringen schijnen in onze tijd alle soorten schorsingen, straffen, bloedbaden gerechtvaardigd te vinden als het gaat om afwijkingen van hun politieke lijn te bestraffen of te voorkomen. (...) Als je de schrikwekkende balans opmaakt van het krankzinnige verlies aan mensenlevens die de revoluties en de bestraffing van dissidente meningen in onze twintigste eeuw hebben gekost - een groter verlies dan tijdens de twee wereldoorlogen -, kun je je afvragen of je op het gebied van de vrije-meningsuiting wel van vooruitgang kunt spreken. Zal de historicus in het jaar 3000 het fanatisme en de onderdrukking van de ene mens door de andere in de dertiende of in de twintigste eeuw situeren?'''|[[Régine Pernoud]] die er van overtuigd is dat de geschiedenis zich ''niet'' herhaalt (1977).}} . [https://www.youtube.com/watch?v=vx4cLE6eSfI '''♠ IN EUROPA, 1956-1980'''] . [https://www.youtube.com/watch?v=9ncvnbXAp9I '''♠ IN EUROPA, 1980-1989'''] Dit deel laat zich opdelen in vier periodes: 1945-1954 is een decennium waarin de wereld zich herstelt van de ravage van de Tweede Wereldoorlog. Er is ruim een decennium voor nodig om de materiële schade te herstellen. Het psychologische schade en het fysieke trauma strekken zich over meerdere generaties uit. Daarna volgen de 'zilveren' jaren vijftig: 1955-1960, de 'gouden' jaren zestig: 1961-1971, afgerond door de crisisjaren van 1972-1989. [[Bestand:Amsterdam_krijgt_verkeersles_Weeknummer_48-50_-_Open_Beelden_-_55099.ogv|thumb|550px|'''[[Verkeersveiligheid|VERKEERSVEILIGHEID]]''' Amsterdam krijgt verkeersles via het bioscoopjournaal in 1948.]] [[File:Tentoonstelling van personenauto's in de RAI-512507.ogv|thumb|550px|De auto breekt door. Voor de eerste wereldoorlog was het voertuig voorbehouden voor de allerrijksten, mensen uit de adel of wereldberoemde ondernemers zoals [[Claude Monet]] die er een hele verzameling op nahield. Tijdens het interbellum rijden huisartsen rond in luxewagens en na de tweede wereldoorlog democratiseert het voertuig: bakkers, slagers en vroedvrouwen in de jaren vijftig, arbeiders in de jaren zestig. Beurzen zoals de RAI in Amsterdam promoten deze commerciële machine, koning auto waar niemand aan ontsnapt.]] . == Herstel en heropbouw (1945-1954): Tuinieren in een puinlandschap == {{Cquote|'''Het verleden is ‘een rusteloos spook dat door onze dagen en dromen zwerft en, zoals geesten sinds mensenheugenis plegen te doen, op het moment wacht dat wij het aankijken, aanspreken en aanhoren. Dat wij, ons dood geschrokken, de slaapmuts over onze ogen en oren trekken, helpt niets. Het is de verkeerde methode. Het spook, noch wijzelf zijn erbij gebaat. We kunnen niets anders doen dan hem in zijn ogen kijken en zeggen: “Spreek!” Het verleden moet praten en wij moeten luisteren. Eerder zullen wij en zij geen rust vinden.'''|ERICH KÄSTNER, vertaald door Jan Bert Kanon. ''Nota bene ’45. Een dagboek'', Atlas, Antwerpen, 2008, p. 11.}} {{Cquote|'''Let’s go to my apartment. It’s only a few ruins away.'''|BILLY WILDER. ''A Foreign Affair'', 1948.}} [[File:Dresden_1947.webp|thumb|right|550px|♣ De verwoesting laat zich niet in woorden omzetten noch verbeelden, ondanks de foto's, de boeken, de films. Kortrijk is een voorbeeld van een zwaar vernietigde stad en bijlange niet de enige. In Duitsland, Nederland en Polen, Oekraïne, Joegoslavië zijn er honderden vergelijkbare inferno's. Oorlogsfoto's geven een impressie van de destructie. Wie de vernietiging van alle steden optelt, duizelt. De vernielzucht, de verdwenen cultuur en architectuur, duizenden jaren erfgoed zijn herleid tot schroot. [In Kortrijk verliest de familie Cambien xx kinderen. Een familiefoto uit eerdere tijden...] Dit is [[Armageddon Project|armageddon]], het einde der tijden en een herijking van de dialectiek: mooi en lelijk, arm en rijk, natuur en cultuur, mens en onmens, niets is wat het lijkt. Hoe overleeft men in zo'n context? In de stadsparken is er grond om groenten te kweken en wie een armetierig moestuitje bezit, noemt zich rijk. Het hoeft niet op de begaande grond. Sommigen sjouwen en sleuren aarde de trap op tot driehoog en verbouwen in de kamerruïnes in open lucht groenten. Moestuinen in bakken tussen resten van muren, het zijn tuinbakken avant la lettre. Wie toestemming krijgt om een grondlap te bewerken, prijst zich gelukkig en teert de komende winter op de opbrengst. 'Standsverschillen zijn in het huidige Duitsland nagenoeg verdwenen', schrijft [[Konrad Adenauer]] in december 1946 aan de industrieel [[Paul Silverberg]]. 'Er is maar één verschil, namelijk of je zelfvoorzienend bent of niet.' In parken is de grond vrij om groenten te verbouwen. Het levert in de kaalgekapte Berlijnse [[Berlin-Tiergarten|Tiergarten]] onvergetelijke beelden op. Mensen tuinieren er tussen het omgevallen marmer. Sommigen perken lukraak een stuk grond af dat ze bij het opkomen van de eerste gewassen dag en nacht bewaken. Willekeur is troef, maar een mens en een beleidsmaker moet blijkbaar iets doen.<ref>HARALD JÄHNER. ''Wolfstijd. Duitsland en de Duitsers 1945-1955'', Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 230.</ref> Een foto toont hoe een man in Dresden aan urban gardening doet in een [[Moestuin|moestuintje]]. Voor een tramhalte bakent hij een paar vierkante meter grond af met wat stenen. De planten zijn opgeschoten en op de achtergrond niets dan ruïnes. Nieuw leven ontspringt in het braakland. Wie het bombardement op Dresden overleefde, kon aan de slag om met een lege maag veertig kubiek puin te ruimen. In 1946 is de steenwoestijn van Dresden al grondig schoongeveegd. De schrijver [[Erich Kästner (schrijver)|Erich Kästner]] wandelt drie kwartier door zijn geboortestad zonder één huis te passeren. In ''Die Neue Zeitung'' van 30 september schrijft hij: 'Je loopt er doorheen als in een droom door Sodom en Gomora. Alleen rijden er door die droom soms wel hard rinkelende trams.' [[Konrad Adenauer]] noteert in een brief gedateerd in december 1946 dat de Duitse standsverschillen verdwijnen. Alleen wie zelfvoorzienend is heeft enig comfort. Het oorlogseinde herijkte de begrippen rijk en arm. Mensen met een armtierig moestuintje behoren tot de geprivilegieerden en wie toestemming krijgt van de overheid kan tijdelijk een perceeltje bewerken. Anderen zoeken vruchtbare aarde bijeen en sjouwen ze de trap op tot drie hoog om in kamers zonder plafonds groenten te telen (Harald Jähner, p. 230 & 430.). Een foto uit 1947 toont een jongeman die zijn moestuintje bij een tramhalte bewatert. Op het pleintje heeft hij enkele stenen opgebroken en knollen geplant met op de achtergrond het silhouet van het huidige stadhuis van Dresden. In de parken komen gelijkaardige tuinen die de bevolking moeten voeden. En als dat niet volstaat volgen er hamstertochten naar het platteland. En intussen blijft het puinruimen een eeuwigheid duren. De laatste rit van de smalspoortreintjes die de puinen de stad uitbrengen is in 1958. En in 1977 rondt de laatste opruimbrigade haar werk af. Wie in Kortrijk, [[Berlijn]], [[Munchen]] of [[Dresden]] een armetierige moestuin bezit kan zich tot de behoeden rekenen. Anderen specialiseren zich in diefstal. Een gevecht van iedereen tegen iedereen ontstaat (in tegenspraak met 'De meeste mensen deugen'.) Leren mensen tijdens en na de oorlog elkaar kennen, zoals werd gezegd? De hoofdredacteur van [[Die Zeit]] opent de krant op 18 juli 1946 met de 'wet van de jungle'. De beeldspraak van [[Thomas Hobbes]]' wolfstijd, de 'homo homini lupus', de ondergang van het moreel besef en de [[natuurtoestand]] zijn nooit ver weg.<ref>HARALD JÄHNER, vertaald door Anne Folkertsma & Jantsje Post. ''Wolfstijd. Duitsland en de Duitsers 1945-1955,'' Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 230-248.</ref>]] '''Als de Tweede Wereldoorlog op zijn laatste beentjes loopt, bezegelt een vod papier met enkele pennentrekken - om een willekeurig voorbeeld te geven - het lot van de [[Roemenen]] voor een halve eeuw. Op maandag 9 oktober 1944 herschikken de Britse leider [[Winston Churchill]] en de Russische leider [[Jozef Stalin]] in [[Moskou]] in het grootste geheim de Europese geografie. Met één pennentrek werpt Churchill het lot van twintig miljoen Roemenen in de handen van een dictator die dan al een slordige achttien miljoen doden op zijn geweten heeft. In zijn memoires blikt [[Winston Churchill|Churchill]] terug op hoe ze het [[Balkanoorlogen|Balkanprobleem]] oplossen. ‘Laten we elkaar daar niet in de wielen rijden’ zegt hij tegen [[Jozef Stalin]] (1878-1953). ‘Zou het u schikken als u een overwicht van negentig procent heeft in Roemenië? Dan krijgen wij negentig procent in Griekenland en doen we vijftig-vijftig in Joegoslavië?’ Stalin stemt in, plaatst een blauwe V op het papier en staat er op dat Churchill het klad bewaart. Wie het wil bekijken, reist er voor naar Londen. [[Liddell Hart]], de militaire bibliotheek in het King’s College bewaart het. En zo laat het Westen Roemenië in de steek en gaat het [[Rode Leger]] er zijn gang. En ondanks dat er nauwelijks communistische gevoelens zijn in het bevrijde Roemenië, grijpen de communisten de macht en schuiven ze het IJzeren gordijn dicht. Dat gordijn houdt hun wreedheid om de macht te verwerven en hun meedogenloosheid om die te behouden uit het zicht. Het gordijn isoleert Roemenië. De Duitse oorlogsinspanningen van het Roemeense leger leidde tot een liquidatie bij [[Stalingrad Front|Stalingrad]]. Stalin neigt niet om het noordoosten van Roemenië, [[Bessarabië]] en [[Bukovina]] terug te schenken. De president van de Verenigde Staten [[Franklin Delano Roosevelt]] maakt tijdens de [[conferentie van Jalta]] in februari 1945 evenmin bezwaar. De gebieden blijven Russisch. De Roemenen stellen zich tevreden met de terugkeer van [[Transsylvanië]]. Wat hier gebeurt op het hoogste niveau, is exemplarisch voor wie aan de bodem of er onder leeft. Grijp wat er te grijpen valt, is het motto. Een kapper raakt in Berlijn verzeild, breekt er een de verlaten zaak open en knipt probleemloos en dankbaar dameskapsels. Wie kan, zaait, ploegt, oogst of steelt. Het dievenpad is nooit ver weg. De Keulse zieleherder, kardinaal [[Joseph Frings]] relativeert in zijn nieuwjaarspreek in de hongerwinter van 1946 het diefstalgebod. 'Wij leven in tijden van nood, waarin het individu zal mogen nemen wat hij tot behoud van zijn leven en zijn gezondheid nodig heeft, indien hij het op een andere manier, door arbeid of door erom te vragen, niet kan verwerven.' Ondanks het protest van de overheid slaan zijn woorden in als een bom. Alleen de boeren weten niet wat honger is. De oproep van Frings bezorgt Duitsland een nieuw woord: het 'fringsen'. 'Die kolen heb ik gefringst.' Zo gaan het liefdevol delen en de solidariteit enerzijds en het gewetenloos beroven van transporten anderzijds hand in hand.''' . [https://www.youtube.com/watch?v=DmRfk0qIuqY '''♠ BEELDFRAGMENT BERLIJN EN DE KOUDE OORLOG, DEEL 23'''] . === 1945 === [[Bestand:Antwerpen-Willem_Elsschot_op_Mechelseplein.jpg|thumb|550px|'''1946''' [[Willem Elsschot]] (1882-1960), een pseudoniem van Alfons De Ridder uit Antwerpen, publiceert in 1946 [[Het dwaallicht]], een novelle waarin [[Frans Laarmans]] drie Afgaanse zeelui helpt met hun zoektocht naar een mysterieuze dame. Het verhaal speelt zich af in de Scheldestad en is het laatste werk van Elsschot. Eerder publiceerde hij '[[Villa des Roses (roman)|Villa des Roses]]', '[[Lijmen/Het been (roman)|Lijmen]]',- '[[Kaas (roman)|Kaas]]' en 'Het Been'. In deze jaren, van 1946 tot 1951 heeft hij een relatie met de dichteres [[Liane Bruylants]]. Wie Elsschot in Antwerpen achterna wil, zoekt zijn standbeeld op het [[Mechelseplein]], zijn stamkroeg en het oudste café van Antwerpen: de [[Quinten Massijs]] in de Moriaanstraat 17. Op de Groenplaats nummer 1, op de hoek van de Groenkerkhofstraat, op de tweede verdieping had Elsschot samen met zijn zakenpartner zijn reclamebedrijf 'La Propagande Commerciale' waar hij opdrachten kreeg voor de Olympische spelen in 1920 en de Wereldtentoonstelling in 1930. In het het 'Rubenshof', een [[grand café]] op de Groenplaats hangt zijn loodglazen portret en op de zuidelijke hoek van de Groenplaats citeert een vloertegel uit Het Dwaallicht. Nabij de Sint Annatunnel is een ander monument te zien dat deze publicatie herinnert. Te combineren met een bezoek aan het letterenhuis, waar werk van Elsschot te zien is en bewaard wordt, Plantin Moretus als eerste drukkerij in Antwerpen en de Dwaallichtwandeling, een bezoek aan de Vrijdagmarkt, de Kloosterstraat en de Sint-Andriesplaats... is dit een daguitstap waard. Wie er niet genoeg van krijgt, bezoekt Elsschots graf op het [[Schoonselhof]]. Op de dag dat hij overleed kreeg hij de [[Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap|vijfjaarlijkse Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde]] die zijn schrijverschap bekroont.<ref>GIDSENVERENIGING ANTWERPEN. ''Antwerpen door het oog van de stadsgidsen. Deel 3: Zuidelijk Antwerpen. De leukste plekjes, de strafste verhalen'', Uriel Projects, Koekenstad, Rumst, 2016, p. 95.</ref> De dag nadien stierf zijn vrouw Jeanetta Jozefina Scheurwegen. Beiden zijn samen begraven, zijn vrouw in een kist, Elsschot liet zich cremeren. Zijn as rust in een urne. Andere schrijvers die op het Schoonselhof begraven zijn [[Alice Nahon]], [[Herman De Coninck]], [[Theodoor Van Rijswijck]], [[Julius De Geyter]], [[Gerard Walschap]], [[Pol De Mont]], [[August Van Cauwelaert]]. [https://literairecanon.be/nl/werken/media-dwaallicht '''♠ BEKIJK HIER EEN BEELDFRAGMENT OVER ELSCHOT'''].]] . * België is bevrijd, Nederland beleeft een laatste, strenge [[Oorlogswinter (boek)|oorlogswinter]]. . * Duitse raketten ([[V1 (wapen)|V1]] & [[V2 (raket)|V2]]) op Londen en Antwerpen richten schade aan. . * Ondertekening van de vrede in het schip [[USS Missouri]]. . * Verhoging van de wezenbijslag. . [https://www.youtube.com/watch?v=qaJ_CLcuL8M|'''♠ BEELDFRAGMENT BEVRIJDING NEDERLAND'''] . === 1946 === [[File:Ffm-adorno-denkmal002.jpg|thumb|550px|'''1947''' ♣ In de universiteitstuin van Frankfurt staat een installatie van [[Vadim Zakharov]] ter gedachtenis van de filosoof [[Theodor Adorno]] (1903-1969). Zijn lessen genieten net zoals die van de latere [[Michel Foucault]] een reputatie, collegezalen zijn te klein om alle toehoorders een plaats te geven. Geleerden proberen in deze jaren de Tweede Wereldoorlog een plaats te geven of te verklaren. [[Albert Camus]] publiceert metaforisch 'De pest' '''[https://www.youtube.com/watch?v=vSYPwX4NPg4 (FILM)]''' en vanuit Amerika schrijven Adorno en Horkheimer tijdens hun ballingschap de ''Dialectiek van de verlichting''. Het verschijnt bij de Duitse immigranten-uitgeverij [[Em. Querido's Uitgeverij|Querido]] in Amsterdam. De auteurs stellen dat de verlichting is doorgeslagen. In plaats van de kritische mens te bevrijden van religie, magie en verknechting zijn wetenschap en techniek uitgegroeid tot een nieuwe, kapitalistische religie met als motor de populistische cultuurindustrie van brood en spelen die naar Auchwitch leiden. De essaybundel circuleert als roofdruk. Duitse studenten lezen het intensief. Het failliet van de Verlichting vindt zijn oorzaak in de rationele poging om de natuur te beheersen. Horkheimer en Adorno reageren zo op de 'raadselachtige bereidheid van de technologisch opgevoede massa' die zich overlevert aan totalitarisme. De Frankfurter Schule is als marxistische denktank opgericht in 1923, om de Russische Revolutie in Duitsland voor te bereiden en groeide uit tot een platform voor linkse sociologen, psychologen en economen dat na de machtsovername van de nazi's (en Adorno's onderwijsverbod) naar Amerika verhuist. Nadien keert Adorno terug naar Frankfurt, een stad die de hoofdstad van West-Duitsland ambieert. Daarvoor had de stad immers de referenties. In 1848 was hier het eerste Duitse democratische parlement bijeengekomen - een experiment van korte duur. Daar groeide de filosoof die part noch deel had in het regime van Hitler uit tot de spreekbuis van een ander Duitsland en als ideoloog van de jonge generatie van mei '68. Een ludieke studentenactie in 1969 is Adorno teveel. Drie studentes werpen met naakt bovenlijf rozenblaadjes over zijn hoofd. Adorno verbergt zich achter zijn schooltas en beent de aula voor goed uit. Dat sloganeske ongeduld met de geschiedenis, die dadendrang doet hem de das om. In de fanatieke studentenacties herkent hij de middelmaat, de wraak van het fascisme. Zes maanden later overlijdt hij tijdens een Zwitsers bergwandeling.<ref>RAYMOND VAN DEN BOOGAARD. ''Flessenpost uit Duitsland.'' In: ''De Groene Amsterdammer,'' nr. 10, 4.03. 2020.</ref>]] . * Januari: [[Astrid Lindgren]] eindigt haar oorlogsdagboek. . * April: Executie [[August Borms]]. . * Eerste zitting van de [[Verenigde Naties]], [[Paul Henri Spaak]] wordt voorzitter en de oprichting van [[Interpol]]. . * Tweede aanslag op de [[IJzertoren]]. . * Eerste computer in gebruik. . * [[Proces van Neurenberg]]. . * De eerste [[Bikini (kleding)|bikini]] in Parijs. . * ♣ [[Animal Farm (boek)|Animal Farm]] van [[George Orwell]] verschijnt. . === 1947 === . * [[Marshallplan]] in werking. . * Oprichting [[CIA]] . * [[Al Capone]] overlijdt (waarschijnlijk) aan [[syfilis]]. . * [[Dode Zeerollen]] gevonden. . === 1948 === [[File:Wisteria Lane map, season 1.svg|550px|thumb|'''1948''' ♣ In de Amerikaanse serie ‘[[Desperate Housewives]]’ vertelt de tuinwijk van [[Wisteria Lane]] - een straat in het fictieve Fairview in 'The Eagle State' - het verhaal van schijnbare perfectie en buurtharmonie. Terwijl er achter de gevels allerlei geheimen en intriges schuilgaan zijn de tuinen en de façades een metafoor voor mensen die hun aard en geheimen verbergen. De tuinen en weerspiegelen de persoonlijkheid van de bewoners. De tuin van Bree Van de Kamp is perfect, net als haar eigenares. De tuin van Susan Mayer is een rommelboel, net zoals haar. De huisvrouwen typeren een ander type vrouw in de Amerikaanse maatschappij aan het begin van de 21ste eeuw die in een fictief (Hollywood)decor leeft. Hun tuinen gaan terug op de uitvinding van [[Bill Levitt]], zijn broer Alfred, hun vader Abraham en hun zonen die te vergelijken is met het lopende bandsysteem van [[Henry Ford]] in 1913. Zij zijn de eersten om massaal geprefabriceerde huizen te maken. Met zijn ingenieuze constructies en zijn oog voor planning bouwt ''Big Bill'' Levitt, een oud gediende bij de marine een simpel en solide huis voor achtduizend dollar. Het basismodel richt zich op een jong gezin en telt twee slaapkamers, een zolder. In de huiskamer brand de haard en is er een ingebouwd tv-toestel. De keuken beschikt over een ijskast, een fornuis en een Bendix-wasmachine. Een auto is een optie. Wie koopt is klaar voor de toekomst. Op een gigantische aardappelakker in [[Hempstead]], op een boogscheut van [[Manhattan]], poten de Levitts in 1946 hun eerste bouwwerken neer. De fifty's zijn nog niet begonnen en er staat een stad. GI's met hun afzwaaipremie op zak voelen zich aangetrokken tot dit fonkelnieuwe oord: [[Levittown]]. Advertenties liegen niet over de afbetaling. 'Uncle Sam en de grootste bouwer ter wereld geven u de mogelijkheid om in een aantrekkelijk huis te wonen, in een heerlijke omgeving, zonder dat het u een vermogen kost...' 'All yours for 58 dollar. You are a lucky fellow, Mr. Veteran.' Het werkte als een magneet. In Livittown en in soortgelijke nederzettingen explodeert het begrip [[suburb]]. Het begrip overstijgt zijn betekenis van 'buitenwijk' of 'voorstad'. Suburbia is een cultuur, een eigentijdse woonomgeving, een eigentijdse samenleving. In Levittown kiemt een mentaliteit die de Amerika traditie ondermijnt. De trek naar de suburb luidt het einde in van de oude stad én het oude platteland. De Amerikaanse overlevingssamenleving slaat om in een consumptiemaatschappij. De wereld van zwoegers slaat op in een wereld van genieters. De massale verhuis naar de buitenwijken bieden de middenklasse tuinen ter ontspanning en vermaak. Op een minimum van oppervlakte verschijnen patio's, zwembaden, vijvertjes, een terras en allerlei spullen die op zaterdagnamiddag uit de groothandel en de tuincentra worden aangesleept. Met allerlei spullen die op zaterdagvoormiddag naar het containerpark worden gebracht. Tussen 1947 en 1951 verrijzen 17.000 huizen. Tachtig procent pendelt naar Manhattan. De Levitdorpen zijn een sprookjesland met een ideologische insteek. De Federal Housing Administration garandeert dat de leningen uitsluitend aan blanke Amerikanen toekomen. Later komen er zes Levittsuburbs in andere delen van de VS. Het bezit van een huis, een tuin en tv behoedt de Amerikaan voor de communistische invloeden, daar is Levitt van overtuigd. De architect [[Lewis Mumford]] omschreef de gemeenschap als een 'uniform environment from which escape is impossible.<ref>GEERT MAK. ''[[Reizen zonder John]]. Op zoek naar Amerika,'' Contact, Antwerpen, 2012, p. 11-13. Naar het reisverhaal [[Travels with Charley]] uit 1962 van Nobelprijswinnaar [[John Steinbeck]]; PIET RENOOY. ''Sociologische visies op de stad: Theatre of social action.'' In: GERT-JAN HOSPERS & PIET RENOOY (Eds.) ''De wereld van de stad. Theorie, praktijk, toekomst'', Berghauser Pont, Amsterdam, 2021, p. 40. Verder aanvullen met de autoweg. Alles is gericht op de wagen.</ref>]] * '''[https://www.youtube.com/watch?v=-6OotD8q8-0 '''♠ BEELDFRAGMENT BERLIJN EN DE LUCHTBRUG''']''' . * [[George Orwell]] waarschuwt met [[1984 (boek)|1984]] . * De [[V.N.]] verkondigt de [[Universele verklaring van de rechten van de mens]]. . * [[Staat Israël]] uitgeroepen. . * [[Mahatma Gandhi]] vermoord. . * Executie [[Prosper Dezitter]]. . * Stemrecht voor vrouwen in België. . * In juli produceert [[Bill Levitt]] 180 huizen per week. . * [[Hella Haasse]] schrijft [[Oeroeg (boek)|Oeroeg]]. . [https://literairecanon.be/nl/werken/media-hella-haasse-oeroeg '''♠ KIJKEN NAAR HELLA HAASE''']. . <gallery> File:4350WisteriaLane.jpg File:4360WisteriaLane.jpg File:Bree.JPG File:Colonialstreet Klopeckhouse.jpg File:Wisteria Lane - Bree Van de Kamp (2561237419).jpg File:WisteriaLanePurpleHouse.jpg File:Wisteria Lane (2562051552).jpg File:Wisteria Lane - Linette & Tom Scavo (2562045828).jpg </gallery> . === 1949 === [[File:C-54 landing at Tempelhof.jpg|thumb|550px|♣ In '''1949''' eindigt de [[Blokkade van Berlijn]]. De Sovjets willen in 1948 Berlijn volledig onder hun controle en sluiten alle transportwegen naar Engelse, de Franse en de Amerikaanse sector af. Via de spoorweg, de waterweg of de autoweg is er geen doorkomen aan. Om West-Berlijn te bereiken doorkruisen geallieerde vliegtuigen het Russische luchtruim. Ze verwachten geen Russisch luchtagressie en met drie luchtcorridors en drie vliegvelden vormen ze een permanente luchtbrug. De Britten landen op Gatow, de Fransen op Tegel en de Amerikanen op Tempelhof. In een klein jaar tijd voeren ze 275.000 vluchten uit en voorzien ze West-Berlijn van 2,3 miljoen ton voedsel, kolen en geneesmiddelen. Niettegenstaande de spanningen met het Westen escaleren, leggen de Russen de duimen in mei 1949. Op 23 mei voegen de Fransen, de Amerikanen en de Engelsen hun bezettingszones in en buiten Berlijn provocerend samen tot een nieuw land, de Bundesrepubliek Duitsland of BRD en richten ze de NAVO op. Het land heeft een eigen munt, de mark, een eigen driekleurige vlag die een eeuw na datum naar het revolutionaire volk van 1848-49 verwijst, een eigen grondwet, deels geïnspireerd op de Weimarrepubliek. Op 7 oktober 1949 draagt de Russische bezetter Oost-Duitsland over aan een ministerraad en een premier die vervolgens de Deutsche Demokratische Republiek (DDR) uitroepen.]] . * Oprichting [[volksrepubliek China]] onder [[Mao Zedong|Mao]] . * ♣ Invoering van de [[Vakantiegeld|gezinsvakantiebijslag]]. . === 1950 === . * Executie van de laatste oorlogsmisdadiger [[Philipp Schmitt]]. . * Start [[Koreaanse oorlog]], [[Marcel van Maele]] trekt er heen. . * Heksenjacht in de V.S. op communisten na een toespraak van [[Mccarthyisme|McCarthy]]. . [https://www.youtube.com/watch?v=MBKQ5bv9-2E '''♣ BEELDFRAGMENT OVER DE KONINGSKWESTIE (43 Min.).'''] . === 1951 === . * De [[koningskwestie]] verdeelt het land. . * De moord op [[Julien Lahaut]]. . * Een nieuwe koning: Boudewijn I. . * In Levittown - een oud aardappelveld - staan 17.000 splinternieuwe woningen voor 82.000 mensen. . === [https://www.youtube.com/watch?v=MEMUsC8ppU0 1952] === . * ♣ Opening [[Efteling]] . * ♣ Opening [[Meli Park|Meli]]. . * Opening Brussel Centraal. . * ♣ In Londen is er van december 1952 tot maart 1953 een zware smog die naar schatting 12.000 doden maakt. . * ♣ Alma en Harold Moldenke publiceren ''Plants of the Bible'', een opsomming van alle bladeren, bloemen, harsen, hout, planten en zaden uit de bijbel. . === [https://www.youtube.com/watch?v=XcX5wb1k9UM 1953] === . * ♣ [[Watersnood van 1953|Watersnood]] in Nederland. . * [[Jozef Stalin]] overlijdt. De nieuwe president zal inzetten op de ruimtevaart: [[Nikita Chroesjtsjov]]. . * ♣ In het [[Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van België]] in Brussel werkt [[Groep 21]] een atoomschuilkelder af. De kelder ligt naast een kleinere gerenoveerde kelder die sinds de Tweede Wereldoorlog bestaat, onder de Kunstberg. Over de exacte locatie doet men geheimzinnig. Via een luik schuiven topschilderijen uit de expositiezaal de kelder in. Groep 21 (een verwijzing naar het aantal topambtenaren dat zich met deze geheime opdracht inlaat) maakt zes vergelijkbare kelders: onder meer in het Jubelpark, in [[Mariemont]], in [[Eigenbrakel]] nabij het Hallerbos en in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen (afgebroken). In hun briefwisseling beschrijven ze veiligheidsinstructies: roken is verboden, een planken vloer eveneens en de kunstwerken mogen niet verpakt zijn, om brand te vermijden. Blusapparaten zijn aanwezig.<ref>SAELENS MARTHE. ''Hier werd kunst beschermd tegen de bom. Op bezoek in geheime atoomschuilkelders'', In: ''De Standaard'', 13.04.2019, p. 8.</ref> . === [https://www.youtube.com/watch?v=MYe4ynXnqug 1954] === . * Fotograaf [[Robert Capa]] overleeft zijn Vietnamese landmijn niet. . * ♣ [[Bellewaerde]] opent zijn deuren. . ;Kijken <gallery> File:Snelle woningbouw volgens nieuw systeem Weeknummer, 73-49 - Open Beelden - 59638.ogv|Snelle woningbouw in 1973 in [[Markelo]] File:Eva_Perón.jpg|[[Eva Peron]]: 'Boekhouden is onzin. Ik gebruik geld voor de armen.' [[Juan Peron]] wordt in [[1946]] president van [[Argentinië]] en maakt van Evita de machtigste vrouw van de wereld. File:Joseph_McCarthy.jpg|[[Joseph McCarthy (politicus)|Joseph McCarthy]] File:Anticommunist_Literature_1950s.png|Anticommunistische literatuur. File:C-54_landing_at_Tempelhof_1948.jpg|Tempelhof 1948. File:Bundesarchiv_B_145_Bild-F079005-0021,_Berlin,_Grenzübergang_Checkpoint_Charlie.jpg|[[Checkpoint Charlie]]. File:Berlin-Tempelhof_Memorial.JPG|Berlin-Tempelhof_Memorial. File:Koningskwestie_Kortrijk.jpg|Koningskwestie in Kortrijk. File:Могила_Ляо_Жюльен.jpg|Могила Ляо Жюльен File:Julius_and_Ethel_Rosenberg_NYWTS.jpg|[[Julius Rosenberg|Julius]] en [[Ethel Rosenberg]] File:Watersnoodramp 1953 dijkdoorbraak Papendrecht.jpg|Watersnoodramp, 1953. </gallery> . . == ♣ Zilveren jaren (1955-1960) == [[File:Gagarin_Capsule.jpg|thumb|550px|Daalcapsule [[Vostok 1]] in het RKK Energia Museum in [[Korolev]] bij [[Moskou]].]] . {{Cquote|'''Ik kan de Russen meermaals vernietigen.'''|[[J.F. Kennedy]]}} . {{Cquote|'''De V.S. één keer vernietigen volstaat.'''|[[Nikita Chroesjtsjov]]}} '''De opmars van de televisie en de telefoon vanaf jaren vijftig richting huiskamer vallen samen met de spionage en de [[Space Race|spacerace]] van de [[Koude Oorlog]]. Het is de antithese van de dekolonisatie: het terugtrekken uit Afrika richt de aandacht op een nieuw te koloniseren gebied: de ruimte.''' . === [https://www.youtube.com/watch?v=vz3W87uWcx8 1955] === . * ♣ [[Disneyland]] Californië, het Magic Kingdom van Walt Disney opent deuren. . * Première op [[Broadway (theater)|Broadway]] van The Diary of [[Anne Frank]]. . * [[Rosa Parks]] weigert haar plaats op de bus. . * [[Van Buuren|David Van Buuren]] overlijdt. . === [https://www.youtube.com/watch?v=bE1FX0Uf01I 1956] === [[Bestand:Marcinelle_-_Bois_du_Cazier_-_2018-04-22_-_01.jpg|thumb|550px|♣ Tuinieren in Marcinelle. Het moest een paradijs worden... De Italiaanse mijnwerkers treurden niet om hun geïsoleerd bestaan. Integendeel, het bood hen een culturele identiteit en zekerheid. Later spreken oudere Italianen met heimwee over hun landelijke barakkenkampen en de dorpssfeer die ze associeerden met de heuvels van hun heimat. Tussen hun barakken scharrelen kippen, konijnen, eenden, geiten en varkens. Op een braakliggend veldje verbouwen ze groeten die de Belgen onbekend zijn: courgetten, aubergines en paprika's. Velen van hen waren in Italië boer en behouden zo hun vertrouwde levensstijl deze industriële enclave. Na de mijnramp weigert Italië nog werkkrachten naar België te sturen.<ref>TOM NAEGELS. ''Nieuw België. Een migratiegeschiedenis 1944-1978''. Lannoo, Tielt, 2021, p. 92. Verder uitwerken, vanop deze pagina en in verband brengen met de ramp. Zie ook PHILIPPE DE MAEYER, MICHELE GALAND, BRAM VANNIEUWENHUYZE & GUY VANTHEMSE. ''De geschiedenis van België in 100 kaarten.'' Lannoo, Tielt, 2021, p. 93-94: (mijn zin).</ref> België gaat de laag geschoolde, ruwe handen zoeken in Spanje en Griekenland, en daarna in Marokko en Turkije. Vrouw en kind kunnen meekomen, de ervaring leerde dat een man alleen op kamers geen goed idee is.]] [[File:P&V Building 01.jpg|thumb|550px| ♣ Nabij de hoek van de Kruidtuinlaan en de Koningstraat en de plaats waar [[Nadar (fotograaf)|Nadar]] een vroege ballonvaart organiseerde, verrijst de eerste Brusselse wolkenkrabber. We schrijven 1956. De boekentoren in Gent (64 meter hoor) was klaar in 1942 en de boerentoren in Antwerpen (87 meter aanvankelijk) in 1931. In de Hollandse periode was hier een plein gepland om het beeld van [[Willem I der Nederlanden|Willem I]] op zijn paard te plaatsen. Het kwam er niet, de Belgische revolutie zorgde dat de zaakjes anders liepen maar het bouwverbod bleef. Toen de hoogbouwplannen er kwamen bleef het paleis tegen het project omdat de wolkenkrabber vanuit het paleis te zien zou zijn. De architect liet proefballonnen de lucht in om hun ongelijk aan te tonen.]] . * [[Hongarije]] in opstand tegen USSR, Sovjettroepen in [[Boedapest]]. . * [https://www.youtube.com/watch?v=W4euyTDhFnk Haertbreak Hotel] maakt van Elvis een wereldster . * ♣ Invoering van twaalf dagen (betaalde) vakantie. . * ♣ In [[Bois du Cazier|Le Bois du Cazier]], de belangrijkste mijnsite van Wallonië volgens de [[Wereldpatrimonium|lijst van het Wereldpatrimonium van de UNESCO]]) maakt een mijnramp op 8 augustus 262 dodelijke slachtoffers uit twaalf landen. De meerderheid komt uit Italië. . === [https://www.youtube.com/watch?v=Xw57VErRjA8 1957] === . * De [[Spoetnik 1]] toont de Russische voorsprong op de Amerikanen in de spacerace. De [[spoetnikcrisis]] leidt tot de oprichting van ARPA dat later uitgroeit tot het internet. In 1958 volgt de oprichting van de NASA. Ruimteprogramma's volgen: het Mercury-, het Gemini- en het Apolloprogramma. Onderwijsprogramma's leiden een nieuwe generatie ingenieurs en de regeringssteun voor wetenschappelijk onderzoek verhoogt in 1959 tot $134 miljoen, bijna $100 miljoen meer dan in 1958. Een jaar voor de maanlanding bedraagt het budget meer dan $500 miljoen. . * In de Russische stad [[Ozjorsk (oblast Tsjeljabinsk)|Ozjorsk]] vindt een kernramp plaats die zich in het rijtje van [[Fukushima (stad)|Fukushima]] en [[Tsjernobylramp|Tsjernobyl]] mag plaatsen. De (op twee na grootste) ramp wordt toegedekt en het aantal kankerslachtoffers dat sterft is ontelbaar. [[Josse De Pauw]] brengt het feit in 2019 onder de aandacht met het theater 'La mémoire des arbres'. . * [[Erich Mielke]], een keiharde communist wordt minister van Staatssicherheit ([[Stasi]]) tot [[1989]]. . === 1958 === [[File:Expo_1958_Orientierungs-Plan.jpg|thumb|550px|Op de wereldtentoonstelling spelen Congolese figuranten tussen het paviljoen van het transport en de bouw en het paviljoen van de mijnen folkloristische scènes in een nagemaakt dorp. Bezoekers noemen het een 'inlands negerdorp uit de brousse', hebben het over 'wilden' en werpen hen appels, bananen en brood toe. Deze koloniale tuin met palm- en bananenbomen, met hutten en stro, met gevlochten matten en bamboebedden en vloeren van aangestampte aarde is voorwerp van kritiek: waarom toont de expo de primitiviteit in plaats van de nieuwe stedelijke wijken of de pas gebouwde materniteit? Het volksvermaak is achterhaald en een brand die een Congolees paviljoen in de as legt, doet het de Congolezen de expo voortijds verlaten.<ref>MATHIEU ZANA ETAMBALA. ''Het "negerdorp" als splijtzwam''. In: ''De Standaard'', 22.04.2018, p. 45.</ref>]] . * ♣ [[Expo '58]]: de eerste wereldtentoonstelling sinds de Tweede Wereldoorlog vindt plaats in Brussel. . * [[Mao Zedong|Mao]]'s [[De Grote Sprong Voorwaarts|grote sprong voorwaarts]]. . === [https://www.youtube.com/watch?v=mc5p461lFoU& 1959] === [[Bestand:Buddy_Holly_cropped.JPG|thumb|550px|[[Buddy Holly]] (22), Ritchie Valens (La Bamba) en de bandleden van The Big Bopper verongelukken met een vliegtuigje. Een decennium later zal [[Don McLean]] het nummer [[American Pie (nummer)|American Pie]] schrijven. Zo wordt 3 februari 1959 "The day the music died". En nee, American Pie is niet de naam van het vliegtuig.]] . * Tussen 1959 en 1988 is het tv-programma 'Voor boer en tuinder' een gevestigde waarde in veel Vlaamse huiskamers. In dertig jaar tijd verschijnen 485 afleveringen over het reilen en zeilen van de landbouwsector. . * De Australische regering stelt een controlecommissie aan die zich inlaat met de fatale lachziekte op [[Nieuw-Guinea]] waar geen mens ooit van herstelde. Het virus werd overgedragen door [[Kannibalisme|kannibale]] praktijken. Met het kannibalismeverbod, verdween de ziekte. . * Aids of HIV... voor het eerst aangetoond bij mensen. Het duurt nog decennia voor de ziekte tot een epidemie uitgroeit. Het taboe zal lang duren en de getroffen bevolkingsgroepen reageren niet met kuisheid. . === [https://www.youtube.com/watch?v=Vx6aKAMYDHk 1960] === . * [[John F. Kennedy]] verslaat [[Richard Nixon]] in de presidentsverkiezingen dankzij een geniaal inspelen op een nieuw medium: de televisie. . * [[Nikita Chroesjtsjov]] ontmoet in V.S. Kennedy, de communist versus de kapitalist, de arbeiderszoon versus de miljonair. . ;Kijken <gallery> Bestand:Bundesarchiv_Bild_183-R0522-177,_Erich_Mielke.jpg|Erich Mielke Bestand:HollyMonument.jpg|Monument voor [[Buddy Holly]], [[Ritchie Valens]] en [[The Big Bopper]] in [[Iowa]] File:Bundesarchiv_Bild_183-B0628-0015-035,_Nikita_S._Chruschtschow.jpg|Nikita Chroesjtsjov (1894–1971). De_Super-Constellation_%27%27Triton%27%27_bij_Shannon_verongelukt-511904.ogv File:Museum van Buuren Brussels Belgium.jpg|Museum van Buuren Bestand:Anton_Pieck_(1980).jpg|[[Anton Pieck]] Bestand:Efeteling_-_Sprookjesbos_-_The_Netherlands.jpg|Toegang tot het sprookjesbord van de [[Efteling]]. File:Efteling Roodkapje bord.jpg|Efteling en Roodkapje. </gallery> . == Gouden jaren (1961-1971) == . === [https://www.youtube.com/watch?v=ouRbkBAOGEw 1961] === [[Bestand:East_Germans_Fortify_Border_-_Flickr_-_The_Central_Intelligence_Agency.jpg|thumb|550px|♣ In 1914 is de Amerikaanse dichter Robert Frost lyrisch en schrijft: ‘Good fences make good naighbors.’ Een Oost-Berlijner zou de quote in de jaren ’60, ’70 of ’80 misverstaan: ‘Tear down this wall’ roept de Amerikaanse president [[Ronald Reagan]] in 1987. En terecht, begin februari 1989 doorzeven Oost-Duitse grenssoldaten de twintigjarige [[Chris Gueffroy]]. Hij is het laatste dodelijke slachtoffer van de Muur. Na een reeks misverstanden, toevalligheden en een mislukte persconferentie hakken de Berlijners op 9 november 1989 in op de muur die hen 10.361 dagen teisterde, doodde of gevangen hield. Opgetrokken om mensen binnen de grens te houden in plaats van vreemdelingen buiten te houden, maakt de Muur uitzonderlijk extreem. Wie in zijn schaduw woont, ziet na dag één - 13 augustus 1961 - een nieuw psychiatrisch ziektebeeld: ‘Die Berliner Mauerkrankheit.’ Het begrip is taboe. Artsen krijgen het niet over hun lippen tot de naar het Westen gevluchte psychiater Dietfried Müller-Hegemanner over het fenomeen publiceert. Zijn boek uit 1973 somt een dikke honderd patiënten met ziektebeelden op gerelateerd aan de Muur: depressies, angststoornissen, achtervolgingswaan, niet meer willen eten… Het weinige wetenschappelijk werk over het fenomeen beperkt zich tot voorzichtige getuigenissen en patiënten-verslagen. ‘De muur is in haar hoofd gekropen’, getuigt een dochter over haar opgenomen moeder. Omdat de muurpathologie te interpreteren valt als sovjetkritiek, was het toen onmogelijk te onderzoeken was. Nu is het voor dit soort onderzoek te laat. In het jaar dat de muur valt, voorspelt de eeuwig sterke man van de DDR, [[Erich Honecker]] dat het bouwwerk hen minstens nog een halve eeuw zal beschermen tegen het fascisme en haalt hij alles uit de kast om zijn collega’s [[Michail Gorbatsjov|Michael Gorbatsjov]] en [[Nicolae Ceaușescu|Nicolae Ceausescu]] te overtuigen van het onwrikbare Duitse socialisme. Het einde van de koude oorlog dringt niet tot Honecker door net zoals het revolutionaire nieuws van 9 november de partijtop van de DDR niet lijkt te bereiken. In de dagen die volgen neemt Oost-Duitse leger de afbraak van het volk over en vernielt het de muur haast integraal. Stukken muur – betonnen panelen van 1,2 meter breed, 3,8 meter hoog en 4.000 kilogram vinden hun weg naar de meest onwaarschijnlijke sites of afgelegen plekken. In een klein Canadees vissersdorp zijn in de 21ste eeuw stukken muur aangetroffen. In het Nationaal Militair Museum in Soest eveneens en een Duitse firma gebruikte de betonnen fragmenten als tussenschot voor de opslag van bouwmateriaal. Nu zijn dit stukken vol symbolische betekenis. De afgelopen decennia zijn er in Berlijn steeds minder Muur-sporen te vinden. De East Side Gallery (het bekendste restant en met 1.316 meter het langste overgebleven stuk), de restanten aan de Niederkirchnerstraßeis en de Bernauer Straße zijn de voornaamste attracties. Van de 302 wachttorens zijn er vijf overgebleven. Elisabet Vallet van de universiteit van Québec à Montreal telt muren. Na de val van de Berlijnse muur staat de teller op elf. De aanslagen van 11 september 2001, de migratiecrisis in 2015 en Trumps slogan ‘Build that wall’ doen het murenaantal stijgen. Dertig jaar na de val van de Muur, steken de databank van Vallet zeventig muren en grenshekken, goed voor kilometers versperring van hekkens, prikkeldraad en beton. Fort Europa omheint zich van Spanje tot Hongarije met duizend kilometer muur. Deze symboolpolitiek en veiligheidsmarketing met onderhoudskosten en gevolgen op ecologisch, sociaal en psychologisch vlak is er gekomen omdat het electoraal efficiënter is dan een doordacht migratiebeleid. Een muur - even ingrijpend als de aanleg van een autostrade – vervormt grenzen tot open gevangenissen vol camerabewaking en creëert antiparadijzen: en als de muren verdwijnen, houdt het verhaal niet op. In 1982 voorspelde de journalist Peter Schneider in zijn roman ''Der Mauer-springer. Die Mauer im Kopf'' dat de mentale muur moeilijker te slopen is dan zijn betonnen evenknie. Hij kreeg gelijk. Wie goed kijkt, komt in het dagdagelijkse stadsbeeld van Berlijn veel sporen tegen van dit verleden: de beschermde ampelmann, het DDR-museum, Reichsluftfahrtministerium, Check Point Charley, de gedenkstenen… In de herinnering en de mentaliteit van de Berlijner zijn deze restanten evenmin verdwenen. Je kan ze uitvlakken, niet weggommen. Toen Sneider naar een natuurdocumentaire keek, begreep hij plots het gedrag van de Oost- en West-Berlijners. De docu ging over bokken en hinden bij de Tsjechisch-Beierse grens. De dieren hielden in de jaren negentig – dus lang na het opruimen van het ijzeren gordijn – instinctief halt en keerden terug. Jonge dieren die het hek er nooit hadden gekend, namen het ouderlijke gedrag over. 'Grenzen ''zijn'' er niet alleen. Ze zijn ervaringen, ze verwerven een reputatie en groeien uit tot een persoonlijkheid met een naam zoals de ''Al-'Awasimgrens'' tussen het Rijk van de Kaliefen en Byzantium of ''Watling Street'', een Romeinse weg in Engeland die de Angelsaksische van de Deense territoria afbakent. De ''Brussels Line'' benoemt de grens tussen Turkije en Irak, de ''Attila-lijn'' verdeelt Cyprus in een Turks en Grieks gedeelte en de ''Curzonlijn'' bakent Polen af met Wit-Rusland, Litouwen en Oekraïne. Het 'IJzeren Gordijn' is wellicht de bekendste grensnaam. Of de Britse premier Winston Churchill de term voor het eerst gebruikte in zijn 'Fulton-speech' in 1946 is voorwerp van discussie. De Belgische socialist Emile Vandervelde zou de term acht jaar eerder hebben gebruikt. De snelheid van de politieke veranderingen na de val van de muur hield geen gelijke tred met het aanpassingsvermogen van de Duitsers langs beide zijden van de grens. Mentaliteitswijzigingen komen trager dan politieke omwentelingen. Dit soort vertraagd gedrag kennen of kenden de Berlijners. Schneider herinnert zich hoe het hem na 1989 veel moeite kostte om de nieuwe rechtstreekse routes naar Oost-Berlijn te nemen. Zijn inwendig kompas leidde hem via omwegen naar de oude grensovergangen. Voor hem was Oost-Berlijn een nieuw te ontdekken wereld.<ref>ANNELIEN DE GREEF. ''Scheiden doet leiden''. In: ''De Standaard Weekblad'', 9 november 2019, p. 22-25; RUUD GOOSSENS. ''Wie te laat komt, wordt door het leven bestraft''. In: ''De Standaard'', 9 november 2019, p. 20 ev; PETER SCHNEIDER, vertaald door Inge Kok. ''Berlijn. Biografie van een nieuwe stad'', Atlas Contact, Antwerpen, 2014, p. 99 ev; LUC BOEVA. ''Grenzen. Een historische gids'', Peristyle, Antwerpen, 2017, p. 45-50.</ref>]] . '''[https://www.youtube.com/watch?v=haxkWC6MgcQ ♠ THE STASI AND THE BERLIN WALL DOCUMENTAIRE (42 Min.).]''' . * Mislukte [[invasie in de Varkensbaai]] . * [[Edith Piaf]] in de [[Ancienne Belgique (gebouw)|Ancienne Belgique]]. . * [[Adolf Eichmann|proces Eichmann]]. . * [[Jane Jacobs]] schrijft ''The Death and Life of Great American Cities'' over stadsplanning en levendige buurten, als de antithese van Le Corbusier en Ebenezer Howard die wonen, werken en verkeer scheiden. . === 1962 === . * De bioloog en de natuurbeschermster Rachel Carson vestigt met zijn boek 'Silent Spring' de aandacht op het effect van pesticiden en milieuvervuiling. . * [[Marilyn Monroe]] overlijdt. . * [[Tweede Vaticaans Concilie]] leidt tot kerkhervormingen. Gemengd onderwijs wordt toegelaten op Ipsoc. . * [[Hannah Arendt]] verslaat het proces van [[Adolf Eichmann]] en schrijft intussen brieven aan haar docent, de filosoof [[Martin Heidegger]] (1889-1976). Met Heidegger had ze een vurige relatie tot na de oorlog. Heidegger bood nooit zijn excuses aan voor zijn nazi-sympathie. Ondermijnt haar Duitse superioriteitsgevoel en haar identificatie met het Duitse cultuurland haar positie als intellectueel? . * De [[ziekte van Lyme]] duikt op in de V.S. . === [https://www.youtube.com/watch?v=r6PcVCqg3tg 1963] === . * [[Ich bin ein Berliner]]. . * [[I Have a Dream]]. . * President [[John F. Kennedy|Kennedy]] neergeschoten in [[Dallas (Texas)|Dallas]]. De [[Zapruderfilm]] gaat de wereld rond. . * [[Edith Piaf]] overlijdt. . * [[EP Thompson]] publiceert ''The Making of the English Working Class''. . === [https://www.youtube.com/watch?v=AgcTvoWjZJU 1964] === . * [[Nelson Mandela]] veroordeeld. . * [[The Beatles]] live in de V.S. . * ♣ Recordaantal boven- en ondergrondse kernproeven. . * ♣ Het kinderboek ''Chitty Chitty Bang Bang: The Magical Car'' verschijnt. De auteur is Brit [[Ian Fleming]]. In 1968 volgt de film. . * Het Ministerie van Arbeid en Tewerkstelling geeft een brochure uit die buitenlanders uit de Middellandse zeegebieden moet aantrekken om in de mijnen en in de industrie te werken onder de titel ''Vivre et travailler en Belgique''. . === 1965 === . * 'Je kunt de wortels van een boom niet haten zonder de hele boom te haten' zegt [[Malcom X]] op 14 februari. Op diezelfde dag slingert men een brandbom naar zijn huis. Op 21 februari speecht Malcolm in [[Manhattan (New York)|Manhattan's]] Audubon Ballroom als er strubbelingen beginnen onder de honderden toehoorders. Drie leden van de [[Nation of Islam]] schieten hem dood. . === [https://www.youtube.com/watch?v=byTRzM-UXQA 1966] === * In [[Steenkoolmijn_van_Zwartberg|Zwartberg]] vallen doden bij een betoging naar aanleiding van de mijnsluiting. * The Beatles brengen hun revolutionair album, 'Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band' uit, waarop het nummer 'Lucy in the Sky with Diamonds' verscheen. Dit nummer vormde in 1974 inspiratie voor de benaming van de mensachtige Lucy. . === 1967 === . * Brand in [[Galeria Inno]] in Brussel. . * Eerste [[harttransplantatie]]. . * [[Che Guevara]] in Bolivia vermoord. . === 1968 === [[Bestand:NASA-Apollo8-Dec24-Earthrise.jpg|thumb|550px|https://nl.wikipedia.org/wiki/Earthrise]] . * Mei '68 wordt een begrip. . * Moord op [[Martin Luther King]]. . * [[Stanley Kubrick]] regiseert [[2001: A Space Odyssey]]. . ♣ De [[Koninklijke Vereniging voor Natuur- en Stedenschoon]], een middenklasse-organisatie ontstaan in 1910, ziet haar inzet voor het behoud van de [[Kalmthoutse Heide]] beloond. De heide is nu een natuurreservaat. In het interbellum heeft de vereniging een traditionele blik op orde en burgerschap en zet in 1943 haar voorman/secretaris [[Amand De Lattin]] wegens collaboratie opzij. De vereniging heeft regelmatig conflicten met de [[Arbeiderstoeristenbond De Natuurvrienden|Arbeiderstoeristenbond]], een andere Antwerpse natuurbeschermingsgroep. De cultuurflamingant [[Ger Schmook]] publiceert in de jaren dertig in het ledenblad. Hij ziet fotografie en natuurexploratie als emancipatiemiddel voor arbeiders en wijst op het collectieve en het sociale belang van de Kalmthoutse Heide. . . === [https://www.youtube.com/watch?v=D67kmFzSh_o 1969] === . * Eerste [[Maanlanding |landing]]. . * [[Woodstock (muziekfestival)|Woodstock]]. . * [[Eddy Merckx]] wint ronde van Frankrijk. . * [[David Bowie]] zingt [[Major Tom]]. . * 28 juni: de [[LGBT]]-Rellen tussen politie en 'queers' in [[New York (stad)|New York]], [[Greenwich Village]] gaan de geschiedenis in als de [[Stonewall-rellen]]. [[Allen Ginsberg]] roept 'Gay Power'. Een jaar later trekken de eerste [[Gay Pride Parade|Prides]] door de straten van de Amerikaanse grootsteden. In [[1971]] volgen Londen, Parijs, Stockholm en [[West-Berlijn]]. . * [[Lassakoorts]] in [[Nigeria]]. De ziekte is zo besmettelijk dat ziekenhuizen sluiten bij de vaststelling van één geval. . === 1970 === . * ♣ [[Louis Neefs]] zingt 'Laat ons een bloem' als cover van ''Leave them a flower'' van de Brit [[Wally Whyton]], die het in 1968 opnam. In 2017 maakt [[Veerle Baetens]] en [[The Broken Circle Bluegrass Band|The Broken Circle Breakdown Bluegrass Band]] een eigenzinnige clip geld in te zamelen voor [[Natuurpunt]]. . * [[Jimmy Hendrix]] overlijdt. . * 'Houston, We Have a Problem', [[Apollo 13|Apollo 13]] breekt zijn missie af. . * [[John Lennon]] zingt "Working Class Hero" in een stijl die lijkt op [[Masters of War]] van [[Bob Dylan]]. Bij het uitbrengen twijfelt de platenmaatschappij rond passages als: 'Keep you doped with religion and sex and tv' en 'Think you're so clever and classless and free.' . [[File:Shotinformativojimihendrix-conceptoradialshotinformativo-ivoox3565663.ogg|Jimmy, een inleiding.]] . * ♣ Onder impuls van [[Bob Davidse]] voert de VRT een [https://www.youtube.com/watch?v=7fbl4EVEnLs&t=3s boomplantactie]. En SOS Natuur is een tv-campagne die de kijker bewust wil maken van het milieu. De campagne startte in 1969 en is nu op tv. . === 1971 === . * België voert [[btw]] in¨. . * [[Kubrick]] presenteert [[A Clockwork Orange (film)]]. . ;Kijken <gallery> File:Berlin_Wall_1961-11-20.jpg|Berlijnse muur, november 1961. File:Berlin-wall.jpg|Berlijnse muur File:Berlin_leaving.jpg|Berlijnse muur Bestand:Yuri-Gagarin-1961-Helsinki-crop.jpg|De eerste man in de ruimte, een [[kosmonaut]]. Zijn naam? Bestand:Monroe_1953_publicity.jpg|1962: Monroe pleegt zelfmoord. File:Butterworth Kennedy 1962 A.jpg|Kennedy een jaar voor zijn dood in 1963. In 1991 verfilmt [[Oliver Stone]] in [[JFK (film)|JFK]] als samenzweringsthriller. Bestand:Bezoek ds Martin Luther King.ogv|[[Martin Luther King]] bezoekt in 1964 Nederland. File:Malcolm-x.jpg|Malcolm X (1925-1965) was een woordvoerder van Amerikaanse moslims die streden voor gelijke rechten van zwarten. Bestand:Begrafenis_mijnwerker_in_Zwartberg_(Belgie),_mijnwerkers_dragen_omgekomen_colleg,_Bestanddeelnr_918-7443.jpg|In de Genkse wijk [[Zwartberg]] vallen er doden in 1966. Bestand:Slachtoffers_brand_in_Innovation_te_Brussel_begraven,_de_graven.jpg|Bij de brand in de [[Innovation]] vallen 251 doden en 62 gewonden. Een mythe doet haar intrede: de Brusselse brandweer raakt niet op tijd ter plekke wegens haar slechte locatie op de [[Vossenplein|Vossenmarkt]] in de [[Marollen]]. File:Jimi Hendrix 1968.jpg|Jimmy Hendrix in 1968. In 2013 schreef en regiseerde [[John Ridley]] de film [[Jimi: All Is by My Side]]. Bestand:Eddy_Merckx_1969.jpg|[https://www.youtube.com/watch?v=vGAOwJW-r3I Eddy Merckx in 1969]. Wint hij het van Armstrong?<ref>VERDER LEZEN: JOHNY VANSEVENANT. ''Eddy Merckx. De biografie'', Kannibaal, Brugge, 2015; PATRICK CORNILLIE. ''De Zomer van '69. Hoe Merckx won van Armstrong,'' Roularta, Roeselare, 2009.</ref> Bestand:Apollo13_csm_recovery.jpg|Berging 1970. In 1995 verscheen een reconstructie over Apollo 13 met [[Tom Hanks]] en [[Kevin Bacon]]. Bestand:HermanRockingMachinebyFiona.jpg|The Rocking Machine van [[Herman Makkink]] uit de verkrachtings-scene van [[A Clockwork Orange]] uit 1971. File:JFK_limousine.png|JFK Limousine File:Hoover-JEdgar-LOC_(cropped).jpg File:1965-02-08 Showdown in Vietnam.ogv File:Museum van Buuren Brussels Belgium.jpg|Museum van Buuren in Brussel Bestand:John_Steinbeck_1962.jpg|[[John Steinbeck]] in 1962 </gallery> == Crisisjaren (1972-1989) == . [[Bestand:The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg|thumb|550px|Blue Marble. Het duurde tot 7 december 1972 voor de laatste Apollomissie er in slaagde om een foto te nemen van de volledig verlichte aardschijf. Dit had alles te maken met het tijdstip van vertrek het traject van de vlucht. Sommigen omschrijven Earthrise en Blue Marble als de belangrijkste erfenis van het Apolloprogramma. 'We trokken er op uit om de maan te verkennen en in de plaats ontdekten we de aarde' vertelde de Apollo-8 astronaut William Anders bij de vijftigste verjaardag van Earthrise. De Amerikaan Frank White heeft het over 'een nietige, fragiele bol met leven die in de leegte hangt, beschermd en gevoed door een flinterdunne dampkring.'<ref>FREDERIEK DEPOORTERE. Mens zijn in het antropoceen. Religie en spiritualiteit in een wereld van wetenschap en technologie, Acco, Leuven, 2020, p. 397 ev.</ref>]] === 1972 === . * [[Maurits Cornelis Escher]] overlijdt. . * Tijdens de [[Olympische Spelen 1972|Olympische Spelen]] draait een gijzeling van Israëlische atleten uit op een bloedbad; [https://www.youtube.com/watch?v=EM4vblG6BVQ Bloedbad in Noord-Ierland] krijgt de naam [[Bloody Sunday (1972)|bloody sunday]]. . * Eerste [[Huizingalezing]] in de [[Leiden|oudste universiteitsstad van Nederland]]. . === [https://www.youtube.com/watch?v=z4sv69iqXmU 1973] === . * Oprichting [[brigade Diane]] (na het [[bloedbad van Munchen]]). . * Ruwe olie wordt duur. . * Met 'Operatie Brevier' graaft het [[VMO|VMO-commando]] van [[Bert Eriksson]] het lijk van collaborateur [[Cyriel Verschaeve]] in Oostenrijk op en brengt het naar van [[Alveringem]] . * Een van de oudste Belgische steenkoolmijnen [[Bois-du-Luc]] sluit. De arbeiderswijk bleef bewaard met een museum. . * Ironisch genoeg wordt een jaar na het overlijden van [[J. Edgar Hoover]] in de V.S. [[homoseksualiteit]] geschrapt als psychische stoornis. Tot dit jaar verzamelt de [[FBI]] gegevens over de [[Gaybashing-app|gay]]-gemeenschap en probeert de politie hen [[Undercover in Nederland|undercover]] te betrappen, niettegenstaande hij in recente publicaties een ooggetuigenverslag vermelden waarin Hoover in het Plaza Hotel (New York) deelnam aan orgiën verkleed als vrouw. De maffia zou Hoovers seksleven misbruikt hebben om de FBI op afstand te houden. . === [https://www.youtube.com/watch?v=Qc5xHHBp6Hs 1974] === . * [[Treinramp Luttre]] . * [[Richard Nixon |Nixon]] treedt af na [[Watergate]] . * [[Anjerrevolutie]] in Portugal. . * Invoering bestaansminimum in België. . === [https://www.youtube.com/watch?v=gGMSfiH850o 1975] === . * [[Bob Dylan]] neemt zijn protestlied "Hurricane" op. Het gaat over de onterechte veroordeling van de Afro-Amerikaanse bokser Rubin "Hurricane" Carter, die op de hoes van de single staat. . * Einde [[Vietnamoorlog]] . * [[Pol Pot]] grijpt de macht in [[Cambodja]]. . * Overlijden van [[Francisco Franco]] . * Oprichting [[Microsoft]]. . * Invoering gelijke bezoldiging van mannelijke en vrouwelijke werknemers. . === 1976 === . ♣ BRT-regisseur en kunstenaar [[Jef Cornelis]] (1941-2018) maakt vanuit Belgische legerhelikopters een de film 'Vlaanderen in vogelvlucht'. Met een cirkelvlucht rond kerktorens toont hij de samenhang tussen mens en land. De kerk is een middelpunt waarrond dorp en landschap een leesbare structuur zijn. Het kwam zonder planning tot stand, zonder ingehuurde deskundigen. Van dorpen zoals Kaprijke en Damme gaat het naar steden zoals Gent en Brugge, waarbij de stad een grote dorpsversie is. De film vol trots en identiteitsconstructie is niet toevallig voor het eerst te zien op de vooravond van de Vlaamse feestdag. Vlaanderen straalt these en antithese uit maar met zijn 'fluwelen filmstijl' overstijgt Cornelis de dualiteit van mooi en lelijk en die van lyriek en kritiek. Zijn synthese is een triptiek van verontrustende schoonheid die in drie etappes op de buis verschijnt. In 1976 is er 'Vlaanderen in vogelvlucht', in 1977 komt er 'Vlaanderen 77' en in 1978 is er 'Rijksweg N°1'. Het helikopteridee haalt Cornelis bij de BBC. Die draait in 1969 'Green and Pleasant Land' met een gelijkaardige vraagstelling. ‘Wat is er aan de hand met dit landschap van ons? We hebben hele bergen opgehoopt, we hebben havens aangelegd, we hebben wegen getekend en uitgesmeerd, we hebben torens opgericht en we hebben luchthavens afgevlakt. Overal hebben we sporen getekend en stempels gedrukt, kerven gesneden en merken gebrand. Maar het blad dat we zelf beschreven hebben kunnen we niet lezen. Wat hebben we eigenlijk gedaan met dit landschap van ons?’ Net zoals de impressionisten brengt de regisseur de Vlaamse landschapscrisis lyrisch in beeld. De impressionsten zoeken naar een evenwicht tussen mens en natuur in een veranderende wereld vol fabrieks- en treinschoorstenen, Cornelis decor is er een van verkeerswisselaars, lintbebouwing, industrieparken en infrastructuurlandschappen, containerschepen, campingpelouzes, zwaar goederentransport, overvolle parkings en luchthavens die contrasteren met de duinen in [[De Panne]], de [[Kalmthoutse Heide]] en poldergroen nabij [[Sint-Laureins]]. Abdijen en begijnhoven, een witgekalkte boerderij in Meetkerke, de kerk van Houtave midden de akkers, ook daar verdween de natuur. Maar er is evenwicht, een 'minnelijke schikking' zegt de voice over. ‘Ons landschap is al duizend jaren geen natuurlandschap meer. De Ouden zijn hier niet voor hun plezier gekomen. Opgejaagd, meegelokt of meegesleurd. Ze ontgonnen de natuur, in de hoop hier iets langer te kunnen overleven. (...) Alleen wie de juiste minnelijke schikking trof met bodem en klimaat heeft het gehaald.’ Kunstenaars uit deze jaren gebruiken de beelden niet meer. Het pastorale dorpsbeeld leeft vooral verder in de populaire beeldcultuur van fictiereeksen zoals Het Pleintje (...).<ref>JEROEN LAUREYNS. ''Weg van Vlaanderen. Hedendaagse Vlaamse landschappen in de beeldende kunst 1968-2013,'' Hannibal, Brugge, 2013, p. 221-265.</ref> . * [[Apple Inc.|Apple Computer Compagny]] opgericht; [[Spanje]] democratisch. . * De Wet op het Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn. . === 1977 === . * Grootste luchtvaartramp: 583 doden als twee vliegtuigen bij Tenerife op elkaar botsen. 61 mensen overleven. . * [https://www.youtube.com/watch?v=luVpsM3YAgw Steve Biko overlijdt in zijn cel] . * Dood [[Elvis Presley]]. . === 1978 === . * MEE BEZIG... De doolhof uit taxushagen, Longleat House bij Warminster, [[Wiltshire (graafschap)|Wiltshire]] in een ontwerp van Greg Brigt opent de deuren. De planning en de uitvoering lopen sinds 1970. De tuin kent het langste wandelpad (?)het landgoed stamt uit de tijd van Elizabeth I. Drie spiralen met vijf keuzes maken de oriëntatie lastig en brengen de wandelaar ongewild terug naar zijn vertrekpunt. Wesplistigen , spralen, kruispunten maken het flauwe bochten .. . * Explosie op camping in [[Los Alfaques]]. . * [[Jonestown (Guyana)|massazelfmoord in Jonestown]], 913 mensen plegen onder leiding van [[Jim Jones (sekteleider)|Jim Jones]] [[zelfmoord]]. . * Eerste Belgische Homodag. . === [https://www.youtube.com/watch?v=-Kobdb37Cwc 1979] === . * De interesse van de Franse filosoof [[Jean-François Lyotard]] (1924-1998) in esthetica, ethiek en politiek mondt uit in de afwijzing van universele of overkoepelende structuren en zijn boek ''La condition postmoderne'' waarin hij het 'postmodernisme' bekendheid geeft. . * Oprichting van "Agalev", de afkorting staat voor Anders GAan LEVen. Kapitalisten maken er Anders Gaan Arbeiden, Leven En Vrijen van. . * [[Josef Mengele]] overlijdt. . * [[Margaret Thatcher]] eerste minister. . * [[gevangenis van Lantin]] in werking . * [[Schietpartij bij de Grover Cleveland Elementary School]]. . . === [https://www.youtube.com/watch?v=VOgFZfRVaww&list=RDVOgFZfRVaww&start_radio=1&t=15 1980] === . * [[John Lennon]] vermoord in New York. . * [[Jean Paul Sartre]] overlijdt. '''[https://www.youtube.com/watch?v=3bQsZxDQgzU FILM]''' . * ♣ Stanley Kubrick regisseert The shining. Het decor is een doolhof waarin een vader (de belichaming van de dood) zijn kind achtervolgt. === [https://www.youtube.com/watch?v=F9daL8BHY6k 1981] === . * Eerste pc's in de huiskamer. . * ♣ Het afvalstoffendecreet verplicht elke Vlaamse gemeente om een containerpark in te richten, naar het voorbeeld van de openbare en particuliere initiatieven voor gescheiden afvalinzameling. . === [https://www.youtube.com/watch?v=jhdFe3evXpk 1982] === . * [[Serge Berten]], een oud-student van [[Ipsoc]] verdwijnt in [[Guatemala]], [[Bende van Nijvel|De bende van Nijvel]] start haar operaties (tot 1985); [[Falklandoorlog]]. . * Op 4 augustus veroorzaakt een explosie in de centrale van Vilvoorde (bestaat sinds 1959) de grootste black-out die België ooit kende. Heel Vlaanderen en een deel van Wallonië zitten zes uur zonder stroom. . === [https://www.youtube.com/watch?v=1LEn94TF1tg 1983] === . * Reagan kondigt Star-Wars aan; 400.000 betogers in Brussel, in Den Haag [https://www.youtube.com/watch?v=bXlGgDMZb20 550.000 manifestanten]. . === [https://www.youtube.com/watch?v=bjQzJAKxTrE 1984]=== . * [[Cellules Communistes Combattantes]] . * [[Michel Foucault]] overlijdt aan een ziekte vol taboe: [[Aids]]. '''[https://www.youtube.com/watch?v=BBJTeNTZtGU FILM]''' . === [https://www.youtube.com/watch?v=A22oy8dFjqc 1985] === . * [[Heizeldrama]] . * [[Live Aid]] voor Ethiopië . * [[Rock Hudson]] overlijdt en maakt van [[Aids]] een beleidspunt. . * Franse inlichtingendiensten brengen [[Rainbow Warrior (schip, 1955)|Rainbow Warrior]] tot zinken. . === [https://www.demorgen.be/wetenschap/het-gevaarlijkste-weerpraatje-uit-de-vaderlandse-geschiedenis-ba56002b/ 1986] === . * [[Challenger (ruimteveer)]] valt uit elkaar . * [[Kernramp van Tsjernobyl]]. . * De publicatie van de ''De risicomaatschappij'' komt er op het juiste moment. Als op 26 april de kernramp van Tsjernobyl zich voltrekt, biedt Ulrich Beck de wetenschappelijke wereld de gepaste analyse. Beck noemt Robert Oppenheimer - de man van de kernbom - iemand die de impact van zijn product niet kon overzien. Dit geldt voor veel vindingen waarvan de uitwerking op de lange termijn onzeker is. Beck maakt een gedachtenexperiment en noteert onzichtbare gevaren die ons omringen. Dreiging en onzekerheid horen bij het bestaan: het gaat om weten en niet-weten, waarheid en leugen, goed en kwaad. Burgers verwachten antwoorden van politici en experts. Toch gaat de onvoorspelbare marktlogica haar eigen weg. Eerdere periodes kenden onzekerheid, bedreigingen en catastrofes. Doorgaans waren ze toe te schrijven aan natuurgeweld (en nog steeds), goden of demonen. In een wereld waarin god dood is, is er een samenhang tussen menselijke beslissingen en de maatschappelijke gevolgen. Deze risico’s kenmerken zich door: 1. ze houden zich niet aan grenzen; 2 ze zijn oncontroleerbaar; 3. niet te compenseren; en 4. ontstaan door gebrek aan kennis. Beck noemt ze uniek voor onze tijd. Dat zijn ze altijd geweest. === 1987 === [[Bestand:Camas_chinampas.jpg|thumb|550px|♣ De drijvende tuinen, de [[Chinampa|chinampas]] van de Azteken in Xochimilco zijn werelderfgoed. Enkele zoutmoerassen, op een boogscheut van Mexico-stad zijn het restant van een uitgebreid kanalenstelsel bij het Texcococmeer dat na de bouw van de hoofdstad op het eiland al snel te klein bleek om gewassen te verbouwen. Vlotten van takken vol modder en aarde vormen kunstmatige eilanden en breiden zo het areaal uit. Daarop kweken ze bloemen (cactussen, dahlia, bonsai, bougainvillea) en groenten. De unieke landbouwtechniek is een millennium oud en zorgt voor productieve en duurzame landbouwgrond en in kalm water. Tegenwoordig is het ook een toeristische attractie met een feestelijke sfeer op het meer.]] . * Genesis brengt [https://www.youtube.com/watch?time_continue=24&v=zU9lv_WqK6k Land of confusion] uit, een song over de Koude Oorlog met in de videoclip de [[Spitting Image]]poppen van [[Ronald Reagan]], [[Nancy Reagan]], [[Margaret Thatcher]], [[Jimmy Carter]], [[Michael Gorbatsjov]], [[Ayatollah Khomeini]], [[Richard Nixon]], [[Helmut Kohl]], [[François Mitterrand]], [[Moammar al-Qadhafi]], [[Prinses Diana]]... . * [[Herald of Free Enterprise (schip, 1980)|Herold of Free Enterprise]]-ramp. . === [https://www.youtube.com/watch?v=LZUu5WraroM 1988] === . * [[Michail Gorbatsjov]] in een toespraak tot de V.N.: 'Keuzevrijheid is een universeel principe waarop geen uitzonderingen mogen bestaan.' . === [https://www.youtube.com/watch?v=QP61u_8nIr0 1989] === . '''‘Ik bemin België omdat je er ruimer, comfortabeler, goedkoper, makkelijker kunt wonen dan in eng ander land dat ik ken. Ik haat België omdat de huizen er zo bloedlelijk en pretentieus zijn en door hun alomtegenwoordigheid het zachte landschap besmeuren.’'''<ref>[[Geert van Istendael]] ''Het Belgisch labyrint'', 1989, p. 11. </ref> . * Val van de muur op 9 november, gevolgd door de [[Fluwelen Revolutie (Tsjecho-Slowakije)]]. . * In Roemenië wordt dictator [[Nicolae Ceaușescu]] geliquideerd. Eerder op het jaar werd het [[Tiananmenplein|protest op het Tiananmenplein]] bloedig onderdrukt en stortte een Russische onbemande Mig 23 in [[Bellegem]] (Kortrijk) op een woning neer. . . ;Kijken <gallery> JohnLennonpeace.jpg Lennon apartment.jpg Dakota2.jpg TimbruNicolaeCeausescu.png Federico Fellini - Amarcord.png|Een schitterende soundtrack. Bois-du-Luc workers' housing (DSCF7864).jpg|Bois du Luc, arbeidershuizen. Charbonnage du Bois-du-Luc (DSCF7911).jpg|Bois du Luc, mijnwerk sinds eind zeventiende eeuw. La cité ouvrière, Bois du Luc.jpg|Bois du Luc in het hart van het Waalse steenkoolbekken. Brendaannspencermugshot.jpg|Spencers gevangenisfoto uit 1996. </gallery> == Veiligheidsproblemen == * In België leidt de aanleg van de [[Autosnelweg|autostrades]] zoals de [[E-40]] en de [[E 3|E-17]] tot het ontstaan van de verkeerspolitie (zie foto's den Haag). Het systeem is gebaseerd op de Duitse [[Autobahn (Duitsland)|autobahn]] en de Verenigde Staten ziet de kwetsbaarheid van haar steden, de zogenaamde 'sitting dugs' in. Dit Dwight D. Eisenhower National System of Interstate and Defense Highways laat hogere snelheden toe, tussen de 105-120 km/u. De aanzet tot het systeem kwam er in 1956 toen het Amerikaanse Congres (gesteund door de Amerikaanse automobielindustrie en door president Dwight D. Eisenhower) de Federal-Aid Highway Act aannam. Eisenhower koesterde waardering voor de Autobahn en het was de vader van [[Al Gore]] die de wegenbouw voor zijn rekening nam. * Smokkel en grensbewaking: EU is er nog niet * Vietnamoorlog * Hippiebeweging * Spionage: [[Julius en Ethel Rosenberg]], [[Eugène Michiels]] == Actueel == De jaren zestig zijn opnieuw volop in de actualiteit sinds de vijftigste verjaardag van [[mei '68]]. [[Geert Buelens]] schreef er een uniek boek over en zowel politiek links als rechts proberen [https://nl.marxisme.be/2008/06/mei-68-wat-is-de-erfenis-en-wat-is-ze-niet/ de erfenis van de revolutie] te recupereren. = Examen = . ;B-vragen . * Werk uit: de tuin van het surrealisme en de nazituin. . * Werk uit: tuinieren in de jaren '50, '60 en '70. . . = Bronnen = . * GEERT BUELENS. ''De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis'', Ambo, 2018. . * SIEGFRIED EVENS. ''De brand in de Innovation. De geschiedenis van de ramp die België veranderde,'' Witzand, Tielt, 2017. . . ; qu4yq47a38fqulhyyc9fmpqfvkmdatk 0 46791 429496 2026-09-09T12:03:32Z Benedict Wydooghe 14251 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{weg||2026|09|04}} <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE VOLLE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 4_RISICOMAATSCHAPPIJ (1990-2022)'''</big> . [[Bestand:The End of History and the Last Man.jpg|thumb|550px|Titelpagina van Engelse uitgave ''The End of History and the Last Man'' ]] {{Cquote|'''Nooit is onze toekomst minder voorspelbaar geweest, nooit zijn we in die mate afhankelijk geweest van onbetrouwbare politieke krachten, die de wetten v…' 429496 wikitext text/x-wiki {{weg||2026|09|04}} <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE VOLLE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 4_RISICOMAATSCHAPPIJ (1990-2022)'''</big> . [[Bestand:The End of History and the Last Man.jpg|thumb|550px|Titelpagina van Engelse uitgave ''The End of History and the Last Man'' ]] {{Cquote|'''Nooit is onze toekomst minder voorspelbaar geweest, nooit zijn we in die mate afhankelijk geweest van onbetrouwbare politieke krachten, die de wetten van het gezond verstand en het eigenbelang met de voeten treden – krachten die ronduit waanzinnig lijken, als we ze beoordelen met de normen van andere eeuwen. Het is alsof de mensheid verdeeld is: de ene helft gelooft in menselijke almacht (vanuit de gedachte dat alles mogelijk is, als men maar weet hoe de massa’s te organiseren), de andere helft beschouwt machteloosheid als de belangrijkste levenservaring. Binnen het historische en politieke denken geldt een slecht omschreven, maar algemeen aanvaarde overtuiging dat de beschaving overal ontzield raakt en op instorten staat. Alhoewel de beschaving in sommige delen van de wereld beter bewaard lijkt dan in andere, is ze nergens in staat om de hedendaagse verschikkingen afdoend het hoofd te bieden. Radeloze hoop en radeloze vrees lijken met het wezenlijke van de gebeurtenissen meer voeling te hebben dan weloverwogen oordelen en bedachtzame inzichten. De cruciale gebeurtenissen van onze tijd worden door onverbeterlijke doemdenkers niet minder drastisch vergeten dan door roekeloze optimisten.'''|[[Hannah Arendt]] in een voorwoord uit 1951 van [[Totalitarisme (boek)|The Origins of Totalitarianism]].<ref>HANNAH ARENDT, vertaald door Remi Peeters & Dirk De Schutter. ''Totalitarisme''. Boom, Amsterdam, 2022, p. 39-40.</ref>}} . {{Cquote|'''De actief ontevredenen, uw grote leermeesters bedachten de constructie van de gemeenschap, waarin de mens voor de mens geen wolf meer is. En ontdekten het verlangen van de mens naar volvreten en droogwonen en zijn wens, zijn zaken zelf te ordenen. Zij geloofden niet in het gezwets van de pastoors dat de verschrikkelijke honger gestild wordt, wanneer de magen verrot zijn. Ze gooiden de schotels met slecht eten weg. Ze herkenden in de mens, die men hen als vijand aanwees hun hongerige medemens. Ze waren geduldig, enkel in de strijd tegen de onderdrukkers. Verdraagzaam enkel voor hen, die de uitbuiting niet verdroegen. Enkel het onrecht moe.'''|[[Bertolt Brecht]], ''De actief ontevredenen'', vertaald door [[Klaas Tindemans]].}} . '''De jaren negentig - gemarkeerd tussen de jaren 1989 en 2001 - is een optimistisch, laatste decennium van de eeuw: de muur valt, het [[postmodernisme]] viert hoogdagen en [[Francis Fukuyama]] heeft het over het einde van de geschiedenis in ''"The End of History?"'', een artikel dat hij in 1989 publiceert in ''The National Interest''. Daarin stelt hij dat het einde van de [[Koude Oorlog]] het einde van de vooruitgang betekent. 'De gebeurtenissen waarvan we getuige zijn, betreffen niet enkel het einde van de Koude Oorlog, of het voorbijgaan van een specifiek tijdperk uit de naoorlogse geschiedenis, maar het einde van de geschiedenis als dusdanig: namelijk, het eindpunt van de ideologische evolutie van de mensheid en de universalisering van de Westerse liberale democratie als de uiteindelijke vorm van menselijk bestuur.' In deze jaren situeren veiligheidsproblemen zich op het vlak van...''' . [https://www.youtube.com/watch?v=Lyxi28fAnU0 ♠ In Europa, 1989-1999] . [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1989-roemenie.html ♠ Geert Mak, over de omwenteling in 1989 in Roemenië]. . = Tijdzone = '''>>> [[Internet|1989]] ->> [[Web_1.0|1995]] ->> [[Google Pagerank|1998]] ->> [[Web 2.0|2000]] ->> [[Youtube|2001]] >>>''' . . = Het laatste decennium van de eeuw = . * [https://www.youtube.com/watch?v=WeCD5jYAGcM 1989] * Milieuramp met de [[Exxon Valdez (schip, 1986)]] * [[Václav Havel]] president in [[Tsjecho-Slowakije]]. * [[Internet]] toegankelijk voor iedereen. . === 1990 === * Einde Koude Oorlog * [[Koeweit (stad)|invasie Koeweit]] * Lancering [[Hubble ruimtelescoop|Hubble]]. * ♣ André Colens ontwikkelt de eerste robot om gras te maaien. . === [https://www.anderetijden.nl/artikel/6729/Burgeroorlog-en-vakantie-waarom-we-toch-naar-Joegoslavie-gingen 1991] === * [[Penitentiair complex Brugge]] in werking. * [[Golfoorlog van 1990-1991|Golfoorlog]] * [[Joegoslavië]] valt uiteen * Einde [[Sovjet-Unie]]. * Een vliegtuig van de Argentijnse Aerolineas brengt tientallen met cholera besmette mensen van Lima naar Los Angeles, 4800 kilometer verder. Het vliegverkeer maakte de duur van de langste vluchten korter dan de duur van een infectieziekte. Exotische ziekten worden volop uitgewisseld. . === [https://www.youtube.com/watch?v=MS91knuzoOA 1992] === . * [[Groep Diane]] transformeert naar het [[Speciaal Interventie Eskadron]]. . * [[Bijlmerramp]]. . * ♣ In Hasselt opent de [[Japanse Tuin (Hasselt)|Japanse tuin]] de tuinpoorten met 225 Japanse kerselaars of Sakura (桜). De bloesems symboliseren magnifieke schoonheid, elegantie, mortaliteit en het accepteren van je lot en vooral: de wolken. Die 'bloeien' massaal en zijn even kortstondige als het leven van de samoerai of de kamikaze die kiezen voor een snel en eervol bestaan. Eén bloesem stelt niets voor, net zoals de mens. Samenwerking leidt tot één groot boeket. De kerselaar duikt op in de Japanse pop, de manga, de anime, de J-pop en de traditionele tattoo kunst, Irezumi die ze combineert met symbooldieren zoals kois, draken en tijgers. De chrysant is de antithese van de kersenbloesem. Ze is de zon die een lang en gelukkig leven brengt. Het keizerlijke wapen, geeft haar naam en beeld aan de hoogste ridderorde, de ‘Supreme Order of the Chrysanthemum’ en inspireerde de Japanse vlag. <gallery widths="150" heights="150"> Bestand:Jtceremoniehuis.jpg|Ceremoniehuis in natuurlijke materialen en een steenlantaarn Bestand:Jttheehuis.jpg|Het theehuis Bestand:Jtwaterval.jpg|De verticaal gelijnde waterval Bestand:Japanse Tuin 2.JPG|Waterval Bestand:Jtzigzagbrug.jpg|De zigzagbrug langs de irissen Bestand:Japanse Tuin 1.JPG|Keistrand met koivis </gallery> === 1993 === * Bomaanslag op WTC * Belgische wet inzake vrijheidsberoving van landlopers, bedelaars en [[souteneurs]] ingetrokken. * De film [[Philadelphia (film)|Philadelphia]] maakt Aids bespreekbaar. De lijst aidscelebrity's is lang: filosoof [[Michel Foucault]] (1926-1984), fotograaf [[Robert Mapplethorpe]] (1946-1989), acteur [[Anthony Perkins]] (1932-1992), acteur [[Rock Hudson]] (1925-1985), zanger [[Freddy Mercury]] (1946-1991) en kunstenaar [[Keith Haring]] (1958-1990). . === 1994 === . * [[Switel-hotel]]-ramp op [https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20141230_01451918 oudejaar]. . * [[Edvard Munch]]s schilderij [[De Schreeuw (schilderij)|De Schreeuw]] wordt gestolen en gevonden. . * [[Rwandese genocide]]. . * Democratie in [[Zuid-Afrika]]. . [[File:Suede, royal albert hall 2010.jpg|thumb|550px|♣ [[Parklife]], een hit van [[Blur]] komt er op het moment dat de britpophype in zijn kinderschoenen gaat concurreren met de Amerikaanse grunge van Nivana en Pearl Jam. [[Damon Albarn]] vindt niet de juiste tonen voor de strofe van zijn hit in voorbereiding en gaat wandelen in het park aan [[Kensington High Street]] in Londen, dicht bij zijn flat. Het sarcasme van zijn lied richt zich niet op de typische ''Englishness'' of de werkende klasse maar over de parkkaste van duiven en alcoholisten, joggers en vuilnisophalers. De song groeit dankszij de volkse acteur [[Phil Daniels]] (1958) met zijn Cockney-accent uit tot een alternatief Brits volkslied.]] PARKLIFE {{Kolommen | Kolom1=Confidence is a preference for the habitual voyeur / Of what is known as Parklife / And morning soup can be avoided / If you take a route straight through what is known as Parklife / John's got brewer's droop / He gets intimidated by the dirty pigeons / They love a bit of him / Who's that gut lord marching / You should cut down on your pork life mate / Get some exercise / All the people / So many people / And they all go hand-in-hand / Hand-in-hand through their parklife / Know what I mean? / I get up when I want / Except on Wednesdays / When I get rudely awakened by the dustmen / I put my trousers on, have a cup of tea / And I think about leaving the house / I feed the pigeons, I sometimes feed the sparrows too / It gives me a sense of enormous well-being / And then I'm happy for the rest of the day / Safe in the knowledge there will always be / A bit of my heart devoted to it / It's got nothing to do with Vorsprung durch Technik, you know? / (Parklife) and it's not about you joggers /Who go round and round and round... {{citaat||BLUR}} | Kolom2= Vertrouwen is een voorkeur voor de voyeur / Van wat bekend staat als (Parkleven) / En ochtendsoep kan worden vermeden / Als je een route neemt dwars door wat bekend staat als (Parklife) / John heeft bierzucht / Hij wordt geïntimideerd door de vieze duiven / Ze zijn dol op hem / Je moet minderen met je varkensleven maat / Zorg voor wat beweging / Alle mensen / Zoveel mensen / En ze gaan allemaal hand in hand / Hand-in-hand door hun parkleven / Weet je wat ik bedoel? / Ik sta op wanneer ik wil / Behalve op woensdag / Als ik ruw gewekt word door de stofmannen / Ik trek mijn broek aan, drink een kopje thee / En ik denk erover het huis te verlaten / Ik voer de duiven, soms voer ik ook de mussen / Het geeft me een gevoel van enorm welzijn / En dan ben ik gelukkig voor de rest van de dag / Veilig in de wetenschap dat er altijd / Een stukje van mijn hart eraan gewijd zal zijn / Het heeft niets te maken met Vorsprung durch Technik, weet je? / (Parklife) en het gaat niet over jullie joggers / Die rond en rond en rond gaan...}} . === 1995 === . * De hormonenmaffia vermoordt veearts-keurder [[Karel Van Noppen]] niet ver van zijn huis. . * Bloedbad onder moslims en val van [[Srebrenica]] . * [[Bomaanslag in Oklahoma City]] . * Zenuwgas in de [[metro in Tokyo]]. . === 1996 === * [[Marc Dutroux]] wordt opgepakt: Vlaanderen ondergaat de morele paniek omtrent kinderen en maakt een [[Witte mars]]. * Kettingbotsing op E17 in Nazareth. Zo'n 200 auto's rijden op elkaar. * Eerst [[Gay Pride Parade|Gay Pride]] in België. . === 1997 === * Het [[verdrag van Kyoto]] stelt richtlijnen voor de beperking van de uitstoot van broeikasgassen * [[Princes Diana]] verongelukt. . === [https://www.youtube.com/watch?v=3Ez9GPmbtWc 1998] === * [[Kabelliftramp in Cavalese]]. * 22 september: [[Semira Adamu]] overlijdt bij haar uitzetting. De zaak leidt tot 1. het ontslag van minister [[Louis Tobback]] uit de federale regering, 2. tot een nieuw debat rond het uitwijzen van asielzoekers en 3. tot het rapport van [[Etienne Vermeersch]] over de uitwijzingsmethodes. Vier rijkswachters waren verantwoordelijk en kregen symbolische straffen. De Belgische staat betaalde de verwanten een vergoeding. . === [https://www.youtube.com/watch?v=UsrADt2JSrI 1999] === * [[Dioxinecrisis]]. === [https://www.youtube.com/watch?v=vWNwF3aI-b8 2000] === * Vuurwerkramp [[Enschede]] een wijk in as en 23 doden. * Het menselijk [[genoom]] in kaart gebracht. * [[Johny Turbo]] overlijdt, de Kortrijkse volkszanger werd bekend met 'Slekke', en 'Vis in de Leie'. . . ;Kijken <Gallery> Bestand:Michel_Foucault.jpg|Michel Foucault Bestand:Rock_Hudson_in_Giant_trailer.jpg|Rock Hudson Bestand:Anthony_Perkins_(1983).jpg|Anthony Perkins Bestand:Keith_Haring_(1986).jpg|Keith Haring Bestand:Freddie_Mercury_performing_in_New_Haven,_CT,_November_1977.jpg|Freddie Mercury File:Nicolae_Ceaușescu.jpg </gallery> . = '''VAN NINE ELEVEN - HEDEN (2001-2020)''' = . '''>>> [[Youtube|2001]] ->> [[Wikipedia|2003]] ->> [[Skype|2005]] ->> [[Twitter|2006]] ->> [[Facebook|2008]] ->> [[Google Person Finder|2010]] ->> [[Smartphone|2013]] ->> [[Netflix|2014]] ->> [[Aanslagen in Parijs in november 2015|2015]] ->> [[Aanslagen in Brussel op 22 maart 2016|2016]] ->> [[Schoolstaking voor het klimaat|2019]] ->> [[Coronacrisis_in_België|2020]] ->> [[xxx|20xx]]>>>''' . == Een nieuw millennium == [[Bestand:Localización_de_la_provincia_de_Almería.svg|thumb|550px|De tuin van Europa...]] ♣ De "huerta de Europa" of de tuin van Europa... Op satellietbeelden en Google Earth kan je er niet naast kijken: vanop twee kilometer hoogte is het grootste overdekte gebied ter wereld voor commerciële tuinbouw te zien als een witte vlek. In het zuidelijkste deel van de Spaanse provincie [[Almería (provincie)|Almeria]] bedekken plastieken kassen sinds 1962 een terrein van twintig vierkante kilometer. Op deze oppervlakte overleefden tienduizend jaar geleden – theoretisch althans - ongeveer twee jager-verzamelaarsgroepen van de jacht en de vruchtenpluk, ruim gerekend gaat het om een kleine honderd mensen. Nu voedt ‘hun territorium’ miljoenen Europese monden tot in Scandinavië. Seizoen of geen seizoen, het maakt niet uit. Onder die plastieken zee (de "Mar de plástico") produceren Spaanse kwekers en Afrikaanse dagloners het jaar rond drie miljoen ton of 3.000.000.000 kilogram groenten: tomaten, aubergines, paprika’s, sperziebonen, meloenen en ander fruit. In de lage ruimtes lopen de temperatuur op tot boven de veertig graden.<ref>Omdat de geografie erg goed op het zuidwesten van de V.S lijkt, is deze provincie het toneel voor spaghettiwesterns. In de omgeving van [[Tabernas]] zijn cowboystadjes gebouwd waar [[Sergio Leone]] en [[Clint Eastwood]] kwamen. In 1966 botsten twee Amerikaanse bommenwerpers waarbij er atoombommen op land of in de zee belanden. Een groot gebied werd afgezet en onbruikbaar. DAVID GRAEBER & DAVID WENGROW, vertaald door Rogier van Kappel en Bart Gravendaal. ''Het begin van alles. Een nieuwe geschiedenis van de mensheid'', Maven, Amsterdam, 2022, p. 84.</ref> Dit soort massaoogsten met de voedselgarantie voor groeiende populaties zijn mogelijk door de ontwikkelingen in de [[kunstmest]]-industrie die [[fosfor]] en [[Stikstof (element)|stikstof]] introduceren. Vooral dit laatste element bleek lange tijd problematisch. Op het einde van de demografisch boomende negentiende eeuw, waarschuwt de schei- en natuurkundige [[William Crookes]] (1832–1919) in de Malthusiaanse traditie voor ‘een dodelijk risico op voedseltekorten’ die ‘alle beschaafde naties’ zal treffen als de wetenschap niet dringend ingrijpt. Als voorzitter van de Britisch Association for the Advancement of Science acht hij de fixatie van stikstof een noodzakelijke beschavingsopdracht. Tussen 1908 en 1913 slagen [[Fritz Haber]], Robert Le Rossignol, [[BASF (chemieconcern)|BASF]] en [[Carl Bosch]] erin om stikstof via de [[ammoniak|ammoniakproductie]] te operationaliseren en financieel rendabel te maken met wat tot op heden het [[Haber-Boschproces]] heet. Na de tweede wereldoorlog draait het proces wereldwijd op volle toeren ten behoeve van de kunstmest. In zestig jaar tijd, van 1950 tot 2010 stijgt die van 4,8 miljoen tot 100 miljoen ton.<ref>DAVID GRAEBER & DAVID WENGROW, vertaald door Rogier van Kappel en Bart Gravendaal. Het begin van alles. Een nieuwe geschiedenis van de mensheid, Maven, Amsterdam, 2022, p. 112</ref> . . ;2001 . * [https://www.youtube.com/watch?v=6i-fiRgbpr4 2001]: [[Treinongeval bij Pécrot]] en [[Aanslagen op 11 september 2001]]. . * [[Hans Op de Beeck]], een dertiger bouwt de kunstinstallatie 'Room with a view' in een paardenwijde in [[Speelhoven]]. Het is een eenvoudig eenmanshuis met een breed raam en een tekentafel die doen denken aan Streuvels huis in [[Ingooigem]]. De beschutte ruimte werkt als een gewijde plaats vol creatieve contemplatie. Een idyllisch landschap stroomt er binnen tot de kijker uit ruimte stapt. Dan overvalt hem het eeuwige geruis van de snelweg waar in Vlaanderen niet aan te ontsnappen valt. Deze 'Room with a view' werkt als een tijdcapsule en als een tijdsmachine. Het is een terugkeren in de tijd, maar de cabine kan je niet verlaten, tenzij je terug naar het heden wil. Van hieruit maakte Op de Beek zijn video 'Gardening'. Het is een opeenvolging van verzonnen zwart-witte landschaps- en tuintekeningen die de tijd vooruit spoelen. Alle seizoenen passeren bijzonder snel. Een dode en een levende boom die vanuit de 'Room' te zien zijn, vormen de rode draad doorheen de video. Zo toont die de continue landschappelijke transformatie en de snelheid ervan in tegenstelling tot de transformaties die in het verleden veel trager verliepen. In één veeg is weg wat langzaam tot stand kwam, het landschap lijkt op een tekening, na veel inspanning, zo weggegumd. Op de Beecks beelden contrasteren met de muziek. Die doet aan het vroegere harmonische landschap denken. Het [[Huelgas Ensemble]] van [[Paul Van Nevel]] versterkt met (Engelse) polyfonie van de componist Thomas Tallis de emotie. Interessant is Van Nevels hypothese. Na een studie over de Frans-Vlaamse polyfone muziek uit de vijf- en de zestiende eeuw legt hij een relatie tussen het landschap en de oorsprong van de polyfonie. Ongewoon veel polyfonische muzikanten woonden in de vierhoek Boulogne-sur-Mer, Cambray, Veurne en Brugge. Dat ligt glooiende landschap bepaalde hun kindertijd. Stiltes, voetreizen, de nooit afwezige horizon en hier en daar een verticale lijn: de duiventil, het belfort, de kerktoren die ritmisch en in harmonie terugkeren. En dat is wat polyfonie doet, de ene stem herhaalt de andere. Het woord paysage is voor het eerst in deze streek gebruikt en [[Joachim Patinir]] (1480–1524) begint zijn carrière in Brugge als een van de eersten om het landschap als autonome eenheid te schilderen, niet als decor.<ref>JEROEN LAUREYNS. ''Weg van Vlaanderen. Hedendaagse landschappen in de beeldende kunst 1968-2013'', Hannibal, sp., 2013, p. 68-73.</ref> En als kers op de taart schrijft Hans Op de Beeck een literair kortverhaal 'De tuinen van mijn broer', een verhaal waarin fictie en realiteit samenvallen. Het verscheen in Dietsche Warande & Belfort en beschrijft de wederkerigheid van landschap, de gemeenschap en individu waarbij het opzoeken van 'niet-plaatsen', een begrip van de Franse antropoloog Augé een thema vormt. De lelijkheid van ziekenhuizen en zwembaden, het braakland, een café met tafelbladen van formica, de flat met buislampen, het wegrestaurant, de snelweg en zijn lichten... de natuur in crisis toont de mens in crisis. De achthonderd papieren tuinontwerpen van het hoofdpersonage blijven steken in hun ontwerp als een fantasievolle neurose die het gat met de realiteit niet kan dichten. Niets wijst op een tuin als een begrensde orde, een volmaakte eenheid of het een samenvallen van vorm en gedachte. Het enige wat rest is het verlangen er naar en de betonnen werkelijkheid. Die is te zien in [https://realestatearts.wordpress.com/2011/08/15/artwork-of-hans-op-de-beeck/ Staged Memory 2]: een tuin - noem het een antilandschap - omsingeld door betonnen platen. Alleen in Vlaanderen zijn rijhuistuinen zo vol tristesse afgeboord. . ;2002 * Assisenproces [[Zaak-Pándy]] start; moord op [[Pim Fortuyn]]; [[Bali (eiland)|bomaanslagen in Bali]]; [[Astrid Lindgren]] overlijdt in [[Stockholm]] op 28 januari; [[Gevangenis van Itter]] in werking. . ;2003 * [[Columbia (ruimteveer)]] verongelukt; [[Golfoorlog (2003)|Tweede golfoorlog]] en val van Bagdad. . ;2004 * [[Zeebeving Indische Oceaan 2004]] eist kwart miljoen levens. * [[Bomaanslagen in Madrid]] leiden tot val regering. * De film [[Der Untergang]] van Olivier Hirschbiegel zorgt voor ophef. * Moord op [[Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh]]. . Deze cursus liet bij aanvang [[Milan Kundera]] aan het woord met de passage waarin het zichzelf betrapt 'op een ongelooflijk gevoel'. Hij bladert door een boek over Hitler en voelt ontroering. De Hitlerfoto's herinneren Kundera aan zijn kindertijd tijdens de oorlogsjaren. Ook al verloor hij familieleden in de kampen lijkt de herinnering tot een 'verzoening' te leiden. Hij noemt het een 'diepe morele perversiteit' en stelt vervolgens de vraag: ‘wat stelt hun dood voor, in vergelijking met het feit dat deze tijd nooit terugkeert?’ De controverse rond de film Der Untergang riep een gelijkaardige ambivalentie op. Die film belicht Hitlers laatste dagen in zijn Berlijnse bunker en toont de gruwelijke én de menselijke dictator: charmant, vriendelijk bij momenten, empathisch als het past. Het portret roept bij de kijker een onbekend en paradoxaal gevoel op dat heen en weer tussen de 'diepe perversie' van de genegenheid voor de massamoordenaar. Wie de humane Hitler en wat hem bezielde komt de kijker liever niet te weten.<ref>HESSEL ZONDAG. ''Zinloos geweld bestaat niet''. In: RENE MUNNIK (Ea.). ''Geweldig! Over de vanzelfsprekendheid van geweld''. Valkhof Pers, Nijmegen, 2005, p. 60-91.</ref> . * [https://www.youtube.com/watch?v=CmPNuruWMTA 2005] ** [[Terroristische aanslagen in Londen van 7 juli 2005|Terroristische aanslagen in Londen]]. ** [[New Orleans (stad)|New Orleans]] getroffen door [[orkaan Katrina]]. . ;2006 * [[Moord op Joe Van Holsbeeck]]. * Nadat [[Hans Van Themsche]] toesloeg, komt er onderzoek naar de inpakt van gewelddadige games zoals GTA. * Oprichting [[Orgaan voor de Coördinatie en de Analyse van de Dreiging]]. * Executie [[Saddam Hoesein]]. . ;2007 * De Antwerpse burgemeester [[Patrick Janssens]] verontschuldigt zich bij de Joodse gemeenschap voor de rol van de overheid tijdens de Tweede Wereldoorlog. * [[Bart De Wever]] reageert en moet zich herpakken. * Twee 'college shootings' halen de pers: In het Virginia Polytechnic Institute and State University vallen 33 doden in het Finse Tuusula vallen 8 doden. . ;2008 * Na de [[cyberoorlog]] van vorig jaar tegen [[Estland]], richt de NAVO het Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence (CCD CoE) op in [[Tallinn]]. * [[Mark Lynas]] publiceert zijn Six Degrees bij HarperCollins, een samenvatting hoe de aarde er uit zal zien als het 1, 2, 3, 4, 5 of 6 graden opwarmt. . ;2009 * [[Steekpartij in Sint-Gillis-bij-Dendermonde]] * [[Michael Jackson]] dood gevonden. . . ;Kijken <gallery> </gallery> . . == De jaren tien == . === 2010 === . * [[Treinongeval bij Buizingen]] . * Olieboorplatform [[Deepwater Horizon (schip, 2001)|Deepwater Horizon]] explodeert. . * Een aardbeving verwoest Haïti. . === 2011 === . * Een tsunami treft Japan . * [[Noodweer tijdens Pukkelpop 2011|Noodweer tijdens Pukkelpop]]. . * Osama bin Laden gedood. . * [[Aanslag in Luik op 13 december 2011|Aanslag in Luik op kerstmarkt]]. . * 2012 . * [[Busongeval in Sierre]]. . * [[Orkaan Sandy]] treft New York. . === 2013 === . * Drie [[kettingbotsing|kettingbotsingen]] op de [[A19 (België)|A19]] tussen [[Kortrijk]] en [[Ieper]] ter hoogte van [[Zonnebeke]], 132 voertuigen betrokken. . * [[Trein- en giframp bij Wetteren]]. . * [[Edward Snowden]] onthult het CIA toezicht op burgers. . === 2014 === . * [[Schietpartij in het Joods Museum van België|Aanslag op Joods museum]] in Brussel. . * [[Vlucht MH17]] neergehaald boven [[Oekraïne]]: 298 doden waaronder vijf Belgen. . * Onthoofdingsvideo's IS, waaronder [[James Foley (persfotograaf)|James Foley]]. . * Sabotage zorgt dat een oliereservoir van een turbine in [[Doel 4]] leegloopt en beschadigt raakt.<ref>PASCAL SERTYN. ''Nucleaire mol in het vizier''. In: ''De Standaard'', 11 maart 2019, p. 18-19.</ref> . === 2015 === . * Het [[Maximiliaanpark]] krijgt veel media-aandacht tijdens de massale instroom van vluchtelingen uit Irak, Syrië en Afghanistan. In het park tegenover de Dienst Vreemdelingenzaken ontstaat een tentenkamp waar meer dan 5.000 vluchtelingen een onderkomen vinden. . * [[Charlie Hebdo]]-moord. . * Aanslagen in Parijs [[Bataclan]]. . * [[Aanrandingen op oudejaarsavond 2015|Aanrandingen op oudejaarsavond]] . * [[Khaled al-Asaad]] terechtgesteld door IS. . * Vluchtelingen verdrinken in Middellandse Zee. . === 2016 === . * [[Treinongeval bij Hermalle-sous-Huy]] . * [[Aanslagen in Brussel op 22 maart 2016|Aanslagen Brussel]] . * De Wet-Jambon, ingevoerd na de aanslagen krijgen private bewakingsfirma's meer armslag. Vanaf nu kunnen ze kazernes, gevangenissen, asielcentra en psychiatrische instellingen bewaken. . === 2017 === . * [[Treinongeval bij Leuven]]. . * [[Treinongeval bij Morlanwelz]] . * Brand in de [[Grenfell Tower fire|Grenfell Tower]] . * Eind januari is er ophef. Op een flat in de Brusselse Brigitinnenstraat is een muurschildering ontdekt die verwantschap toont met [[Jan de Baens]] schilderij De lijken van de gebroeders De Witt. . === 2018 === [[File:Greta Thunberg urges MEPs to show climate leadership (49618310531) (cropped).jpg|thumb|550px|Augustus 2018: als de scholen opnieuw beginnen, besluit de vijftienjarige Zweedse [[Greta Thunberg]] om één dag te spijbelen voor een beter klimaat. Ze gaat voor het parlement van Zweden op de grond zitten. 'Sommigen zeggen dat ik beter naar school kan gaan' speecht ze even later, op 31 oktober bij de Verklaring van [[Extinction Rebellion]]. 'Sommigen zeggen dat ik moet studeren voor klimaatwetenschapper, om de crisis op te lossen. Maar die is opgelost, zegt ze. 'We beschikken over alle feiten en oplossingen. We hoeven alleen maar wakker te worden en te veranderen.' Met haar verzet sleept ze een nominatie voor de [[Nobelprijs voor de Vrede|Nobelprijs voor de vrede]] in de wacht. Ze heeft het over [[klimaatrechtvaardigheid]] en de noodtoestand van de planeet. Ze duidt een kleine groep verantwoordelijken aan die de beschaving en de planeet opofferen voor geldgewin. De speech die ze op de [[Klimaatverdrag|klimaattop]] van de V.N. in [[Katowice]] presenteert, op 15 december eindigt ze met: 'De echte macht ligt bij het volk.' Dat volk, zo weet ze, dient geschoold. Velen hebben geen idee wat er gaande is, kennen de basale feiten noch de gevolgen, kregen nooit de juiste grafieken te zien. De crisis is het prominentste en het ingewikkeldste probleem van de Homo Sapies. Op [[World Summit on the Information Society|World Summit]] in Wenen roept ze op 28 mei 2019 politici op tot beïnvloeding. 'Ik wil niet dat jullie hoopvol zijn, ik wil dat jullie panikeren.'<ref>GRETA THUNBERG, vertaald door Nico Groen. ''Niemand is te klein om het verschil te maken''. Bezige Bij, Amsterdam, 2019, p. 18, 22, 31, 34, 48, 55, 72.</ref> ]] . * Eind november: [[Jean-Pascal van Ypersele|Jean-Pascal van Ypersele]] schrijft een brief aan zijn achterkleinkinderen over zijn onmacht en de klimaat-impasse. . * Zondag 2 december: In Brussel komen 65.000 mensen op straat voor schone lucht, hernieuwbare energie en politieke daadkracht. . * Maandag 3 december: Start [[Klimaatconferentie van Katowice 2018]]. . * Dinsdag 4 december: Energieminister [[Marie-Christine Marghem]] reist met een privéjet naar de klimaattop en oogst op sociale media veel kritiek. . * Woensdag 5 december: België en [[Tsjechië]] stemmen tegen de richtlijn rond energiebesparing. . === 2019 === . ; Januari . * Jonathan Keirse en Ward Winters (beiden 17) schrijven het manifest "Bewuste belastingen". . * Zeven scholieren uit [[Rotselaar]] starten een petitie voor een ecologische belastinghervorming. . * Donderdag 10 januari: Drieduizend klimaatspijbelaars in Brussel. . * Woensdag 16 januari: Vlaams Minister [[Joke Schauvliege]] (CD&V) ontvangt met de Vlaamse regering een delegatie jongeren. . * Donderdag 17 januari: 12.5000 klimaatspijbelaars in Brussel. . * Woensdag 23 januari: In [[Essen (België)|Essen]] overhandigen leerlingen van het Don Bosco-Mariaberginstituut twaalf klimaatvoorstellen aan de burgemeester.<ref>Marthe Saelens. ''We leren alles over de Romeinen, niets over het klimaat.'' In: ''De Standaard'', 25.01.2019, p. 3.</ref> . * Donderdag 24 januari: 35.000 klimaatspijbelaars in Brussel. . * Vrijdag 25 januari: Grootouders voor het klimaat start. . * Zondag 27 januari: 70.000 deelnemers op klimaatmars in Brussel, waaronder heel wat jongeren.<ref>[https://www.hln.be/nieuws/binnenland/grootste-klimaatmars-ooit-in-ons-land-maar-liefst-70-000-mensen-op-de-been~a6a10d04/ Grootste klimaatmars ooit in ons land: maar liefst 70.000 mensen op de been], [[Het Laatste Nieuws]], 28 januari 2019</ref> . * Maandag 28 januari: [[Pieter De Crem]] (CD&V) waarschuwt voor het ontstaan van een 'ecoproletariaat'. . * Dinsdag 29 januari: [[Koning Filip]] geeft zijn morele steun aan de actievoerders. . * Woensdag 30 januari: Het [[Wevelgem|Wevelgemse]] gemeentebestuur gaat in gesprek met klimaatjongeren. . * Donderdag 31 januari: De klimaatacties verspreiden zich van Brussel naar [[Luik (stad)|Luik]] en Leuven. Op vraag van Belgian Youth For Climate gaat een denktank van experten van start, onder andere gesteund door klimaatexpert [[Jean-Pascal van Ypersele]] en [[Vlaams Bouwmeester]] [[Leo Van Broeck]], met de bedoeling oplossingen aan te reiken en het debat te objectiveren.<ref>{{Citeer web|url=http://www.standaard.be/cnt/dmf20190131_04143866|titel=Anuna De Wever: ‘Klimaat niet alleen op politieke agenda gezet, maar ook bij mensen thuis gebracht’|bezochtdatum=1 februari 2019|datum=31 januari 2019|uitgever=De Standaard}}</ref> . ;Februari 2019 . * Youth4Climate ontwikkelt een burgerplatform om voorstellen te bundelen die het klimaat helpen. . * Dinsdag 5 februari: [[Joke Schauvliege]] neemt ontslag na het verspreiden van foute informatie: ze beweerde dat de klimaatprotesten "opgezet spel" zijn en dat daar aanwijzingen voor zijn vanuit de Staatsveiligheid. Die instelling spreekt dat tegen en maakte Schauvlieges positie politiek onhoudbaar. . ;Verder dit jaar . * Staatsveiligheid bundelt tips in brochure. . * Farid Bamouhammad (51) alias Farid le Fou, Belgiës meest onhandelbare gevangene overlijdt aan kanker. . * Bloedbad in Nieuw Zeeland: in twee moskeeën in [[Christchurch (Nieuw-Zeeland)|Christchurch]] vallen 49 doden en 48 raken gewond. . * ♣ In de zomer bezoekt [[Ben Rawlence]] een [[Diana Beresford]]-Kroeger. Als hij haar ontmoet, is ze bezorgt. 'De zomer is te heet. Het heeft al maanden niet meer geregend in Ontario. De bloemen in haar tuin lijden. Haar moestuin kan ze bewateren, maar op de weg van het vliegveld staan rijen en rijen strak verwelkte maïsstengels zo ver hun oog reikt. Toen Diana hier veertig jaar geleden kwam wonen, waren vele velden bebost. Aan de overkant van de weg raast een industriële gewasbesproeier het gezelschap tegemoet op wielen zo hoog als een huis. Zijn lange stuiterende gevouwen armen achter druppelen gif op het asfalt. Diana deinst zo abrupt terug dat het lijkt alsof ze uit het autoraam wil springen.[https://www.grootoudersvoorhetklimaat.be/ben-rawlence-de-boomgrens-boekbespreking/¹] . . ;Kijken <gallery> </gallery> == De jaren twintig == . ;2020 . ;2021 . ;2022 . ;2023 . ;2024 . ;2025 . ;2026 . . {{Cquote|'''Een dagboek bijhouden, zoals ik doe, is een ijdelheid onder vele andere, de bezigheid van de maniak waarvoor men mij houdt, en daar leg ik me bij neer. Ik heb die verplichting uit vrije wil op me genomen, vanuit een hang naar orde, maar in de wetenschap dat de onbeduidende feiten die ik nu neerschrijf me niet meer zullen boeien wanneer ik ze later overlees. Wat maakt het ook uit! Gewoonten, hebbelijkheden helpen je door het leven... Mochten mijn dagen en mijn nachten gedenkwaardige gebeurtenissen opleveren, dan zou ik die nooit aan het papier toevertrouwen, ze nooit opbiechten.'''|[[Michel de Ghelderode]]<ref>MICHEL DE GHELDERODE, vertaald door Chris van de Poel & Hilde Rits. ''Reis door mijn Vlaanderen en andere verhalen.'' Houtekiet, Antwerpen, 2008, p. 113.</ref>}} = '''Examen''' = == A-vragen == . S&V.Wat je weet over: de Eerste Wereldoorlog, het interbellum, het surrealisme, Paul Delvaux, de nazituin, Zigmund Bauman, de Tweede Wereldoorlog, kazerne Dossin, de jodenvervolging, het postmodernisme, Al Gore, informatiesnelweg, discipline, internet optimisten, internet pessimisten, sitting duck, web 0.0, web 1.0, web 2.0, web 3.0, web 4.0, web 5.0, web 6.0. the internet of things, de cyborg, statistiek, Gausscurve, J. Edgar Hoover, Jozef Stalin, Michail Gorbatsjov, Richard Nixon, Abraham Harold Maslow, Primo Levi, primaire sector, secundaire sector, tertiaire sector, quartaire sector, Ulrich Beck, Richard Sennett, Max Weber, risicomaatschappij, ecologische risico’s, socio-economische risico’s, tijdsrisico’s, individualiseringsrisico’s, dioxinecrisis, world water wars. . == B-vragen == . * S&V.Plaats chronologisch en/of vertel wat je weet over: Het overlijden van deze figuren: [[John F. Kennedy]], [[Abraham Lincoln]], [[John Lennon]], [[Martin Luther King]], [[Patrice Lumumba]], [[Mahatma Gandhi]]. Wat hebben ze gemeenschappelijk? . * S&V.Plaats chronologisch en/of vertel wat je weet over: [[Vietnamoorlog]], [[Praagse Lente]], [[Berlijnse muur|Val Berlijnse muur]], [[Golfoorlog van 1990-1991|Eerste golfoorlog]], het optreden van [[Pol Pot]] en de [[Koreaanse Oorlog]]. . * S&V.Wat zijn de oorzaken en de gevolgen van de [[koude oorlog]]? . == C-vragen == . * Schets een chronologie en bespreek de krachtlijnen en de personages die de koude oorlog maakten tot wat die was. Of met andere woorden: wat weet je over de koude oorlog? . * S&V.Hoe verklaar je dat een militaire toptechnologie na 1989 in publieke handen komt? . * S&V.Al Gore gebruikt voor het internet een ruimtelijke metafoor. Waarom doet hij dat? Wat zijn de gevolgen van zijn metaforisch taalgebruik? . * S&V.Welk tuintype kennen we dat verwijst naar de eerste wereldoorlog? Wat weet je over deze oorlog, dateer en vertel het verhaal dat doet herinneren aan deze strijd. . * S&V.Welk tuintype ken je dat verwijst naar het interbellum? . * S&V.Hoe zie je de relatie tussen de nazi-tuin en de maatschappij in die dagen. Beperk je niet tot WOII, ga gerust terug tot 1933 of 1918. . * S&V.In de zilveren jaren vijftig zijn er twee tuintypes gangbaar, eentje bovengronds, eentje ondergronds. . * S&V.We komen in de jaren zestig. Welk tuintype is relevant om de maatschappij te representeren en waarom? . * S&V.Wat betekent de tuin in de jaren zeventig? . * Maak een vergelijking tussen het panopticum zoals Jeremy Bentham het in de jaren negentig van de achttiende eeuw beschreef en de internetmaatschappij. . . 5v80w4w3oowa7l4thdim82cnfpk0nhw 429497 429496 2026-09-09T12:03:53Z Benedict Wydooghe 14251 429497 wikitext text/x-wiki <big>'''HOOFDSTUK 8: DE LAATSTE VOLLE EEUW'''</big> ;<big>'''1919-2020'''</big> . <big>'''DEEL 4_RISICOMAATSCHAPPIJ (1990-2022)'''</big> . [[Bestand:The End of History and the Last Man.jpg|thumb|550px|Titelpagina van Engelse uitgave ''The End of History and the Last Man'' ]] {{Cquote|'''Nooit is onze toekomst minder voorspelbaar geweest, nooit zijn we in die mate afhankelijk geweest van onbetrouwbare politieke krachten, die de wetten van het gezond verstand en het eigenbelang met de voeten treden – krachten die ronduit waanzinnig lijken, als we ze beoordelen met de normen van andere eeuwen. Het is alsof de mensheid verdeeld is: de ene helft gelooft in menselijke almacht (vanuit de gedachte dat alles mogelijk is, als men maar weet hoe de massa’s te organiseren), de andere helft beschouwt machteloosheid als de belangrijkste levenservaring. Binnen het historische en politieke denken geldt een slecht omschreven, maar algemeen aanvaarde overtuiging dat de beschaving overal ontzield raakt en op instorten staat. Alhoewel de beschaving in sommige delen van de wereld beter bewaard lijkt dan in andere, is ze nergens in staat om de hedendaagse verschikkingen afdoend het hoofd te bieden. Radeloze hoop en radeloze vrees lijken met het wezenlijke van de gebeurtenissen meer voeling te hebben dan weloverwogen oordelen en bedachtzame inzichten. De cruciale gebeurtenissen van onze tijd worden door onverbeterlijke doemdenkers niet minder drastisch vergeten dan door roekeloze optimisten.'''|[[Hannah Arendt]] in een voorwoord uit 1951 van [[Totalitarisme (boek)|The Origins of Totalitarianism]].<ref>HANNAH ARENDT, vertaald door Remi Peeters & Dirk De Schutter. ''Totalitarisme''. Boom, Amsterdam, 2022, p. 39-40.</ref>}} . {{Cquote|'''De actief ontevredenen, uw grote leermeesters bedachten de constructie van de gemeenschap, waarin de mens voor de mens geen wolf meer is. En ontdekten het verlangen van de mens naar volvreten en droogwonen en zijn wens, zijn zaken zelf te ordenen. Zij geloofden niet in het gezwets van de pastoors dat de verschrikkelijke honger gestild wordt, wanneer de magen verrot zijn. Ze gooiden de schotels met slecht eten weg. Ze herkenden in de mens, die men hen als vijand aanwees hun hongerige medemens. Ze waren geduldig, enkel in de strijd tegen de onderdrukkers. Verdraagzaam enkel voor hen, die de uitbuiting niet verdroegen. Enkel het onrecht moe.'''|[[Bertolt Brecht]], ''De actief ontevredenen'', vertaald door [[Klaas Tindemans]].}} . '''De jaren negentig - gemarkeerd tussen de jaren 1989 en 2001 - is een optimistisch, laatste decennium van de eeuw: de muur valt, het [[postmodernisme]] viert hoogdagen en [[Francis Fukuyama]] heeft het over het einde van de geschiedenis in ''"The End of History?"'', een artikel dat hij in 1989 publiceert in ''The National Interest''. Daarin stelt hij dat het einde van de [[Koude Oorlog]] het einde van de vooruitgang betekent. 'De gebeurtenissen waarvan we getuige zijn, betreffen niet enkel het einde van de Koude Oorlog, of het voorbijgaan van een specifiek tijdperk uit de naoorlogse geschiedenis, maar het einde van de geschiedenis als dusdanig: namelijk, het eindpunt van de ideologische evolutie van de mensheid en de universalisering van de Westerse liberale democratie als de uiteindelijke vorm van menselijk bestuur.' In deze jaren situeren veiligheidsproblemen zich op het vlak van...''' . [https://www.youtube.com/watch?v=Lyxi28fAnU0 ♠ In Europa, 1989-1999] . [https://www.vpro.nl/programmas/in-europa/kijk/afleveringen/2007-2009/1989-roemenie.html ♠ Geert Mak, over de omwenteling in 1989 in Roemenië]. . = Tijdzone = '''>>> [[Internet|1989]] ->> [[Web_1.0|1995]] ->> [[Google Pagerank|1998]] ->> [[Web 2.0|2000]] ->> [[Youtube|2001]] >>>''' . . = Het laatste decennium van de eeuw = . * [https://www.youtube.com/watch?v=WeCD5jYAGcM 1989] * Milieuramp met de [[Exxon Valdez (schip, 1986)]] * [[Václav Havel]] president in [[Tsjecho-Slowakije]]. * [[Internet]] toegankelijk voor iedereen. . === 1990 === * Einde Koude Oorlog * [[Koeweit (stad)|invasie Koeweit]] * Lancering [[Hubble ruimtelescoop|Hubble]]. * ♣ André Colens ontwikkelt de eerste robot om gras te maaien. . === [https://www.anderetijden.nl/artikel/6729/Burgeroorlog-en-vakantie-waarom-we-toch-naar-Joegoslavie-gingen 1991] === * [[Penitentiair complex Brugge]] in werking. * [[Golfoorlog van 1990-1991|Golfoorlog]] * [[Joegoslavië]] valt uiteen * Einde [[Sovjet-Unie]]. * Een vliegtuig van de Argentijnse Aerolineas brengt tientallen met cholera besmette mensen van Lima naar Los Angeles, 4800 kilometer verder. Het vliegverkeer maakte de duur van de langste vluchten korter dan de duur van een infectieziekte. Exotische ziekten worden volop uitgewisseld. . === [https://www.youtube.com/watch?v=MS91knuzoOA 1992] === . * [[Groep Diane]] transformeert naar het [[Speciaal Interventie Eskadron]]. . * [[Bijlmerramp]]. . * ♣ In Hasselt opent de [[Japanse Tuin (Hasselt)|Japanse tuin]] de tuinpoorten met 225 Japanse kerselaars of Sakura (桜). De bloesems symboliseren magnifieke schoonheid, elegantie, mortaliteit en het accepteren van je lot en vooral: de wolken. Die 'bloeien' massaal en zijn even kortstondige als het leven van de samoerai of de kamikaze die kiezen voor een snel en eervol bestaan. Eén bloesem stelt niets voor, net zoals de mens. Samenwerking leidt tot één groot boeket. De kerselaar duikt op in de Japanse pop, de manga, de anime, de J-pop en de traditionele tattoo kunst, Irezumi die ze combineert met symbooldieren zoals kois, draken en tijgers. De chrysant is de antithese van de kersenbloesem. Ze is de zon die een lang en gelukkig leven brengt. Het keizerlijke wapen, geeft haar naam en beeld aan de hoogste ridderorde, de ‘Supreme Order of the Chrysanthemum’ en inspireerde de Japanse vlag. <gallery widths="150" heights="150"> Bestand:Jtceremoniehuis.jpg|Ceremoniehuis in natuurlijke materialen en een steenlantaarn Bestand:Jttheehuis.jpg|Het theehuis Bestand:Jtwaterval.jpg|De verticaal gelijnde waterval Bestand:Japanse Tuin 2.JPG|Waterval Bestand:Jtzigzagbrug.jpg|De zigzagbrug langs de irissen Bestand:Japanse Tuin 1.JPG|Keistrand met koivis </gallery> === 1993 === * Bomaanslag op WTC * Belgische wet inzake vrijheidsberoving van landlopers, bedelaars en [[souteneurs]] ingetrokken. * De film [[Philadelphia (film)|Philadelphia]] maakt Aids bespreekbaar. De lijst aidscelebrity's is lang: filosoof [[Michel Foucault]] (1926-1984), fotograaf [[Robert Mapplethorpe]] (1946-1989), acteur [[Anthony Perkins]] (1932-1992), acteur [[Rock Hudson]] (1925-1985), zanger [[Freddy Mercury]] (1946-1991) en kunstenaar [[Keith Haring]] (1958-1990). . === 1994 === . * [[Switel-hotel]]-ramp op [https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20141230_01451918 oudejaar]. . * [[Edvard Munch]]s schilderij [[De Schreeuw (schilderij)|De Schreeuw]] wordt gestolen en gevonden. . * [[Rwandese genocide]]. . * Democratie in [[Zuid-Afrika]]. . [[File:Suede, royal albert hall 2010.jpg|thumb|550px|♣ [[Parklife]], een hit van [[Blur]] komt er op het moment dat de britpophype in zijn kinderschoenen gaat concurreren met de Amerikaanse grunge van Nivana en Pearl Jam. [[Damon Albarn]] vindt niet de juiste tonen voor de strofe van zijn hit in voorbereiding en gaat wandelen in het park aan [[Kensington High Street]] in Londen, dicht bij zijn flat. Het sarcasme van zijn lied richt zich niet op de typische ''Englishness'' of de werkende klasse maar over de parkkaste van duiven en alcoholisten, joggers en vuilnisophalers. De song groeit dankszij de volkse acteur [[Phil Daniels]] (1958) met zijn Cockney-accent uit tot een alternatief Brits volkslied.]] PARKLIFE {{Kolommen | Kolom1=Confidence is a preference for the habitual voyeur / Of what is known as Parklife / And morning soup can be avoided / If you take a route straight through what is known as Parklife / John's got brewer's droop / He gets intimidated by the dirty pigeons / They love a bit of him / Who's that gut lord marching / You should cut down on your pork life mate / Get some exercise / All the people / So many people / And they all go hand-in-hand / Hand-in-hand through their parklife / Know what I mean? / I get up when I want / Except on Wednesdays / When I get rudely awakened by the dustmen / I put my trousers on, have a cup of tea / And I think about leaving the house / I feed the pigeons, I sometimes feed the sparrows too / It gives me a sense of enormous well-being / And then I'm happy for the rest of the day / Safe in the knowledge there will always be / A bit of my heart devoted to it / It's got nothing to do with Vorsprung durch Technik, you know? / (Parklife) and it's not about you joggers /Who go round and round and round... {{citaat||BLUR}} | Kolom2= Vertrouwen is een voorkeur voor de voyeur / Van wat bekend staat als (Parkleven) / En ochtendsoep kan worden vermeden / Als je een route neemt dwars door wat bekend staat als (Parklife) / John heeft bierzucht / Hij wordt geïntimideerd door de vieze duiven / Ze zijn dol op hem / Je moet minderen met je varkensleven maat / Zorg voor wat beweging / Alle mensen / Zoveel mensen / En ze gaan allemaal hand in hand / Hand-in-hand door hun parkleven / Weet je wat ik bedoel? / Ik sta op wanneer ik wil / Behalve op woensdag / Als ik ruw gewekt word door de stofmannen / Ik trek mijn broek aan, drink een kopje thee / En ik denk erover het huis te verlaten / Ik voer de duiven, soms voer ik ook de mussen / Het geeft me een gevoel van enorm welzijn / En dan ben ik gelukkig voor de rest van de dag / Veilig in de wetenschap dat er altijd / Een stukje van mijn hart eraan gewijd zal zijn / Het heeft niets te maken met Vorsprung durch Technik, weet je? / (Parklife) en het gaat niet over jullie joggers / Die rond en rond en rond gaan...}} . === 1995 === . * De hormonenmaffia vermoordt veearts-keurder [[Karel Van Noppen]] niet ver van zijn huis. . * Bloedbad onder moslims en val van [[Srebrenica]] . * [[Bomaanslag in Oklahoma City]] . * Zenuwgas in de [[metro in Tokyo]]. . === 1996 === * [[Marc Dutroux]] wordt opgepakt: Vlaanderen ondergaat de morele paniek omtrent kinderen en maakt een [[Witte mars]]. * Kettingbotsing op E17 in Nazareth. Zo'n 200 auto's rijden op elkaar. * Eerst [[Gay Pride Parade|Gay Pride]] in België. . === 1997 === * Het [[verdrag van Kyoto]] stelt richtlijnen voor de beperking van de uitstoot van broeikasgassen * [[Princes Diana]] verongelukt. . === [https://www.youtube.com/watch?v=3Ez9GPmbtWc 1998] === * [[Kabelliftramp in Cavalese]]. * 22 september: [[Semira Adamu]] overlijdt bij haar uitzetting. De zaak leidt tot 1. het ontslag van minister [[Louis Tobback]] uit de federale regering, 2. tot een nieuw debat rond het uitwijzen van asielzoekers en 3. tot het rapport van [[Etienne Vermeersch]] over de uitwijzingsmethodes. Vier rijkswachters waren verantwoordelijk en kregen symbolische straffen. De Belgische staat betaalde de verwanten een vergoeding. . === [https://www.youtube.com/watch?v=UsrADt2JSrI 1999] === * [[Dioxinecrisis]]. === [https://www.youtube.com/watch?v=vWNwF3aI-b8 2000] === * Vuurwerkramp [[Enschede]] een wijk in as en 23 doden. * Het menselijk [[genoom]] in kaart gebracht. * [[Johny Turbo]] overlijdt, de Kortrijkse volkszanger werd bekend met 'Slekke', en 'Vis in de Leie'. . . ;Kijken <Gallery> Bestand:Michel_Foucault.jpg|Michel Foucault Bestand:Rock_Hudson_in_Giant_trailer.jpg|Rock Hudson Bestand:Anthony_Perkins_(1983).jpg|Anthony Perkins Bestand:Keith_Haring_(1986).jpg|Keith Haring Bestand:Freddie_Mercury_performing_in_New_Haven,_CT,_November_1977.jpg|Freddie Mercury File:Nicolae_Ceaușescu.jpg </gallery> . = '''VAN NINE ELEVEN - HEDEN (2001-2020)''' = . '''>>> [[Youtube|2001]] ->> [[Wikipedia|2003]] ->> [[Skype|2005]] ->> [[Twitter|2006]] ->> [[Facebook|2008]] ->> [[Google Person Finder|2010]] ->> [[Smartphone|2013]] ->> [[Netflix|2014]] ->> [[Aanslagen in Parijs in november 2015|2015]] ->> [[Aanslagen in Brussel op 22 maart 2016|2016]] ->> [[Schoolstaking voor het klimaat|2019]] ->> [[Coronacrisis_in_België|2020]] ->> [[xxx|20xx]]>>>''' . == Een nieuw millennium == [[Bestand:Localización_de_la_provincia_de_Almería.svg|thumb|550px|De tuin van Europa...]] ♣ De "huerta de Europa" of de tuin van Europa... Op satellietbeelden en Google Earth kan je er niet naast kijken: vanop twee kilometer hoogte is het grootste overdekte gebied ter wereld voor commerciële tuinbouw te zien als een witte vlek. In het zuidelijkste deel van de Spaanse provincie [[Almería (provincie)|Almeria]] bedekken plastieken kassen sinds 1962 een terrein van twintig vierkante kilometer. Op deze oppervlakte overleefden tienduizend jaar geleden – theoretisch althans - ongeveer twee jager-verzamelaarsgroepen van de jacht en de vruchtenpluk, ruim gerekend gaat het om een kleine honderd mensen. Nu voedt ‘hun territorium’ miljoenen Europese monden tot in Scandinavië. Seizoen of geen seizoen, het maakt niet uit. Onder die plastieken zee (de "Mar de plástico") produceren Spaanse kwekers en Afrikaanse dagloners het jaar rond drie miljoen ton of 3.000.000.000 kilogram groenten: tomaten, aubergines, paprika’s, sperziebonen, meloenen en ander fruit. In de lage ruimtes lopen de temperatuur op tot boven de veertig graden.<ref>Omdat de geografie erg goed op het zuidwesten van de V.S lijkt, is deze provincie het toneel voor spaghettiwesterns. In de omgeving van [[Tabernas]] zijn cowboystadjes gebouwd waar [[Sergio Leone]] en [[Clint Eastwood]] kwamen. In 1966 botsten twee Amerikaanse bommenwerpers waarbij er atoombommen op land of in de zee belanden. Een groot gebied werd afgezet en onbruikbaar. DAVID GRAEBER & DAVID WENGROW, vertaald door Rogier van Kappel en Bart Gravendaal. ''Het begin van alles. Een nieuwe geschiedenis van de mensheid'', Maven, Amsterdam, 2022, p. 84.</ref> Dit soort massaoogsten met de voedselgarantie voor groeiende populaties zijn mogelijk door de ontwikkelingen in de [[kunstmest]]-industrie die [[fosfor]] en [[Stikstof (element)|stikstof]] introduceren. Vooral dit laatste element bleek lange tijd problematisch. Op het einde van de demografisch boomende negentiende eeuw, waarschuwt de schei- en natuurkundige [[William Crookes]] (1832–1919) in de Malthusiaanse traditie voor ‘een dodelijk risico op voedseltekorten’ die ‘alle beschaafde naties’ zal treffen als de wetenschap niet dringend ingrijpt. Als voorzitter van de Britisch Association for the Advancement of Science acht hij de fixatie van stikstof een noodzakelijke beschavingsopdracht. Tussen 1908 en 1913 slagen [[Fritz Haber]], Robert Le Rossignol, [[BASF (chemieconcern)|BASF]] en [[Carl Bosch]] erin om stikstof via de [[ammoniak|ammoniakproductie]] te operationaliseren en financieel rendabel te maken met wat tot op heden het [[Haber-Boschproces]] heet. Na de tweede wereldoorlog draait het proces wereldwijd op volle toeren ten behoeve van de kunstmest. In zestig jaar tijd, van 1950 tot 2010 stijgt die van 4,8 miljoen tot 100 miljoen ton.<ref>DAVID GRAEBER & DAVID WENGROW, vertaald door Rogier van Kappel en Bart Gravendaal. Het begin van alles. Een nieuwe geschiedenis van de mensheid, Maven, Amsterdam, 2022, p. 112</ref> . . ;2001 . * [https://www.youtube.com/watch?v=6i-fiRgbpr4 2001]: [[Treinongeval bij Pécrot]] en [[Aanslagen op 11 september 2001]]. . * [[Hans Op de Beeck]], een dertiger bouwt de kunstinstallatie 'Room with a view' in een paardenwijde in [[Speelhoven]]. Het is een eenvoudig eenmanshuis met een breed raam en een tekentafel die doen denken aan Streuvels huis in [[Ingooigem]]. De beschutte ruimte werkt als een gewijde plaats vol creatieve contemplatie. Een idyllisch landschap stroomt er binnen tot de kijker uit ruimte stapt. Dan overvalt hem het eeuwige geruis van de snelweg waar in Vlaanderen niet aan te ontsnappen valt. Deze 'Room with a view' werkt als een tijdcapsule en als een tijdsmachine. Het is een terugkeren in de tijd, maar de cabine kan je niet verlaten, tenzij je terug naar het heden wil. Van hieruit maakte Op de Beek zijn video 'Gardening'. Het is een opeenvolging van verzonnen zwart-witte landschaps- en tuintekeningen die de tijd vooruit spoelen. Alle seizoenen passeren bijzonder snel. Een dode en een levende boom die vanuit de 'Room' te zien zijn, vormen de rode draad doorheen de video. Zo toont die de continue landschappelijke transformatie en de snelheid ervan in tegenstelling tot de transformaties die in het verleden veel trager verliepen. In één veeg is weg wat langzaam tot stand kwam, het landschap lijkt op een tekening, na veel inspanning, zo weggegumd. Op de Beecks beelden contrasteren met de muziek. Die doet aan het vroegere harmonische landschap denken. Het [[Huelgas Ensemble]] van [[Paul Van Nevel]] versterkt met (Engelse) polyfonie van de componist Thomas Tallis de emotie. Interessant is Van Nevels hypothese. Na een studie over de Frans-Vlaamse polyfone muziek uit de vijf- en de zestiende eeuw legt hij een relatie tussen het landschap en de oorsprong van de polyfonie. Ongewoon veel polyfonische muzikanten woonden in de vierhoek Boulogne-sur-Mer, Cambray, Veurne en Brugge. Dat ligt glooiende landschap bepaalde hun kindertijd. Stiltes, voetreizen, de nooit afwezige horizon en hier en daar een verticale lijn: de duiventil, het belfort, de kerktoren die ritmisch en in harmonie terugkeren. En dat is wat polyfonie doet, de ene stem herhaalt de andere. Het woord paysage is voor het eerst in deze streek gebruikt en [[Joachim Patinir]] (1480–1524) begint zijn carrière in Brugge als een van de eersten om het landschap als autonome eenheid te schilderen, niet als decor.<ref>JEROEN LAUREYNS. ''Weg van Vlaanderen. Hedendaagse landschappen in de beeldende kunst 1968-2013'', Hannibal, sp., 2013, p. 68-73.</ref> En als kers op de taart schrijft Hans Op de Beeck een literair kortverhaal 'De tuinen van mijn broer', een verhaal waarin fictie en realiteit samenvallen. Het verscheen in Dietsche Warande & Belfort en beschrijft de wederkerigheid van landschap, de gemeenschap en individu waarbij het opzoeken van 'niet-plaatsen', een begrip van de Franse antropoloog Augé een thema vormt. De lelijkheid van ziekenhuizen en zwembaden, het braakland, een café met tafelbladen van formica, de flat met buislampen, het wegrestaurant, de snelweg en zijn lichten... de natuur in crisis toont de mens in crisis. De achthonderd papieren tuinontwerpen van het hoofdpersonage blijven steken in hun ontwerp als een fantasievolle neurose die het gat met de realiteit niet kan dichten. Niets wijst op een tuin als een begrensde orde, een volmaakte eenheid of het een samenvallen van vorm en gedachte. Het enige wat rest is het verlangen er naar en de betonnen werkelijkheid. Die is te zien in [https://realestatearts.wordpress.com/2011/08/15/artwork-of-hans-op-de-beeck/ Staged Memory 2]: een tuin - noem het een antilandschap - omsingeld door betonnen platen. Alleen in Vlaanderen zijn rijhuistuinen zo vol tristesse afgeboord. . ;2002 * Assisenproces [[Zaak-Pándy]] start; moord op [[Pim Fortuyn]]; [[Bali (eiland)|bomaanslagen in Bali]]; [[Astrid Lindgren]] overlijdt in [[Stockholm]] op 28 januari; [[Gevangenis van Itter]] in werking. . ;2003 * [[Columbia (ruimteveer)]] verongelukt; [[Golfoorlog (2003)|Tweede golfoorlog]] en val van Bagdad. . ;2004 * [[Zeebeving Indische Oceaan 2004]] eist kwart miljoen levens. * [[Bomaanslagen in Madrid]] leiden tot val regering. * De film [[Der Untergang]] van Olivier Hirschbiegel zorgt voor ophef. * Moord op [[Theo van Gogh (regisseur)|Theo van Gogh]]. . Deze cursus liet bij aanvang [[Milan Kundera]] aan het woord met de passage waarin het zichzelf betrapt 'op een ongelooflijk gevoel'. Hij bladert door een boek over Hitler en voelt ontroering. De Hitlerfoto's herinneren Kundera aan zijn kindertijd tijdens de oorlogsjaren. Ook al verloor hij familieleden in de kampen lijkt de herinnering tot een 'verzoening' te leiden. Hij noemt het een 'diepe morele perversiteit' en stelt vervolgens de vraag: ‘wat stelt hun dood voor, in vergelijking met het feit dat deze tijd nooit terugkeert?’ De controverse rond de film Der Untergang riep een gelijkaardige ambivalentie op. Die film belicht Hitlers laatste dagen in zijn Berlijnse bunker en toont de gruwelijke én de menselijke dictator: charmant, vriendelijk bij momenten, empathisch als het past. Het portret roept bij de kijker een onbekend en paradoxaal gevoel op dat heen en weer tussen de 'diepe perversie' van de genegenheid voor de massamoordenaar. Wie de humane Hitler en wat hem bezielde komt de kijker liever niet te weten.<ref>HESSEL ZONDAG. ''Zinloos geweld bestaat niet''. In: RENE MUNNIK (Ea.). ''Geweldig! Over de vanzelfsprekendheid van geweld''. Valkhof Pers, Nijmegen, 2005, p. 60-91.</ref> . * [https://www.youtube.com/watch?v=CmPNuruWMTA 2005] ** [[Terroristische aanslagen in Londen van 7 juli 2005|Terroristische aanslagen in Londen]]. ** [[New Orleans (stad)|New Orleans]] getroffen door [[orkaan Katrina]]. . ;2006 * [[Moord op Joe Van Holsbeeck]]. * Nadat [[Hans Van Themsche]] toesloeg, komt er onderzoek naar de inpakt van gewelddadige games zoals GTA. * Oprichting [[Orgaan voor de Coördinatie en de Analyse van de Dreiging]]. * Executie [[Saddam Hoesein]]. . ;2007 * De Antwerpse burgemeester [[Patrick Janssens]] verontschuldigt zich bij de Joodse gemeenschap voor de rol van de overheid tijdens de Tweede Wereldoorlog. * [[Bart De Wever]] reageert en moet zich herpakken. * Twee 'college shootings' halen de pers: In het Virginia Polytechnic Institute and State University vallen 33 doden in het Finse Tuusula vallen 8 doden. . ;2008 * Na de [[cyberoorlog]] van vorig jaar tegen [[Estland]], richt de NAVO het Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence (CCD CoE) op in [[Tallinn]]. * [[Mark Lynas]] publiceert zijn Six Degrees bij HarperCollins, een samenvatting hoe de aarde er uit zal zien als het 1, 2, 3, 4, 5 of 6 graden opwarmt. . ;2009 * [[Steekpartij in Sint-Gillis-bij-Dendermonde]] * [[Michael Jackson]] dood gevonden. . . ;Kijken <gallery> </gallery> . . == De jaren tien == . === 2010 === . * [[Treinongeval bij Buizingen]] . * Olieboorplatform [[Deepwater Horizon (schip, 2001)|Deepwater Horizon]] explodeert. . * Een aardbeving verwoest Haïti. . === 2011 === . * Een tsunami treft Japan . * [[Noodweer tijdens Pukkelpop 2011|Noodweer tijdens Pukkelpop]]. . * Osama bin Laden gedood. . * [[Aanslag in Luik op 13 december 2011|Aanslag in Luik op kerstmarkt]]. . * 2012 . * [[Busongeval in Sierre]]. . * [[Orkaan Sandy]] treft New York. . === 2013 === . * Drie [[kettingbotsing|kettingbotsingen]] op de [[A19 (België)|A19]] tussen [[Kortrijk]] en [[Ieper]] ter hoogte van [[Zonnebeke]], 132 voertuigen betrokken. . * [[Trein- en giframp bij Wetteren]]. . * [[Edward Snowden]] onthult het CIA toezicht op burgers. . === 2014 === . * [[Schietpartij in het Joods Museum van België|Aanslag op Joods museum]] in Brussel. . * [[Vlucht MH17]] neergehaald boven [[Oekraïne]]: 298 doden waaronder vijf Belgen. . * Onthoofdingsvideo's IS, waaronder [[James Foley (persfotograaf)|James Foley]]. . * Sabotage zorgt dat een oliereservoir van een turbine in [[Doel 4]] leegloopt en beschadigt raakt.<ref>PASCAL SERTYN. ''Nucleaire mol in het vizier''. In: ''De Standaard'', 11 maart 2019, p. 18-19.</ref> . === 2015 === . * Het [[Maximiliaanpark]] krijgt veel media-aandacht tijdens de massale instroom van vluchtelingen uit Irak, Syrië en Afghanistan. In het park tegenover de Dienst Vreemdelingenzaken ontstaat een tentenkamp waar meer dan 5.000 vluchtelingen een onderkomen vinden. . * [[Charlie Hebdo]]-moord. . * Aanslagen in Parijs [[Bataclan]]. . * [[Aanrandingen op oudejaarsavond 2015|Aanrandingen op oudejaarsavond]] . * [[Khaled al-Asaad]] terechtgesteld door IS. . * Vluchtelingen verdrinken in Middellandse Zee. . === 2016 === . * [[Treinongeval bij Hermalle-sous-Huy]] . * [[Aanslagen in Brussel op 22 maart 2016|Aanslagen Brussel]] . * De Wet-Jambon, ingevoerd na de aanslagen krijgen private bewakingsfirma's meer armslag. Vanaf nu kunnen ze kazernes, gevangenissen, asielcentra en psychiatrische instellingen bewaken. . === 2017 === . * [[Treinongeval bij Leuven]]. . * [[Treinongeval bij Morlanwelz]] . * Brand in de [[Grenfell Tower fire|Grenfell Tower]] . * Eind januari is er ophef. Op een flat in de Brusselse Brigitinnenstraat is een muurschildering ontdekt die verwantschap toont met [[Jan de Baens]] schilderij De lijken van de gebroeders De Witt. . === 2018 === [[File:Greta Thunberg urges MEPs to show climate leadership (49618310531) (cropped).jpg|thumb|550px|Augustus 2018: als de scholen opnieuw beginnen, besluit de vijftienjarige Zweedse [[Greta Thunberg]] om één dag te spijbelen voor een beter klimaat. Ze gaat voor het parlement van Zweden op de grond zitten. 'Sommigen zeggen dat ik beter naar school kan gaan' speecht ze even later, op 31 oktober bij de Verklaring van [[Extinction Rebellion]]. 'Sommigen zeggen dat ik moet studeren voor klimaatwetenschapper, om de crisis op te lossen. Maar die is opgelost, zegt ze. 'We beschikken over alle feiten en oplossingen. We hoeven alleen maar wakker te worden en te veranderen.' Met haar verzet sleept ze een nominatie voor de [[Nobelprijs voor de Vrede|Nobelprijs voor de vrede]] in de wacht. Ze heeft het over [[klimaatrechtvaardigheid]] en de noodtoestand van de planeet. Ze duidt een kleine groep verantwoordelijken aan die de beschaving en de planeet opofferen voor geldgewin. De speech die ze op de [[Klimaatverdrag|klimaattop]] van de V.N. in [[Katowice]] presenteert, op 15 december eindigt ze met: 'De echte macht ligt bij het volk.' Dat volk, zo weet ze, dient geschoold. Velen hebben geen idee wat er gaande is, kennen de basale feiten noch de gevolgen, kregen nooit de juiste grafieken te zien. De crisis is het prominentste en het ingewikkeldste probleem van de Homo Sapies. Op [[World Summit on the Information Society|World Summit]] in Wenen roept ze op 28 mei 2019 politici op tot beïnvloeding. 'Ik wil niet dat jullie hoopvol zijn, ik wil dat jullie panikeren.'<ref>GRETA THUNBERG, vertaald door Nico Groen. ''Niemand is te klein om het verschil te maken''. Bezige Bij, Amsterdam, 2019, p. 18, 22, 31, 34, 48, 55, 72.</ref> ]] . * Eind november: [[Jean-Pascal van Ypersele|Jean-Pascal van Ypersele]] schrijft een brief aan zijn achterkleinkinderen over zijn onmacht en de klimaat-impasse. . * Zondag 2 december: In Brussel komen 65.000 mensen op straat voor schone lucht, hernieuwbare energie en politieke daadkracht. . * Maandag 3 december: Start [[Klimaatconferentie van Katowice 2018]]. . * Dinsdag 4 december: Energieminister [[Marie-Christine Marghem]] reist met een privéjet naar de klimaattop en oogst op sociale media veel kritiek. . * Woensdag 5 december: België en [[Tsjechië]] stemmen tegen de richtlijn rond energiebesparing. . === 2019 === . ; Januari . * Jonathan Keirse en Ward Winters (beiden 17) schrijven het manifest "Bewuste belastingen". . * Zeven scholieren uit [[Rotselaar]] starten een petitie voor een ecologische belastinghervorming. . * Donderdag 10 januari: Drieduizend klimaatspijbelaars in Brussel. . * Woensdag 16 januari: Vlaams Minister [[Joke Schauvliege]] (CD&V) ontvangt met de Vlaamse regering een delegatie jongeren. . * Donderdag 17 januari: 12.5000 klimaatspijbelaars in Brussel. . * Woensdag 23 januari: In [[Essen (België)|Essen]] overhandigen leerlingen van het Don Bosco-Mariaberginstituut twaalf klimaatvoorstellen aan de burgemeester.<ref>Marthe Saelens. ''We leren alles over de Romeinen, niets over het klimaat.'' In: ''De Standaard'', 25.01.2019, p. 3.</ref> . * Donderdag 24 januari: 35.000 klimaatspijbelaars in Brussel. . * Vrijdag 25 januari: Grootouders voor het klimaat start. . * Zondag 27 januari: 70.000 deelnemers op klimaatmars in Brussel, waaronder heel wat jongeren.<ref>[https://www.hln.be/nieuws/binnenland/grootste-klimaatmars-ooit-in-ons-land-maar-liefst-70-000-mensen-op-de-been~a6a10d04/ Grootste klimaatmars ooit in ons land: maar liefst 70.000 mensen op de been], [[Het Laatste Nieuws]], 28 januari 2019</ref> . * Maandag 28 januari: [[Pieter De Crem]] (CD&V) waarschuwt voor het ontstaan van een 'ecoproletariaat'. . * Dinsdag 29 januari: [[Koning Filip]] geeft zijn morele steun aan de actievoerders. . * Woensdag 30 januari: Het [[Wevelgem|Wevelgemse]] gemeentebestuur gaat in gesprek met klimaatjongeren. . * Donderdag 31 januari: De klimaatacties verspreiden zich van Brussel naar [[Luik (stad)|Luik]] en Leuven. Op vraag van Belgian Youth For Climate gaat een denktank van experten van start, onder andere gesteund door klimaatexpert [[Jean-Pascal van Ypersele]] en [[Vlaams Bouwmeester]] [[Leo Van Broeck]], met de bedoeling oplossingen aan te reiken en het debat te objectiveren.<ref>{{Citeer web|url=http://www.standaard.be/cnt/dmf20190131_04143866|titel=Anuna De Wever: ‘Klimaat niet alleen op politieke agenda gezet, maar ook bij mensen thuis gebracht’|bezochtdatum=1 februari 2019|datum=31 januari 2019|uitgever=De Standaard}}</ref> . ;Februari 2019 . * Youth4Climate ontwikkelt een burgerplatform om voorstellen te bundelen die het klimaat helpen. . * Dinsdag 5 februari: [[Joke Schauvliege]] neemt ontslag na het verspreiden van foute informatie: ze beweerde dat de klimaatprotesten "opgezet spel" zijn en dat daar aanwijzingen voor zijn vanuit de Staatsveiligheid. Die instelling spreekt dat tegen en maakte Schauvlieges positie politiek onhoudbaar. . ;Verder dit jaar . * Staatsveiligheid bundelt tips in brochure. . * Farid Bamouhammad (51) alias Farid le Fou, Belgiës meest onhandelbare gevangene overlijdt aan kanker. . * Bloedbad in Nieuw Zeeland: in twee moskeeën in [[Christchurch (Nieuw-Zeeland)|Christchurch]] vallen 49 doden en 48 raken gewond. . * ♣ In de zomer bezoekt [[Ben Rawlence]] een [[Diana Beresford]]-Kroeger. Als hij haar ontmoet, is ze bezorgt. 'De zomer is te heet. Het heeft al maanden niet meer geregend in Ontario. De bloemen in haar tuin lijden. Haar moestuin kan ze bewateren, maar op de weg van het vliegveld staan rijen en rijen strak verwelkte maïsstengels zo ver hun oog reikt. Toen Diana hier veertig jaar geleden kwam wonen, waren vele velden bebost. Aan de overkant van de weg raast een industriële gewasbesproeier het gezelschap tegemoet op wielen zo hoog als een huis. Zijn lange stuiterende gevouwen armen achter druppelen gif op het asfalt. Diana deinst zo abrupt terug dat het lijkt alsof ze uit het autoraam wil springen.[https://www.grootoudersvoorhetklimaat.be/ben-rawlence-de-boomgrens-boekbespreking/¹] . . ;Kijken <gallery> </gallery> == De jaren twintig == . ;2020 . ;2021 . ;2022 . ;2023 . ;2024 . ;2025 . ;2026 . . {{Cquote|'''Een dagboek bijhouden, zoals ik doe, is een ijdelheid onder vele andere, de bezigheid van de maniak waarvoor men mij houdt, en daar leg ik me bij neer. Ik heb die verplichting uit vrije wil op me genomen, vanuit een hang naar orde, maar in de wetenschap dat de onbeduidende feiten die ik nu neerschrijf me niet meer zullen boeien wanneer ik ze later overlees. Wat maakt het ook uit! Gewoonten, hebbelijkheden helpen je door het leven... Mochten mijn dagen en mijn nachten gedenkwaardige gebeurtenissen opleveren, dan zou ik die nooit aan het papier toevertrouwen, ze nooit opbiechten.'''|[[Michel de Ghelderode]]<ref>MICHEL DE GHELDERODE, vertaald door Chris van de Poel & Hilde Rits. ''Reis door mijn Vlaanderen en andere verhalen.'' Houtekiet, Antwerpen, 2008, p. 113.</ref>}} = '''Examen''' = == A-vragen == . S&V.Wat je weet over: de Eerste Wereldoorlog, het interbellum, het surrealisme, Paul Delvaux, de nazituin, Zigmund Bauman, de Tweede Wereldoorlog, kazerne Dossin, de jodenvervolging, het postmodernisme, Al Gore, informatiesnelweg, discipline, internet optimisten, internet pessimisten, sitting duck, web 0.0, web 1.0, web 2.0, web 3.0, web 4.0, web 5.0, web 6.0. the internet of things, de cyborg, statistiek, Gausscurve, J. Edgar Hoover, Jozef Stalin, Michail Gorbatsjov, Richard Nixon, Abraham Harold Maslow, Primo Levi, primaire sector, secundaire sector, tertiaire sector, quartaire sector, Ulrich Beck, Richard Sennett, Max Weber, risicomaatschappij, ecologische risico’s, socio-economische risico’s, tijdsrisico’s, individualiseringsrisico’s, dioxinecrisis, world water wars. . == B-vragen == . * S&V.Plaats chronologisch en/of vertel wat je weet over: Het overlijden van deze figuren: [[John F. Kennedy]], [[Abraham Lincoln]], [[John Lennon]], [[Martin Luther King]], [[Patrice Lumumba]], [[Mahatma Gandhi]]. Wat hebben ze gemeenschappelijk? . * S&V.Plaats chronologisch en/of vertel wat je weet over: [[Vietnamoorlog]], [[Praagse Lente]], [[Berlijnse muur|Val Berlijnse muur]], [[Golfoorlog van 1990-1991|Eerste golfoorlog]], het optreden van [[Pol Pot]] en de [[Koreaanse Oorlog]]. . * S&V.Wat zijn de oorzaken en de gevolgen van de [[koude oorlog]]? . == C-vragen == . * Schets een chronologie en bespreek de krachtlijnen en de personages die de koude oorlog maakten tot wat die was. Of met andere woorden: wat weet je over de koude oorlog? . * S&V.Hoe verklaar je dat een militaire toptechnologie na 1989 in publieke handen komt? . * S&V.Al Gore gebruikt voor het internet een ruimtelijke metafoor. Waarom doet hij dat? Wat zijn de gevolgen van zijn metaforisch taalgebruik? . * S&V.Welk tuintype kennen we dat verwijst naar de eerste wereldoorlog? Wat weet je over deze oorlog, dateer en vertel het verhaal dat doet herinneren aan deze strijd. . * S&V.Welk tuintype ken je dat verwijst naar het interbellum? . * S&V.Hoe zie je de relatie tussen de nazi-tuin en de maatschappij in die dagen. Beperk je niet tot WOII, ga gerust terug tot 1933 of 1918. . * S&V.In de zilveren jaren vijftig zijn er twee tuintypes gangbaar, eentje bovengronds, eentje ondergronds. . * S&V.We komen in de jaren zestig. Welk tuintype is relevant om de maatschappij te representeren en waarom? . * S&V.Wat betekent de tuin in de jaren zeventig? . * Maak een vergelijking tussen het panopticum zoals Jeremy Bentham het in de jaren negentig van de achttiende eeuw beschreef en de internetmaatschappij. . . ixzphzs145iqcgsc6zroy83l5fpsj7c 0 46792 429498 2026-09-09T12:04:49Z Benedict Wydooghe 14251 Nieuwe pagina aangemaakt met '<big>'''HOOFDSTUK IX: BESLUIT'''</big> . <big>'''EEN FUTUROLOGISCH BESLUIT: TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big> . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op het aardoppervlak in kaa…' 429498 wikitext text/x-wiki <big>'''HOOFDSTUK IX: BESLUIT'''</big> . <big>'''EEN FUTUROLOGISCH BESLUIT: TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big> . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op het aardoppervlak in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn het meest verstedelijkt, maar niet noodzakelijk het dichtst bevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs kustlijnen en langs transportnetwerken. Zelfs zonder de kaart zijn de contouren van veel continenten nog zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een raster dat de heldere stippen van de stadscentra verbindt. In Rusland is de Trans-Siberische spoorlijn een dunne lijn die van Moskou door het centrum van Azië naar Vladivostok loopt. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een andere heldere draad door een verder donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is volledig donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn meestal donker, maar er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de Verenigde Staten zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie van de planeet veranderen en doet wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het [[antropoceen]] dat het [[holoceen]] - Grieks voor 'heel recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde nu stilaan domineren. Wanneer dit [[antropoceen]] start, is voorwerp van discussie: was met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de allereerste atoombom (1945) of de [[Kernramp van Tsjernobyl]] in 1986? Dat maakt eigenlijk niet zoveel uit. Wat wel vast staat, is dat er verandering op komst is. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk, maar daarom niet oninteressant als denkoefening. Zijn voorspellingen zijn pessimistisch: In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen; De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden; Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trokken zich terug achter hun kernmacht; Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de [[toendra]] en [[taiga]]; Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen, die nog amper te voeden is wegens het verdwijnen van de [[Moesson (regentijd)|moesson]]. Ook voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt, ondanks dat zijn tekst reeds een decennium oud is, verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Cquote|Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.| Vrij naar [[Hans Mulder]], conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Cquote|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|[[Stephen Hawking]], 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Cquote|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|[[Kaat Schauboeck]]}} . {{Cquote|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|[[Jostein Gaarder]]}} . {{Cquote|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|[[Dirk Draulans]], ergens omstreeks 2018.}} . {{Cquote|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|[[Irene Vallejo]], 2021.}} . {{Cquote|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|[[Emile Zola]]}} . {{Cquote|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|[[Max Planck]]}} . {{Cquote|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|[[Ludo De Witte]]}} . {{Cquote|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van [[Ignaas Devisch]] = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Cquote|<small>Met [[Thierry Baudet]] is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof [[Alessandro Baricco]] tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. ;Elitaire gedachte? Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? ;Nonsensicaal Latijn Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. ;Zaniken over radicalisering Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van [[Dirk De Wachter]] = [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Cquote|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Cquote|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Cquote|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich tot elkaar = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw was onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. = De derde dimensie = En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. = Il faut cultiver notre jardin = Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . . . . adi42goit7i2120o0yj0zdq95ezgjml 429537 429498 2026-09-09T13:33:53Z Benedict Wydooghe 14251 429537 wikitext text/x-wiki <big>'''HOOFDSTUK IX: BESLUIT'''</big> . <big>'''EEN FUTUROLOGISCH BESLUIT: TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big> . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op het aardoppervlak in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn het meest verstedelijkt, maar niet noodzakelijk het dichtst bevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs kustlijnen en langs transportnetwerken. Zelfs zonder de kaart zijn de contouren van veel continenten nog zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een raster dat de heldere stippen van de stadscentra verbindt. In Rusland is de Trans-Siberische spoorlijn een dunne lijn die van Moskou door het centrum van Azië naar Vladivostok loopt. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een andere heldere draad door een verder donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is volledig donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn meestal donker, maar er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de Verenigde Staten zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie van de planeet veranderen en doet wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het [[antropoceen]] dat het [[holoceen]] - Grieks voor 'heel recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde nu stilaan domineren. Wanneer dit [[antropoceen]] start, is voorwerp van discussie: was met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de allereerste atoombom (1945) of de [[Kernramp van Tsjernobyl]] in 1986? Dat maakt eigenlijk niet zoveel uit. Wat wel vast staat, is dat er verandering op komst is. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk, maar daarom niet oninteressant als denkoefening. Zijn voorspellingen zijn pessimistisch: In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen; De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden; Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trokken zich terug achter hun kernmacht; Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de [[toendra]] en [[taiga]]; Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen, die nog amper te voeden is wegens het verdwijnen van de [[Moesson (regentijd)|moesson]]. Ook voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt, ondanks dat zijn tekst reeds een decennium oud is, verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.| Vrij naar [[Hans Mulder]], conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|[[Stephen Hawking]], 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|[[Kaat Schauboeck]]}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|[[Jostein Gaarder]]}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|[[Dirk Draulans]], ergens omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|[[Irene Vallejo]], 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|[[Emile Zola]]}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|[[Max Planck]]}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|[[Ludo De Witte]]}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van [[Ignaas Devisch]] = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met [[Thierry Baudet]] is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof [[Alessandro Baricco]] tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van [[Dirk De Wachter]] = [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich tot elkaar = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw was onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. = De derde dimensie = En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. = Il faut cultiver notre jardin = Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . . . . d1lz6uoaqd9ttbl0fduwtetgzq8fi5n 429606 429537 2026-09-09T19:19:53Z Benedict Wydooghe 14251 429606 wikitext text/x-wiki =<big>'''HOOFDSTUK IX: BESLUIT'''</big>= . =<big>'''EEN FUTUROLOGISCH BESLUIT: TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op het aardoppervlak in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn het meest verstedelijkt, maar niet noodzakelijk het dichtst bevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs kustlijnen en langs transportnetwerken. Zelfs zonder de kaart zijn de contouren van veel continenten nog zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een raster dat de heldere stippen van de stadscentra verbindt. In Rusland is de Trans-Siberische spoorlijn een dunne lijn die van Moskou door het centrum van Azië naar Vladivostok loopt. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een andere heldere draad door een verder donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is volledig donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn meestal donker, maar er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de Verenigde Staten zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie van de planeet veranderen en doet wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het [[antropoceen]] dat het [[holoceen]] - Grieks voor 'heel recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde nu stilaan domineren. Wanneer dit [[antropoceen]] start, is voorwerp van discussie: was met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de allereerste atoombom (1945) of de [[Kernramp van Tsjernobyl]] in 1986? Dat maakt eigenlijk niet zoveel uit. Wat wel vast staat, is dat er verandering op komst is. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk, maar daarom niet oninteressant als denkoefening. Zijn voorspellingen zijn pessimistisch: In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen; De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden; Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trokken zich terug achter hun kernmacht; Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de [[toendra]] en [[taiga]]; Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen, die nog amper te voeden is wegens het verdwijnen van de [[Moesson (regentijd)|moesson]]. Ook voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt, ondanks dat zijn tekst reeds een decennium oud is, verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.| Vrij naar [[Hans Mulder]], conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|[[Stephen Hawking]], 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|[[Kaat Schauboeck]]}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|[[Jostein Gaarder]]}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''[Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|[[Emile Zola]]}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met [[Thierry Baudet]] is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof [[Alessandro Baricco]] tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich tot elkaar = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw was onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. = De derde dimensie = En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. = Il faut cultiver notre jardin = Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . . . . nmqpj28gao7ko9cf960xle26pu6if6t 429607 429606 2026-09-09T19:20:22Z Benedict Wydooghe 14251 429607 wikitext text/x-wiki =<big>'''HOOFDSTUK IX: EEN FUTUROLOGISCH BESLUIT: TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op het aardoppervlak in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn het meest verstedelijkt, maar niet noodzakelijk het dichtst bevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs kustlijnen en langs transportnetwerken. Zelfs zonder de kaart zijn de contouren van veel continenten nog zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een raster dat de heldere stippen van de stadscentra verbindt. In Rusland is de Trans-Siberische spoorlijn een dunne lijn die van Moskou door het centrum van Azië naar Vladivostok loopt. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een andere heldere draad door een verder donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is volledig donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn meestal donker, maar er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de Verenigde Staten zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie van de planeet veranderen en doet wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het [[antropoceen]] dat het [[holoceen]] - Grieks voor 'heel recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde nu stilaan domineren. Wanneer dit [[antropoceen]] start, is voorwerp van discussie: was met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de allereerste atoombom (1945) of de [[Kernramp van Tsjernobyl]] in 1986? Dat maakt eigenlijk niet zoveel uit. Wat wel vast staat, is dat er verandering op komst is. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk, maar daarom niet oninteressant als denkoefening. Zijn voorspellingen zijn pessimistisch: In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen; De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden; Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trokken zich terug achter hun kernmacht; Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de [[toendra]] en [[taiga]]; Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen, die nog amper te voeden is wegens het verdwijnen van de [[Moesson (regentijd)|moesson]]. Ook voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt, ondanks dat zijn tekst reeds een decennium oud is, verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.| Vrij naar [[Hans Mulder]], conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|[[Stephen Hawking]], 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|[[Kaat Schauboeck]]}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|[[Jostein Gaarder]]}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''[Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|[[Emile Zola]]}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met [[Thierry Baudet]] is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof [[Alessandro Baricco]] tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich tot elkaar = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw was onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. = De derde dimensie = En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. = Il faut cultiver notre jardin = Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . . . . 59r6omboeg1yr9lhq9oimvody8ubih4 429608 429607 2026-09-09T19:39:08Z Benedict Wydooghe 14251 429608 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.| Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|[[Stephen Hawking]], 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|[[Kaat Schauboeck]]}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|[[Jostein Gaarder]]}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''[Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . 6ldsxv5e4sfe7eo8fa049qnvfmfdz7o 429609 429608 2026-09-09T19:41:06Z Benedict Wydooghe 14251 /* BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN */ 429609 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.| Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|[[Stephen Hawking]], 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|[[Kaat Schauboeck]]}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . 89eu93z9jc195ra4mp2y7trlk2q7el3 429610 429609 2026-09-09T19:42:33Z Benedict Wydooghe 14251 429610 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat'''|Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''| Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . dmqvgrbqxgnft0bsfdr5y08njaqik99 429611 429610 2026-09-09T19:43:07Z Benedict Wydooghe 14251 429611 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''| Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.</ref>}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . ohpr3fjld60sug1ga7pc7je81jbolrz 429612 429611 2026-09-09T19:44:22Z Benedict Wydooghe 14251 /* BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN */ 429612 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . qhvigf4pkhkue4u6yt7584ds94un2v8 429613 429612 2026-09-09T19:45:37Z Benedict Wydooghe 14251 /* BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN */ 429613 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van [[Nadav Eyal]] = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . 1gob5iu0fqo8x825yid45iivdux3djd 429614 429613 2026-09-09T19:47:37Z Benedict Wydooghe 14251 /* Einde van een tijdperk van Nadav Eyal */ 429614 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel]],2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Hoog water in Kreuzberg,2021]] Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021]] Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Overstroming van de Geul in het centrum van Valkenburg]] </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . elbvh26jyb1rl5cq4fp1v839ixwyhoz 429615 429614 2026-09-09T19:54:04Z Benedict Wydooghe 14251 /* Kijken */ 429615 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|[[Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Opruimen in Flamersheim]],2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . 915enjolpxgdpo41x2jv98y9cpvaj21 429616 429615 2026-09-09T19:54:41Z Benedict Wydooghe 14251 /* Kijken */ 429616 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>[[Dirk de Wachter]]. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . nnyb4iods4ggciy7ooorc7rlv044uu8 429617 429616 2026-09-09T19:59:06Z Benedict Wydooghe 14251 429617 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>Dirk de Wachter. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . ai59muqb1albhwpxmxbpu9oe98x1skh 429618 429617 2026-09-09T20:16:42Z Benedict Wydooghe 14251 /* De wereld zonder ons */ 429618 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>Dirk de Wachter. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> Zo eindigt deze cursus niet in een theorie, een ideologie of een utopie. Ze eindigt in een opdracht. Omdat welzijn nooit definitief bereikt en veiligheid nooit absoluut gegarandeerd is, vraagt elke samenleving om een permanente democratische oefening in kritische reflectie, verantwoord handelen en collectieve zorg voor het samenleven. In een tijd waarin complotdenken, algoritmische beïnvloeding en ideologische vereenvoudiging nadrukkelijk aanwezig zijn, is die opdracht elk jaar indringender. Zoals in de film Bugonia blijkt het grootste gevaar soms niet de vermeende bedreiging. Het onvermogen om onderscheid te maken tussen werkelijkheid, interpretatie en waanbeeld is tegenwoordig hét euvel! '''Welzijnsveiligheid''', is een nieuw woord (!) dat in dit besluit ontstaat. Het is de voortdurende praktijk van kritisch denken, dialoog en gezamenlijk tuinieren in een samenleving die nooit af is. = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . fdx3s7a9el1llune0vovdbyvk2d5tlc 429619 429618 2026-09-09T20:18:38Z Benedict Wydooghe 14251 /* De wereld zonder ons */ 429619 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>Dirk de Wachter. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> Zo eindigt deze cursus niet in een theorie, een ideologie of een utopie. Ze eindigt in een opdracht. Omdat welzijn nooit definitief bereikt en veiligheid nooit absoluut gegarandeerd is, vraagt elke samenleving om een permanente democratische oefening in kritische reflectie, verantwoord handelen en collectieve zorg voor het samenleven. In een tijd waarin complotdenken, algoritmische beïnvloeding en ideologische vereenvoudiging nadrukkelijk aanwezig zijn, is die opdracht elk jaar indringender. Zoals in de film [https://www.youtube.com/watch?v=bd_5HcTujfc Bugonia] blijkt het grootste gevaar soms niet de vermeende bedreiging. Het onvermogen om onderscheid te maken tussen werkelijkheid, interpretatie en waanbeeld is tegenwoordig hét euvel! '''Welzijnsveiligheid''', is een nieuw woord (!) dat in dit besluit ontstaat. Het is de voortdurende praktijk van kritisch denken, dialoog en gezamenlijk tuinieren in een samenleving die nooit af is. = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . 1yxkvkmue7tvmzrohdzlpnyc68lhd3n 429620 429619 2026-09-09T20:22:18Z Benedict Wydooghe 14251 /* Examen */ 429620 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>Dirk de Wachter. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> Zo eindigt deze cursus niet in een theorie, een ideologie of een utopie. Ze eindigt in een opdracht. Omdat welzijn nooit definitief bereikt en veiligheid nooit absoluut gegarandeerd is, vraagt elke samenleving om een permanente democratische oefening in kritische reflectie, verantwoord handelen en collectieve zorg voor het samenleven. In een tijd waarin complotdenken, algoritmische beïnvloeding en ideologische vereenvoudiging nadrukkelijk aanwezig zijn, is die opdracht elk jaar indringender. Zoals in de film [https://www.youtube.com/watch?v=bd_5HcTujfc Bugonia] blijkt het grootste gevaar soms niet de vermeende bedreiging. Het onvermogen om onderscheid te maken tussen werkelijkheid, interpretatie en waanbeeld is tegenwoordig hét euvel! '''Welzijnsveiligheid''', is een nieuw woord (!) dat in dit besluit ontstaat. Het is de voortdurende praktijk van kritisch denken, dialoog en gezamenlijk tuinieren in een samenleving die nooit af is. = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = . == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == . * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == . V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == . <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . ooycwhgagu9d6rvg9rvexl6zlybeo9f 429621 429620 2026-09-09T20:23:25Z Benedict Wydooghe 14251 /* De wereld zonder ons */ 429621 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>Dirk de Wachter. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk. ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de beste mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> Zo eindigt deze cursus niet in een theorie, een ideologie of een utopie. Ze eindigt in een opdracht. Omdat welzijn nooit definitief bereikt en veiligheid nooit absoluut gegarandeerd is, vraagt elke samenleving om een permanente democratische oefening in kritische reflectie, verantwoord handelen en collectieve zorg voor het samenleven. In een tijd waarin complotdenken, algoritmische beïnvloeding en ideologische vereenvoudiging nadrukkelijk aanwezig zijn, is die opdracht elk jaar indringender. Zoals in de film [https://www.youtube.com/watch?v=bd_5HcTujfc Bugonia] blijkt het grootste gevaar soms niet de vermeende bedreiging. Het onvermogen om onderscheid te maken tussen werkelijkheid, interpretatie en waanbeeld is tegenwoordig hét euvel! '''Welzijnsveiligheid''', is een nieuw woord (!) dat in dit besluit ontstaat. Het is de voortdurende praktijk van kritisch denken, dialoog en gezamenlijk tuinieren in een samenleving die nooit af is. . . = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = . == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == . * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == . V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == . <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . spy8q2u2o4e15p9td9v1e0b9wtkt979 429622 429621 2026-09-09T20:25:52Z Benedict Wydooghe 14251 /* Il faut cultiver notre jardin */ 429622 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vast staat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het Zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en diezelgeuren. Moestuintjes geraken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zo lang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orban en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>Dirk de Wachter. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: Een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO'S van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering,''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaire's Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruit kijkt in de tijd en achteruit blikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drughandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk: ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de best mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. . Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ . In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. . Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld er uit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> Zo eindigt deze cursus niet in een theorie, een ideologie of een utopie. Ze eindigt in een opdracht. Omdat welzijn nooit definitief bereikt en veiligheid nooit absoluut gegarandeerd is, vraagt elke samenleving om een permanente democratische oefening in kritische reflectie, verantwoord handelen en collectieve zorg voor het samenleven. In een tijd waarin complotdenken, algoritmische beïnvloeding en ideologische vereenvoudiging nadrukkelijk aanwezig zijn, is die opdracht elk jaar indringender. Zoals in de film [https://www.youtube.com/watch?v=bd_5HcTujfc Bugonia] blijkt het grootste gevaar soms niet de vermeende bedreiging. Het onvermogen om onderscheid te maken tussen werkelijkheid, interpretatie en waanbeeld is tegenwoordig hét euvel! '''Welzijnsveiligheid''', is een nieuw woord (!) dat in dit besluit ontstaat. Het is de voortdurende praktijk van kritisch denken, dialoog en gezamenlijk tuinieren in een samenleving die nooit af is. . . = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = . == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == . * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == . V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == . <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . dzpcdhb8u8ec139h46k4igs1pe1dtc9 429626 429622 2026-09-10T11:43:18Z Kuddekop 28509 429626 wikitext text/x-wiki =<big>'''BESLUIT: FUTUROLOGISCH TUINIEREN IN HET ANTROPOCEEN'''</big>= . <big>'''Reflecteren met de blik voorwaarts, dat is vooruitzien in de achteruitkijkspiegel'''</big> . [[Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|550px|Dit beeld van de stadslichten op aarde is oorspronkelijk gemaakt om wolken bij maanlicht te bekijken en om de locaties van permanente lichten op aarde in kaart te brengen. De helderste gebieden zijn verstedelijkt, niet noodzakelijk het dichtbevolkt. (Vergelijk West-Europa met China en India.) Steden hebben de neiging te groeien langs de kust en transportnetwerken. Contouren van veel continenten zijn zichtbaar. Het interstate highway systeem van de V.S. verschijnt als een helder raster van stadscentra. In Rusland loopt de Trans-Siberische spoorlijn van Moskou door Azië naar Vladivostok. De Nijl, van de Aswandam tot aan de Middellandse Zee, is een heldere draad door een donkere regio. Sommige gebieden zijn dunbevolkt en onverlicht. Antarctica is donker. De oerwouden in het binnenland van Afrika en Zuid-Amerika zijn donker... er beginnen lichten te verschijnen. De woestijnen in Afrika, Arabië, Australië, Mongolië en de V.S. zijn eveneens slecht verlicht (behalve langs de kust), net als de wouden van Canada en Rusland, en de Himalaya. De biologie, het klimaat en de geologie veranderen en doen wetenschappers sinds 2015 spreken over een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen dat het holoceen - Grieks voor 'recent' - opvolgt. Dat holoceen begon 11.700 jaar geleden na de laatste ijstijd. Plastic, cement en betonijzer gaan de aarde domineren. Wanneer dit antropoceen start, is voorwerp van discussie. Was het met de ontdekking van Amerika (1492), met de Industriële Revolutie (19de eeuw), de atoombom (1945) of de kernramp in Tsjernobyl (1986)? . Die vraag maakt niet zoveel uit. Wat vaststaat, is dat er verandering komt. De wetenschapsjournalist Gwynne Dyer beschreef in 2010 in zijn boek 'De klimaatoorlogen' hoe de aarde er bij kan liggen halfweg de 21ste eeuw. Dat hij nu en dan de bocht uitvliegt, is onvermijdelijk. Toch is zijn voorspellende denkoefening even interessant als pessimistisch. In 2040 is de wereldbevolking geslonken tot 5.8 miljard mensen. De EU is geïmplodeerd onder de migratiedruk uit het zuiden. Het V.K. en Japan zijn zelfvoorzienend en trekken zich terug achter hun kernmacht. Rusland profiteerde van een stijgende voedselproductie in de toendra en taiga. Na de burgeroorlog heeft China een bevolking van 800 miljoen die amper te voeden is wegens het verdwijnen van de regen. Voor onze streken schreef Dyer een scenario uit dat zich afspeelt rond 2040. Het klinkt verrassend actueel: 'Het talmen van de Vlaamse overheid met het opmaken van een kustverdediging maakte de Nederlanders en de Duitsers zenuwachtig. 'Om hun bezorgdheid weg te nemen, richtten de Nederlanders in 2020 enorme overstromingsgebieden in langs de grenzen met West- en Oost-Vlaanderen. Tijdens de gigantische overstromingen van de jaren 2030, toen zelfs een groot deel van Brugge onder water kwam te staan, bewezen deze investeringen hun nut. (...) Vlaanderen werd in die periode steeds vaker het oude Flaundra, het land van de vloed, en slaagde er veel minder goed in dan de Nederlanders om het water buiten te houden.' In 2040 kampen de Lage Landen met een teveel aan water en een tekort aan land en een voedseltekort. De internationale voedselmarkt bestaat niet meer.'<ref>LUC GOETEYN & CHRIS JACOBSON. In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en klimaatveranderingen, ASP, Brussel, 2012, p. 206-207.</ref>]] . {{Citaat|'''Het denkkader, de kennis die een samenleving heeft, bepaalt de vraag of iets problematisch is en de wijze van oplossing. Wie in staat is om buiten die kaders te denken, doet ontdekkingen.'''|Vrij naar Hans Mulder, conservator van de natuurhistorische collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2021.}} . {{Citaat|'''Ik kijk uit naar reizen in de ruimte. Ik zou een van de eersten zijn die een kaartje kocht. Ik vermoed dat we binnen de komende honderd jaar in staat zullen zijn naar iedere plek in ons zonnestelsel te reizen, behalve misschien naar de verste buitenplaneten. Reizen naar de sterren zal iets langer duren. Ik denk dat we over vierhonderd jaar enkele van de nabije sterren hebben bezocht.'''|Stephen Hawking, 2018<ref>STEPHEN HAWKING vertaald door Rob de Ridder. ''De antwoorden op de grote vragen''. Spectrum, Amsterdam, 2018, p. 220.</ref>}} . {{Citaat|'''We gaan niet op reis om tomaten te observeren en betalen geen ticket om een zeldzame courgette in het echt te zien. (...) We hechten ons niet aan groenten, we liggen niet wakker van hun lot, we kunnen niet overal van wakker liggen. En toch zijn veel variëteiten met uitsterven bedreigd. Supermarkten verkiezen groeten met voorspelbare eigenschappen en grote zaadbedrijven hebben zoveel macht dat ze de traditionele veredelaars dreigen dood te knijpen. Residente, lekkere, streekgebonden soorten, die ooit door noeste tuinders zijn ontwikkeld, zijn aan het verdwijnen.'''|Kaat Schauboeck}} . {{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag brengt je verder.’ Achteruitkijken met de blik voorwaarts dus. Of vooruitblikken in de achteruitkijkspiegel.'''|Jostein Gaarder}} . {{Citaat|'''De indruk groeit dat de moderne mens niet alleen de biologie maar ook de geologie van onze planeet beïnvloedt. Dat leidt tot een verhit debat over de vraag of de tijd rijp is voor een nieuw geologisch tijdperk: het antropoceen, of het tijdperk van de mens die de hele planeet naar zijn hand zet.'''|Dirk Draulans, omstreeks 2018.}} . {{Citaat|'''We zouden allemaal onze onvolmaakte voorvaderen terechte verwijten kunnen maken - en we zullen vast de volle laag krijgen van ons nageslacht, dat de vinger zal leggen op onze tegenstrijdigheden en ongevoeligheden. Maar als we de drang kunnen weerstaan om de literatuur te simplificeren met heldere oordelen, zullen we haar beter lezen. Hoe nuchterder en scherpzinniger ons historisch begrip, hoe meer we in staat zullen zijn datgene te beschermen waar we waarde aan hechten.'''|Irene Vallejo, 2021.}} . {{Citaat|'''La vérité est en marche et rien ne l'arrêtera.'''|Emile Zola}} . {{Citaat|'''Nieuwe wetenschappelijke inzichten veroveren geen terrein doordat tegenstanders worden overtuigd, maar doordat ze vroeg of laat doodgaan.'''|Max Planck}} . {{Citaat|'''Alles wat het de mens mogelijk maakt te leven, wordt hem stilaan onder de voeten weggeslagen. Lucht wordt toxisch, voedsel wordt volgepropt met glucose-fructose, transvetten en suikers, stilte wordt ingeruild voor autogeraas en nachtvluchten. Open sterrenhemels worden versluierd, bevuild met neonreclame. Anderhalve eeuw geleden trokken schilders naar de monding van de Seine, om het licht in zijn veelkleurige verschijningsvormen op doek te vangen. Vandaag is de lichtintensiteit aan de bakermat van het impressionisme enorm afgenomen. De aroma's van vers graf, bloesems en fruit worden weggedrukt door benzine- en dieselgeuren. Moestuintjes raken vervuild met zware metalen. Open ruimte wordt almaar schaarser. Wouden en bossen worden gekapt of platgebrand. Gemeenschapsgronden verdwijnen achter omheiningen.'''|Ludo De Witte}} . {{Citaat|'''Om het wezen van de macht te begrijpen, of het nu in oude of moderne samenlevingen is, moet je de kloof erkennen tussen wat elites beweren te kunnen doen en wat ze in werkelijkheid kunnen doen.'''|David Graeber & David Wengrow, 2022.}} . = ''Cultuur als wapen tegen geweld'' van Ignaas Devisch = [[File:Ignaas_devisch_2016.jpg|thumb|right|550px|Ignaas Devisch (Brugge 1970), professor in de medische filosofie.]] . {{Citaat|<small>Met Thierry Baudet is de zoveelste narcist verkozen die naar cultuur verwijst op een manier dat het hem navelsgewijs goed uitkomt. Hij scandeert voor wie het horen wil dat het met onze cultuur bergaf gaat en dat we dringend moeten terugkeren naar ooit, toen het beter was. Vandaag is cultuur in handen van de linkse, gesubsidieerde elite die niet wil luisteren naar wat het volk wil en tot zolang dit duurt, zet het verval zich voort (...). Interessant genoeg deelt de Italiaanse filosoof Alessandro Baricco tot op zeker niveau dit verwijt aan het adres van de elite, maar het brengt hem tot andere conclusies. Zo’n twee maanden geleden publiceerde Baricco in La Repubblica zijn essay ‘E ora le élite si mettano in gioco’ (‘Vandaag staan de elites op het spel’). Baricco beschrijft hoe mensen het niet langer pikken dat de elites in hun plaats beslissen waar het met de samenleving naartoe moet. Vandaag neemt het volk langzaam maar zeker de boel over om van de elites terug te nemen wat hen toebehoort, schrijft hij: hun geld, hun zeggenschap over het leven, hun toekomst. Die elites hebben nog niet begrepen waarom er zoveel woede is. Ze illustreren dit door het volk na elke stembusgang irrationaliteit, fascisme of domheid te verwijten. Bijgevolg volhardt dit volk met meer stelligheid en stemt het massaal op leiders die garant staan ‘voor een dagelijkse wraak in de permanente achteruitversnelling’, aldus Baricco. Denk gerust aan Donald Trump, Jair Bolsonaro, Matteo Salvini, Viktor Orbán en nu ook Baudet. . ;Elitaire gedachte? . Ondanks de fundamentele kritiek heeft Baricco’s tekst iets hoop­gevends. De kern van die hoop ligt in het woord cultuur besloten. Een omslag kan er volgens hem komen door niet langer te beweren dat er geen alternatief is voor het huidige beleid, door veiligheid te scheppen, te maken dat er tijd is om naar elkaar te luisteren en het vertrouwen in het belang van cultuur te herstellen. . Van cultuur weten ze in Italië wel iets af. In 2016 besliste de toenmalige premier, Matteo Renzi, om 18-jarigen een cultuurcheque van 500 euro te geven om radicalisering tegen te gaan. De opzet was een beetje een losse flodder, maar is op zich niet onnozel. Want hoe ga je op de lange termijn radicalisering te lijf? Door bepaalde gedachten te verbieden of door hun denkwereld te openen? Je kunt geradicaliseerden straffen tot ze blauw zien en repressie klinkt altijd stoer. Maar hoe krijg je hen – in de letterlijke betekenis van het woord – op andere gedachten? . Cultuur hanteren als wapen tegen geweld werkt bij sommigen op de lachspieren. En inderdaad, op het eerste gezicht lijkt het een hopeloze en misschien zelfs elitaire gedachte. Is bovendien, om de woorden van dichter Lucebert te citeren, niet ‘alles wat van waarde is weerloos’? En toch, laten we ons oordeel opschorten en de vraag stellen: wat vermag cultuur in een samenleving als de onze? Waarom zou cultuur niet – interessant woord – ontwapenend kunnen werken? . ;Nonsensicaal Latijn . Cultuur is evident geen zaak van links alleen en interessant genoeg bevestigen types als Baudet de kracht van cultuur, zij het op een geperverteerde manier. Met name door de angst te exploiteren die bij heel wat mensen leeft: dat hun cultuur zou kunnen verdwijnen. Dat hij die angst beluistert, is positief, maar de wijze waarop hij vervolgens over de hoofden heen praat met nonsensicaal Latijn of met woorden zoals ‘boreaal’, is zonder meer grotesk voor iemand die beweert in naam van het gewone volk te spreken. Maar dat doen overmoedige narcisten wel meer, denken dat de wereld aan hun voeten ligt, terwijl ze hoop en al een kiezelsteentje hebben weggetrapt. . De belangrijke vraag is: waarom laten velen toe dat uitgerekend dat tuig met hun angst aan de haal kan gaan en niet andere politici? Wat heeft hij dat anderen missen? Erkent hij beter dan de rest dat die angst er is en velen bezorgd maakt? Geeft hij mensen de perceptie dat hij hun emoties deelt? . Het Forum voor Democratie en vergelijkbare strekkingen leven bij ons van het ongepolijste, het ruwe en het rauwe. Andere partijen reageren steevast verkrampt op zoiets. Neem nu die beruchte praalwagen tijdens Aalst Carnaval. Meteen volgde de veroordeling bij zowat alle partijen, terwijl Vlaams Belang het had over ‘onze tradities’. Alweer een gemiste kans. Misschien wisten de makers niet eens iets af van de geschiedenis van de karikatuur? Laat gerust historici aan het woord om de beladenheid van die symboliek uit te leggen, maar haal de makers ervan niet door de vleesmolen. Laat ook hen uitleggen wat ze bedoelen en confronteer ze geduldig met wat dit voor joden betekent. Maar doe niet alsof het volk principieel te dom of te lomp is of stijf staat van racisme. Dan blijven ze achter met gevoel dat er weer iets van hen is afgepakt. Hetzelfde geldt trouwens voor debatten over Zwarte Piet of godbetert, een kerstmarkt. Luisteren werkt beter dan kapittelen. . ;Zaniken over radicalisering . Nu ik voor onderzoekswerk een tijdje in Rome verblijf en deze wonderbaarlijke stad wat beter leer kennen, deden de analyse van Baricco en de stelligheid van Baudet me denken aan die bekende uitspraak: ‘Rome is niet op één dag gebouwd’. Naar verluidt werd ze voor het eerst gebruikt door een twaalfde-eeuwse geestelijke in het hof van Filips van de Elzas, de graaf van Vlaanderen: ‘Rome ne fut pas faite toute en un jour.’ Af te meten aan het onwaarschijnlijke aantal monumenten en kerken in de eeuwige stad kan ik het alleen maar bevestigen. . Anders gezegd, de opbouw van cultuur vraagt tijd en inspanning. Als samenleving moeten we daarom een principiële keuze maken: je kunt niet tegelijk beweren dat geschiedenis, cultuur of humane wetenschappen er niet meer toe doen, omdat het nutteloze zaken zouden zijn én klagen over het gebrek aan historisch inzicht in onze samenleving. Nederland wil flink besparen op alfawetenschappen, ook bij ons staan vakken als Nederlands en geschiedenis onder druk. Nog minder cultuur dus. Maar wel zaniken over radicalisering en irrationeel stemgedrag. Kunnen we echt niet beter? . Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.</small>|IGNAAS DEVISCH<ref>[[Ignaas Devisch]]. In: ''[http://www.standaard.be/ De Standaard]'', zaterdag 30 maart 2019.</ref>}} . . = ''De wijze mens'' van Dirk De Wachter= [[File:Edward_hopper_chop_suey.jpg|thumb|right|550px|Edward Hopper: Chop Suey, 1929. Zonder woorden, of aldus Hopper: 'If you could say it in words, there would be no reason to paint it.]] . {{Citaat|<small>Het loskomen van de eigen gedachtekaders, het inpassen van de menselijke soort in zijn geschiedenis en in zijn ontwikkelende culturele patronen zijn onontbeerlijk om een volledig en genuanceerd beeld van de werkelijkheid te kunnen hanteren. Het is een slechte evolutie dat de vakken [zoals filosofie en geschiedenis] in de opleiding van hulpverleners een steeds kleinere plaats innemen, en zijsprongetjes, versieringen haast worden, terwijl het een basis vormt voor ons denken en over ons bestaan en de wereld. Zonder filosofische grond blijven onze gedachten ongerichte flarden tekst zonder samenhang. We zijn verhalen en onttrekken onze identiteit aan verhalen. Onze verhalen zijn fluïde en veranderlijk met de tijd. Ons persoonlijk verhaal, onze identiteit, heeft geen kern, want ligt niet vast voor de rest van je leven. Om door elkaar geïnspireerd te blijven is het noodzakelijk om elkaars ''stories'' nooit helemaal te kennen. Een gemeenschappelijk verhaal is dus nodig, maar volledige overlapping van verhalen is geen goed idee. Er moet verschil en frictie zijn. We moeten niet steeds op zoek naar nieuwe verhalen, we moeten nieuwe betekenissen zoeken in dezelfde verhalen. Als kinderen zich leren uitdrukken, zullen ze later beter verbinden. Woorden zijn essentieel zoals voeding dat is. Taal kan dat onzegbare wel omweven. Maar taal lijkt te verdwijnen. Alles wordt kort: reclame, Twitter, sms. Zulke korte verhalen van mensen zijn te broos, te ontoereikend. Er is te weinig houvast voor scharnieren, en de boel dreigt te barsten. Als de woorden je niet gegeven zijn, is het moeilijker om duurzaamheid te creëren. Zonder woorden wordt de wereld erg eenzaam. Een geslaagde therapie eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Partners met een problematische relatie komen naar de therapeut voor antwoorden. Het is een moeilijk en paradoxaal vak, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de liefde zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. Zij ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard om te leven.</small>|DIRK DE WACHTER<ref>Dirk de Wachter. ''Liefde. Een onmogelijk verlangen?'' Lannoo, Tielt, 2014.De laatste zinnen zijn ook op maatschappelijk niveau te lezen: een maatschappij die slaagt eindigt met: 'We begrijpen onszelf en de ander niet, en dat is boeiend.' Wie de geschiedenis wil begrijpen raadpleegt de historicus voor antwoorden. Geschiedenis is moeilijk en paradoxaal, want het ultieme antwoord is dat er geen antwoord is. De hoogtechnologische beschaving maakt ons wijs dat we zelfs de geschiedenis zullen begrijpen, helemaal binnen twintig of dertig of honderd jaar. Dat is volstrekt niet waar, per definitie. De geschiedenis ontsnapt altijd aan ons begripsvermogen. Gelukkig maar. Dat maakt haar de moeite waard ze te beleven.</ref>}} . . = ''Einde van een tijdperk'' van Nadav Eyal = [[File:Nadav Eyal.jpg|thumb|550px|right|Nadav Asher Eyal (Hebrew: נדב אשר איל; born March 6, 1979) is een Israëlische journalist en de schrijver van ''Revolt: The Worldwide Uprising Against Globalization'' uit 2021.]] {{Citaat|<small>Het gebouw ziet eruit als zo'n typische kantoorkolos die je in elk welvarend stadscentrum kunt vinden, van Manhattan tot Londen tot Tel Aviv. De VIPS worden door een gangetje naar een kleine dienstlift gebracht, wat eigenlijk helemaal niet past bij de gelegenheid en de ambiance nog mysterieuzer maakt. De lift gaat naar beneden en de deuren onthullen de locatie waar de bijeenkomst vanavond gehouden zal worden: de wijnkelder van de familie, een geheime, zoals onze gastheer zegt. Achteraan in de ruimte is een beroemde chef-kok het diner aan het bereiden. Langs de muren, achter glas liggen flessen wijn, ingevlogen van wijngaarden over de hele wereld. De gasten - hightechondernemers, een voormalig premier, een voormalige hoge legerofficier die tegenwoordig sociaal ondernemer is, de CEO's van een aantal grote bedrijven - zijn onder de indruk, en dat zijn ze niet gauw. Iedereen daar, ja, bijna iedereen op de wereld, kent de naam van onze genereuze gastheer. Als we rond een tafel gaan zitten, kijk ik om me heen en tel ik de zeer welgestelden. Ik ben er vrij zeker van dat ik de enige ben die hiernaartoe is gereden in een Toyota Corolla met een losse bumper. Ik ben uitgenodigd om over de internationale situatie te spreken, over de globalisering en de opstand daartegen. Mijn gehoor in de uitstekend verlichte wijnkelder luistert aandachtig naar mijn verhalen over volken en bevolkingsgroepen waar de welvaart die door de huidige wereldorde is voortgebracht aan voorbij is gegaan, en over de giga technologiebedrijven die de verantwoordelijkheid voor de tekortkomingen van de wereld die zij hebben geschapen uit de weg gaan. Ik betoog dat liberale waarden op de proef worden gesteld door een heropleving van vijanden van de vooruitgang, en voer aan dat jonge mensen minder geneigd zijn te vechten voor de democratie en in plaats daarvan om radicale oplossingen vragen. De cijfers, zeg ik, laten zien dat de mensheid in het algemeen het goed doet. Waarom voelen zoveel mensen zich dan klemgezet? Ik had kunnen weten wat de reactie zou zijn. (...) . Onze royale gastheer en een of twee van zijn gasten begrijpen mijn analyse wel zo ongeveer, al onderschrijven ze hem niet. De anderen tekenen bezwaar aan. 'Het is overdreven pessimisme,' zegt een van hen opeens, en de anderen beginnen de lettergrepen te scanderen: 'Pes-si-mis-me.' (...) . Het gesprek implodeert en ontaardt in het anachronistische discours dat kenmerkend is voor mensen die zijn geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, compleet met clichés als 'vertrouwen leidt tot succes', 'zonder lef geen fortuin', 'ze worden vanzelf wijzer' en 'we kunnen niet meer terug naar de middeleeuwen.' De meesten van hen hebben geen belang bij wat ik te zeggen heb. Ze willen liever de rollen omdraaien en mij - en met mij mijn hele generatie - op het hart binden dat alles goedkomt als we maar positief denken. Het dessert wordt opgediend en maakt een eind aan het debat, of wat daarvoor door moest gaan. Het is niet moeilijk mijn analyse beleefd af te wijzen als de toekomst van je kinderen is veiliggesteld met obligaties zonder al te veel risico. (...) . Het is alleen zo dat als de superrijken ergens over inzitten, ze zich in een cellofaanachtige verpakking hullen die knispert van optimisme. De middenklasse reageert veel eenvoudiger: met verontwaardiging.'</small>|NADAV EYAL<ref>NADAV EYAL, Vertaald door AUKE LEISTRA & ATTY MENSINGA. ''Revolte. De wereldwijde opstand tegen globalisering, ''Arbeiderspers, Antwerpen, 2021, p. 11-13.</ref>}} . . = Sociaal-agogisch werkers? Dat zijn tuinlui = [[Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|thumb|550px|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) was een Nederlands schrijver, vertaler en polemist. In 1990 schreef hij ter gelegenheid van de [[Huizingalezing]] de tekst 'Over de noodzaak van tuinieren.']] . [https://www.youtube.com/watch?v=S22xeq8xxFQ ♣ '''FILM, Il faut cultiver notre jardin.'''] . {{Citaat|Uitgaande van het kleinere [...] ben ik, u zult het moeten toegeven, inderdaad op het grotere gekomen, op het àl te grote misschien. Toch heb ik [...] bij deze rondgang de beroemdste zin over tuinen nog niet genoemd. Het is, uiteraard, de slotzin van Voltaires Candide. Na de ontmaskering van utopieën, ideologieën en het streven naar het paradijs op aarde als gevaarlijke illusies besluit het boek met: 'Dat hebt u voortreffelijk gezegd', antwoordde Candide, 'maar laten wij onze tuin bewerken' Il faut cultiver notre jardin... Pangloss heeft Candide er dan al op gewezen dat we daarmee terug zijn bij het begin, bij de Hof van Eden, waarin God de mensen zette 'om die te bebouwen en die te bewaren'. Dat lijkt ironisch, maar misschien ook weer niet zo ironisch voor de schrijver van wie ook de zo vaak geciteerde zin afkomstig is dat, als God niet bestond, de mens Hem zou moeten uitvinden - een zin waarvan Voltaire moest bekennen dat hij er, al was hij zelden tevreden over zijn zinnen, een vaderlijke genegenheid voor koesterde. Maar het gaat Voltaire natuurlijk om het bebouwen van de tuin als een nuchtere bescherming tegen verveling, zonde en zorgen, als een remedie tegen het onverbeterlijk geredekavel over oorzaken en gevolgen, dat wil zeggen over zaken waarbij men er beter het zwijgen toedoet, en als een activiteit die (Voltaire zou anders Voltaire niet zijn) vrucht en dus winst oplevert. Een beetje losgewenteld uit de context zouden we het Il faut cultiver notre jardin... in onze tijd nog kunnen opvatten als een aansporing om de parameters van onze omheinde ruimte - van ons huis, onze verantwoordelijkheden, onze vriendschappen - te kennen, omdat deze gegevens - al zijn het nog zulke gemeenplaatsen - binnen de onafzienbare ruimte van de wildernis, de jacht, de vlucht, de vrije keus, de valse alibi's, het als-God-willen-zijn, nu eenmaal onze tuin verbeelden. Nu eenmaal onze tuin zijn. Een sociaal symbool dus. Geen streven in de eerste plaats naar een paradijs of het radeloos doorvorsen van een labyrint: Il faut cultiver notre jardin... Geen tuin van week mededogen en bemoeizuchtig begrip, van filantropie en socialisme, maar een tuin waarin elk moment de bloemen kunnen opbloeien van Narcissus, Hyacinthus, Adonis, Crocus die allen ooit mensen waren.|GERRIT KOMRIJ<ref>GERRIT KOMRIJ. ''Over de noodzaak van tuinieren. Huizinga-lezing 1990,'' Amsterdam, Bert Bakker, 1991.</ref>}} . [[Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg|thumb|550px|De oude tuinman van Emile Claus (1849-1924)]] . Deze cursus vergeleek de tuin met 'de maatschappij' sedert de sedentatie. De tuin die door zijn ommuurde ruimte veiligheid en welzijn kon scheppen, en tegelijk in- en uitsluiting betekende. Onwelzijn, onveiligheid dus. Dit spanningsveld is het domein van de tuinman, de tuinlieden: zij bepalen wie er in komt en niet, zij bepalen de infrastructuur, zij bepalen het samenleven, wat men veilig vindt en wat niet. Tuinlieden nemen vele rollen op zich: die van hulpverlener (het ondersteunen van planten, het afdekken, het watergeven als een plant het niet alleen aankan), die van cultureel werker (die nadenkt over ontspanning, het toeven), de veiligheidsregisseur (die de tuintaken op elkaar afstemt: sproeien, snoeien, maaien, zaaien, paden onderhouden...), de preventiewerker (hoe voorkom je ongedierte en schimmels op de planten), die van beleidsmedewerker (die vooruitkijkt in de tijd en achteruitblikt: wat liep fout, wat doen we volgend jaar anders). Tuinieren is het doorlopen van een cyclus: zoeken, proberen, testen, werken, evalueren, bijsturen... Soms dient het wat strenger als er bezoek komt: juryleden beoordelen de tuin op gekende en ongekende kenmerken. De kennis van planten, de vaardigheid van het kweken en het respect als attitude. Dit zit allemaal vervat in dit schilderij van [[Emile Claus]]: het respect, de wijsheid, de ongedwongenheid, de sociale aanvoelen, de geborgenheid. En bij momenten: het oproepen tot actie, weerbaarheid en emancipatie. Kortom, het gaat om een sociaal beroep. De vakken ‘Evoluties in het veiligheidsdenken’ en ‘Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief’ tonen hoe welzijn en haar bedreigingen evolueren op sociaal economisch, mentaal-cultureel en politiek-institutioneel vlak. Of het nu gaat over het welzijns- of veiligheidsparadigma bij de Perzen, de Romeinen, die in het Frankrijk van Lodewijk XIV of die in het internettijdperk, steeds berusten ze op vier interagerende B’s: '''b'''escherming en '''b'''edreiging, '''b'''etrouwbaarheid en '''b'''emiddeling. Bescherming betreft de organisatie van het samenleven en het overleven en hoe dat in stand te houden met grensbeveiliging en demografie, stadshygiëne, architectuur, belasting en arbeid, energie & voedsel, technologie en verkeer, de rol van de staat, de politiek en spionage, militaire strategie, straf en discipline. Hier tegenover staan bedreigingen: het klimaat, de schaarste, middelengebruik, alcoholisme, maffia, drugshandel, verzet, privémilities, oproer, crisis, ziekte, hekserij, een holocaust, identiteitsfraude, oorlog door vijandige krijgers en hun wapentechnologie… Omdat bescherming en bedreiging subjectieve begrippen zijn, verwijst de cursus naar verhalen over (on)betrouwbare informatie: propaganda, ideologie, taal, macht en radicalisering. Bemiddeling tenslotte zoekt hierin evenwichten via onderhandeling, dialoog en diplomatie. . . = Veiligheid en welzijn verhouden zich = [[File:Candide1759.jpg|thumb|550px|right|Voltaire, een pseudoniem voor François Marie Arouet (1694-1778) schrijft eind jaren vijftig het achttiende-eeuwse meesterwerk van de Franse literatuur. In een maand tijd zijn zesduizend exemplaren verkocht, Voltaire ziet zijn werk twintig keer in herdruk. Zijn satire op utopische ideologieën maakt in één zin komaf met het optimisme en het pessimisme.]] Wat een maatschappij als dreigend of als welzijn ervaart, verandert. Tot de jaren tachtig van de vorige eeuw is onveiligheid synoniem voor een criminele inbreuk, wat de strafwet beschrijft en een politionele aanpak (eerste dimensie). Het welzijnswerk kende een inbedding in een verzuilde politieke structuur waarbij katholieken, socialisten en liberalen achtereenvolgens andere klemtonen legden of gevoeligheden naar voor schoven. Solidariteit, gelijkheid en vrijheid omkaderden het welzijnsbegrip met een democratische oorsprong (tweede dimensie). Incidenten zoals het Heizeldrama en de zwarte zondagen, criminele groepen zoals de Bende van Nijvel en de CCC, onveiligheidsgevoelens, overlast en verstoringen in de leefbaarheid hebben het welzijns- en veiligheidsperspectief sindsdien verbreed. De klemtoon kwam te liggen op partners: buurtwerkers, justitie, lokale besturen... samenwerking dus. . . = De derde dimensie = . En opnieuw, de cyclus herhaalt zicht: optimisme en pessimisme. Recente gebeurtenissen – de aanslagen in Zaventem (2016), de corona-pandemie (2020) en de overstromingen in de Vesdervallei (2021) – gaven welzijn en crisisdreigingen een derde dimensie: de zelfredzaamheid van burgers is niet langer te negeren. De realisaties en de ambities van de bachelor in de maatschappelijke veiligheid en de sociaal werker evolueren mee met de noden van het moment en de tijdsgeest. Eigentijdse evidenties doorprikken met kritische en historische reflecties – door het gesprek met mensen die welzijns- en veiligheidsproblemen in een recent verleden als anders hebben ervaren of de confrontatie met documenten uit een veel verder verleden - tonen dat de werkelijkheid vele lagen kent. Zonder filosofische en historische, zonder psychologische en sociologische achtergronden blijven deze beroepen een onsamenhangend amalgaam, solitair aankijkend tegen uitdagingen. Dé werkelijkheid is natuurlijk onbestaande, het is een geïnterpreteerde projectie van wat op ons afkomt: kennis, inzichten, wijsheden, vaardigheden, attitudes… in een framing. De vraag is niet wat de werkelijkheid precies is, maar wie de beeldvorming bepaalt en het zijn hand zet. Wie vaste waarheden en bevestiging zoekt, zal in het werkveld van de maatschappelijke veiligheid of het welzijnswerk geen geschikte plek vinden. Deze opleidingen, hun studenten en de samenleving zijn in een constante staat van zelfonderzoek. Definitief welzijn of absolute veiligheid bestaan alleen in een totalitair denken. De corebusiness van de BaMV’er of de BaSW’er is zijn en haar rol in een democratische samenleving. Veiligheid en welzijn zijn geen thematische momentopnames, ze zijn een veelomvattende werkmethode in evolutie met een schier oneindig aantal beroepen. . . = Il faut cultiver notre jardin = . Toen Voltaire de destructie van Lissabon zag na een aardbeving en een tsunami, sloeg hij aan het schrijven en produceerde zijn bekendste werk: ‘Candine ou l’optimisme’ vertelt de wereldreis van een jongeman op zoek naar de waarheid. Voltaires hoofdpersonage Candide groeit op in een kasteelomgeving die vol is van Gottfried Wilhelm (von) Leibniz (1646-1716), de gedachte te leven in de best mogelijke wereld, een idee dat Voltaire lang genegen is. Twintig jaar voor Candide, in 1738 stelt hij in zijn ‘Elementen van Newtons filosofie’ dat ‘wat slecht is ten opzichte van u, goed is in de algemene ordening.’ Zijn minnares, Emilie du Châtelet (1706-1749) die hij ontmoet na zijn Londense ballingschap, is een aanhangster van Leibniz optimisme. In 1759 neemt Voltaire dit gedachtengoed op de korrel met de creatie van dokter Pangloss, een man die alle (pan) talen (gloss) spreekt. Pangloss is gespecialiseerd in de 'cosmolonozelogie' en relativeert, negeert of redeneert alle wereldse ellende weg. In een adellijk decor, het aards paradijs onderwijst deze kamergeleerde de naïeve Candide en de bloedmooie Cunégonde, de dochter van de baron. Ze leren dat alles een nobel doel dient: benen passen in broekspijpen, daarom dragen mensen broeken, een neus is voorbestemd om een bril te dragen, daarom draagt iedereen een bril… Als Pangloss een dienstmeid onderwijst in de experimentele biologie is Cunegonde er de getuige van. . Voltaire zet het zo in scène: ‘Toen Cunegonde op een dag een wandelingetje maakte bij het kasteel onder een groepje bomen, ‘het park’ genoemd, zag zij hoe doctor Pangloss tussen de struiken een experimentele biologieles gaf aan het kamermeisje van haar moeder, een knappe, leergierige brunette. Aangezien freule Cunegonde aanleg had voor de exacte vakken, bleef ze ademloos kijken naar de proefnemingen (...). Zij zag wat de voldoende reden van de geleerde was, begreep de gevolgen en de oorzaken, en opgewonden keerde ze huiswaarts, peinzend en vol verlangen om ook zo geleerd te worden, en ze dacht eraan dat zij weleens de voldoende reden van de jonge Candide kon worden en hij van haar.’ . In alle naïviteit bootsen Cunegonde en Candide de biologieles van hun leermeester na, tot woede van de baron, die hen betrapt en Candide uit het paradijs verstoot. Candides zwerftocht doet hem mondjesmaat ontwaken: niet iedereen heeft het beste met elkaar voor, zo leert hij. Hij ontmoet Pangloss en samen reizen ze de wereld af. Ze zien oorlogsgeweld en religieuze radicalisering, ze zien de destructie onder de indianengroepen na de komst van de conquistadores, ze zien slavernij, ze zien het verwoeste landschap in Lissabon, geteisterd door een aardbeving, een tsunami en brand. De ramp van Lissabon in 1755 en het begin van de Zevenjarige Oorlog een klein jaar later, zorgen voor een wending in het denken van Voltaire. In 1756 herinnert niets nog aan zijn ooit optimistische ideeënwereld. ‘Bijna de hele geschiedenis is een opeenvolging van nutteloze wreedheden’ noteert hij met een ganzenveer in zijn ‘Essai sur les moeurs et l'esprit des nations.’ De ongeziene aardbeving op 1 november 1755 kostte zestigduizend levens en veroorzaakte de complete destructie van Lissabon en haar omgeving. De willekeur over leven en dood beïnvloedt niet alleen Voltaires gedachten, elke Verlichtingsfilosoof debatteert over het fatalisme en het kwaad. Heel Europa snelt Portugal ter hulp. Als Voltaire zijn Candide in 1759 publiceert is hij nog radicaler en rekent hij bijna persoonlijk af met Leibniz. Na dertig hoofdstukken vol satirisch schrijven en ellende houdt Pangloss voet bij stuk en zijn ongebreidelde optimisme. Het lukt hem niet zichzelf tegen te spreken: ‘Leibnitz kan geen ongelijk hebben’ roept hij uit. Cunegonde is al haar jeugdige schoonheid verloren en huwt Candide. Niemand is gelukkig. Een derwisj geeft raad: vraag niet waarom god de mens ongelukkig maakt, een kapitein vraagt evenmin of de muizen in het schip gelukkig zijn. Een oude Turk is wijzer. Hij raadt het gezelschap aan te werken. Werken verdrijft verveling, ondeugd en armoede. De beroemde zin 'Il faut cultiver notre jardin' die Candide op het einde van het verhaal formuleert is er de samenvatting van en een aansporing om niet bij de pakken te blijven zitten, te doen wat mogelijk is en dat zo dichtbij als mogelijk: in de tuin. Op zich een bizarre keuze. Voltaire kon evengoed schrijven 'als iedereen voor zijn deur veegt, dan is de straat netjes.' Of: wie het kleine niet eert, is het grote niet weert. . Begin bij jezelf, alleen zo kan je een betere wereld realiseren. Hij doet het niet en grijpt naar een metafoor waar weinig filosofische interesse voor bestaat: die van het plantenrijk en het tuinieren. Filosofen hadden nooit veel belangstelling voor het plantenrijk. Zelfs de tegenpolen Hegel en Schopenhauer zijn het wat planten betreft met elkaar eens. Als vanouds plaatsen ze die op de laagste plaats in de rangorde van alle leven. Alleen stenen zijn dommer. Alleen door komaf te maken met dit soort pretentie, is onze soort te redden. . . = De wereld zonder ons = . Alan Weisman ondernam een hypothetisch onderzoek: hoe ziet de wereld eruit na het afsterven van de mens?<ref>ALAN WEISMAN, vertaald door Peter Diderich. ''De wereld zonder ons''. Atlas, Amsterdam, 2007.</ref> Zo eindigt deze cursus niet in een theorie, een ideologie of een utopie. Ze eindigt in een opdracht. Omdat welzijn nooit definitief bereikt en veiligheid nooit absoluut gegarandeerd is, vraagt elke samenleving om een permanente democratische oefening in kritische reflectie, verantwoord handelen en collectieve zorg voor het samenleven. In een tijd waarin complotdenken, algoritmische beïnvloeding en ideologische vereenvoudiging nadrukkelijk aanwezig zijn, is die opdracht elk jaar indringender. Zoals in de film [https://www.youtube.com/watch?v=bd_5HcTujfc Bugonia] blijkt het grootste gevaar soms niet de vermeende bedreiging. Het onvermogen om onderscheid te maken tussen werkelijkheid, interpretatie en waanbeeld is tegenwoordig hét euvel! '''Welzijnsveiligheid''', is een nieuw woord (!) dat in dit besluit ontstaat. Het is de voortdurende praktijk van kritisch denken, dialoog en gezamenlijk tuinieren in een samenleving die nooit af is. . . = Kijken = . <gallery> File:Anuna_De_Wever.jpg|Anuna De Wever: optimistisch? File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg|Donderdag 24 01 2019, Brussel File:Bosbrossers1.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers2.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers3.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers4.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers5.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Bosbrossers6.jpg|Zondag 27.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel File:Klimaatmars31012019a.jpg|Donderdag 31.01.2019, Brussel Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|Pepinster na de overstroming van de Vesder en de Hoëgne, 2021 Bestand:Flamersheim,_Aufräumen_nach_dem_Hochwasser_Juli_2021-2623.jpg|Opruimen in Flamersheim,2021 Bestand:Hochwasser_in_Kordel_01.jpg|Overstromingen_in_Europa_in_juli_2021|Ondergelopen dorp Kordel,2021 Bestand:Hochwasser_Altenahr_Kreuzberg.jpg|Hoog water in Kreuzberg,2021 Bestand:Hochwasser_in_Altenahr_Altenburg.jpg|Verwoeste spoorbrug bij Altenahr, 2021 Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg|Overstroming van de Geul in Valkenburg </gallery> . . = Examen = . == A-Vragen == V&S.Leg uit: Antropceen, Holoceen, IJstijd, Atoombom, Gwynne Dyer, Dirk Draulans, Ludo De Witte, Ignaas Devisch, Thierry Baudet, Narcist, Dirk De Wachter, Edward Hopper, Gerrit Komrij, Huizingalezing, Over de noodzaak van tuinieren, Nadav Eyval, Il faut cultiver notre jardin, Voltaire, Candide, Emile Claus, De oude tuinman, La Boverie. . . == B-Vragen == . * V&S.Wat bedoelt Voltaire met 'Il faut cultiver notre jardin?' en waaruit is deze zin afkomstig? Waarom is de metafoor van de tuin doorheen deze cursus zo belangrijk? . * Welk tuintype kan je bedenken en uitwerken voor de periode 1989-2020? . . == C-Vragen == . V&S_Wat bedoelt Ignaac Devisch als hij het volgende schrijft. Werk uit met voorbeelden uit zijn eigen tekst en maak linken naar de vorige cursusdelen. 'Wie iedereen wil meekrijgen in het verhaal van de democratie, moet inspanningen leveren. Daarbij hoort een brede definitie van cultuur, zodat elkeen zich erin herkent. Bij wijze van boutade: Rome is niet op één dag gebouwd, maar die praalwagen evenmin. Als cultuur draait rond de confrontatie met het andere dan jezelf, waarom gebruiken we die aanpak niet voor zaken binnen de eigen gemeenschap? De keuze is helder: willen we ons beter wapenen om de farce van een figuur zoals Baudet in te zien nog voor die een rol van betekenis kan spelen of zullen we na de volgende verkiezingen opnieuw vol ongeloof de resultaten aanschouwen? Om het tij te keren, moeten we veel en veel meer cultuur in stelling brengen. En geduld en luisterbereidheid. Liefst nu, want de tijd dringt.' . . == D-Vragen == . <gallery widths="160" heights="140"> Bestand:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg File:Ignaas_devisch_2016.jpg File:Edward_hopper_chop_suey.jpg Bestand:Gerit_komrij_676.jpg Bestand:Emile_Claus_(1849-1924)_De_oude_tuinman_-_La_Boverie_Luik_23-08-2018.jpg File:Anuna_De_Wever.jpg File:School_strike_for_Climate_Brussels_24_January_2019.jpg File:Klimaatmars31012019.jpg Bestand:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg Bestand:Geul-overstroming_juli_2021_(55).jpg </gallery> . . . 2w20f1babgdwnbhksgbmcz1sprunoss 0 46793 429518 2026-09-09T13:03:02Z Cyclop1954 29801 Nieuwe pagina aangemaakt met 'Boreas is de Griekse god van de noordenwind. De moderne benaming voor het poollicht is direct afgeleid van zijn naam: "aurora borealis" = noorderlicht). "Borealis" is niet een Griekse naam maar de gelatiniseerde vorm ervan. Boreas (Βορέας) is een van de Anemoi (windgoden) in de Griekse mythologie, samen met Notos (zuid), Zephyros (west) en Euros (oost). Hij wordt beschreven als zoon van Astraeus (sterrengod) en Eos (dageraad). Hij staat bekend als gewel…' 429518 wikitext text/x-wiki Boreas is de Griekse god van de noordenwind. De moderne benaming voor het poollicht is direct afgeleid van zijn naam: "aurora borealis" = noorderlicht). "Borealis" is niet een Griekse naam maar de gelatiniseerde vorm ervan. Boreas (Βορέας) is een van de Anemoi (windgoden) in de Griekse mythologie, samen met Notos (zuid), Zephyros (west) en Euros (oost). Hij wordt beschreven als zoon van Astraeus (sterrengod) en Eos (dageraad). Hij staat bekend als gewelddadig, koud en ongetemd — net als de winterse, noordelijke wind. De bekendste mythe over hem is dat hij de Atheense prinses Oreithyia , een dochter van de Atheense koning Erechtheus, ontvoerde toen zij danste aan de oevers van de rivier "de Ilissus" door haar te omhullen met een wolk en zo te vervoeren naar Thracië. Hij kreeg met haar 2 dochters en 2 zonen onder wie Zetes en Calaïs (de "Boreaden"), die meevoeren met de Argonauten. De Atheners vereerden hem als bondgenoot na de Perzische oorlogen, omdat een noordenwind (die zij aan Boreas toeschreven) Perzische schepen zou hebben vernietigd bij Artemisium (480 v.Chr.) wat een Atheens-gekleurd beeld geeft van Boreas' rol. Hij wordt vaak afgebeeld als een gebaarde, gevleugelde man met wapperend haar/gewaad, soms met slangenstaarten in plaats van benen in archaïsche kunst. De precieze cultus-praktijken rond Boreas zijn fragmentarisch overgeleverd; veel komt voort uit literaire bronnen zoals Herodotos, Hesiodos en Ovidius. In de Romeinse mythologie is zijn equivalent Aquilo (of Aquilon), met deels overlappende maar niet identieke connotaties. Sommige moderne interpretaties zien de windgoden vooral als personificaties van meteorologische/agrarische kennis eerder dan als "actief aanbeden" goden in de klassieke zin — dit is deels interpretatiekwestie, geen vaststaand feit. '''Hyperborea''' "Hyperborea" (Ὑπερβόρεοι, Hyperboreoi) betekent letterlijk "zij die voorbij/boven Boreas wonen" — van hyper (voorbij, boven) + Boreas. De naam van het mythische volk/land (vergelijkbaar met Atlantis, maar ouder) is dus direct afgeleid van de windgod. De onderliggende gedachte is dat Boreas de noordenwind personifieerde. Dus moesten de Hyperboreërs een volk zijn dat achter/voorbij de bron van die noordenwind leefde — in een land waar de noordenwind niet kon komen, wat in het Griekse denken correleerde met een mild, paradijselijk klimaat. Hyperborea wordt in bronnen als Herodotos, Pindaros en Hecataeus van Abdera beschreven als een gelukzalig land voorbij de Rifeïsche bergen, geassocieerd met de verering van Apollo (die er volgens de mythe elk jaar naartoe reisde of vandaan kwam). De Hyperboreërs worden in de originele Griekse mythologie beschreven als een gelukzalig, langlevend volk, verering van Apollo, ziekte- en oorlogsvrij, wonend "voorbij de noordenwind." Sommige bronnen vergelijken hen qua uiterlijk met de Arimaspi: blond haar, licht haar en ogen. Waar Hyperborea "in werkelijkheid" zou liggen (als er al een reëel geografisch referent was) is onopgelost en wordt zeer verschillend gegokt: Groenland, Scandinavië, het noorden van Rusland, de Baltische regio, of puur mythisch/utopisch zonder reëel referent. Of de Griekse geografische verbeelding hier voortbouwde op reizigersverhalen (handelscontacten, barnsteenroute) dan wel puur literair-mythologisch construeerde, is onder classici omstreden. Sommige onderzoekers zien Hyperborea vooral als een utopisch topos (vergelijkbaar met "het Elysium" of "de Eilanden der Gelukzaligen") waarbij de Boreas-link vooral een handige mythologische kapstok is, niet een serieuze geografische claim. Latere (post-klassieke, esoterische en 19e/20e-eeuwse occulte) tradities hebben Hyperborea losgekoppeld van Boreas en er allerlei speculatieve — soms ideologisch beladen — theorieën aan opgehangen (bv. als "oorsprongsland" van beschaving). 10dn5obsfzu44btbox4a3qr1p9kvmc6 0 46794 429563 2026-09-09T18:01:38Z Benedict Wydooghe 14251 Benedict Wydooghe heeft pagina [[Welzijnenveiligheid]] hernoemd naar [[Welzijnenveiligheid/Deel0]] 429563 wikitext text/x-wiki #DOORVERWIJZING [[Welzijnenveiligheid/Deel0]] 15gkcuce7u65dzdg3dnzy7125mr9y9x 429564 429563 2026-09-09T18:03:08Z Benedict Wydooghe 14251 Doorverwijzing naar [[Welzijnenveiligheid/Deel0]] verwijderd 429564 wikitext text/x-wiki = Welzijn en veiligheid = . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . elznoxs9dvncpn2l6efb1uw8wptud09 429565 429564 2026-09-09T18:07:12Z Benedict Wydooghe 14251 /* Welzijn en veiligheid */ 429565 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Spoken van geweld, veiligheid en risico, controle & technologie'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} 2z1853fz6pbnqzi1e5ew3rhwwg7oabc 429566 429565 2026-09-09T18:08:33Z Benedict Wydooghe 14251 429566 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 invulling van de 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK I: [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} ccj9wcy9ia5o20uh42ntx0oxuklg0cj 429567 429566 2026-09-09T18:09:29Z Benedict Wydooghe 14251 429567 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 invulling van de 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK I: . [[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: . [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} ohntzwlb2hfk03dtk6hox1w90xlmpqm 429568 429567 2026-09-09T18:09:57Z Benedict Wydooghe 14251 429568 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 invulling van de 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II: . [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III: [[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV: [[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} f0l1q2i4pizcbpc8bijhal44jm7td5w 429571 429568 2026-09-09T18:13:02Z Benedict Wydooghe 14251 429571 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 invulling van de 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|(...)]]] . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . '''HOOFDSTUK II:''' . [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} 4yquv43r3c7pq84lx0idc9pdon186j1 429572 429571 2026-09-09T18:15:15Z Benedict Wydooghe 14251 429572 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 invulling van de 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|(...)]]] . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} mnw6eqpba07y19ny2qk16dpzulhpkrh 429573 429572 2026-09-09T18:17:40Z Benedict Wydooghe 14251 429573 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'.'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} l8cwahrgpvp5qq18hiughfyveze9qno 429574 429573 2026-09-09T18:18:04Z Benedict Wydooghe 14251 429574 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'.'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . [[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} cstmtaad7ags1nwck7avkfj42dlapw4 429575 429574 2026-09-09T18:19:09Z Benedict Wydooghe 14251 429575 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid'.'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} glm6wcy2yih4bm0l0rdxxys5s1xhvli 429576 429575 2026-09-09T18:20:49Z Benedict Wydooghe 14251 429576 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid''' OOK WEL: DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING .'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} nhzz9szda10olwquwf91th6o64crz2c 429577 429576 2026-09-09T18:22:21Z Benedict Wydooghe 14251 429577 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid''' <br> '''SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING .'''</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} b39eweb7l2169sx63261yz9qxq6iab1 429578 429577 2026-09-09T18:22:55Z Benedict Wydooghe 14251 429578 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid''' SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING.</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">Benedict Wydooghe</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} tcc2ea1rlx3p2a1wu2jwcibuh4ruyh7 429579 429578 2026-09-09T18:23:38Z Benedict Wydooghe 14251 429579 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid''' SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">'''Benedict Wydooghe'''</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} 99idu33xr3zd7hbjleuemb7wzkpgoti 429583 429579 2026-09-09T18:31:01Z Benedict Wydooghe 14251 429583 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid' ''' SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">'''Benedict Wydooghe'''</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''HOOFDSTUK 0:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} rtffa9zgf6v1ate7tt07jikdn7mz0lz 429584 429583 2026-09-09T18:32:14Z Benedict Wydooghe 14251 429584 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid' ''' SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">'''Benedict Wydooghe'''</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''INLEIDING''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''HOOFDSTUK IX (Besluit): [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} gbopdfbmlwf2f3gm11yg1dshr0byfex 429585 429584 2026-09-09T18:32:52Z Benedict Wydooghe 14251 429585 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid' ''' SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING</div> <br> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">'''Benedict Wydooghe'''</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''INLEIDING''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''BESLUITEND: [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} 56mb1xsqr0fxmilz1qc5b757s4hnf19 429623 429585 2026-09-10T05:44:16Z Benedict Wydooghe 14251 429623 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid' '''</div> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING</div> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">'''Benedict Wydooghe'''</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''INLEIDING''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''BESLUITEND: [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} ena1l95wavjze1pvxrc8xepyzwsxt3k 429624 429623 2026-09-10T05:44:40Z Benedict Wydooghe 14251 429624 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 330%;">'''Welzijn, veiligheid & solidariteit'''</div> <br> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 200%;">'''Een 2.0 interpretatie van 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid' '''</div> <div align="center" style="font-size: 200%;">IN DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING</div> <br> <br> <div align="center" style="font-size: 130%;">'''Benedict Wydooghe'''</div> <br> <br> <br> <div style="border: 1px solid blue; padding: 2em; text-align: center;"> . . '''INLEIDING''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel0|Beginnersperikelen]]''' . . '''HOOFDSTUK I:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel1|Historische modellen, besef en denkrichtingen]]''' . . '''HOOFDSTUK II:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel2|Van nomade tot nederzetting]]''' . . '''HOOFDSTUK III:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel3|Oudheid en Romeinen]]''' . . '''HOOFDSTUK IV:''' . '''[[Welzijnenveiligheid/Deel4|Middeleeuwen]]''' . . '''HOOFDSTUK V: 1500-1800''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel5a|Renaissance, Humanisme en Barok]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel5b|Verlichting]]''' . . '''HOOFDSTUK VI: 1789-1890''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel6a|De Franse Revolutie, 1789-1815]] . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel6b|De Belgische Revolutie, 1815-1830]] . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel6c|De Industriële Revolutie, 1770-1890]] . . '''HOOFDSTUK VII: 1890-1918''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel7a|Fin de siècle, 1890-1914]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel7b|Wereldbrand, 1914-1918]]''' . . '''HOOFDSTUK VIII: 1919-2022''' . * '''Deel 1. [[Welzijnenveiligheid/Deel8a|Het interbellum, 1919-1939]]''' . * '''Deel 2. [[Welzijnenveiligheid/Deel8b|Tweede Wereldoorlog, 1939-1945]]''' . * '''Deel 3. [[Welzijnenveiligheid/Deel8c|Koude oorlog, 1945-1989]]''' . * '''Deel 4. [[Welzijnenveiligheid/Deel8d|De risicomaatschappij, 1990-2020]]''' . . '''BESLUITEND: [[Welzijnenveiligheid/Deel9|Achteruitkijken naar de toekomst, 2020-2040]]''' . . {{Boek}} {{Fase|4}} m87uu1hfd9204i6698kspyhspahllas 4 46795 429580 2026-09-09T18:25:04Z Benedict Wydooghe 14251 Nieuwe pagina aangemaakt met '__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__ {{Infobox <!-- Titel van het boek -->| titel = {{SUBPAGENAME}} <!-- Kies: 0, 25, 50, 75 of 100 (%) -->| voortgang = 0 <!-- Revisiedatum -->| datum = <!-- Boekenplank -->| boekenplank = <!-- Naslag, Instructie, Hobby, Handboek -->| boekentype = <!-- VWO, HBO, WO, Junior, etc -->| niveau = <!-- laag,…' 429580 wikitext text/x-wiki __EXPECTUNUSEDTEMPLATE__ {{Infobox <!-- Titel van het boek -->| titel = {{SUBPAGENAME}} <!-- Kies: 0, 25, 50, 75 of 100 (%) -->| voortgang = 0 <!-- Revisiedatum -->| datum = <!-- Boekenplank -->| boekenplank = <!-- Naslag, Instructie, Hobby, Handboek -->| boekentype = <!-- VWO, HBO, WO, Junior, etc -->| niveau = <!-- laag, middel, hoog -->| activiteit = <!-- Datum eerste edit DD-MM-YY -->| startdatum = <!-- zonder "Gebruiker:" Naam/Nick -->| redacteur = <!-- Gebruiker:Auteur 1|Auteur 1... -->| auteurs = [[Gebruiker: <naam 1> | <naam 2> ]] <!-- per auteur, komma's er tussen --> <!-- korte beschrijving -->| beschrijving = <!-- info over boek, geen inhoud -->| opmerkingen = <!-- Doelstellingen, * voor elk punt -->| doelstelling = <!-- Bronnen -->| bronnen = <!-- benodigde voorkennis, * voor elk punt -->| voorkennis = <!-- Uitstapniveau - * voor elk punt -->| uitstapniveau = <!-- Links naar niet-inhoud-hfdstn -->| infolinks = <!-- laatste controle DD-MM-YYYY -->| laatstecontrole = <!-- laatste toevoeging DD-MM-YYYY -->| toevoeging = <!-- Boek 1, etc -->| gerelateerd = <!-- projectpagina -->| projectpagina = [[Overleg:{{SUBPAGENAME}}]] <!-- licentie -->| licentie = <!-- Kleine afbeelding (< 100x100) -->| thumb = <!-- Grote afbeelding als een cover -->| afbeelding = <!-- autom. als boek en titel gelijk -->| PDF = <!-- autom. voor "Boek/Printversie" -->| printversie = <!-- departement invullen -->| departement = <!-- -->| categorie = <!-- -->| categorie twee = <!-- WSBN invullen -->| WSBN = }} hxysgw0acvhqk1tcc78erqqnp04pt23 429581 429580 2026-09-09T18:27:16Z Benedict Wydooghe 14251 429581 wikitext text/x-wiki __EXPECTUNUSEDTEMPLATE__ {{Infobox <!-- Titel van het boek -->| DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING {{SUBPAGENAME}} <!-- Kies: 0, 25, 50, 75 of 100 (%) -->| voortgang = 0 <!-- Revisiedatum -->| datum = <!-- Boekenplank -->| boekenplank = <!-- Naslag, Instructie, Hobby, Handboek -->| boekentype = Naslag <!-- VWO, HBO, WO, Junior, etc -->| niveau = <!-- laag, middel, hoog -->| activiteit = <!-- Datum eerste edit DD-MM-YY -->| startdatum = <!-- zonder "Gebruiker:" Naam/Nick -->| redacteur = <!-- Gebruiker:Auteur 1|Auteur 1... -->| auteurs = [[Benedict Wydooghe]] <!-- per auteur, komma's er tussen --> <!-- korte beschrijving -->| beschrijving = <!-- info over boek, geen inhoud -->| opmerkingen = <!-- Doelstellingen, * voor elk punt -->| doelstelling = <!-- Bronnen -->| bronnen = <!-- benodigde voorkennis, * voor elk punt -->| voorkennis = <!-- Uitstapniveau - * voor elk punt -->| uitstapniveau = <!-- Links naar niet-inhoud-hfdstn -->| infolinks = <!-- laatste controle DD-MM-YYYY -->| laatstecontrole = <!-- laatste toevoeging DD-MM-YYYY -->| toevoeging = <!-- Boek 1, etc -->| gerelateerd = <!-- projectpagina -->| projectpagina = [[Overleg:{{SUBPAGENAME}}]] <!-- licentie -->| licentie = <!-- Kleine afbeelding (< 100x100) -->| thumb = Bestand:Nikolaos_Gyzis_-_Historia.jpg <!-- Grote afbeelding als een cover -->| afbeelding = <!-- autom. als boek en titel gelijk -->| PDF = <!-- autom. voor "Boek/Printversie" -->| printversie = <!-- departement invullen -->| departement = <!-- -->| categorie = <!-- -->| categorie twee = <!-- WSBN invullen -->| WSBN = }} en79bt7qnjw3z2afe04hnhnmcub6qvk 429582 429581 2026-09-09T18:28:26Z Benedict Wydooghe 14251 429582 wikitext text/x-wiki {{Infobox <!-- Titel van het boek -->| DE SCHEMERZONE TUSSEN WAARHEID, LEUGEN & HERINNERING <!-- Kies: 0, 25, 50, 75 of 100 (%) -->| voortgang = 0 <!-- Revisiedatum -->| datum = <!-- Boekenplank -->| boekenplank = <!-- Naslag, Instructie, Hobby, Handboek -->| boekentype = Naslag <!-- VWO, HBO, WO, Junior, etc -->| niveau = <!-- laag, middel, hoog -->| activiteit = <!-- Datum eerste edit DD-MM-YY -->| startdatum = <!-- zonder "Gebruiker:" Naam/Nick -->| redacteur = <!-- Gebruiker:Auteur 1|Auteur 1... -->| auteurs = Benedict Wydooghe <!-- korte beschrijving -->| beschrijving = <!-- info over boek, geen inhoud -->| opmerkingen = <!-- Doelstellingen, * voor elk punt -->| doelstelling = <!-- Bronnen -->| bronnen = <!-- benodigde voorkennis, * voor elk punt -->| voorkennis = <!-- Uitstapniveau - * voor elk punt -->| uitstapniveau = <!-- Links naar niet-inhoud-hfdstn -->| infolinks = <!-- laatste controle DD-MM-YYYY -->| laatstecontrole = <!-- laatste toevoeging DD-MM-YYYY -->| toevoeging = <!-- Boek 1, etc -->| gerelateerd = <!-- projectpagina -->| projectpagina = [[Overleg:{{SUBPAGENAME}}]] <!-- licentie -->| licentie = <!-- Kleine afbeelding (< 100x100) -->| thumb = Bestand:Nikolaos_Gyzis_-_Historia.jpg <!-- Grote afbeelding als een cover -->| afbeelding = <!-- autom. als boek en titel gelijk -->| PDF = <!-- autom. voor "Boek/Printversie" -->| printversie = <!-- departement invullen -->| departement = <!-- -->| categorie = <!-- -->| categorie twee = <!-- WSBN invullen -->| WSBN = }} h617v35zyycz8bn7hv42a4diwqt97v4