Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 10 1832 429865 429245 2026-09-21T06:04:24Z JopkeB 18060 429865 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[Afbeelding:P linguistics.svg|30px]]<span style="font-size: large;">'''[[Boekenplank:Taal en letterkunde|4. Taal- en letterkunde]]'''</span></div> '''{{Aut|41. Linguïstiek}}'''<br> [[Een vreemde taal leren]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Portaal:Thematisch opgezette woordenboeken]]{{100%|Datum=Volgens infobox}}<br> '''{{Aut|42. Taalcursus}}'''<br> ''421. natuurlijke taal'': [[Afrikaans]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Italiaans]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nieuwgrieks]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''422. klassieke taal'': [[Latijn]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''423. kunsttaal'': [[Esperanto]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Quenya]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Tengwar]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Toki Pona]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> ''424. dialect'': [[Kemzieks woordenboek]]{{75%|Datum=2 september 2022}}<br> '''{{Aut|44. Literatuurstudie}}'''<br> [[Amerikaanse literatuur]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Engelse literatuur]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Ernest Hemingway]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Franse literatuurgeschiedenis]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Gedichten uit de wereldliteratuur]] {{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Gothic novel]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Jane Austen]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nederlandse literatuur in de middeleeuwen]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Nederlandse literatuurgeschiedenis]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Paradise Lost van John Milton]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} - [[Shakespeares sonnetten]]{{75%|Datum=Volgens infobox}} - [[Wereldliteratuur]]{{75%|Datum=Volgens infobox}}<br> '''{{Aut|45. Taalbeheersing}}''' [[Van Idee tot Publicatie]]{{100%|Datum=Volgens infobox}} <noinclude> [[Categorie:Sjablonen hoofdpagina]] </noinclude> 8cckq3owb75ijeqjj0nwc55c3t51wt4 10 6445 429864 429660 2026-09-21T06:00:11Z JopkeB 18060 Gedichten uit de wereldliteratuur verwijderd omdat die ook al in de linkerkolom staat 429864 wikitext text/x-wiki <!-- NIEUWE BOEKEN op ALFABET invoegen - Zet er het VOORTGANGSSJABLOON en de DATUM bij (bijvoorbeeld 0, 25, of 50%|Datum=01 maart 2010). De bedoeling is de laatst eraan gewerkte datum. Dat hoeft niet elke keer, maar is wel handig om te zien DAT er nog steeds aan gewerkt wordt. Boeken die voor 75% of meer 'af' zijn verplaatsen naar de kolom 'Wiki Boeken'--> <h3>'''Lijst van wikiboeken die voor minder dan 75% klaar zijn. Uw goede aanvullingen zijn welkom. (In de linkerkolom staan boeken die al verder zijn.)'''</h3> <div class="plainlinks" style="margin-bottom: 0.6em;">''Voeg als u een nieuw boek begint de titel aan deze lijst toe: [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Sjabloon:Gestarte_boeken&action=edit klik hier.]''</div> '''A''' [[Abstracte algebra]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Portaal:Allochtone talen in Nederland]]{{0%|Datum=19 oktober 2005}} - [[Amélie Nothomb]]{{50%|Datum=19 augustus 2017}} - [[Analyse]]{{50%|Datum=14 februari 2010}} - [[Anaximander over de natuur]]{{25%|Datum=29 maart 2010}} - [[Aquaristiek]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Archeologie]]{{0%|Datum=24 april 2010}} - [[Arduino]]{{0%|Datum=30 juli 2013}} - [[Astronomisch woordenboek]]{{0%|Datum=26 juli 2010}} - [[Atlas van Europa]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} <br> '''B''' [[Basiskennis chemie]]{{0%|Datum=06 september 2014}} - [[Basisstructuur van de kosmos]]{{25%|Datum=3 september 2010}} - [[Bekende filosofen uit de geschiedenis]]{{25%|Datum=17 maart 2016}} - [[Belgische Franstalige literatuur]]{{25%|Datum=1 december 2019}} - [[Beroemde jazzmuzikanten]]{{25%|Datum=28 augustus 2010}} - - [[Biochemie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Biologie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Bitcoin voor beginners]]{{25%|Datum=20 februari 2018}} <br> '''C''' [[Catalaans]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Chemie Centraal]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Chemisch rekenen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Cascading Style Sheets|CSS]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Chillipepers.nl]]{{0%|Datum=13 juni 2011}} - [[Computernetwerken]]{{25%|Datum=10 dec 2010}} - [[Computerspellen]]{{25%|Datum=Volgens infobox}} - [[Computersystemen]]{{25%|Datum=23 november 2012}} - [[Cursusboek Marifonie]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Cursus noten lezen]]{{25%|Datum=12 december 2013}} <br> '''D''' [[Dammen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Datacommunicatie in informatica]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Decamerone]]{{50%|Datum=21 augustus 2011}} - [[Deens]]{{50%|Datum=25 september 2006}} - [[Portaal:Dierengids|Dierengids]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Dominobouwen]]{{25%|Datum=29 maart 2010}} - [[Duits]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Dwengo]]{{25%|Datum=6 december 2012}} <br> '''E''' [[EHBO]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Elektriciteit]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Elektronica]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Engels]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Etiquette voor het internationaal zakendoen|Etiquette voor het internationaal zakendoen]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Evolutie]]{{50%|Datum=23 mei 2025}} <br> '''F''' [[Farmacologie]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Filmmontage]]{{0%|Datum=3 juni 2010}} - [[Fourieranalyse]]{{25%|Datum=14 februari 2010}} - [[Frans]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Fries]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Wikibooks:Fysica|Fysica (project onderwijs)]]{{25%|Datum=14 februari 2010}} <br> '''G''' [[Gebruik van de opdrachtprompt]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Geheimschrift]]{{0%|Datum=8 maart 2010}} - [[Gender en diversiteit]]{{25%|Datum=20 juni 2005}} - [[Geneeskunde]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Genieten van Seks]]{{50%|Datum=23 oktober 2015}} - [[Georges Simenon]]{{25%|Datum=8 september 2016}} - [[Gitaar]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Gotisch]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Griekse mythologie]]{{25%|Datum=21 september 2008}} - [[Gronings]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''H''' [[Handboek practica onderwijs|Handboek practicaonderwijs]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Handige Harry]]{{50%|Datum= 29 september 2008}} - [[Hengelsport]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Heraclitus over de natuur]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} [[Hermetische kabbala]]{{50%|Datum=24 augustus 2010}} - [[Houtzaagmolens praktijkhandboek]]{{25%|Datum=31 oktober 2010}} - [[HTML]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Victor Hugo]]{{25%|Datum=7 juli 2024}} <br> '''I''' [[Ido]]{{25%}} - [[Inleiding Oude en Nieuwe Testament]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[In mensentaal]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''J''' [[Jazz standards]]{{25%|Datum=30 augustus 2010}} - <br> '''K''' [[Kaartspel|Kaartspelen]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Kantoorsoftware]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Kennisbank keramiek]]{{25%|Datum=27 april 2019}} - [[Koningen aan de Nijl]]{{25%|Datum=9 juli 2006}} - [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Kunstgeschiedenis]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''L''' [[Latijn (scholierenversie)]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Leerboek Wikipedia]]{{25%|Datum=24 april 2011}} - [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]]{{50%|Datum=23 augustus 2017}} - [[Litouws]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''M''' [[Maatschappijleer]]{{50%|Datum=23 augustus 2017}} - [[Magische wetenschap|Magische wetenschappen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Manifest van de angst]]{{50%|Datum=9 december 2011}} - [[Mechanica van materialen]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Melkwinning]]{{25%|Datum=9 juni 2010}} - [[Meten en onzekerheid]]{{25%|Datum=15 februari 2011}} - [[Mineralen verzamelen]]{{25%|Datum=18 december 2007}} - [[Modelspoorwegbouw]]{{25%|Datum=22 maart 2009}} <br> '''N''' [[Nederlands]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Nederlandse geschiedenis]]{{50%|Datum=20 juni 2005}} - [[Nederlandse jazz]]{{50%|Datum=28 augustus 2010}} - [[Netwerken]]{{25%|Datum=Volgens infobox}} [[Noors]]{{25%|Datum=4 april 2013}} <br> '''O''' [[Omrekenen van eenheden]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Onderwijs in relatie tot P2P]]{{50%|Datum=23 september 2014}} - [[Ontdekkingsreizen]]{{0%|Datum=23 april 2017}} - [[Ontwerp en bouw een besturingssysteem]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[OpenOffice.org]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[OpenStreetMap]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Oracle]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Organische chemie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Oudgrieks]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Over beroemde personen]]{{25%|Datum=16 februari 2010}}- [[Opfriscursus literatuur]]{{25%|Datum=23 augustus 2010}} <br> '''P''' [[Papiamento]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Periodiek systeem]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Personenzorg I]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Perzisch]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Pinnacle Studio]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Edgar Allan Poe]] - {{25%|Datum=14 juli 2024}} [[Pools]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Portugees]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Programmeren, de basis]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C++]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C Sharp|Programmeren in C#]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in COBOL]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Java]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in JavaScript]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[ Programmeren in Just Basic]]{{25%|Datum=4 augustus 2012}} - [[Programmeren in Pascal]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Python]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Ruby]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in VB & VBA]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in x86 assembler]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''R''' [[Religieus woordenboek]]{{25%|Datum=19 januari 2011}} - [[Roemeens]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Russisch]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''S''' [[Saterfries]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Scheepsstabiliteit]]{{0%|Datum=06 augustus 2011}} - [[Scheikunde]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Scheikunde Opgaven]]{{50%|Datum=Volgens infobox}} - [[Schrijven]]{{50%|Datum=10-04-2026}} - [[Shakespeares toneelstukken]]{{25%|Datum=16 april 2017}} - [[Shakespeare van A tot Z]]{{25%|Datum=11 november 2021}} - [[Sindarijns]]{{50%|Datum= 13 aug 2010}} - [[Sloveens]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Songbook]]{{0%|Datum=16 juli 2015}} - [[Spaans]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Sterkteleer]]{{50%|Datum=20 juli 2010}} - [[Sterren kijken]]{{25%|Datum=11 december 2013}} [[Sxrivniskookn|Sxrivniskookn (Schrijven voor sociaal agogisch werkers)]]{{25%|Datum=9 september 2026}} <br> '''T''' [[Tekstverwerking]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Toetsenbank]]{{25%|Datum=30 september 2006}} - [[Toevalsprocessen]]{{50%|Datum=22 jul 2011}} - [[Trucs met de diabolo]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Tsjechisch]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Turks]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Transfusiegeneeskunde]]{{25%|Datum=06 oktober 2011}} <br> '''V''' [[Verteltechnieken]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Vietnamees]]{{25%|Datum=4 november 2010}} <br> '''W''' [[Welsh]]{{50%|Datum=20 augustus 2010}} - [[Werken met MKVToolnix]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[West-Vlaams]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[William Wordsworth]]{{25%|Datum=14 november 2019}} - [[Windows]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Woordenboek&nbsp;literatuur]]{{25%|Datum=12 feb 2018}} <br> '''Z''' [[Zeeuws]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Zeilen met een open kielboot op Gooi- en Eemmeer]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Zweeds]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <noinclude>[[Categorie:Sjablonen hoofdpagina]]</noinclude> 788thsp8ila9x0sfa4xwxslw9qtf5ts 0 8785 429863 391288 2026-09-21T05:30:27Z JopkeB 18060 Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof ipv Weglatingsteken ivm samenvoeging 429863 wikitext text/x-wiki [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Eerste hulp bij Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Eerste hulp bij Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands|Keer terug naar het hoofdmenu door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> ==Eerste hulp== * [[Nederlands/Werkwoorden/Regeltjes voor dt|Regeltjes voor dt]] * [[Nederlands/Open lettergreep|Open lettergreep]] * [[Nederlands/Spelling/Tussen-n|Tussen-n]] * [[Nederlands/Spelling/Trema|Trema]] * [[Nederlands/Spelling/Accentteken|Accentteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof|Apostrof of weglatingsteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Liggend streepje|Liggend streepje]] <br> * [[Nederlands/Ei of ij|Ei of ij]] * [[Nederlands/Au of ou|Au of ou]] * [[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Hen, hun of zij|Hen, hun of zij]] * [[Nederlands/Zij of zei|Zij of zei]] * [[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Jou of jouw|Jou of jouw]] * [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Kennen of kunnen|Kennen of kunnen]] * [[Nederlands/Grammatica/Voegwoorden/Als of dan|Als of dan]] * [[Nederlands/Grammatica/Voegwoorden/Als, wanneer of indien|Als, wanneer of indien]] * [[Nederlands/Nog of noch|Nog of noch]] * [[Nederlands/C of k|C of k]] * [[Nederlands/Qu of kw|Qu of kw]] * [[Nederlands/Spelling/Alle of allen|Alle of allen]] {{Sub}} 2poq4mxx7yfu23c7rvrv93ax6z11sgf 0 8786 429875 391289 2026-09-21T08:57:36Z JopkeB 18060 /* Taalstudie */ Toevoegingen 429875 wikitext text/x-wiki [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Taalstudie Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Taalstudie Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands|Keer terug naar het hoofdmenu door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> ==Taalstudie== * [[Nederlands/Spelling/Het alfabet|Het alfabet]] * [[Nederlands/Grammatica/Zinsontleding|Zinsontleding]] (hoofdwerk), [[Nederlands/Zinsontleding|Zinsontleding]] (beginnetje Leerstof 2de graad TSO in het volwassenen onderwijs module 1) * [[Nederlands/Grammatica/Woordontleding|Woordontleding]] ** [[Nederlands/Grammatica/Voornaamwoorden|Voornaamwoorden]] *** [[Nederlands/Grammatica/Wederkerige voornaamwoorden|Wederkerige voornaamwoorden]] *** [[Nederlands/Grammatica/Aanwijzende voornaamwoorden|Aanwijzende voornaamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden|Zelfstandige naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden|Bijvoeglijke naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lidwoorden|Lidwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Voegwoorden|Voegwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden|Werkwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijwoorden|Bijwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Telwoorden|Telwoorden]] * [[Nederlands/Meervoud|Meervoud]] * [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Vervoeging|Vervoeging]] * [[Nederlands/Gebruik van tijden|Gebruik van tijden]] * [[Nederlands/Trappen van vergelijking|Trappen van vergelijking]] * [[Nederlands/Spelling/Hoofdletter|Hoofdletters]] * [[Nederlands/Interpunctie|Interpunctie]] <br> * [[Nederlands/Uitspraak en klemtoon|Uitspraak en klemtoon]] * [[Nederlands/Etymologie|Etymologie]] * [[Nederlands/Correspondentie|Correspondentie]] * [[Nederlands/Uitdrukkingen en gezegden|Uitdrukkingen en gezegden]] {{Sub}} duyzh59ljnkg3i7xbslvdxmkckqpyg1 429882 429875 2026-09-21T11:26:24Z JopkeB 18060 Meer toevoegingen en een enkele correctie 429882 wikitext text/x-wiki [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Taalstudie Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Taalstudie Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands|Keer terug naar het hoofdmenu door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> ==Taalstudie== * [[Nederlands/Spelling/Het alfabet|Het alfabet]] * [[Nederlands/Grammatica/Zinsontleding|Zinsontleding]] (hoofdwerk), [[Nederlands/Zinsontleding|Zinsontleding]] (beginnetje Leerstof 2de graad TSO in het volwassenen onderwijs module 1) * [[Nederlands/Grammatica/Woordontleding|Woordontleding]] - zie vooralsnog {{Wp|Ontleding (grammatica)}} ** [[Nederlands/Grammatica/Voornaamwoorden|Voornaamwoorden]] *** [[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden|Persoonlijke voornaamwoorden]] *** [[Nederlands/Grammatica/Wederkerige voornaamwoorden|Wederkerige voornaamwoorden]] *** [[Nederlands/Grammatica/Wederkerende voornaamwoorden|Wederkerende voornaamwoorden]] - zie vooralsnog {{Wp|Wederkerend voornaamwoord}} *** [[Nederlands/Grammatica/Aanwijzende voornaamwoorden|Aanwijzende voornaamwoorden]] *** [[Nederlands/Grammatica/Betrekkelijke voornaamwoorden|Betrekkelijke voornaamwoorden]] - zie vooralsnog {{Wp|Betrekkelijk voornaamwoord}} ** [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden|Zelfstandige naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden|Bijvoeglijke naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lidwoorden|Lidwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Voegwoorden|Voegwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden|Werkwoorden]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Samengestelde werkwoorden|Samengestelde werkwoorden]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Uitgangen|Uitgangen]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Vervoeging|Vervoeging]] ***[[Nederlands/Werkwoorden/Regeltjes voor dt|Regeltjes voor dt]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/'t Kofschip|'t Kofschip]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Werkwoord naar functie in de zin|Werkwoord naar functie in de zin]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Gezegde|Gezegde]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden|Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden]] ***[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Kennen of kunnen|Kennen of kunnen]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijwoorden|Bijwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Telwoorden|Telwoorden]] - zie vooralsnog {{Wp|Telwoord}} * [[Nederlands/Meervoud|Meervoud]] - zie vooralsnog {{Wp|Meervoud (Nederlands)}} * [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Vervoeging|Vervoeging]] * [[Nederlands/Gebruik van tijden|Gebruik van tijden]] - zie vooralsnog {{Wp|Werkwoordstijd}} * [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden/Trappen van vergelijking|Trappen van vergelijking]] * [[Nederlands/Spelling/Hoofdletter|Hoofdletters]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie|Interpunctie]] <br> * [[Nederlands/Uitspraak en klemtoon|Uitspraak en klemtoon]] * [[Nederlands/Etymologie|Etymologie]] - zie vooralsnog {{Wp|Etymologie}} (over de herkomst van woorden) * [[Nederlands/Correspondentie|Correspondentie]] - zie het hoofdstuk [[Schrijven/Brieven|Brieven]] in het Wikibook Schrijven * [[Nederlands/Uitdrukkingen en gezegden|Uitdrukkingen en gezegden]] - zie vooralsnog {{Wp|Categorie:Uitdrukking in het Nederlands}} {{Sub}} j1lfrw5gdbn4kshgc5yk63zzhbuu2q0 0 8788 429859 391291 2026-09-21T05:08:14Z JopkeB 18060 Inhoud overgeveld naar [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof]] omdat er veel overlap was. Hier: Redirect 429859 wikitext text/x-wiki '''Zie het hoofdstuk [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof]].''' 0r50lzmybb585phwnemhkjcgi9z3mew 0 8885 429843 427099 2026-09-20T14:18:32Z JopkeB 18060 /* Als */ Zo groen als gras - ander soort vergelijking (kwalitatief, niet kwantitatief) 429843 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} [[Afbeelding:Plume pen w.svg|left|50px|Eerste hulp bij Nederlands]][[Afbeelding:Plume pen w.svg|right|50px|Eerste hulp bij Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands/Eerste hulp|Keer terug naar het menu "Eerste hulp" door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> Op deze pagina bespreken we enkel <b>dan</b> en <b>als</b> indien ze in een vergelijking gebruikt worden. :''Dan'' heeft ook nog de betekenis ''in de toekomst, vervolgens'' : ''hij gaat eerst naar huis en '''dan''' komt hij naar ons toe'' :''als'' heeft ook de betekenis van een voegwoord, deze laatste betekenis vind je op de pagina [[Nederlands/Grammatica/Voegwoorden/Als, wanneer of indien|Als, wanneer of indien]]. == Dan == ''Dan'' wordt gebruikt na een vergrotende trap. Het stelt een ongelijkheid vast. ;Voorbeelden * Zij is groter dan hij. * Dit boek is dikker dan dat boek. == Als == ''Als'' wordt gebruikt als bij vergelijking een gelijkheid geconstateerd wordt. Het woord ''als'' volgt vaak op woorden als ''zoveel'', ''even'', ''zo'' en ''zozeer''. ;Voorbeelden * Zij is even groot als hij. * Dit boek heeft evenveel <!--ik neem aan dat dit bedoeld wordt-->pagina's als dat boek. * Mijn huis is drie maal zo groot als dat van jou. * Zo groen als gras. ;Let op! In zinnen als ''Mijn huis is drie maal zo groot als dat van jou'' lijkt ''als'' niet correct (er wordt immers een ongelijkheid vastgesteld) en zijn sommigen geneigd ''dan'' te schrijven. ''Als'' is echter wel juist. Bepalend is namelijk de vergelijking ''zo groot als dat van jou''; de vermenigvuldiging (''driemaal'') komt pas daarna aan de orde. == Persoonlijk voornaamwoord == Vaak worden fouten gemaakt in de correcte verbuiging van een persoonlijk voornaamwoord na een vergelijking. Een handige truc voor het vinden van de correcte verbuiging, is het zinsdeel na het voegwoord van vergelijking (''als'' of ''dan'') te verlengen tot het een hele zin is en het persoonlijk voornaamwoord de rol toe te bedelen die het in deze verlengde zin krijgt. ;Voorbeelden * '''correct:''' Zij is groter dan ik (ben). * '''incorrect:''' Zij is groter dan mij (is). ;Let op! Vaak is het mogelijk verschillende verbuigingen van het persoonlijk voornaamwoord te gebruiken, maar de zin krijgt hierdoor een andere betekenis! * Zij vindt hem liever dan mij. (Ze vindt mij dus minder lief.) * Zij vindt hem liever dan ik. (Ik mag hem niet zo graag.) {{Sub}} [[Categorie:Grammatica]] o3pydp6ewogn3qzb186dy2689uf8036 0 9440 429866 391304 2026-09-21T06:16:16Z JopkeB 18060 Zie ook 429866 wikitext text/x-wiki [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Extra Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Poëzie]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands|Keer terug naar het hoofdmenu door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> ==Poëzie== * [[Nederlands/Rijm|Rijm]] * [[Nederlands/Stijlfiguren|Stijlfiguren]] * [[Nederlands/Dichtvormen|Dichtvormen]] * [[Nederlands/Dichterlijke vrijheid|Dichterlijke vrijheid]] Zie ook [[:Categorie:Nederlandse gedichten]] {{GFDL-oud}} {{Sub}} ky0mqg55gyjxytfk2vlyfnc11ur1fxv 429868 429866 2026-09-21T06:29:57Z JopkeB 18060 {{GFDL-oud}} verwijderd; deze pagina bevat geen tekst, alleen een korte opsomming; daarmee is geen creativiteit gemoeid en valt dus niet onder het Auteursrecht 429868 wikitext text/x-wiki [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Extra Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Poëzie]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands|Keer terug naar het hoofdmenu door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> ==Poëzie== * [[Nederlands/Rijm|Rijm]] * [[Nederlands/Stijlfiguren|Stijlfiguren]] * [[Nederlands/Dichtvormen|Dichtvormen]] * [[Nederlands/Dichterlijke vrijheid|Dichterlijke vrijheid]] Zie ook [[:Categorie:Nederlandse gedichten]] {{Sub}} 0rz6qeo4zgikqk73frnbn5g1wbkt6tw 429869 429868 2026-09-21T06:43:02Z JopkeB 18060 Link naar Wikipedia 429869 wikitext text/x-wiki [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Extra Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Poëzie]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands|Keer terug naar het hoofdmenu door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> ==Poëzie== * [[Nederlands/Rijm|Rijm]] * [[Nederlands/Stijlfiguren|Stijlfiguren]] * [[Nederlands/Dichtvormen|Dichtvormen]] * [[Nederlands/Dichterlijke vrijheid|Dichterlijke vrijheid]] - zie vooralsnog {{Wp|Artistieke vrijheid#Dichterlijke vrijheid|Dichterlijke vrijheid}} (die overigens niet alleen voor dichters geldt) Zie ook [[:Categorie:Nederlandse gedichten]] {{Sub}} 4489gcbtz85rolgi5rhpoz0t2ezz5bh 0 9441 429867 391305 2026-09-21T06:19:27Z JopkeB 18060 Link naar Gedicht#Dichtvormen uit Wikipedia 429867 wikitext text/x-wiki [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Eerste hulp bij Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Eerste hulp bij Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands/Poëzie|Keer terug naar het menu "Poëzie" door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> Poëzie (een ''gedicht'') is een (literaire) tekst (zowel geschreven als gesproken) in versvorm. De vorm is dus belangrijk. Tot de vorm kunnen onder andere klank, rijmschema's, traditionele stijlfiguren, het enjambement, strofes, beeldspraak, metrum, ritme en typografie behoren. Het is echter niet noodzakelijk dat al deze elementen in een gedicht terug te vinden zijn. Een gedicht hoeft niet te rijmen, hoeft zich niet te bedienen van een vast metrum of schema om een gedicht te zijn, enzovoort. Het gedicht wordt vaak onderscheiden van proza, omdat gedichten traditioneel in versvorm worden geschreven en dus geen doorlopende tekst zijn. Er zijn echter wel zogenaamde prozagedichten en sommige gedichten bevatten stukken prozatekst. In zijn algemeenheid is poëzie o.a. daarom het een moeilijk definieerbaar en moeilijk af te bakenen genre. Ook over de inhoud van gedichten valt weinig algemeens te zeggen. Een gedicht kan emoties, toestanden, gebeurtenissen, processen, ideeën, waarnemingen, taal enz. oproepen, beschrijven, bevatten en/of problematiseren. De inhoud is in elk geval irrelevant om te bepalen of iets al dan niet een gedicht is, al kan ze wel een bepalende factor zijn voor het bepalen van het soort gedicht een bepaalde tekst is. De lengte van gedichten is zeer variabel, er zijn gedichten die uit slechts 1 woord bestaan, maar er bestaan net zo goed gedichten van honderden bladzijden lang. Toch kan gezegd worden dat het gemiddelde gedicht niet langer is dan één bladzijde uit een dichtbundel. Sommige gedichten maken deel uit van een cyclus. De schrijver van gedichten wordt dichter genoemd. ==Dichtvormen== Zie vooralsnog voor de inhoud: {{Wp|Gedicht#Dichtvormen|Dichtvormen}} ===Volgens doel=== {| |- | *[[atonale poëzie]] *[[ballade]] of romance *[[burleske]] *[[cadavre exquis]] *[[cantilene]] *[[concrete poëzie]] *[[copla]] *[[dierdicht]] *[[dithyrambe]] *[[drinklied]] *[[elegie]] (klaagdicht) *[[epigram]] (puntdicht, sneldicht) *[[epode (gedicht)|epode]] *[[grafschrift]] (epitaaf) *[[groteske]] *[[hymne]] *[[klankdicht]] *[[leerdicht]] | *[[light verse]] *[[lijkdicht]] *[[madrigaal]] *[[nonsenspoëzie]] *[[ode]] (lofdicht, lofzang) *[[pastorale]] (herdersdicht, ecloge, idylle) *[[palinodie]] *[[poesiealbum]]gedicht *[[poésie pure]] *[[raadsel]]rijm *[[ready-made]] *romance zie: [[ballade]] *[[satire]] (hekeldicht, spotdicht) *[[sinterklaasgedicht]] *[[Poetry Slam|slamgedicht]] *[[villanella]] *[[vocalise]] *[[zwanenzang (gedicht)|zwanenzang]] |} ===Volgens vorm=== {| |- | *[[160-je]] *[[abecedarium]] *[[acrostichon]] (naamdicht, lettervers) *[[aforisme]] *[[aldicht]] *[[blank vers]] *[[clerihew]] * <div class="UitklapFrame"> <div class="UitklapHead">elfje</div> <div class="UitklapContent"> Een ''elfje'' is een gedicht(je) van elf woorden, verdeeld over 5 regels. :water<br>wie gaat<br>ik ben eerst<br>wat is het lekker<br>vakantie De eerste regel heeft een woord, de tweede twee enz. De vijfde regel heeft weer een woord en bevat een samenvatting van het geheel. Een elfje is dus een woordentellend vers. Met het schrijven van elfjes worden (jonge) kinderen gestimuleerd gedichten te schrijven en te lezen. Nog wat extra uitleg: *De vorm is: 1 woord; 2 woorden; 3 woorden; 4 woorden en weer 1 woord. *Het aantal lettergrepen is onbelangrijk en speelt absoluut géén rol. *Vaak hebben het eerste en het laatste woord ófwel een paradoxale betekenis, ófwel heeft het ene veel met het andere te maken. Het is dus moeilijk - maar niet onmogelijk - een elfje te maken dat begint met ‘vreugde’ en eindigt met ‘voetbal’, omdat het ene zo onvatbaar is en het ander materieel, tastbaar. *Het laatste vers (= dus één woord) is de ‘bom’, waarmee je a.h.w. zegt: “juist ja!” Je kunt die bom een beetje vergelijken met de ‘chute’ of ‘wending’ in andere dichtvormen. *Elke regel staat op zichzelf, apart - je mag één of meer zinnen dus per se niet in stukken kappen. *Hoewel niet verplicht, is het aan te bevelen de lengte van de woorden zó te kiezen dat er ook optisch een mooi geheel ontstaat. <div class="UitklapEind"></div></div></div> *[[figuurgedicht]] *[[haiku]] (senryu, tanka, waka) *[[jaardicht]] (getalvers, tijdvers, carnacioen) *[[keerdicht]] | *[[limerick (dichtvorm)|limerick]] *[[ollekebolleke (dichtvorm)|ollekebolleke]] *[[parlando|poésie parlante]] *[[prozagedicht]] (proëzie) *[[rapsodie]] *[[referein]] (stokvers) *[[retrograde]] (kreeftdicht) *[[rondo (dicht- en muziekvorm)|rondeel]] (rondo) *[[snelsonnet]] *[[sonnet]] (klinkdicht) *[[tautogram]] *[[vrij vers]] |} ===Volgens aantal regels=== *[[distichon]] (2 regels) *[[terzine]] (3 regels) *[[kwatrijn]] (4 regels) *[[stanza]] (5 of meer regels) *[[kwintijn]] (5 regels met bepaald rijmschema) *[[sextet]] (6 regels) ===Volgens maat=== {| width = "50%" |- !align = "left"|Soorten [[versvoet]] !align = "left"|Aantal versvoeten |- |valign = "top"| * [[anapest]] * [[dactylus]] * [[jambe]] * [[spondee]] * [[trochee]] * [[amfybraches]] |valign = "top"| * [[monometer]] * [[dimeter]] * [[trimeter]] * [[tetrameter]] * [[pentameter]] * [[hexameter]], [[alexandrijn]] * [[heptameter]] * [[octameter]] |} ==Onderdelen== * [[versvoet]] * [[vers (gedicht)|vers]] (versregel) * [[strofe]] (couplet) * [[refrein]] {{Sub}} 6t749ml309hy8t88x9tecdr1m5x4try 0 10771 429871 422768 2026-09-21T07:04:35Z JopkeB 18060 Kleine letters 429871 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Het alfabet dat gebruikt wordt voor de officiële Nederlandse spelling is afgeleid van het Latijnse alfabet. Officieel heeft het 26 letters: <div style="text-align: center;">''' A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z '''</div> <div style="text-align: center;">''' a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z '''</div> ==Bijzonderheden== In de Nederlandse spelling wordt ook gebruikgemaakt van klinkers met trema's of accenten en, in het geval van leenwoorden, van letters met andere diakritische tekens. Deze worden niet als aparte letters maar als vormvarianten van de gewone 26 letters van het alfabet beschouwd. Een c met een cedille bijvoorbeeld staat in een alfabetische lijst bij de c. Over de status van de lange ij bestaat onenigheid: * Het is eigenlijk geen letter, maar een lettercombinatie van i en j (zoals ei gevormd wordt door e en i), hoewel lang niet iedereen het hierover eens is.&nbsp;<ref>https://taalunieversum.org/taal/advies/vraag/1194/</ref> * Officieel gezien is de 25e letter de Griekse y, maar zeer vaak wordt deze, al dan niet in de losse uitspraak, vervangen door de ij. * Soms, bijvoorbeeld in het Nederlands telefoonalfabet, wordt de ij ook aan het alfabet toegevoegd als een 25e letter, vóór de y, waardoor de z de 27e letter wordt: <div style="text-align: center;">''' A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X IJ Y Z''' </div> {{Appendix}} {{Sub}} pv5pux1maf1ndg5tvi78gavkusvnui7 0 12718 429872 422762 2026-09-21T08:30:39Z JopkeB 18060 Vervolg 429872 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}}(Leerstof 2de graad TSO in het volwassenen onderwijs module 1) '''1. Zinnen in stukjes.''' :'''Zinsdelen herkennen.''' ::Als we iemand iets willen vertellen, door iets op papier of op de pc te zetten, dan kunnen we dit niet zonder 'ons verhaal' in deeltjes te knippen. Geen enkele lezer is in staat één lange informatiestroom zonder pauzes te lezen. Daarom delen we 'ons verhaal' op in stukjes. We plaatsen een punt, vraagteken of uitroepingsteken achter zo een stukje. Zo een afgerond stukje noemen we een '''zin'''. ::Vb. Ik ga elke avond om 5 uur naar huis. ::Een zin bestaat op zijn beurt uit nog kleinere stukjes. Deze stukjes vormen op zich ook een afgerond geheel. Dit noemen we een '''zinsdeel'''. Het onderstaande zinnetje bestaat uit vijf zinsdelen. ::Vb. /Ik/ga/elke avond/om 5 uur/naar huis./ ::Zoals je ziet in bovenstaande zin, kan een zinsdeel uit één woord (vb. ik) bestaan of uit meerdere woorden (vb. elke avond). ::Zinsdelen kan je herkennen door de '''verplaatsingsproef'''. Als je een woord of groep woorden gemakkelijk kan verplaatsen, dan heb je te maken met een apart zinsdeel. ::Vb. Ik ga elke avond om 5 uur naar huis. ::Verplaats het eerste woord '''ik''': ::Ga '''ik''' elke avond om 5 uur naar huis? ::Elke avond ga '''ik''' om 5 uur naar huis. ::Elke avond om 5 uur ga '''ik''' naar huis. ::'''Ik''' kan gemakkelijk verplaatst worden, '''ik''' is dus een zinsdeel. ::Verplaats het tweede woord '''ga''': ::'''Ga''' ik elke avond om 5 uur naar huis? ::Elke avond '''ga''' ik om 5 uur naar huis. ::Elke avond om 5 uur '''ga''' ik naar huis. ::'''Ga''' kan gemakkelijk verplaatst worden, '''ga''' is dus een zinsdeel. ::Verplaats het derde woord '''elke''': ::'''Elke''' ga ik avond om 5 uur naar huis. (???) ::Ik '''elke''' ga avond om 5 uur naar huis. (???) ::Ik ga avond '''elke''' om 5 uur naar huis. (???) ::'''Elke''' kan niet verplaatst worden, '''elke''' is dus géén zinsdeel (maar een zinsdeelstuk). ::Verplaats het vierde woord '''avond''': ::'''Avond''' ga ik elke om 5 uur naar huis. (???) ::Ik '''avond''' ga elke om 5 uur naar huis. (???) ::Ik ga elke om 5 uur '''avond''' naar huis. (???) ::'''Avond''' kan niet verplaatst worden, '''avond''' is dus géén zinsdeel (maar een zinsdeelstuk). ::Verplaats het derde en vierde woord samen '''elke avond''': ::'''Elke avond''' ga ik om 5 uur naar huis. ::Om 5 uur ga ik '''elke avond''' naar huis. ::Naar huis ga ik om 5 uur '''elke avond'''. ::'''Elke avond''' kan gemakkelijk verplaatst worden, '''elke avond''' is dus een zinsdeel. == Vervolg == * [[Nederlands/Grammatica/Zinsontleding]] {{Sub}} 5zrzkaxmmjsj4xizzpacta0i3yfzzyh 0 16305 429874 429786 2026-09-21T08:39:43Z JopkeB 18060 {{Niet te koppelen}} 429874 wikitext text/x-wiki {{Niet te koppelen}} <!--[[Schrijven/Recensies]] is al opgenomen in [[d:Q265158]]--> {{Index Nederlands}} Zie het hoofdstuk [[Schrijven/Recensies|Recensies]] in het Wikibook Schrijven. {{Sub}} o6ldx8hlae30bg734vw3x1k4gl1e0gf 0 18685 429876 429829 2026-09-21T09:06:42Z JopkeB 18060 Voorbeeld 429876 wikitext text/x-wiki {{Begin}} {{Index Nederlands}} Een '''afkorting''' is iedere verkorte schrijfwijze voor een woord, woordgroep, naam of andere aanduiding. In het Nederlands bestaan er talloze. Afkortingen worden in principe alleen in informele teksten gebruikt, niet in formele teksten of in teksten die voor een groot publiek bestemd zijn. Dit omdat niet iedereen de gebruikte afkortingen kent of omdat ze misverstanden kunnen oproepen (als een afkorting meerdere betekenissen heeft, zoals ''nl.'', dat ''namelijk'' en ''Nederland'' kan betekenen). Hieronder staan een klein aantal afkortingen (meestal worden ze overigens met kleine letters geschreven): * D.W.Z. = Dat wil zeggen * E.D. = En dergelijke * I.P.V. = In plaats van * JL. = Jongstleden * M.B.T. = Met betrekking tot * O.A. = Onder andere * Z.G.A.N. = Zo goed als nieuw (vaak in korte advertenties) * L.S. = Lectori Salutem (Gegroet Lezer, als onbekend is aan wie wordt geschreven) * AS. = Aanstaande * nl. = Namelijk == Links == * {{Wp|Afkorting}} - conventies over het gebruik van afkortingen * {{Wp|Lijst van afkortingen in het Nederlands}} * [https://www.vlaanderen.be/team-taaladvies/afkortingenlijst Afkortingenlijst Vlaamse overheid] {{Sub}} nxmj9om3nn6jubo7jootxugoej6om25 0 21833 429849 427114 2026-09-20T22:35:26Z JopkeB 18060 Zie verder (overgeheveld van Index Nederlands) 429849 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Bijvoeglijke naamwoorden (adjectieven) staan altijd bij een zelfstandig naamwoord (zelfst. nmw.). Ze vertellen ons iets over dat zelfst. nmw., bijvoorbeeld ''hoe'' het is, welke ''kleur'' het heeft, ... Verwar een adjectief nooit met een [[Nederlands/Grammatica/Bijwoorden|bijwoord]]! Voorbeelden van adjectieven: :*Groen, geel, appelblauwzeegroen, ... (kortom, alle kleuren zijn adjectieven); :*Groot, klein, warm, koud, .... == Vorming == === De/ het === Als er een "de" of "het" voor het zelfst. nmw. staat, zetten we altijd een -e aan het adjectief. Voorbeelden: *De ''blauwe'' fiets; *De ''mooie'' gsm; *Het ''platte'' boek; *Het ''zieke'' meisje. === Een === *Als er een "een" voor het zelfst. nmw. staat en het zelfst. nmw. heeft "de" als {{Wp|lidwoord|lidwoord}}, dan komt er een eveneens een -e bij het adjectief. Voorbeelden: :*Een ''kleine'' jongen. (''De'' jongen -> + -e); :*Een ''zwarte'' bladzijde. (''De'' bladzijde -> + -e). *Als er een "een" voor het zelfst. nmw. staat en het zelfst. nmw. heeft "het" als lidwoord, dan verandert er '''niets''' aan het adjectief. Voorbeelden: :*Een ''lelijk'' eendje. (''Het'' eendje -> niets verandert); :*Een ''lang'' woord. (''Het'' woord -> niets verandert). === Meervoud === Als het zelfst. nmw. in het meervoud staat, krijgt het adjectief '''altijd''' een -e. Voorbeelden: *''Groene'' blaadjes. (''Het'' blad); *''Sterke'' mannen. (''De'' man). -> Sowieso geen verandering. == Extra spellingsregels == '''Regel 1:''' :De ''rode'' fiets. Zoals je ziet, kunnen we niet enkel een -e achter "''rood''" zetten. Dan zouden we "de ''roode'' fiets" bekomen, en dat is incorrect. Omdat de uitspraak niet verandert als één -o- verdwijnt, moeten we er eentje weglaten. Algemeen: ook bij adjectieven schrijven we lange klinkers (/oo/, /aa/, /ee/, /uu/ ''[/ii/ komt niet voor]'') in een {{Wp|Gesloten_lettergreep|gesloten lettergreep}} dubbel en in een {{Wp|Open_lettergreep|open lettergreep}} enkel. Voorbeelden: *Rood -> de ''rode'' fiets; *Grijs -> de ''grijze'' daken. '''Regel 2:''' :Het ''grijze'' dak. Als het adjectief op een '''-s''' eindigt en je zet een -e achter het adjectief, dan verandert de '''-s''' in een '''-z'''. Voorbeelden: *Ambitieus -> het ''ambitieuze'' plan; *Mysterieus -> ''mysterieuze'' verhalen. '''Regel 3:''' :De ''creatieve'' mannen. Als het adjectief op een '''-f''' eindigt en je zet een -e achter het adjectief, dan verandert de '''-f''' in een '''-v'''. Voorbeelden: *Foutief -> het ''foutieve'' antwoord; *Lief -> een ''lieve'' jongen. '''Regel 4:''' :De ''lamme'' man. Als de laatste klinker van een adjectief een '''a''', '''e''', '''i''', '''o''' of '''u''' is en je zet een -e achter het adjectief, dan verdubbelt de laatste medeklinker van het adjectief. Als de '-m' in het vorig voorbeeld niet verdubbeld zou zijn, dan kwam de '-a' in een open {{Wp|lettergreep|lettergreep}} terecht ("de ''lame'' man"). Dit is incorrect. Voorbeelden: *Mak -> het ''makke'' paard (ipv. het ''make'' paard); *Dom -> de ''domme'' leerling (ipv. de ''dome'' leerling). '''Combinatie:''' *Draadloos -> ''draadloze'' verbinding. :#Regel 1; :#Regel 2. == Stoffen en materialen == Als het adjectief stoffen of materialen (zoals papier, lood, katoen, ...) uitdrukt, krijgt het adjectief een '''-en''' achteraan. Zet er in geen geval een '''-e''' bij. Voorbeelden: *Het ''papieren'' bootje; *''Loden'' kogels; *''Katoenen'' doeken. Sommige adjectieven die stoffen of materialen uitdrukken krijgen helemaal '''géén achtervoegsel'''. Voorbeelden: *De ''plastic'' zak; *De ''nylon'' kousen. == Zelfstandig naamwoord weglaten == Als duidelijk is waarnaar het bijvoeglijk naamwoord verwijst, kan je het zelfstandig naamwoord weglaten. Voorbeelden: *Welk boek ben je verloren? :-Ik ben het ''groene'' verloren. *Is het een ''plastic'' of ''papieren'' zak? In zo'n geval spel je het adjectief alsof het zelfst. nmw. nog steeds in de zin zou staan. *'''Het''' boek -> het ''groene'' boek -> het ''groene''; *'''Een''' zak -> Een ''plastic'' zak -> een ''plastic'' (Zie [[Nederlands/Bijvoeglijke naamwoorden|stoffen en materialen]]) == Een bijvoeglijk naamwoord nader bepalen met een zelfstandig naamwoord == Met een zelfstandig naamwoord (vaak in combinatie met een telwoord) kan een bijvoeglijk naamwoord nader bepaald of gekwantificeerd worden. Voorbeelden: * Henk is 90 kg ''zwaar''. **90 = telwoord bij kg **kg = zelfstandig naamwoord, in dit geval een eenheid (kilogram) **zwaar = bijvoeglijk naamwoord * De film is 130 minuten ''lang''. **130 = telwoord bij minuten **minuten = zelfstandig naamwoord, in dit geval een eenheid **lang = bijvoeglijk naamwoord In sommige gevallen kan deze constructie ook gebruikt worden om een persoonlijke mening te kwantificeren: * Dat spel is wel cool, maar niet ''150 euro cool''. ** "150 euro" kwantificeert "cool" (is het spel cool genoeg om 150 euro waard te zijn?) * Twee weken naar Eindhoven? Nou, Eindhoven is heel leuk, maar niet ''twee weken leuk''. ** "twee weken" kwantificeert "leuk" (is Eindhoven leuk genoeg om er voor twee weken heen te gaan?) * Een Hema-taart voor mijn bruiloft? Taarten van de Hema zijn wel lekker, maar niet trouwdag-lekker. ** "trouwdag" bepaald nader over welke mate van "lekker" het gaat (is de taart lekker genoeg om te serveren op een trouwdag?) == Zie verder == * [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden/Trappen van vergelijking|Trappen van vergelijking]] * [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden/Verbuiging|Verbuiging]] * [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden/Bijvoeglijke bepalingen|Bijvoeglijke bepalingen]] {{Sub}} [[Categorie:Grammatica]] dfudgiqnarqvinug15wgrrure43lbgn 0 21852 429878 378240 2026-09-21T10:47:42Z JopkeB 18060 /* Vorming */ 429878 wikitext text/x-wiki == Trappen van vergelijking == In het Nederlands kunnen we dingen en personen met elkaar vergelijken. Om dat te doen gebruiken we de ''trappen van vergelijking''. De trappen van vergelijking zijn vormen van [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden|bijvoeglijke naamwoorden]] of van sommige [[Nederlands/Grammatica/Bijwoorden|bijwoorden]] die gebruikt worden om eigenschappen te vergelijken. Een voorbeeld: :We beschouwen 3 boeken: #Een dik, zwart boek dat 500 pagina's telt en 700 gram weegt; #Een dun, wit boekje dat 15 pagina's telt en 25 gram weegt; #Een dik, groen boek dat 500 pagina's telt en 700 gram weegt. Met die drie boeken maken we enkele trappen van vergelijking: *''Het zwarte boek is '''even dik als''' het groene boek''; *''Het groene boek is '''zwaarder dan''' het witte boek''; *''Het witte boekje is '''het lichtste''' boek''. ''Even dik als'', ''zwaarder dan'' en ''het lichtste'' zijn de drie trappen van vergelijking die het Nederlands kent (in volgorde): '''de stellende trap''' (= de '''positief'''), '''de vergrotende trap''' (= de '''comparatief''') en '''de overtreffende trap''' (= de '''superlatief'''). == Vorming == 1) De '''positief''' ziet eruit als de standaardvorm van een woord, voorafgegaan door "''even''" of "''net zo''" en in beide gevallen gevolgd door "''als''": :*''Hij is '''even oud als''' zij''; :*''Hij weegt '''net zo veel als''' zij''. 2) De '''comparatief''' is de standaardvorm van een woord plus het achtervoegsel '''-ER'''. Na die vorm volgt "''dan''". Dat wordt dan: :*''Hij is '''ouder dan''' zij''; :*''Hij is '''zwaarder dan''' zij''. 3) Als de '''superlatief''' gevolgd wordt door het substantief waarnaar het verwijst, bestaat het uit het ''lidwoord van hetgeen waarnaar het verwijst'' en uit de standaardvorm van een woord, met het achtervoegsel '''-STE'''. Bijvoorbeeld: :*''Hij is '''de oudste''' man''; :*''Hij is '''het zwaarste''' individu''. Als de '''superlatief''' niet gevolgd wordt door het substantief waarnaar het verwijst, dan bestaat de overtreffende trap uit het lidwoord "''het''" en uit de standaardvorm van een woord, met het achtervoegsel '''-ST'''. Bijvoorbeeld: :*''Hij is '''het grootst''';'' :*''Hij is '''het oudst'''.'' {|class="wikitable" ! || stellende trap (positief) || vergrotende trap (comparatief) || overtreffende trap (superlatief) |- | || even ... als/ net zo ... als || ...er dan (bv. '''oud'''er dan) || ...ste (bv. '''de groot'''ste)/ meeste ...e (bv. meest '''ironisch'''e) |- | of || || || ...st (bv. '''het groot'''st) |} {{Sub}} 4p8ziqvo8iytp8idm2yuk83k1p12vyy 429880 429878 2026-09-21T11:08:38Z JopkeB 18060 Redirect - Content is overgeheveld naar en samengevoegd met [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden/Trappen van vergelijking]] 429880 wikitext text/x-wiki '''Zie [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden/Trappen van vergelijking]].''' i8pugaxp093m9p06k8lrrsz2mj8tqiw 429881 429880 2026-09-21T11:12:17Z JopkeB 18060 Niet te koppelen 429881 wikitext text/x-wiki {{Niet te koppelen}} <!--Redirect; is gekoppeld in [[d:Q577714]]--> '''Zie [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden/Trappen van vergelijking]].''' iahgfhzrcvzewb9dxkkm5xg64jwfmnm 0 21975 429845 429803 2026-09-20T22:06:20Z JopkeB 18060 Overgeheveld uit Index Nederlands 429845 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Het '''persoonlijk voornaamwoord''' is het voornaamwoord dat in plaats van het zelfstandig naamwoord staat. Het Nederlands kent de volgende persoonlijke voornaamwoorden: {| border="1" cellpadding="2" class="wikitable" ! colspan="2" | &nbsp; ! valign="bottom" | onderwerp ! valign="bottom" | voorwerp ! valign="bottom" | bezittelijke voornaamwoorden |- ! rowspan="2" | eerste persoon ! enkelvoud | ik ('k) || mij (me) || mijn (mijne) |- ! meervoud | wij (we) || ons || ons (onze) |- ! rowspan="2" | tweede persoon ! enkelvoud | jij (je)<br>gij (ge)<br>u<br> | jou (je)<br>u<br>u<br> | jouw (jouwe) <br>uw (uwe)<br>uw (uwe) |- ! meervoud | jullie<br>gij (ge)<br>u<br> | jullie<br>u<br>u<br> | jullie <br>uw (uwe)<br>uw (uwe)<br> |- ! rowspan="2" | derde persoon ! enkelvoud | hij (-ie)<br> zij (ze)<br>het ('t) | hem ('m)<br>haar ('r)<br>het ('t) | zijn (zijne)<br>haar (hare) <br>zijn (zijne) |- ! meervoud | zij (ze) | hun, hen, ze | hun (hunne) |} "Mijne", "Jouwe", "Uwe", "Zijne", "Hare" en "Hunne" worden op twee manieren gebruikt: * Om aan te geven dat iets van iemand is: dat is de mijne/jouwe, dat is het onze. * In een aanspreekvorm, bijvoorbeeld: Mijne heren, Uwe doorluchtige hoogheid, Zijne Majesteit, Hare Koninklijke Hoogheid. == Details == *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Ik|Ik]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Jij|Jij]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Gij|Gij]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Du|Du]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/U|U]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Hij|Hij]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Zij|Zij]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Wij|Wij]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Jullie|Jullie]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Hen|Hen]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Hun|Hun]] '''Kwesties''' *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Jou of jouw|Jou of jouw]] *[[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Hen, hun of zij|Hen, hun of zij]] {{Sub}} [[Categorie:Grammatica]] 6qw3e9fvtsb01itqcdd8vnmqftlozg0 0 25234 429842 378688 2026-09-20T14:08:58Z JopkeB 18060 Index 429842 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Op deze pagina staan voorbeelden van '''fouten in het [[Nederlands]]''' die vaak gemaakt worden in het dagelijks taalverkeer. "Fout" klinkt als een waardeoordeel en daarom wordt opgemerkt dat het hier gebruikt wordt in de betekenis: afwijkend van het geheel van afspraken dat met Standaardnederlands wordt aangeduid. De lijst is gericht op speciale gevallen (bijzondere gevallen van "fout" Nederlands). Dat wil zeggen: geen kwesties over algemene regels als d of dt, tussen-n, woordgeslacht en dergelijke. Ook gaat het niet om definitiekwesties, zoals "Holland wordt vaak voor Nederland gebruikt" of "Een epicentrum van een aardbeving ligt niet onder maar op het aardoppervlak". Ten slotte worden ''fouten'' onderscheiden van ''discutabele gevallen''. De laatste categorie, gevallen van Nederlands taalgebruik waarover veel discussie is, maar waarbij niet noodzakelijkerwijze van fout taalgebruik sprake is (waardeoordelen in taalbeschouwing), wordt besproken in [[Nederlands/Grammatica/Hete hangijzers in het Nederlands|Hete hangijzers in het Nederlands]]. De eerste rubriekjes (onder "Grammatica") bevatten verschijnselen die zowel in de spreek- als schrijftaal voorkomen, de laatste rubriek ("Spelling") heeft uitsluitend betrekking op geschreven taalfouten. Niet zelden gaat het hierbij om verkeerd geschreven leenwoorden. De "foute" woorden of constructies worden puntsgewijs opgenoemd, met daarachter de "goede" variant, al dan niet van een toelichting voorzien. == Grammatica == === Woordvorming === * "Asterix". Deze naam van een bekend stripfiguur wordt wegens diens populariteit nogal eens gebruikt om een typografisch sterretje aan te duiden: de ''asterisk''. Een geval van [[w:Metathese (taalkunde)|metathese]]. * "Eensgezinswoning". Een woning bestemd voor één gezin is een ''een''gezinswoning. De fout is waarschijnlijk ontstaan door "eensgezind". * "Eensgelijks". Is instemmend bedoeld (bijvoorbeeld na een weekendgroet), dus "eens" ligt voor de hand. Maar het is ''insgelijks'', wat ongeveer betekent: in het gelijke. ‘Taaltip: insgelijks en eensgelijks In een dialoogje als '"Een goede werkweek gewenst" - "Insgelijks!"' is insgelijks juist. Het betekent 'ook zo!', 'ik wens je hetzelfde'. Insgelijks is ontstaan uit de woordgroep in des gelijk (letterlijk: 'in gelijkheid daarvan'). Vroeger kwam eensgelijks ook voor; het is nog te vinden in het Woordenboek der Nederlandsche Taal. Eensgelijks is ontstaan uit een en gelijk, en betekende hetzelfde als insgelijks: 'evenzo, eveneens'. Eensgelijks en insgelijks kwamen eeuwenlang naast elkaar voor. Ze stonden allebei in het eerste verklarende woordenboek van de Nederlandse taal van Cornelis Kiliaan, dat verscheen in 1599. Insgelijks heeft het uiteindelijk 'gewonnen': eensgelijks komt in de hedendaagse woordenboeken niet meer voor.’ https://onzetaal.nl/uploads/editor/Taalpost-m1604.pdf Het woord wordt tegenwoordig misschien niet meer opgenomen in het woordenboek maar dat betekent op zich niet dat het apert fout is. Waarom het niet meer opgenomen is terwijl het kennelijk door zoveel mensen gebruikt wordt dat het als een veelvoorkomende fout wordt gezien maar wel van oudsher bestond, vind ik moeilijk te begrijpen. * "Enigste". Eniger dan enige kan niet, dus het juiste woord is volgens velen ''enige''. Anderen stellen daar tegenover dat de vorm met ''-ste'' een extra gevoelsdimensie uitdrukt, en dus in bepaalde contexten (bewust) kan worden toegepast. (Als ''enig'' "leuk" betekent, is de overtreffende trap wél mogelijk.) * "Miniscuul". Moet zijn ''minuscuul''. Zie "Minitieus". * "Minitieus". "Mini-" heeft met klein te maken, maar "minuut" ook. De juiste vorm is ''minutieus''. * "Polshoogte nemen". Het gaat over de Poolster en het moet zijn ''poolshoogte nemen''. * "Toendertijd". Waarschijnlijk onder invloed van "indertijd". Juist is echter ''toentertijd''. === Zinsconstructie === * "Als voetballer zijnde". Dit is een voorbeeld van een [[w:Contaminatie (taal)|contaminatie]], in dit geval van "als voetballer" en "voetballer zijnde" (het laatste is archaïsch). * "Zij besloten de wedstrijd af te lassen" (in plaats van "De wedstrijd werd afgelast"). Voor aflassen heb je een lastoestel nodig. 'Afgelast' kan van aflassen komen, maar bij wedstrijden komt het van ''afgelasten'', dus: ''af te gelasten'' - ''gelastte af'' enzovoorts. * "Groter als". 'Als' is een zogeheten onderschikkend voegwoord van vergelijking. Het drukt een overeenkomst in eigenschappen uit, niet een ongelijkheid. Om een ongelijkheid uit te drukken zeg je ''Groter dan''. * "Ik besef me dat...". Te verklaren vanuit "Ik realiseer me" (zie aldaar). Juist is: ''Ik besef dat...''. * "Ik realiseer dat het koud is". "Realiseren" betekent: zorgen dat het tot stand komt: ::''Het project had nooit gerealiseerd kunnen worden zonder de vele grote en kleine bijdragen van ouders, ooms en tantes.'' :"Zich realiseren" daarentegen betekent "beseffen": ::''Ik realiseer me dat ik met deze opmerking velen tegen de haren in strijk, maar het is mijn eerlijke overtuiging.''. * "Ik irriteer me aan hem". Te verklaren vanuit "Ik erger me aan hem" <ref>[https://www.onzetaal.nl/advies/irriteer.php OnzeTaal: Is zich irriteren nu fout?]</ref> * "Ik bedenk me dat...". Een contaminatie van "bedenken dat" (op een idee komen) en "zich bedenken ("van mening/plan veranderen"): :: ''Ik bedenk net dat we François nog niet hebben uitgenodigd. Wat een blunder!'' :: ''Natúúrlijk wilde ik 'm wel een oplawaai verkopen, waar zie je me voor aan? Maar toen ik zag hoe groot hij was, bedacht ik me.'' * "Net zo groot dan". Omdat "als" nogal eens verkeerd wordt gebruikt (zie aldaar), maken sommige taalgebruikers er niet alleen in onder-, maar ook in nevenschikkende situaties "dan" van. Dit is een [[w:hypercorrectie|hypercorrectie]]. Juist is: ''net zo groot als''. ** Ook "Deze hoeveelheid is evenveel dan dat'. Dit is een hypercorrecte, en daardoor foute constructie. De fout kan worden gemaakt als men min of meer heeft onthouden dat je moet oppassen met 'als' en 'dan'. Het woord 'dan' wordt gebruikt bij ongelijkheden, zoals 'groter dan'. Een tweede fout in deze zin is het gebruik van 'dat' aan het eind. De correcte zin is "Deze hoeveelheid is evenveel als die (hoeveelheid)." * "Data wordt opgeslagen". Onder invloed van het<!--- zie overlegpagina ---> [[Engels]], waar het zowel enkelvoudig als meervoudig wordt gebruikt. Maar "data" is een meervoudsvorm uit het [[Latijn]], en in het Nederlands is het nog steeds meervoud. Het wordt dus: ''Data worden opgeslagen''. De enkelvoudvariant wint echter terrein, en daardoor wordt het steeds betwistbaarder dit gebruik "fout" te rekenen. * "De media schrijft". Vergelijkbaar met data. Media is meervoud. Wellicht wordt dit verward met "de pers", hetgeen natuurlijk wel enkelvoud is. * "Hij is een van degenen die het bedrog doorhad." Onder invloed van het enkelvoudige "een" wordt ook de persoonsvorm in de bijzin in het enkelvoud gezet. Maar "die" slaat niet terug op "een"; het verwijst naar "degenen" en is dus meervoud. Daarom is "doorhadden" juist: ::''Hij is een van <u>degenen die</u> het bedrog doorhadden.'' : De fout wordt al decennialang gemaakt, en komt ook in het Engels veelvuldig voor; in het Duits veel minder. * "Hun hebben het gedaan." Het persoonlijk voornaamwoord ''hun'' heeft in deze zin de functie van [[w:Onderwerp (zinsontleding)|onderwerp]]. Volgens grammaticale regels is ''hun'' echter de indirect-objectsvorm, die alleen gebruikt wordt in de functie van [[w:meewerkend voorwerp|meewerkend voorwerp]] - als het niet voorafgegaan wordt door een voorzetsel (''zie ook [[Nederlands/Grammatica/Persoonlijke voornaamwoorden/Hen, hun of zij|Hen of hun]]'') - of als [[w:bezittelijk voornaamwoord|bezittelijk voornaamwoord]] (''hun huis''). Bij het onderwerp wordt ''zij'' (of ''ze'') gebruikt: ''Zij hebben het gedaan''. * "In de eerste instantie". Naar analogie met "in de eerste plaats". Maar het wordt net zo behandeld als 'aanleg': ''In eerste instantie''. * "Ik mankeer niets". Bedoeld wordt niet dat jij niets fout doet, maar dat er geen gebrek is dat wat met jou doet: ''Mij mankeert niets''; in deze laatste zin is ''mij'' [[w:ondervindend voorwerp|ondervindend voorwerp]]. Tegenwoordig valt echter vrijwel niemand meer over de constructie met ''ik'' als onderwerp. * "Het meisje van de buren, die..." Misschien vinden veel mensen het betrekkelijk voornaamwoord "dat" vreemd klinken als het verbonden wordt met een persoon. Maar dat hoort wel bij een het-woord: ''Het meisje van de buren, dat...''. * "Het boek, wat..." Tegenwoordig is het gebruik van ''wat'' in plaats van ''dat'' een vaak voorkomende stijlfout: het betrekkelijk voornaamwoord dat op onzijdige zelfstandige naamwoorden (''het''-woorden) terugslaat, is "dat". * "De trein, welke ..." Vergelijkbaar met het gebruik van ''wat'' in plaats van ''dat'', is ook het gebruik van ''welke'' in plaats van ''die'' of ''dat'' een vaak voorkomende stijlfout. Het betrekkelijk voornaamwoord dat terugslaat op mannelijke of vrouwelijke zelfstandige naamwoorden is ''die'', op onzijdige zelfstandige naamwoorden ''dat''. * "Hij is langer dan mij". "Mij" is de 'objectvorm' van het persoonlijk voornaamwoord, ook wel genoemd lijdend respectievelijk meewerkend voorwerp. Hier moet echter de onderwerpsvorm ''ik'' gebruikt worden, immers "Hij is langer dan ik ''ben''". In andere gevallen kan het gebruik van "mij" of "ik" een betekenisverschil opleveren: "Hij kent jou langer dan ''ik'' (jou ken)" tegenover "Hij kent jou langer dan (hij) ''mij'' (kent)". Dit onderscheid wordt echter door weinig mensen gemaakt. Dezelfde regels gelden vanzelfsprekend voor het onderscheid tussen "jij" en "jou", "hij" en "hem" en andere persoonlijke voornaamwoorden. * "Jou en jouw". Dit is het verschil tussen ''jou'' als persoonlijk voornaamwoord, gebruikt als lijdend voorwerp en ''jouw'' als bezittelijk voornaamwoord. Dus het wordt: "Het boek is van ''jou''", maar "Het is ''jouw'' boek". Een ezelsbruggetje dat veel mensen helpt is jou/jouw te vervangen door u/uw. Wanneer je ''u'' gebruikt, gebruik je ook ''jou'' en gebruik je ''uw'', dan is het ''jouw''. * "Zo optimaal mogelijk". Dit is een voorbeeld van een [[w:Tautologie (stijlfiguur)|tautologie]]; ''optimaal'' is het best, het gunstigst (overtreffende trap); een hogere gradatie kan dus niet. Dus: ''optimaal'' zonder iets erbij, of ''zo goed/gunstig mogelijk''. Overigens vermeldt de Dikke Van Dale de niet-overtreffende betekenis wel ("(in zwakkere opvatting) goed"), maar met de vermelding "niet door iedereen geaccepteerd". * "Een paparazzi". Meestal worden fanatieke persfotografen in hun meervoud genoemd, en dan krijgen ze volgens de meervoudsregels van de taal van oorsprong ([[Italiaans]]) een i aan het eind. Maar een enkel exemplaar is een ''paparazzo''. * "Paranoia". Vaak wordt gezegd: "hij is volkomen paranoia", maar paranoia is de aandoening. Als je het hebt, ben je ''paranoïde''. * "Op het scherpst van de snede". Een snede is, als het goed is, overal even scherp, dus de uitdrukking is: ''op het <u>scherp</u> van de snede''. * "De Taliban heeft zich teruggetrokken". "Taliban" is een woord in het Pasjtoe en is het meervoud van 'talib', wat 'religieuze student' betekent. Het is dus: De Taliban ''hebben'' zich teruggetrokken. * "Wat schetst mijn verbazing." De redenering is: je verbazing maakt zelf geen schetsen. Wel kan zij vorm krijgen op je gezicht, waarna zij door iemand geschetst kan worden. Dus: ''Wie'' schetst mijn verbazing. ''Schetsen'' kan echter ook worden geïnterpreteerd als 'een beeld geven van'. In dit geval is ''wat'' correct. * ".. behoort tot een van de ..". Dit is dubbelop. Het moet zijn ".. behoort tot de .." of ".. is een van de ..". Dus: ''Hij behoort tot de grootste atleten uit de geschiedenis'' of ''Hij is een van de grootste atleten uit de geschiedenis'' (Geen accenttekens op "een"!) Uit het artikel over Wikipedia in ''Computer!Totaal'' (zie ook hierboven): ''De Nederlandstalige Wikipedia behoort tot een van de grotere Wikipedia's.'' * "Een hele grote man". "Heel" als [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden|bijvoeglijk naamwoord]] wordt "hele", dan is een "hele man" geen "halve man". "Heel" is hier echter een [[Nederlands/Grammatica/Bijwoord|bijwoord]], dat niet iets over de man zegt, maar over het bijvoeglijk naamwoord: de mate waarin de man groot is. Bijwoorden worden niet verbogen, dus "heel" blijft in dat geval gewoon "heel". Het is dus ''"Een heel grote man"''. * "Ik ben gevraagd mee te gaan naar Amsterdam." Moet zijn: ''"Mij is gevraagd mee te gaan naar Amsterdam."''<br> In een passieve zin ([[w:lijdende vorm|lijdende vorm]]) wordt het [[w:lijdend voorwerp|lijdend voorwerp]] van de corresponderende actieve zin het onderwerp. In de actieve variant van deze zin, "Men heeft mij gevraagd mee te gaan naar Amsterdam", heeft "mij" echter de functie van [[w:meewerkend voorwerp|meewerkend voorwerp]], het is de persoon ''aan wie'' iets gevraagd wordt. Het lijdend voorwerp is datgene ''wat gevraagd wordt'': "mee te gaan naar Amsterdam". Het is dus deze passage die de rol van onderwerp vervult als men de zin passief maakt, en aangezien het een derde persoon betreft krijgt het werkwoord de vorm "is". Het meewerkend voorwerp (in dit geval "mij") blijft in een passieve zin onveranderd. Ter illustratie een andere zin waarin vrijwel nooit verwarring optreedt:<br>"Men heeft mij een cadeau gegeven" > "Mij is een cadeau gegeven", niet "Ik ben een cadeau gegeven". * "Kijken" i.p.v. "bekijken" of "kijken naar". "Ik ga een film kijken", moet zijn: "Ik ga een film bekijken" of "Ik ga naar een film kijken". Ook veelvuldig te horen in de constructie: "Je kunt het programma terugkijken ..." * "Luisteren" i.p.v. "beluisteren" of "luisteren naar". "Ik ga muziek luisteren", moet zijn: "Ik ga naar muziek luisteren" of "Ik ga muziek beluisteren". * "Wijzigen" i.p.v. "veranderen". Goed is: "Het adres wordt veranderd", "Het adres verandert", "Het adres wordt gewijzigd". Niet goed is: "Het adres wijzigt". * "Gehad" i.p.v. "gekregen" of "ontvangen". "Waar kun je dat kopen?" "Weet ik niet, ik heb het gehad". "Hebt u het aanvraagformulier gehad?" * "Missen" i.p.v. "ontbreken". "Er mist een schroefje". Goed is: "Ik mis een schroefje", "Er ontbreekt een schroefje". * "Niet (in) het minst". "Niet het minst" betekent: "tamelijk veel". "Niet in het minst" betekent: "absoluut niet". * "Een Frans schrijfster" i.p.v. "Een Franse schrijfster". Onder invloed van het voor mannelijke personen (min of meer) toegestane "een Frans schrijver". * "Dat ben ik eens", of "Ik ben het eens" i.p.v. "Daar ben ik het mee eens" en "Ik ben het ermee eens". * "Dit maakt onderdeel uit van een groter geheel". Iets maakt deel uit van, of is onderdeel van. De uitdrukking "onderdeel uitmaken van" is een als foutief beschouwde contaminatie. === Eigennamen === ==== Geografische namen ==== * "Latijn-Amerika". Hypercorrectie van Latijns-Amerika. * "Nieuw-Leusden". Leusden is bekender, misschien door zijn centrale ligging in Nederland. Maar de plaats in Overijssel heet ''Nieuwleusen''. * "Standaardbuiten" lijkt logisch. Maar de plaats in West-Brabant heet ''Standdaarbuiten''. * "De Oekraïne". Het land wordt sinds de onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie in 1991 met ''Oekraïne'', zonder het lidwoord "de", aangeduid. == Spelling == === Woorden === * "Aggressie". Etymologisch juist, gezien de regels van de taal waar het uit komt (Latijn). Maar in het Nederlands is er een g weggevallen: ''agressie'' is juist. Waarschijnlijk schrijven wij slechts één g doordat het woord tot ons gekomen is via het Frans, dat ''agression'' en ''agressif'' schrijft. * "Barbeque". Zeer wijdverspreide verschrijving, deels te wijten aan de veel gebruikte speelse afkorting "BBQ". Net als in het Engels heet het ''barbecue''. * Een "chique" feestje. Moet zijn: een "chic" feestje, maar wel: een "chique" dame. Zelfde principe als "continu" iets verderop. * "Concensus". Heeft niet met een volkstelling ("census") te maken, maar met gelijkheid van opvatting (gevoelen). Het is dus "consensus". Dezelfde [[w:Radix (taalkunde)|wortel]] is terug te vinden in woorden als "sensatie", "sensor" en "sensitief". * Een "continue" proces. Moet zijn: een ''continu'' proces. Alléén op een e laten eindigen als je dat met een ander bijvoeglijk naamwoord ook zou doen: :: ''Een voortdurend proces'' — '' Een voortdurend'''e''' bedreiging'' :: ''Een continu proces'' — ''Een continu'''e''' bedreiging''. * "Cordon blue". Dit vleesproduct heeft een Franse naam, ''cordon bleu''. Wederom Engelse invloed. * "Daarintegen". Dit moet zijn: "Daarentegen" * "Doormiddel van". Moet zijn "door middel van". * "Een" in de constructie: "... een van de ..." klinkt weliswaar als "één", maar krijgt geen accenten. * "Falikant". Geen familie van de fabrikant, maar een kant die een 'faille' ([[Frans]] voor 'gebrek') heeft: ''faliekant''. * "Geë-maild": tot 2005 was dit de juiste spelling, nu is het "ge-e-maild." * "Haasje-repje". Het gaat niet om een haas, maar om 'zich haasten': komt van 'haast je, rep je' (zich reppen = zich haasten). De correcte schrijfwijze is: ''haastje-repje''. Betekent: 'heel snel, ijlings'. * "Layout". Correct is "lay-out". Dit is een Engelse samenstelling waarvan het tweede deel een [[w:voorzetselbijwoord|voorzetselbijwoord]] is dat met een klinker begint. Analoge voorbeelden zijn ''back-up'' en ''spin-off''. * "Lineaal" komt door de verwantschap met "lineair" serieus en gedegen over; toch is ''liniaal'' de correcte spelling. * "Noemen": ::''Lelystad is '''genoemd''' naar ingenieur Lely.'' ::''Ingenieur Lely is '''vernoemd''' in Lelystad.'' * "Nijgen naar": moet zijn "neigen naar". Het werkwoord ''nijgen'' betekent specifiek "buigen". Het is dus ook niet "neeg naar" of "nijgde naar", maar "neigde naar". * "Onmiddelijk": moet zijn "onmiddellijk". * "Pubertijd" moet zijn ''puberteit'' (zelfde achtervoegsel als in ''kwaliteit'', ''sportiviteit'', ''universiteit'', enz.) * "Sieren": ::''De bewoners '''versieren''' de kamer.'' ::''De slingers '''sieren''' de kamer.'' * "Spercieboon". Vaak zo geschreven, wellicht te verklaren vanuit woorden als 'commercie'. Maar het is ''sperzieboon''. Het woord is etymologisch verwant met ''asperge''. * "Tenminste". Wordt aaneengeschreven als "althans" wordt bedoeld. Gaat het om "op z'n minst" dan is de afgesproken spelling ''ten minste'' :: ''Is er werkelijk iemand die daarin gelooft? Ik tenminste niet!'' :: ''Het waren er ten minste vijf, en ze hadden allen bivakmutsen op.'' * "Tenslotte". Wordt aaneengeschreven als "immers" of "welbeschouwd" wordt bedoeld. Gaat het om "tot slot", dan is de afgesproken spelling "ten slotte". :: ''Ik had er tenslotte niet om gevráágd!'' :: ''Ten slotte wil ik nog onze secretaris bedanken.'' * "Toendertijd". Moet zijn "Toentertijd" * "Uitwijden". Lijkt op toewijden, maar ''uitweiden'' is juist verwant met ''weiland''; vandaar een ''ei''.<ref>[https://taaladvies.net/taal/advies/vraag/824/ Taaladvies.net: Uitwijden / uitweiden]</ref> * "Teveel"/"te veel". Alleen indien het als een zelfstandig naamwoord gebruikt wordt dient het aan elkaar geschreven te worden. :: ''Er is een teveel aan taxi's in Amsterdam.'' :: ''Er zijn te veel taxi's in Amsterdam.'' === Persoonsnamen === * "(Graden) Celcius". De naamgever van de temperatuurgraden heette Anders ''Celsius''. * "Baghwan". De uit India afkomstige goeroe die zich later "Osho" liet noemen stond aanvankelijk bekend als ''Bhagwan Shree Rajneesh''. De lettercombinatie bh staat voor een 'zware' b (plosief) die met veel adem wordt uitgesproken (aspiratie). * "Ghandi". De achternaam van de beroemde geweldloosheidprediker uit India was ''Mahatma Gandhi|Gandhi''. Zie ook "Baghwan". * "Nietsche". De Duitse filosoof heette Friedrich ''Nietzsche''. * "Herz". De Duitse natuurkundige heette ''Heinrich Hertz''. * "Hirshi Ali". De aangenomen naam van de gewezen VVD-politica is ''Ayaan Hirsi Ali'' (eigenlijk: Ayaan Hirsi Magan). * "Rohrschach", de man van de inktvlekkentest. Juist is "Rorschach". === Geografische namen === * "Equador". De naam van het Zuid-Amerikaanse land is gelijk aan het [[Spaans]]e woord voor de evenaar, waar het op gelegen is: ''Ecuador''. De combinatie "qua" is in Spaans niet mogelijk. * "Zuid-Laren". Laren ligt in Midden-Nederland en Zuidlaren in Drenthe. Zuid-Laren (soms ook als Zuid Laren geschreven) is dus een deel van Laren. Vergelijkbare vergissingen worden gemaakt bij Noordlaren, Midlaren en Westlaren (alle in de buurt van Zuidlaren) ==Zie ook== * [[Nederlands/Spelling/Alternatieve spelling|Alternatieve spelling]] * [[Nederlands/Grammatica/Hete hangijzers in het Nederlands|Hete hangijzers in het Nederlands]] * [[w:Wikipedia:Spellinggids|Spellinggids]] (wikipedia} == Bronvermelding == <references /> {{Sub}} 0hhow9fjeqcat8ldqz6p4m44u5zlmkg 0 25609 429841 427112 2026-09-20T13:52:11Z JopkeB 18060 Oplossing 429841 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Met de '''haar-ziekte''' wordt het in de moderne Nederlandse taal veel voorkomende verschijnsel bedoeld dat naar {{Wp|zelfstandig naamwoord|zelfstandige naamwoorden}} die in historisch opzicht niet vrouwelijk zijn - zoals zelfstandig gebruikte {{Wp|stam (taalkunde)|stammen}} van werkwoorden en alle woorden met het lidwoord ''het'' - wordt verwezen met het {{Wp|persoonlijk voornaamwoord|persoonlijk}} of {{Wp|bezittelijk voornaamwoord|bezittelijk voornaamwoord}} ''haar''. ==Voorbeelden== De haar-ziekte manifesteert zich met name bij {{Wp|geografie|geografische}} en {{Wp|topografie|topografische}} aanduidingen (die in de regel bijna altijd onzijdig zijn) en bij sommige woorden die historisch mannelijk of onzijdig zijn, met name {{Wp|collectivum|collectiva}}: * ''Frankrijk heeft ''haar'' rol in Europa en de wereld ook te danken aan de eigenschappen van de cultuur'' * ''Zij ondersteunt Amsterdam en ''haar'' horeca-ondernemer''s * ''De raad heeft ''haar'' besluit genomen zonder kennis te nemen van mijn brief'' (''raad'' is mannelijk.) * ''Het bestuur heeft ''haar'' functie aanvaard'' (''bestuur'' is onzijdig) In de bovenstaande voorbeelden moet steeds ''zijn'' in plaats van ''haar'' staan. De volgende zin is daarentegen wel grammaticaal correct: * ''Het gaat tevens om de stad Amsterdam met ''haar'' sterke zakelijke dienstverlening''. ''Haar'' verwijst hier naar het kernwoord ''stad'', dat in modern Nederlands zowel mannelijk als vrouwelijk is, dus deze zin is goed. In dit voorbeeld had het bezittelijk voornaamwoord ''zijn'' dus evengoed kunnen worden gebruikt. == Oplossing == Of een woord vrouwelijk, mannelijk of onzijdig is, kun je opzoeken in een woordenboek, bijvoorbeeld in het [[wikt:nl:Hoofdpagina|WikiWoordenboek]]. {{Sub}} 8hblmzz3i4vbyyoneiiu97o7neg8wr4 0 26612 429853 421922 2026-09-20T23:15:46Z JopkeB 18060 Doel 429853 wikitext text/x-wiki '''Afbreken''' is het aanbrengen van een scheiding tussen twee lettergrepen van een woord. De scheiding wordt aangegeven door middel van een afbreekteken. Een afbreekteken wordt aangebracht als een geheel woord niet meer op een regel past. ==Regels== Voor het afbreken gelden de volgende regels, in de aangegeven volgorde. '''1.''' Samenstellingen worden afgebroken tussen de samenstellende delen. (Zie echter regel [3] voor samenstellingen van Griekse en Latijnse herkomst.) Een tussenletter blijft bij het eerste deel. :pijn-appel, aard-appel, al-om, als-of, angst-schreeuw, eenden-eiland, geluids-hinder, heel-al, herders-hond, kort-om, lieve-heers-beestje, meest-al, met-een, voort-aan, val-kuil (om dieren te vangen), valk-uil (een vogel). '''2.''' Bij afleidingen bepaalt het grondwoord de afbreekplaats. (Zie echter regel [3] voor afleidingen van Griekse en Latijnse herkomst.) :boom-pje, her-indeling, klein-tje, on-terecht, ont-zettend, ver-ont-rust, breed-te, dek-sel, duur-ste, wijs-te, naai-ster, was-ster, koe-tje (kleine koe), koet-je (kleine koet) . '''2a.''' Regel 2 geldt niet voor achtervoegsels die met een klinker beginnen. In deze gevallen gaat één medeklinkerletter mee naar de volgende regel. :ba-len, gees-ten, kou-welijk, tui-nier, zie-lig. Deze uitzonderingsregel geldt niet in de volgende drie gevallen: #Het achtervoegsel -achtig krijgt geen medeklinkerletter mee. Het is dus geel-achtig, maar ge-lig. #Het achtervoegsel -aard krijgt geen medeklinkerletter mee. Het is dus laf-aard, wreed-aard; niettemin: bas-taard, grijn-zaard, vein-zaard en Span-jaard. #Als het grondwoord eindigt op een medeklinkerletter plus st, dan gaat st mee naar de volgende regel: afkom-stig, oog-sten, gebar-sten. Bij woordafbreking vóór de diminutiefuitgang vervalt de klinkerverandering of de apostrof: vlaatje – vla-tje, cafeetje – café-tje, skietje – ski-tje, autootje – auto-tje, reçuutje – reçu-tje; tiramisu'tje – tiramisu-tje, baby'tje – baby-tje, cd'tje – cd-tje. Bij een vernederlandst verkleinwoord van een grondwoord dat eindigt op -ade, -ave, -ffe, -ine, -ppe, -tte, -ule, -ure of -ute blijft het gewijzigde grondwoord behouden: karbonaad-je, enclaaf-je, giraf-je, machien-tje, envelop-je, disket-je, molecuul-tje, blessuur-tje, parachuut-je. '''3.''' Samenstellingen en afleidingen van Griekse of Latijnse herkomst waarvan de delen niet meer als zodanig worden herkend, worden niet afgebroken volgens regel [1] of [2] maar volgens regel [6]. Dus niet mon-archie maar mo-narchie, niet pan-orama maar pa-norama, niet red-igeren maar re-digeren, niet re-spect maar res-pect. Bij woorden waarin het Griekse of Latijnse woorddeel wel als zodanig wordt herkend, blijven de regels [1] en [2] van kracht. Vergelijk trans-actie en tran-sept. '''4.''' Tussen opeenvolgende klinkerletters mag worden afgebroken wanneer die klinkerletters samen geen aanduiding vormen voor één klank, zoals eu, oe, ui, aai, ooi en oei. (Zie voor andere voorbeelden paragraaf 2.1 onder [3], [5] en [6].) appreci-eert, individu-eel, lui-er, ri-ool, koei-en. '''5.''' Er mag niet zodanig worden afgebroken dat een lettergreep van één klinkerteken apart komt te staan aan het einde of het begin van een regel. Dit geldt ook voor woorden die onderdeel zijn van een samenstelling of afleiding. Dus niet: a-drenaline of studi-o. En ook niet: mensa-pen of vide-oachtig. De y tussen klinkers blijft bij het eerste woorddeel als het woord (meestal) op zijn Frans wordt uitgesproken: employ-ee, flamboy-ant, loy-auteit, relay-eren. Anders gaat de y naar het tweede woorddeel: lo-yaal, ra-yon, ro-yeren. '''6.''' Tussen niet opeenvolgende klinkerletters mag zodanig worden afgebroken dat zo veel mogelijk medeklinkerletters naar de volgende regel gaan: wa-ter, ka-trol, pro-gramma, ven-ster. Bij regel 6 gelden twee voorwaarden. #Er mag geen onwelgevormd spellingbeeld van het eerste deel ontstaan. Dat wil zeggen: a. het eerste deel moet een lettergreepeinde kunnen zijn, dus niet naa-ste maar naas-te. De afbreking mag geen aanleiding geven tot een andere uitspraak, dus niet reg-lement maar re-glement, niet rec-lame maar re-clame, niet Alp-hen maar Al-phen. #Het tweede deel moet uitspreekbaar blijven: niet am-bten maar amb-ten. Het is dus niet de spelling, maar de uitspraak die bepaalt of een combinatie aan het begin van een lettergreep kan staan: boed-dhist, Ma-ghreb. De verkleiningsuitgang -kje wordt als uitspreekbaar beschouwd: harin-kje. Verder gelden nog de volgende afspraken. :a. De combinaties st en sp worden afgebroken na de s: indus-trie, mees-ter, oes-ter, pis-tool, has-pel, hos-pes. Als st of sp wordt voorafgegaan door een medeklinker, gaat st resp. sp naar het tweede woorddeel: bor-stel, ham-ster, mon-ster, Pink-steren, ker-spel, Nun-speet. :b. De combinatie ch telt als één medeklinker: bo-chel, goo-chem, li-chaam. :c. De combinaties ng en nj tellen als twee medeklinkers: konin-gin, oran-je. :d. Voor en na een tussen klinkers staande x wordt niet afgebroken in een ongeleed woord(deel), niet ex-amen maar exa-men, niet ex-otisch maar exo-tisch. Wel ex-tra, manx-kat, mar-xist, fax-apparaat, sfinx-achtig. :e. Bij woordafbreking vervalt het trema bij de letter die na het afbreekteken komt: beëindigen wordt be-eindigen of beëin-digen of beëindi-gen, ruïne wordt ru-ine of ruï-ne. ==Zie ook== {{Sub}} {{Links}} {{Bron|bronvermelding= De tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig uit Bijlage 1 van het {{Wp|Spellingbesluit|Spellingbesluit}}, via de website van de [https://www.overheid.nl Nederlandse overheid] }} ildpn9kxy5fxeaiv5dh4rapiut6rnqd 0 26614 429854 421924 2026-09-20T23:25:46Z JopkeB 18060 Links naar Wp omgezet naar modules in het Wikibook Nederlands 429854 wikitext text/x-wiki Diverse leestekens hebben de vorm van een liggend streepje. Door typografen wordt het kleinste liggende streepje ( '''-''' ) een {{Wp|divisie (typografie)|divisie}} genoemd. Dit streepje wordt gebruikt voor: * het {{Wp|afbreekteken|afbreekteken}}, om een woord [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Afbreken|af te breken]] * het [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Koppelteken|koppelteken]] * het [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsteken|weglatingstreepje]] Voor andere liggende streepjes wordt meestal een {{Wp|kastlijntje|kastlijntje}} ( '''—''' ) of, nog vaker, een half kastlijntje ( '''–''' ) gebruikt. Bijvoorbeeld voor: * het {{Wp|gedachtestreepje|gedachtestreepje}} {{Sub}} {{Links}} 1x7tte753cp3s4i154qoyw5yejz9ytt 429856 429854 2026-09-20T23:28:59Z JopkeB 18060 Correctie 429856 wikitext text/x-wiki Diverse leestekens hebben de vorm van een liggend streepje. Door typografen wordt het kleinste liggende streepje ( '''-''' ) een {{Wp|divisie (typografie)|divisie}} genoemd. Dit streepje wordt gebruikt voor: * het {{Wp|afbreekteken|afbreekteken}}, om een woord [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Afbreken|af te breken]] * het [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Koppelteken|koppelteken]] * het {{Wp|weglatingsstreepje|weglatingsstreepje}} Voor andere liggende streepjes wordt meestal een {{Wp|kastlijntje|kastlijntje}} ( '''—''' ) of, nog vaker, een half kastlijntje ( '''–''' ) gebruikt. Bijvoorbeeld voor: * het {{Wp|gedachtestreepje|gedachtestreepje}} {{Sub}} {{Links}} om5tprzp87qfpq07mlbmho8ncrfdobx 0 26616 429858 427119 2026-09-21T04:26:39Z JopkeB 18060 /* De apostrof als weglatingsteken */ Link 429858 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} De apostrof ofwel het weglatingsteken is een leesteken. Voor het gebruik van de apostrof bestaan een aantal spellingsregels. ==Meervoud== De apostrof wordt gebruikt bij de meervouds-s van woorden die eindigen op a, e, i, o, u of y, voorafgegaan door een medeklinkerletter of lettergreepgrens. (De e moet klinken als /ee/.) :''opa's'', ''azalea's'', ''ave's'', ''ski's'', ''auto's'','' accu's'', ''baby's''. Op grond van deze regel krijgen de volgende woorden dus geen apostrof. :''lentes'' (De e klinkt hier niet als /ee/.) :''abonnees'' (Voor de eind-e staat een klinker.) :''procedés'', communiqués (Hier staat een /é/.) :''essays'' (Voor de y staat een klinker.) ==Genitief== {{Zie ook|Zie [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Bezits-s|Bezits-s]]}} ==Verkleinwoorden== De apostrof wordt gebruikt in verkleinwoorden van woorden die eindigen op een y voorafgegaan door een medeklinkerletter. :''baby'tje'', ''lolly'tje'', ''pony'tje'' (maar ''displaytje'' vanwege de klinker voor de /y/). Als een woord dat eindigt op /a/, /e/, /o/ of /u/ wordt voorafgegaan door een medeklinker of lettergreepgrens, wordt de laatste letter doorgaans verdubbeld. (Met de e is de /ee/ bedoeld.) De /i/ wordt in deze positie geschreven als /ie/. :''opaatje'', ''azaleaatje'', ''aveetje'', ''autootje'', ''accuutje'', ''skietje''. Bij sommige Franse leenwoorden verandert het grondwoord van vorm: ''aspirientje'', ''depootje'' (Groene Boekje: ''depotje''), ''logeetje'', ''machientje'', ''sardientje'' (maar: ''souvenirtje''). Bij woordafbreking verdwijnt de apostrof: :''baby-'' :''tje.'' ==Cijfer- en letterwoorden== De apostrof wordt gebruikt in afleidingen van cijfer- en letterwoorden (acroniemen). :''A4'tje,'' ''65+'er'', ''BRT'er'', ''tv's'', ''cd'tje''. In letterwoorden die niet als zodanig herkenbaar zijn wordt geen apostrof gebruikt: :''elpees'', ''radars'', ''lasers'', ''sonartje''. In samenstellingen met cijfer- en letterwoorden komt een liggend streepje: :De combinatie van ''tv'' en ''programma'' wordt ''tv-programma'', maar ''tv+tje'' (een afleiding) wordt ''tv'tje''. ==De apostrof als weglatingsteken== De apostrof wordt ook gebruikt om aan te geven dat er letters zijn weggelaten in een woord (grafische inkorting of nabootsing van spreektaal). :''A'dam'', ''A'pen'', ''d'r'','' m'n'', '''s morgens'', ''onnavolgb're'', ''dierb're''. Echter niet altijd wanneer cijfers worden weggelaten, zoals bijvoorbeeld: ''de jaren 90'', maar wel ''in de periode '40-'45''&nbsp;<ref>[https://www.onzetaal.nl/advies/jaren70.php Taaladviesdienst] van Onze Taal</ref> === Meer informatie === * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsteken|Weglatingsteken]] ==Werkwoorden met afkorting== Bij een aantal verbogen vormen van werkwoorden die uit een afkorting bestaan, wordt een apostrof gebruikt om de afkorting af te zonderen: :''ge-sms't'', ''sms'te'', ''gsm'en'' {{Bron|bronvermelding= De tekst op deze pagina (of een eerdere, nog niet bewerkte versie daarvan) is afkomstig uit Bijlage 1 van het Spellingbesluit, via de website van de [https://www.overheid.nl Nederlandse overheid] }} {{Referenties}} {{Sub}} jy8u5m7vs8cf4d8onefeel56u6r4rh8 429860 429858 2026-09-21T05:25:53Z JopkeB 18060 Samenvoeging met [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsteken]] 429860 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Eerste hulp bij Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Eerste hulp bij Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands/Eerste hulp|Keer terug naar het menu "Eerste hulp" door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> Een apostrof is een leesteken. Hij wordt voor verschillende doelen gebruikt: als weglatingsteken en als scheidingsteken. Voor het gebruik van de apostrof bestaan spellingsregels voor alle soorten gebruik. Hieronder worden ze uitgelegd. == Weglatingsteken == Het '''weglatingsteken''' of de '''apostrof''' wordt soms wel eens foutief het ''afkappingsteken'' genoemd. Maar zoals de naam het al zegt, wordt het gebruikt om iets weg te laten. Een apostrof wordt gebruikt om aan te geven dat er letters zijn weggelaten in een woord (grafische inkorting of nabootsing van spreektaal). Voorbeelden: :''A'dam'', ''A'pen'', ''d'r'','' m'n'', '''s morgens'', ''onnavolgb're'', ''dierb're''. '''Uitzondering''': Een apostrof wordt niet altijd gebruikt wanneer cijfers worden weggelaten, zoals bijvoorbeeld: ''de jaren 90'', maar wel ''in de periode '40-'45''&nbsp;<ref>[https://www.onzetaal.nl/advies/jaren70.php Taaladviesdienst] van Onze Taal</ref> ;Hoe schrijf ik het?: Het weglatingsteken heeft de vorm van een komma, maar wordt '''bovenaan''' geplaatst (') en buigt onderaan naar links, dus naar de voorkant van de zin. ;Waar schrijf ik het?: We plaatsen het weglatingsteken altijd precies daar waar een stuk van het woord weggelaten werd. * '''he'''t -> 't * '''de'''s -> 's * m'''ij'''n -> m'n * z'''ij'''n -> z'n * da'''t i'''s -> da's Zo wordt het bijvoorbeeld. : 't is te zeggen (het is te zeggen) : 's morgens (des morgens), 's middags (des middags), 's anderendaags (des anderendaags) <!--"Des" is oud-Nederlands, maar wordt nog vaak gebruikt in woordafkortingen--> : z'n zus (zijn zus) en m'n vriend (mijn vriend) : da's (dat is) vreemd ===Hoofdletters?=== Eigenlijk een erg eenvoudige regel. Alleen is er nog een bijzonderheid. Wanneer zo'n weglatingsteken helemaal vooraan in de zin staat, zal niet het overblijvende stukje van het woord met hoofdletter geschreven worden, maar krijgt het volgende woord de hoofdletter. Dus: : 's '''A'''nderendaags ging hij weg. : 't '''I'''s me gelukt! : '''M''''n handen zijn bevroren. : 's '''M'''orgens eet hij z'n ei. : '''D'''a's nogal groot. : 's-'''H'''ertogenbosch ===Waarom afkappen=== Woorden worden afgekapt, omdat ze niet benadrukt willen worden. Bijvoorbeeld: : M'n handen zijn bevroren, maar m'n tenen niet. :: Mijn handen zijn bevroren, maar zijn handen niet. : 's Morgens eet hij z'n ei, maar niet z'n boterham. :: 's Morgens eet hij zijn ei, maar het hare laat hij staan. ===Bij aanduiding van bezit=== In plaats van "de fiets van Piet" kun je ook zeggen: "Piets fiets". Dus door een s achter de naam te plakken. Als de naam al op een s uitgaat, zou er een dubbele s ontstaan. Dat doen we in het Nederlands niet, daarom laten we die extra s weg en schrijven er een apostrof voor in de plaats. Ook bij woorden die niet op een s zelf, maar op de klank s eindigen, doen we dat. :Klaas' fiets :Beatrix' hoed == Scheidingsteken == ===Meervoud=== In de meervoudsvorm van woorden die op een van de klinkers a, e, i, o, u of y eindigen, wordt tussen het woord en de meervouds s een apostrof geplaatst. Dit om de juiste uitspraak mogelijk te maken. Voorbeelden: :boerka - boerka's :ave - ave's :ski - ski's :baby - baby's :auto - auto's :paraplu - paraplu's :baby - baby's Maar: :bureau - bureaus (gaat uit op Franse klank o) Voorwaarde: zo'n klinker moet voorafgegaan worden door een medeklinkerletter of lettergreepgrens. (De e moet klinken als /ee/.) Op grond van deze regel krijgen de volgende woorden dus geen apostrof: :''lentes'' (De e klinkt hier niet als /ee/.) :''abonnees'' (Voor de eind-e staat een klinker.) :''procedés'', communiqués (Hier staat een /é/.) :''essays'' (Voor de y staat een klinker.) ===Genitief=== Zie de module [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Bezits-s|Bezits-s]]. ===Verkleinwoorden=== De apostrof wordt gebruikt in verkleinwoorden van woorden die eindigen op een y voorafgegaan door een medeklinkerletter. :''baby'tje'', ''lolly'tje'', ''pony'tje'' Maar ''displaytje'' en ''jockeytje'' krijgen geen apostrof vanwege de klinker voor de y. Als een woord dat eindigt op a, e, o of u, wordt voorafgegaan door een medeklinker of lettergreepgrens, wordt de laatste letter doorgaans verdubbeld. (Met de e is de /ee/ bedoeld.) De /i/ wordt in deze positie geschreven als /ie/. :''opaatje'', ''azaleaatje'', ''aveetje'', ''autootje'', ''accuutje'', ''skietje''. Bij sommige Franse {{Wp|Leenwoord|leenwoorden}} verandert het grondwoord van vorm: : aspirine → aspirientje : depot → depootje (Groene Boekje: ''depotje'') : logé → logeetje : machine → machientje Maar ''souvenir'' blijft ''souvenirtje'', dat is dan weer een van de uitzonderingen. Bij woordafbreking (als het hele woord niet meer op de regel past en een deel naar de volgende regels gaat) verdwijnt de apostrof: :''baby-'' :''tje.'' ===Cijfer- en letterwoorden=== De apostrof wordt gebruikt in afleidingen van cijfer- en letterwoorden (acroniemen). :''A4'tje,'' ''65+'er'', ''BRT'er'', ''tv's'', ''cd'tje''. In letterwoorden die niet als zodanig herkenbaar zijn wordt geen apostrof gebruikt: :''elpees'', ''radars'', ''lasers'', ''sonartje''. In samenstellingen met cijfer- en letterwoorden komt een liggend streepje: :De combinatie van ''tv'' en ''programma'' wordt ''tv-programma'', maar ''tv+tje'' (een afleiding) wordt ''tv'tje''. ===Werkwoorden met afkorting=== Bij een aantal verbogen vormen van werkwoorden die uit een afkorting bestaan, wordt een apostrof gebruikt om de afkorting af te zonderen: :''ge-sms't'', ''sms'te'', ''gsm'en'' == Bronnen en referenties == {{Bron|bronvermelding= De tekst op deze pagina (of een eerdere, nog niet bewerkte versie daarvan) is deels afkomstig uit Bijlage 1 van het Spellingbesluit, via de website van de [https://www.overheid.nl Nederlandse overheid] }} '''Referenties:''' {{Sub}} gxcxzpf941wg0k8o556wjo57fuyg3s7 429861 429860 2026-09-21T05:28:17Z JopkeB 18060 /* Bronnen en referenties */ 429861 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Eerste hulp bij Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Eerste hulp bij Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands/Eerste hulp|Keer terug naar het menu "Eerste hulp" door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> Een apostrof is een leesteken. Hij wordt voor verschillende doelen gebruikt: als weglatingsteken en als scheidingsteken. Voor het gebruik van de apostrof bestaan spellingsregels voor alle soorten gebruik. Hieronder worden ze uitgelegd. == Weglatingsteken == Het '''weglatingsteken''' of de '''apostrof''' wordt soms wel eens foutief het ''afkappingsteken'' genoemd. Maar zoals de naam het al zegt, wordt het gebruikt om iets weg te laten. Een apostrof wordt gebruikt om aan te geven dat er letters zijn weggelaten in een woord (grafische inkorting of nabootsing van spreektaal). Voorbeelden: :''A'dam'', ''A'pen'', ''d'r'','' m'n'', '''s morgens'', ''onnavolgb're'', ''dierb're''. '''Uitzondering''': Een apostrof wordt niet altijd gebruikt wanneer cijfers worden weggelaten, zoals bijvoorbeeld: ''de jaren 90'', maar wel ''in de periode '40-'45''&nbsp;<ref>[https://www.onzetaal.nl/advies/jaren70.php Taaladviesdienst] van Onze Taal</ref> ;Hoe schrijf ik het?: Het weglatingsteken heeft de vorm van een komma, maar wordt '''bovenaan''' geplaatst (') en buigt onderaan naar links, dus naar de voorkant van de zin. ;Waar schrijf ik het?: We plaatsen het weglatingsteken altijd precies daar waar een stuk van het woord weggelaten werd. * '''he'''t -> 't * '''de'''s -> 's * m'''ij'''n -> m'n * z'''ij'''n -> z'n * da'''t i'''s -> da's Zo wordt het bijvoorbeeld. : 't is te zeggen (het is te zeggen) : 's morgens (des morgens), 's middags (des middags), 's anderendaags (des anderendaags) <!--"Des" is oud-Nederlands, maar wordt nog vaak gebruikt in woordafkortingen--> : z'n zus (zijn zus) en m'n vriend (mijn vriend) : da's (dat is) vreemd ===Hoofdletters?=== Eigenlijk een erg eenvoudige regel. Alleen is er nog een bijzonderheid. Wanneer zo'n weglatingsteken helemaal vooraan in de zin staat, zal niet het overblijvende stukje van het woord met hoofdletter geschreven worden, maar krijgt het volgende woord de hoofdletter. Dus: : 's '''A'''nderendaags ging hij weg. : 't '''I'''s me gelukt! : '''M''''n handen zijn bevroren. : 's '''M'''orgens eet hij z'n ei. : '''D'''a's nogal groot. : 's-'''H'''ertogenbosch ===Waarom afkappen=== Woorden worden afgekapt, omdat ze niet benadrukt willen worden. Bijvoorbeeld: : M'n handen zijn bevroren, maar m'n tenen niet. :: Mijn handen zijn bevroren, maar zijn handen niet. : 's Morgens eet hij z'n ei, maar niet z'n boterham. :: 's Morgens eet hij zijn ei, maar het hare laat hij staan. ===Bij aanduiding van bezit=== In plaats van "de fiets van Piet" kun je ook zeggen: "Piets fiets". Dus door een s achter de naam te plakken. Als de naam al op een s uitgaat, zou er een dubbele s ontstaan. Dat doen we in het Nederlands niet, daarom laten we die extra s weg en schrijven er een apostrof voor in de plaats. Ook bij woorden die niet op een s zelf, maar op de klank s eindigen, doen we dat. :Klaas' fiets :Beatrix' hoed == Scheidingsteken == ===Meervoud=== In de meervoudsvorm van woorden die op een van de klinkers a, e, i, o, u of y eindigen, wordt tussen het woord en de meervouds s een apostrof geplaatst. Dit om de juiste uitspraak mogelijk te maken. Voorbeelden: :boerka - boerka's :ave - ave's :ski - ski's :baby - baby's :auto - auto's :paraplu - paraplu's :baby - baby's Maar: :bureau - bureaus (gaat uit op Franse klank o) Voorwaarde: zo'n klinker moet voorafgegaan worden door een medeklinkerletter of lettergreepgrens. (De e moet klinken als /ee/.) Op grond van deze regel krijgen de volgende woorden dus geen apostrof: :''lentes'' (De e klinkt hier niet als /ee/.) :''abonnees'' (Voor de eind-e staat een klinker.) :''procedés'', communiqués (Hier staat een /é/.) :''essays'' (Voor de y staat een klinker.) ===Genitief=== Zie de module [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Bezits-s|Bezits-s]]. ===Verkleinwoorden=== De apostrof wordt gebruikt in verkleinwoorden van woorden die eindigen op een y voorafgegaan door een medeklinkerletter. :''baby'tje'', ''lolly'tje'', ''pony'tje'' Maar ''displaytje'' en ''jockeytje'' krijgen geen apostrof vanwege de klinker voor de y. Als een woord dat eindigt op a, e, o of u, wordt voorafgegaan door een medeklinker of lettergreepgrens, wordt de laatste letter doorgaans verdubbeld. (Met de e is de /ee/ bedoeld.) De /i/ wordt in deze positie geschreven als /ie/. :''opaatje'', ''azaleaatje'', ''aveetje'', ''autootje'', ''accuutje'', ''skietje''. Bij sommige Franse {{Wp|Leenwoord|leenwoorden}} verandert het grondwoord van vorm: : aspirine → aspirientje : depot → depootje (Groene Boekje: ''depotje'') : logé → logeetje : machine → machientje Maar ''souvenir'' blijft ''souvenirtje'', dat is dan weer een van de uitzonderingen. Bij woordafbreking (als het hele woord niet meer op de regel past en een deel naar de volgende regels gaat) verdwijnt de apostrof: :''baby-'' :''tje.'' ===Cijfer- en letterwoorden=== De apostrof wordt gebruikt in afleidingen van cijfer- en letterwoorden (acroniemen). :''A4'tje,'' ''65+'er'', ''BRT'er'', ''tv's'', ''cd'tje''. In letterwoorden die niet als zodanig herkenbaar zijn wordt geen apostrof gebruikt: :''elpees'', ''radars'', ''lasers'', ''sonartje''. In samenstellingen met cijfer- en letterwoorden komt een liggend streepje: :De combinatie van ''tv'' en ''programma'' wordt ''tv-programma'', maar ''tv+tje'' (een afleiding) wordt ''tv'tje''. ===Werkwoorden met afkorting=== Bij een aantal verbogen vormen van werkwoorden die uit een afkorting bestaan, wordt een apostrof gebruikt om de afkorting af te zonderen: :''ge-sms't'', ''sms'te'', ''gsm'en'' == Bronnen en referenties == * De tekst op deze pagina (of een eerdere, nog niet bewerkte versie daarvan) is deels afkomstig uit Bijlage 1 van het Spellingbesluit, via de website van de [https://www.overheid.nl Nederlandse overheid] {{Sub}} d15q44xf1xbb0j8mu85ks2ojkkcqgb2 429862 429861 2026-09-21T05:28:51Z JopkeB 18060 /* Bronnen en referenties */ 429862 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} [[Image:Plume pen w.svg|left|50px|Eerste hulp bij Nederlands]][[Image:Plume pen w.svg|right|50px|Eerste hulp bij Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands/Eerste hulp|Keer terug naar het menu "Eerste hulp" door hier te klikken]]'''<!--kan iemand hier een mooi klikvenster van maken aub of iets dergelijks--></div> <br> Een apostrof is een leesteken. Hij wordt voor verschillende doelen gebruikt: als weglatingsteken en als scheidingsteken. Voor het gebruik van de apostrof bestaan spellingsregels voor alle soorten gebruik. Hieronder worden ze uitgelegd. == Weglatingsteken == Het '''weglatingsteken''' of de '''apostrof''' wordt soms wel eens foutief het ''afkappingsteken'' genoemd. Maar zoals de naam het al zegt, wordt het gebruikt om iets weg te laten. Een apostrof wordt gebruikt om aan te geven dat er letters zijn weggelaten in een woord (grafische inkorting of nabootsing van spreektaal). Voorbeelden: :''A'dam'', ''A'pen'', ''d'r'','' m'n'', '''s morgens'', ''onnavolgb're'', ''dierb're''. '''Uitzondering''': Een apostrof wordt niet altijd gebruikt wanneer cijfers worden weggelaten, zoals bijvoorbeeld: ''de jaren 90'', maar wel ''in de periode '40-'45''&nbsp;<ref>[https://www.onzetaal.nl/advies/jaren70.php Taaladviesdienst] van Onze Taal</ref> ;Hoe schrijf ik het?: Het weglatingsteken heeft de vorm van een komma, maar wordt '''bovenaan''' geplaatst (') en buigt onderaan naar links, dus naar de voorkant van de zin. ;Waar schrijf ik het?: We plaatsen het weglatingsteken altijd precies daar waar een stuk van het woord weggelaten werd. * '''he'''t -> 't * '''de'''s -> 's * m'''ij'''n -> m'n * z'''ij'''n -> z'n * da'''t i'''s -> da's Zo wordt het bijvoorbeeld. : 't is te zeggen (het is te zeggen) : 's morgens (des morgens), 's middags (des middags), 's anderendaags (des anderendaags) <!--"Des" is oud-Nederlands, maar wordt nog vaak gebruikt in woordafkortingen--> : z'n zus (zijn zus) en m'n vriend (mijn vriend) : da's (dat is) vreemd ===Hoofdletters?=== Eigenlijk een erg eenvoudige regel. Alleen is er nog een bijzonderheid. Wanneer zo'n weglatingsteken helemaal vooraan in de zin staat, zal niet het overblijvende stukje van het woord met hoofdletter geschreven worden, maar krijgt het volgende woord de hoofdletter. Dus: : 's '''A'''nderendaags ging hij weg. : 't '''I'''s me gelukt! : '''M''''n handen zijn bevroren. : 's '''M'''orgens eet hij z'n ei. : '''D'''a's nogal groot. : 's-'''H'''ertogenbosch ===Waarom afkappen=== Woorden worden afgekapt, omdat ze niet benadrukt willen worden. Bijvoorbeeld: : M'n handen zijn bevroren, maar m'n tenen niet. :: Mijn handen zijn bevroren, maar zijn handen niet. : 's Morgens eet hij z'n ei, maar niet z'n boterham. :: 's Morgens eet hij zijn ei, maar het hare laat hij staan. ===Bij aanduiding van bezit=== In plaats van "de fiets van Piet" kun je ook zeggen: "Piets fiets". Dus door een s achter de naam te plakken. Als de naam al op een s uitgaat, zou er een dubbele s ontstaan. Dat doen we in het Nederlands niet, daarom laten we die extra s weg en schrijven er een apostrof voor in de plaats. Ook bij woorden die niet op een s zelf, maar op de klank s eindigen, doen we dat. :Klaas' fiets :Beatrix' hoed == Scheidingsteken == ===Meervoud=== In de meervoudsvorm van woorden die op een van de klinkers a, e, i, o, u of y eindigen, wordt tussen het woord en de meervouds s een apostrof geplaatst. Dit om de juiste uitspraak mogelijk te maken. Voorbeelden: :boerka - boerka's :ave - ave's :ski - ski's :baby - baby's :auto - auto's :paraplu - paraplu's :baby - baby's Maar: :bureau - bureaus (gaat uit op Franse klank o) Voorwaarde: zo'n klinker moet voorafgegaan worden door een medeklinkerletter of lettergreepgrens. (De e moet klinken als /ee/.) Op grond van deze regel krijgen de volgende woorden dus geen apostrof: :''lentes'' (De e klinkt hier niet als /ee/.) :''abonnees'' (Voor de eind-e staat een klinker.) :''procedés'', communiqués (Hier staat een /é/.) :''essays'' (Voor de y staat een klinker.) ===Genitief=== Zie de module [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Bezits-s|Bezits-s]]. ===Verkleinwoorden=== De apostrof wordt gebruikt in verkleinwoorden van woorden die eindigen op een y voorafgegaan door een medeklinkerletter. :''baby'tje'', ''lolly'tje'', ''pony'tje'' Maar ''displaytje'' en ''jockeytje'' krijgen geen apostrof vanwege de klinker voor de y. Als een woord dat eindigt op a, e, o of u, wordt voorafgegaan door een medeklinker of lettergreepgrens, wordt de laatste letter doorgaans verdubbeld. (Met de e is de /ee/ bedoeld.) De /i/ wordt in deze positie geschreven als /ie/. :''opaatje'', ''azaleaatje'', ''aveetje'', ''autootje'', ''accuutje'', ''skietje''. Bij sommige Franse {{Wp|Leenwoord|leenwoorden}} verandert het grondwoord van vorm: : aspirine → aspirientje : depot → depootje (Groene Boekje: ''depotje'') : logé → logeetje : machine → machientje Maar ''souvenir'' blijft ''souvenirtje'', dat is dan weer een van de uitzonderingen. Bij woordafbreking (als het hele woord niet meer op de regel past en een deel naar de volgende regels gaat) verdwijnt de apostrof: :''baby-'' :''tje.'' ===Cijfer- en letterwoorden=== De apostrof wordt gebruikt in afleidingen van cijfer- en letterwoorden (acroniemen). :''A4'tje,'' ''65+'er'', ''BRT'er'', ''tv's'', ''cd'tje''. In letterwoorden die niet als zodanig herkenbaar zijn wordt geen apostrof gebruikt: :''elpees'', ''radars'', ''lasers'', ''sonartje''. In samenstellingen met cijfer- en letterwoorden komt een liggend streepje: :De combinatie van ''tv'' en ''programma'' wordt ''tv-programma'', maar ''tv+tje'' (een afleiding) wordt ''tv'tje''. ===Werkwoorden met afkorting=== Bij een aantal verbogen vormen van werkwoorden die uit een afkorting bestaan, wordt een apostrof gebruikt om de afkorting af te zonderen: :''ge-sms't'', ''sms'te'', ''gsm'en'' == Bronnen en referenties == * De tekst op deze pagina (of een eerdere, nog niet bewerkte versie daarvan) is deels afkomstig uit Bijlage 1 van het Spellingbesluit, via de website van de [https://www.overheid.nl Nederlandse overheid] '''Referenties''' {{Sub}} pv9932g30y6zevbde10hr1esjrr82lk 0 26621 429847 427127 2026-09-20T22:22:05Z JopkeB 18060 Zie verder - meer onderdelen, overgeheveld uit Sjabloon:Index Nederlands 429847 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Bijna alle Nederlandse infinitieven hebben de uitgang ''-en''. De enige uitzonderingen zijn de eenlettergrepige werkwoorden ''doen'', ''gaan'', ''slaan'', ''staan'', ''zien'' en ''zijn'' en de hiervan afgeleide infinitieven met een prefix, zoals ''door-gaan'', ''ont-zien'' enz. Om de stam van een werkwoord te vinden, wordt allereerst de uitgang ''-en'' (of alleen ''-n'' bij de bovengenoemde paar werkwoorden die niet op ''-en'' eindigen) van de stam afgehaald. Hierbij treden in grote lijnen dezelfde fonologische veranderingen op als bij het verwijderen van de meervoudsuitgang ''-en'' van het zelfstandig naamwoord. Let op: omdat ook de werkwoorden ''doen'' en ''zien'' vallen onder de uitzonderingen die niet op ''-en'' eindigen, is een neologisme als ''*zelfvoorzienend'' dus ongrammaticaal. ==Zie verder== *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Samengestelde werkwoorden|Samengestelde werkwoorden]] *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Uitgangen|Uitgangen]] *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Vervoeging|Vervoeging]] *[[Nederlands/Werkwoorden/Regeltjes voor dt|Regeltjes voor dt]] *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/'t Kofschip|'t Kofschip]] *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Werkwoord naar functie in de zin|Werkwoord naar functie in de zin]] *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Gezegde|Gezegde]] *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden|Lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden]] *[[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Kennen of kunnen|Kennen of kunnen]] {{Sub}} [[Categorie:Grammatica]] kxnr7o5xhj67se4i8xywmyd23387yyk 0 26665 429877 427122 2026-09-21T09:20:31Z JopkeB 18060 429877 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Sommige Nederlandse werkwoorden zijn {{Wp|samengesteld werkwoord|samengesteld}}. Veruit de meeste van deze werkwoorden zijn scheidbaar, maar sommige - namelijk die welke beginnen met een {{Wp|prefix (taalkunde)|voorvoegsel}} (prefix) - zijn onscheidbaar. ==Scheidbaar== Samengestelde werkwoorden beginnen met een beklemtoond {{Wp|voorzetsel|voorzetsel}}, {{Wp|zelfstandig naamwoord|zelfstandig naamwoord}} of ander soort woord. Het eerste deel maakt deel uit van de infinitief: ''doorlopen'', ''autorijden''. Dit voorzetsel, zelfstandig naamwoord enz. heeft dan tevens de klemtoon. Zo'n samengesteld werkwoord wordt in de zin vaak gescheiden: *''Loop jij eens door!'' *''Ik ben doorgelopen.'' Het is niet altijd even eenvoudig een voorzetsel of zelfstandig naamwoord te herkennen. Zo is bij ''doorzetten'' duidelijk sprake van een beklemtoond voorzetsel, maar bij ''doorzien'' (met klemtoon op ''zien'') is dat niet het geval. Vormen van de aantonende wijs zijn daarom respectievelijk ''zet door'' en ''doorzag''. ===Versteende, niet-scheidbare vormen=== Er zijn ook werkwoorden die op het eerste gezicht samengesteld lijken (en dit meestal van oorsprong ook zijn), maar waarvan de delen nimmer gescheiden worden doordat de combinatie inmiddels is {{Wp|versteende taalvorm|versteend}}. Hierdoor kent ook de verleden tijd een normale zwakke vervoeging. Het gaat onder andere om ''stofzuigen'', ''zweefvliegen'', ''voetballen''. Men beschouwt de verbuigingen ''stofzuigde'', ''gevoetbald'' enz. dan ook als correct. Deze werkwoorden gedragen zich dus gewoon als niet-samengestelde werkwoorden. ==Onscheidbaar== De meest voorkomende voorvoegsels bij onscheidbare werkwoorden zijn: ''ver-'', ''be-'', ''onder-'', ''ont-'', ''ge-'' en ''her-''. *De vervoeging van een werkwoord met een voorvoegsel gaat in de regel op dezelfde manier als die van het werkwoord zonder voorvoegsel. De verleden tijd van ''vriezen'' is bijv. ''vroor'', de verleden tijd van ''bevriezen'' is daarom ''bevroor''. *Heeft het werkwoord zelf een ander (onbeklemtoond) voorvoegsel, dan vervalt het voorvoegsel ''ge-'' van het verleden deelwoord. Het verleden deelwoord van ''bevriezen'' is dus niet ''gebevroren'', maar ''bevroren''. Dit is bijvoorbeeld ook zo in de vormen ''verblijven'' → ''verbleven'', maar niet bij scheidbaar samengestelde werkwoorden, zoals ''afblijven'' → ''afgebleven''. Een voorbeeld van een werkwoord waarbij het vaak misgaat is ''verbaliseren'', waarvan het eerste deel ''niet'' het voorvoegsel ''ver-'' is. Het verleden deelwoord is daarom niet ''verbaliseerd'' maar ''geverbaliseerd''. Een ander problematisch werkwoord is ''afgelasten'', dat vooral in de voltooide tijd voorkomt: ''afgelast''. De lettergreep ''ge-'' lijkt op het voorvoegsel van het verleden deelwoord, maar komt ook in andere werkwoordsvormen voor. Met andere woorden, het voorvoegsel ''ge-'' maakt al deel uit van de andere vormen van het werkwoord en daardoor komt er (als gevolg van het zogeheten haplogie-verschijnsel) in de voltooide vormen geen voorvoegsel ''ge-'' meer bij. Werkwoorden met een zelfstandig naamwoord of een werkwoord als voorvoegsel krijgen soms een andere vervoeging of kunnen helemaal niet worden vervoegd. In plaats daarvan valt men dan terug op een omschrijving. Voorbeelden van zulke combinaties "zelfstandig naamwoord + werkwoord" die zich als werkwoord volledig laten vervoegen zijn ''raadplegen, kennisnemen'' en ''paardrijden''. Werkwoorden als ''zweefvliegen, wedstrijdzeilen'' en ''buikspreken'' lenen zich echter niet voor verbuiging (ze kennen dus alleen maar een infinitief), of ze kennen alleen maar een tegenwoordige tijd naast de infinitief (''ik zweefvlieg''). {{Sub}} iaudt53hny2d0o8krvkf5n67n3bkin6 0 27378 429846 427128 2026-09-20T22:08:36Z JopkeB 18060 Bezits-s 429846 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} In het Nederlands is elk woord waar een [[Nederlands/Grammatica/Lidwoorden|lidwoord]] (''de'', ''het'', ''een'') voor gezet kan worden volgens de taalkundige ontleding een zelfstandig naamwoord. * [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Meervoud|Meervoud]] * [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Verkleinwoord|Verkleinwoord]] * [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden/Bezits-s|Bezits-s]] {{Sub}} d2kidauv0p4gdljnuf72e9duis7nw82 10 27663 429850 429837 2026-09-20T22:38:00Z JopkeB 18060 Index ingekrompen (alhier vervallen onderdelen zijn ondergebracht bij betreffende hoofdstuk) - was veel te lang en onoverzichtelijk 429850 wikitext text/x-wiki {{Index basis |breedte = 250px |titel = [[Nederlands]] |inhoud = Inleiding * [[Nederlands/Inleiding|Inleiding]] * [[Nederlands/Inleiding/Nederlands taalgebied|Nederlands taalgebied]] * [[Nederlands/Inleiding/Nederlands geschiedkundig|Nederlands geschiedkundig]] Lezen * [[Nederlands/Lezen/Lezen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Lezen]] * [[Nederlands/Lezen/Samenvatting|Samenvatting]] * [[Nederlands/Lezen/Onderdelen van een tekst|Onderdelen van een tekst]] * [[Nederlands/Lezen/Verbanden|Verbanden]] * [[Nederlands/Lezen/Schrijfdoel en tekstsoort| Schrijfdoel en tekstsoort]] Schrijven * [[Nederlands/Schrijven|Schrijven]] * [[Nederlands/Uitdrukkingen en gezegden|Uitdrukkingen en gezegden]] * [[Nederlands/Stijlfiguren|Stijlfiguren]] * [[Nederlands/Afkortingen|Afkortingen]] * [[Nederlands/Briefindeling|Briefindeling]] * [[Nederlands/Enquête|Enquête]] Spreken en luisteren * [[Nederlands/Instructie| Instructie]] * [[Nederlands/Vragen stellen|Vragen stellen]] * [[Nederlands/Het intakegesprek|Het intakegesprek]] * [[Nederlands/De discussie|De discussie]] * [[Nederlands/Het debat |Het debat]] * [[Nederlands/Uitspraak en klemtoon|Uitspraak en klemtoon]] * [[Nederlands/Etymologie|Etymologie]] Grammatica *[[Nederlands/Grammatica|Grammatica]] ** [[Nederlands/Grammatica/Zinsleer|Zinsleer]] ** [[Nederlands/Grammatica/Zinsontleding|Zinsontleding]] ** [[Nederlands/Grammatica/Woordontleding|Woordontleding]] ** [[Nederlands/Grammatica/Voornaamwoorden|Voornaamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden|Zelfstandige naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden|Bijvoeglijke naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lidwoorden|Lidwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Voegwoorden|Voegwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden|Werkwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijwoorden|Bijwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Telwoorden|Telwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Verwijswoorden|Verwijswoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lijst van veelvuldig gemaakte fouten in het Nederlands|Veelvuldig gemaakte fouten]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lijkende woorden|Woorden die veel op elkaar lijken]] **[[Nederlands/Grammatica/Hete hangijzers in het Nederlands|Hete hangijzers in het Nederlands]] ** [[Nederlands/Grammatica/Naslag Nederlands|Naslag Nederlands]] Spelling *[[Nederlands/Spelling|Spelling]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie|Interpunctie]] *[[Nederlands/Eerste hulp|Eerste hulp]] Fictie * [[Nederlands/Rijm|Rijm]] * [[Nederlands/Dichtvormen|Dichtvormen]] * [[Nederlands/Dichterlijke vrijheid|Dichterlijke vrijheid]] * [[Nederlands/Genre en thema|Genre en thema]] * [[Nederlands/Cabaret|Cabaret]] Onderwijs & wetenschap * [[Nederlands/Nederlands voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Nederlands voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs]] * [[Nederlands/Toetsenbank Nederlands|Toetsenbank Nederlands]] * [[Toetsenbank/Algemene toets Nederlandse grammatica|Toets Nederlandse grammatica]] * [[Nederlands/Toets briefindeling/Antwoorden|Antwoorden toets briefindeling]] * [[Nederlands/Centraal Schriftelijk Eindexamen|Centraal Schriftelijk Eindexamen]] * [[Nederlands/Taalstudie|Taalstudie]] }}<noinclude>{{Sjablooninfo|1= Het doel van dit sjabloon is om bij het boek [[Nederlands]] een inhoudsopgave te hebben die onderdelen kan weergeven en verbergen. Gebruik dit sjabloon door de volgende code te plakken: <pre>{{Index Nederlands}}</pre>}} [[Categorie:Sjablonen talen en dialecten|Nederlands]] </noinclude> 8kucu54oz25h39uy61lfszlhlmgpsfj 429870 429850 2026-09-21T06:43:35Z JopkeB 18060 Poëzie 429870 wikitext text/x-wiki {{Index basis |breedte = 250px |titel = [[Nederlands]] |inhoud = Inleiding * [[Nederlands/Inleiding|Inleiding]] * [[Nederlands/Inleiding/Nederlands taalgebied|Nederlands taalgebied]] * [[Nederlands/Inleiding/Nederlands geschiedkundig|Nederlands geschiedkundig]] Lezen * [[Nederlands/Lezen/Lezen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Lezen]] * [[Nederlands/Lezen/Samenvatting|Samenvatting]] * [[Nederlands/Lezen/Onderdelen van een tekst|Onderdelen van een tekst]] * [[Nederlands/Lezen/Verbanden|Verbanden]] * [[Nederlands/Lezen/Schrijfdoel en tekstsoort| Schrijfdoel en tekstsoort]] Schrijven * [[Nederlands/Schrijven|Schrijven]] * [[Nederlands/Uitdrukkingen en gezegden|Uitdrukkingen en gezegden]] * [[Nederlands/Stijlfiguren|Stijlfiguren]] * [[Nederlands/Afkortingen|Afkortingen]] * [[Nederlands/Briefindeling|Briefindeling]] * [[Nederlands/Enquête|Enquête]] Spreken en luisteren * [[Nederlands/Instructie| Instructie]] * [[Nederlands/Vragen stellen|Vragen stellen]] * [[Nederlands/Het intakegesprek|Het intakegesprek]] * [[Nederlands/De discussie|De discussie]] * [[Nederlands/Het debat |Het debat]] * [[Nederlands/Uitspraak en klemtoon|Uitspraak en klemtoon]] * [[Nederlands/Etymologie|Etymologie]] Grammatica *[[Nederlands/Grammatica|Grammatica]] ** [[Nederlands/Grammatica/Zinsleer|Zinsleer]] ** [[Nederlands/Grammatica/Zinsontleding|Zinsontleding]] ** [[Nederlands/Grammatica/Woordontleding|Woordontleding]] ** [[Nederlands/Grammatica/Voornaamwoorden|Voornaamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Zelfstandige naamwoorden|Zelfstandige naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden|Bijvoeglijke naamwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lidwoorden|Lidwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Voegwoorden|Voegwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden|Werkwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Bijwoorden|Bijwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Telwoorden|Telwoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Verwijswoorden|Verwijswoorden]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lijst van veelvuldig gemaakte fouten in het Nederlands|Veelvuldig gemaakte fouten]] ** [[Nederlands/Grammatica/Lijkende woorden|Woorden die veel op elkaar lijken]] **[[Nederlands/Grammatica/Hete hangijzers in het Nederlands|Hete hangijzers in het Nederlands]] ** [[Nederlands/Grammatica/Naslag Nederlands|Naslag Nederlands]] Spelling *[[Nederlands/Spelling|Spelling]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie|Interpunctie]] *[[Nederlands/Eerste hulp|Eerste hulp]] Fictie * [[Nederlands/Poëzie|Poëzie]] * [[Nederlands/Dichterlijke vrijheid|Dichterlijke vrijheid]] * [[Nederlands/Genre en thema|Genre en thema]] * [[Nederlands/Cabaret|Cabaret]] Onderwijs & wetenschap * [[Nederlands/Nederlands voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Nederlands voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs]] * [[Nederlands/Toetsenbank Nederlands|Toetsenbank Nederlands]] * [[Toetsenbank/Algemene toets Nederlandse grammatica|Toets Nederlandse grammatica]] * [[Nederlands/Toets briefindeling/Antwoorden|Antwoorden toets briefindeling]] * [[Nederlands/Centraal Schriftelijk Eindexamen|Centraal Schriftelijk Eindexamen]] * [[Nederlands/Taalstudie|Taalstudie]] }}<noinclude>{{Sjablooninfo|1= Het doel van dit sjabloon is om bij het boek [[Nederlands]] een inhoudsopgave te hebben die onderdelen kan weergeven en verbergen. Gebruik dit sjabloon door de volgende code te plakken: <pre>{{Index Nederlands}}</pre>}} [[Categorie:Sjablonen talen en dialecten|Nederlands]] </noinclude> bgitb5hvqsruo3gxzkr05wbfz16m2ic 0 28045 429844 427132 2026-09-20T14:23:13Z JopkeB 18060 Link 429844 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} [[Afbeelding:Plume pen w.svg|left|50px|Eerste hulp bij Nederlands]]<br><div style="text-align: center;">'''[[Nederlands/Eerste hulp|Keer terug naar het menu "Eerste hulp" door hier te klikken]]'''</div> ''Als'', ''wanneer'' en ''indien'' zijn voegwoorden. Bij de overtreffende trap gebruik je bij voorkeur ''dan'' (''groter dan''..., enz.). Wanneer iets hetzelfde is, wordt ''als'' gebruikt (''Even groot als...''). Indien geen van beide van toepassing is dan doet dit er niet toe en kan je zeggen ''Als (''of'': ''Wanneer/Indien'') dit er niet toe doet, ga ik iets anders doen''. ''Als'', ''wanneer'' en ''indien'' zijn hier voegwoorden van voorwaarde of veronderstelling. In deze betekenis zijn het synoniemen en dus onderling uitwisselbaar. ''Als'' en ''wanneer'' zijn verder ook nog synoniem als het voegwoorden van tijd zijn. ''Indien'' heeft deze extra betekenis niet. Het verschil in gebruik betreft vooral het register; ''als'' is de minst formele vorm, ''indien'' behoort vrijwel uitsluitend tot de schrijftaal. {{Sub}} [[Categorie:Grammatica]] ej1uwp3eeqlkv6tvcyn57nyfeqdu46c 0 30027 429852 427124 2026-09-20T23:02:01Z JopkeB 18060 Bron? 429852 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} De komma is het meest gebruikte interpunctieteken. ^{Bron? Wordt punt niet vaker gebruikt?} ==Gebruik== ===Aaneenschakelen van zinsdelen=== *Om het verband tussen twee zinsdelen extra te benadrukken: **''Pas op, Jan!'' ===Hoofd- en bijzinnen=== *Om een hoofd- en een bijzin met elkaar te verbinden. Als de bijzin niet vooraan in de samengestelde zin staat (zoals bijv. in deze zin wel het geval is), staat er direct na de komma meestal een onder- of nevenschikkend voegwoord. Een komma is dan vaak niet verplicht, maar wel sterk gewenst omwille van het leesgemak: **''Ze komt daar graag(,) omdat de sfeer er heel goed is.'' **''Hij is ziek(,) want hij heeft koorts''. **''Hij weet zeker dat hij komt(,) maar het kan wel lang duren.'' Een uitzondering hierop vormen beknopte bijzinnen aan het begin van een samengestelde zin. In dit geval is een komma doorgaans overbodig: *''Zonder een spier te vertrekken legde hij de aas op tafel.'' *Een komma is hier weer wèl gewenst als de beknopte bijzin eindigt op een deelwoord: *''Door Toscane trekkend, hebben we veel mooie steden gezien''. Bij bijvoeglijke bijzinnen hangt het af van de betekenis. Er moet er wel een komma voor uitbreidende, maar juist niet voor beperkende bijvoeglijke bijzinnen worden geplaatst: *''De journalisten, die de verklaring niet ondertekend hadden, werden opgepakt''. (uitbreidend; geen van de journalisten heeft de verklaring ondertekend). *''De journalisten die de verklaring niet ondertekend hadden werden opgepakt.'' (beperkend; sommige journalisten hebben de verklaring wel ondertekend). ===Opsommingen=== *In een opsomming. Meestal staat er dan alleen voor het laatste lid van de opsomming dan geen komma, maar ''en'' (zie ook onder). =="En"/komma== Aangezien het nevenschikkend voegwoord ''en'' van zichzelf al een pauzerende functie heeft, is een komma voor ''en'' doorgaans overbodig. In sommige gevallen is het echter toch gewenst om ''en'' vooraf te laten gaan door een komma: *Als dit het leesgemak duidelijk ten goede komt, m.n. in erg lange en tevens nevengeschikte zinnen. *Als er zonder de komma dubbelzinnigheid kan ontstaan: ''Hij maakt schilderijen, sculpturen van gaas en hout, en kleifiguren''. ==Komma voor ''e.d.'', ''enz.'', ''etc.''== Voor de afkortingen ''e.d.'', ''enz.'' en '''etc.'' - die dienen om een opsomming af te sluiten - staat in het algemeen geen komma. ==Komma's na citaten== Het is tegenwoordig het meest gebruikelijk om na een citaat dat eindigt met 2 leestekens (meestal een vraag-/uitroepteken gevolgd door een aanhalingsteken ter afsluiting van het citaat) geen komma te laten volgen: *''"Wat een prachtig cadeau!" riep hij.'' *''"Je gaat toch wel mee, hè?" vroeg mijn moeder.'' Staat er voor het aanhalingsteken geen ander leesteken, dan is een komma na het citaat echter verplicht: *''"Verbazingwekkend", zei hij.'' {{Bron|bronvermelding= *[https://taaladvies.net/index.php?label=komma taaladvies.net] }} {{Sub}} 6768wsnbf4z2fhjapno8mey8hd8p7x7 0 31603 429840 427138 2026-09-20T13:27:49Z JopkeB 18060 Koppen in tabel toegevoegd (overgenomen uit versie van 14 okt 2013 om 14:25 en aangepast naar de huidige situatie) 429840 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Dit is een (onvolledige) lijst van Nederlandse werkwoorden waarvan de vervoeging afwijkt van de meest gebruikelijke wijze, nl. met de toevoeging van ''-de/-te'' aan de stam. Dit zijn de zogeheten onregelmatige en {{Wp|sterk werkwoord|sterke}} werkwoorden. Daarnaast zijn er werkwoorden waarbij een of meerdere vervoegingen ontbreken, de zogenaamde {{Wp|defectief werkwoord|defectieve}} werkwoorden. ''Sterk'' wil zeggen dat de {{Wp|onvoltooid verleden tijd|onvoltooid verleden tijd}} een andere klinker krijgt in de stam (dit verschijnsel heet ook wel {{Wp|ablaut|ablaut}}). Het voltooid deelwoord eindigt in deze gevallen in de regel niet op ''-t'' of ''-d'', maar op ''-en''. Soms treden er nog andere veranderingen op, zoals een extra medeklinker in de stam. Men spreekt van een ''onregelmatig'' werkwoord als de onvoltooid tegenwoordige tijd een (deels) ander vervoegingspatroon volgt dan de zwakke werkwoorden of de regelmatige ablautvormen. De meest voorkomende werkwoorden waarbij dit het geval is zijn: ''hebben, zijn, wezen, kunnen, zullen, mogen'' en ''willen''. ==Meervoud== Het meervoud van de verleden tijd wordt haast altijd gevormd door middel van het {{Wp|achtervoegsel|achtervoegsel}} ''-en'', soms (bij onregelmatig zwakke werkwoorden) ook ''-den''. Staat er een enkele ''a'' in de verleden tijd, dan wordt de eindletter niet verdubbeld: ''kwam'', ''kwamen''. Een uitzondering daarop is echter ''hebben'': ''had'', ''had'''d'''en''. ==Meerdere vormen== Sommige werkwoorden hebben zowel een volledig zwakke als een volledig sterke of onregelmatige [vervoeging, waarvan er meestal één later is ontstaan door analogie. Meestal is er sprake van een verschil in {{Wp|Register (taalkunde)|register}}, {{Wp|Stilistiek|stijl}} en/of {{Wp|dialect|dialect}}, maar soms ook in betekenis. De werkwoorden met ''ij'' in de onbepaalde wijs ({{Wp|infinitief|infinitief}}) hebben haast altijd dezelfde sterke verbuiging, zoals ''blijven'', ''bleef'', gebleven. Sommige werkwoorden met ''ei'' in de infinitief hebben die verbuiging ook, waarschijnlijk door analogie. ==Samengestelde werkwoorden== Van op geheel dezelfde manier vervoegde [[Nederlands/Grammatica/Werkwoorden/Samengestelde werkwoorden|samengestelde werkwoorden]] wordt in deze lijst alleen het grondwoord (tweede deel) vermeld, tenzij de manier van vervoegen in de samenstelling afwijkt; ''afblijven'', ''doorrijden'' en dergelijke woorden worden daarom niet apart vermeld, maar woorden als ''bekvechten'' en ''stofzuigen'' wel. ==Lijst van sterke of onregelmatige werkwoorden== Zwakke, regelmatige werkwoorden worden in deze lijst niet vermeld, tenzij er ook een sterke vervoeging is of het werkwoord ook in een andere betekenis bestaat. Wanneer een bepaalde vorm wel officieel erkend wordt, maar in de huidige standaardtaal vrijwel niet gangbaar is, is deze tussen haakjes gezet. Hetzelfde is gedaan voor (veelal zwakke) vormen die (nog) niet officieel erkend zijn, maar in de praktijk niettemin geregeld gebruikt worden. :Het meervoud van de andere vormen is gelijk aan de gebruikelijke meervoudsvorming van een {{Wp|zelfstandig naamwoord|zelfstandig naamwoord}} (dus toevoeging van ''en''): ''bleef'' - ''bleven'', ''schrok'' - ''schrokken''. :Staat er echter ''a'' in de verleden tijd, dan wordt de medeklinker daarachter niet verdubbeld: ''nam'' - ''namen''. {| class="wikitable" !colspan=2| !!||colspan=2|zwak||||colspan=2|sterk|| |- !colspan=2|infinitief (hele werkwoord)||o.v.t.||volt. deelw.||v.t.||volt. deelw.||o.v.t.||volt. deelw.||opmerking |- |- | ||bakken || bakte || gebakt&nbsp;<ref name="Gewest">Deze vorm is/was gewestelijk, volgens het [https://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M004968&lemmodern=bakken WNT-lemma ''bakken'']</ref>|| biek&nbsp;<ref name="IOB">Deze woorden / woordvormen worden door de Taalunie niet genoemd in de zin van Standaardnederlands. Het kunnen onder meer (sterk) verouderde of gewestelijke woorden of vormen zijn, het kan dialect betreffen, et cetera.</ref> || gebakken |||||| |- | ||bannen || bande |||||| gebannen |||||| |- | ||barsten || barstte |||||| gebarsten |||||| |- | ||bergen |||||| borg || geborgen |||||| |- | ||bersten || berstte |||| borst || geborsten |||||| Nevenvorm v. ''barsten''<br>Archaïsch woord |- | ||bidden |||||| bad || gebeden |||||| |- | ||bieden |||||| bood || geboden |||||| |- | ||bijten |||||| beet || gebeten |||||| |- | ||binden |||||| bond || gebonden |||||| |- | ||blazen |||||| blies || geblazen |||||| |- | ||blijken |||||| bleek || gebleken&nbsp;<ref name="zijn">Vervoegd met ''zijn''</ref> |||||| |- | ||blijven |||||| bleef || gebleven&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||blinken |||||| blonk || geblonken |||||| |- | ||braden || braadde |||||| gebraden |||||| |- | ||breien || breide || gebreid || bree&nbsp;<ref name="IOB" /> || gebreeën&nbsp;<ref name="IOB" /> |||||| Sterke vormen: meestal informeel<br>Vermoedelijk ontstaan door analogie met o.a. ''stijgen, wrijven'' |- | ||breken |||||| brak || gebroken&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||brengen |||||||||| bracht || gebracht || |- | ||brouwen || brouwde |||||| gebrouwen |||||| Van bv. bier |- | ||brouwen || brouwde || gebrouwd |||||||||| In bet.: ''met keel-r spreken'' |- | ||buigen |||||| boog || gebogen |||||| |- | ||delven&nbsp;<ref name="Plechtig">Dit woord wordt in het algemeen als archaïsch/plechtig ervaren volgens het [https://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M013315&lemmodern=delven WNT-lemma ''delven'']</ref> || delfde |||| dolf || gedolven |||||| Bet.: ''graven'';<br>Echter: ''bedelven'' is sterk |- | ||denken |||||||||| dacht || gedacht || |- |align=right|be||derven |||||| bedierf || bedorven&nbsp;<ref name="zijnhebben">Vervoegd met ''zijn'' of ''hebben''</ref> |||||| Van etenswaren<br>Andere bet. worden zwak verbogen |- | ||dingen |||||| dong || gedongen |||||| Bet.: ''wedijveren, onderhandelen'' |- | ||doen |||||| deed || gedaan |||||| |- | ||dragen |||||| droeg || gedragen |||||| |- |align=right|be||driegen |||||| bedroog || bedrogen |||||| |- |align=right|ver||drieten&nbsp;<ref name="Plechtig" /> || verdriette&nbsp;<ref>Zeer zeldzaam waargenomen, aldus het [https://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M075264&lemmodern=verdrieten WNT-lemma ''verdrieten'']</ref> |||| verdroot || verdroten |||||| |- | ||drijten&nbsp;<ref>Thans alleen nog gewestelijk in Gelderland en Utrecht volgens het [https://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M015092&lemmodern=drijten WNT-lemma ''drijten'']</ref> |||||| dreet || gedreten |||||| Bet.: ''zijn behoefte doen'' |- | ||drijven |||||| dreef || gedreven |||||| |- | ||dringen |||||| drong || gedrongen |||||| |- | ||drinken |||||| dronk || gedronken |||||| |- | ||druipen |||||| droop || gedropen |||||| |- | ||duiken |||||| dook || gedoken |||||| |- | ||dunken || dunkte || gedunkt |||||| docht&nbsp;<ref name="PlechtigANS">Deze vorm wordt gezien als formeel, plechtig taalgebruik dat veelvuldig wordt vermeden, aldus de [https://ans.ruhosting.nl/e-ans/02/03/05/03/02/body.html ANS in Onregelmatige verba met klinker- en medeklinkerverandering]</ref> || gedocht&nbsp;<ref name="PlechtigANS" /> || Zoals in: ''Me dunkt...'' |- | ||durven || durfde || gedurfd || dierf&nbsp;<ref name="IOB" /> |||| dorst&nbsp;<ref>Minder gebruikelijk, aldus de [https://ans.ruhosting.nl/e-ans/02/03/05/03/02/body.html ANS in Onregelmatige verba met klinker- en medeklinkerverandering ]</ref> |||| ''Dierf'': gewestelijk |- |align=right|ver||dwijnen |||||| verdween || verdwenen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||dwingen |||||| dwong || gedwongen |||||| |- | ||erven || erfde || geërfd || ierf&nbsp;<ref name="IOB" /><br>orf&nbsp;<ref name="IOB" />|| georven&nbsp;<ref name="IOB" />&nbsp;<ref>Informeel en tevens altijd schertsend, aldus de [https://ans.ruhosting.nl/e-ans/02/03/05/02/02/body.html ANS in Onregelmatige verba met voltooid deelwoord op -en, met klinkerverandering]</ref> |||||| Standaardnederlands: uitsluitend zwak |- | ||eten |||||| at || gegeten |||||| Voltooid deelwoord in samenstellingen zonder ''-g''<br>Dus: overeten |- | ||fluiten |||||| floot || gefloten |||||| |- | ||gaan |||||| ging || gegaan&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||gelden |||||| gold || gegolden |||||| |- |align=right|ver||geten |||||| vergat || vergeten&nbsp;<ref name="zijnhebben"/> |||||| Zie ook: ''eten'' |- | ||geven |||||| gaf || gegeven |||||| |- | ||gieten |||||| goot || gegoten |||||| |- |align=right|be||ginnen |||||| begon || begonnen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| Zie ook: ''ontginnen'' |- | ||glijden |||||| gleed || gegleden |||||| |- | ||glimmen |||||| glom || geglommen |||||| |- | ||graven |||||| groef || gegraven |||||| |- | ||grijpen |||||| greep || gegrepen |||||| |- | ||hangen |||||| hing || gehangen |||||| |- | ||hebben |||||||||| had (mv. had'''d'''en) || gehad || |- | ||heffen |||||| hief || geheven |||||| |- |ver ||helen || verheelde |||| || verholen&nbsp;<ref name="IOB" /> |||||| Verholen in bet.: ''verbergen, verzwijgen'', niet in ''Van Dale'' |- | ||helpen |||||| hielp || geholpen |||||| |- | ||heten || heette |||| hiet&nbsp;<ref name="IOB" /> || geheten |||||| |- | ||hijsen |||||| hees || gehesen |||||| |- | ||hoeven&nbsp;<ref name="zwakvd">Van oudsher zwak werkwoord waarvan alleen het voltooid deelwoord door analogie sterk is geworden</ref> || hoefde || gehoefd |||| gehoeven |||||| |- | ||houden |||||| hield || gehouden |||||| |- | ||houwen |||||| hieuw || gehouwen |||||| Ook sterk in ''uithouwen''<br>Echter: zwak in ''beeldhouwen'' |- | ||jagen&nbsp;<ref name="zwakpret">Van oudsher zwak werkwoord waarvan alleen de onvoltooid verleden tijd door analogie sterk is geworden</ref> || jaagde || gejaagd || joeg |||||||| ''Jaagde/joeg'': de jacht beoefenen<br>Anders uitsluitend: ''joeg'' |- | ||kerven || kerfde || gekerfd || korf || gekorven |||||| |- | ||kiezen |||||| koos || gekozen |||||| Uitgezonderd: ''uitverkiezen'' |- | uitver||kiezen |||||| verkoor uit || uitverkoren |||||| Zie ook ''vriezen'' en ''verliezen'' |- | ||kijken |||||| keek || gekeken |||||| |- | ||kijven |||||| keef || gekeven |||||| |- | ||klagen || klaagde || geklaagd || kloeg&nbsp;<ref name="IOB" />&nbsp;<ref>Gewestelijk in Vlaanderen en Groningen volgens [https://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M032813&lemmodern=klagen WNT-lemma ''klagen'']</ref> |||||||| |- | ||klieven || kliefde || gekliefd || kloof&nbsp;<ref name="IOB" /> || gekloven&nbsp;<ref name="IOB" /> |||||| Bet.: ''doen splijten''<br>Sterke vormen: Zuid-Nederlands, geen standaardtaal |- | ||klimmen |||||| klom || geklommen |||||| |- | ||klinken |||||| klonk || geklonken |||||| |- | ||kluiven || kluifde&nbsp;<ref name="IOB" /> || gekluifd&nbsp;<ref name="IOB" /> || kloof || gekloven |||||| |- | ||knijpen |||||| kneep || geknepen |||||| |- | ||komen |||||| kwam || gekomen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| Ook ''voorkómen'' en ''vóórkomen'' |- | ||kopen |||||||||| kocht || gekocht || |- | ||krijgen |||||| kreeg || gekregen |||||| |- | ||krijsen || krijste || gekrijst || krees || gekresen |||||| |- | ||krijten |||||| kreet || gekreten |||||| In bet. ''schreeuwen'' |- | ||krimpen |||||| kromp || gekrompen |||||| |- | ||kruipen |||||| kroop || gekropen |||||| |- | ||kunnen |||||||||| kon (mv. konden)&nbsp;<ref> Oorspronkelijk de regelmatige (zwakke) verleden tijd van ''connen''. De verledentijdsvorm ''kon'' is ontstaan door {{Wp|apocope|apocope}} van de uitgang ''-de'' in het enkelvoud.</ref>|| gekund || |- | ||kwijten |||||| kweet || gekweten |||||| Bet.: ''doen, vervullen'' |- | ||lachen || lachte |||| (loech&nbsp;<ref name="IOB" />) || gelachen |||||| |- | ||laden || laadde ||||(loed&nbsp;<ref name="IOB" />) || geladen |||||| |- | ||laten |||||| liet || gelaten |||||| |- | ||leggen || legde || gelegd || lei&nbsp;<ref name="IOB" /> (mv. leiden) |||||||| ''lei'': spreektaal, geen standaardtaal<br> |- | ||lezen |||||| las || gelezen |||||| |- | ||liegen |||||| loog || gelogen |||||| |- |align=right|ver||liezen |||||| verloor || verloren&nbsp;<ref name="zijnhebben"/> ||||||Zie ook ''vriezen'' en ''uitverkiezen'' |- | ||liggen |||||| lag || gelegen |||||| |- | ||lijden |||||| leed || geleden |||||| |- | ||lijken |||||| leek || geleken |||||| |- | ||lopen |||||| liep || gelopen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||luiken |||||| look || geloken&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| Bet.: ''sluiten'' |- | ||melken || melkte || || molk || gemolken |||||| In de overdrachtelijke bet. (''langzaam, moeilijk uitvragen'') zwak vervoegd |- | ||meten || |||| mat || gemeten |||||| |- | ||miegen |||||| meeg || gemegen |||||| Bet.: ''urineren''<br>Geen standaardtaal&nbsp;<ref name="IOB" /> |- | ||mijden |||||| meed || gemeden |||||| |- | ||moeten |||||| moest || gemoeten&nbsp;<ref name="zijnhebben"/> |||||| ''Ontmoeten'' is zwak, maar hangt hier vermoedelijk niet mee samen |- | ||mogen |||||| mocht || gemogen |||||| In literaire taal is het voltooid deelwoord ook ''gemoogd''/''gemocht''. |- | ||nemen |||||| nam || genomen |||||| |- |align=right|ge||nezen |||||| genas || genezen |||||| |- |align=right|ge||nieten |||||| genoot || genoten |||||| ''Nieten, met nietjes bevestigen'' is zwak |- | ||nijgen |||||| neeg || genegen |||||| Bet.: ''een buiging maken''<br>Maar ''neigen'' (voorover hellen) is zwak |- | ||nijpen |||||| neep || genepen |||||| |- | ||pijpen |||||| peep&nbsp;<ref name="IOB" /> || gepepen&nbsp;<ref name="IOB" /> |||||| In bet. ''fluitspelen''<br>In deze betekenis een archaïsch woord |- | ||pijpen || pijpte || gepijpt |||||||||| In bet. van seksuele handeling. |- | ||plegen |||||||||| placht || geplacht&nbsp;<ref name="IOB" /> || In bet. ''de gewoonte hebben''<br> De deelwoorden ''geplacht''&nbsp;<ref>[https://woordenlijst.org/zoek/?q=plegen&w=w plegen (Woordenlijst Nederlandse Taal)]</ref> en ''geplogen''&nbsp;<ref>[https://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M054462&lemmodern=plegen plegen (Geïntegreerde Taalbank)]</ref> zijn thans sterk verouderd |- | ||plegen || pleegde || gepleegd |||||||||| In bet. ''begaan'' |- | ||pluizen |||||| ploos || geplozen |||||| Vooral in samenst. ''uitpluizen'' ofwel ''navorsen'' |- | ||pluizen || pluisde || gepluisd |||||||||| In bet. ''pluisjes afgeven'' |- | ||prijzen |||||| prees || geprezen |||||| In bet. ''loven'' |- | ||prijzen || prijsde || geprijsd |||||||||| In bet. ''van een prijsetiket voorzien'' |- | ||raden || raadde |||| ried || geraden |||||| Vooral nog sterk in samenstellingen zoals ''aan-'' en ''afraden'' |- | ||raken || raakte || geraakt |||||| (rocht)&nbsp;<ref name="IOB" /> || (gerocht)&nbsp;<ref name="IOB" /> || In de standaardtaal uitsluitend regelmatig<br> Blijkens de ''t'' in ''rocht'', ''gerocht'' is dit werkwoord zwak |- | ||rieken || riekte |||| rook || geroken |||||| Nevenvorm van ''ruiken'' |- | ||rijden |||||| reed || gereden |||||| |- | ||rijgen |||||| reeg || geregen |||||| |- | ||rijten |||||| reet || gereten |||||| |- | ||rijven |||||| reef || gereven |||||| Bet.: ''Harken'' |- | ||rijzen |||||| rees || gerezen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||rinnen&nbsp;<ref>Van ''rinnen'' leeft alleen het voltooid deelwoord ''geronnen'' nog in de standaardtaal voort, aldus het [https://gtb.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M060243&lemmodern=rinnen WNT-lemma ''rinnen'']</ref> |||||| ron || geronnen |||||| Bet.: vloeien, voortbewegen |- | ||roepen |||||| riep || geroepen |||||| |- | ||ruiken |||||| rook || geroken |||||| Nevenvorm van ''rieken'' |- | ||scheiden || scheidde |||||| gescheiden |||||| |- | ||schelden |||||| schold || gescholden |||||| |- | ||schenden |||||| schond || geschonden |||||| |- | ||schenken |||||| schonk || geschonken |||||| |- | ||scheppen |||||| schiep || geschapen |||||| In bet. ''creëren'' |- | ||scheppen || schepte || geschept |||||||||| In bet. ''putten, naar boven halen'' |- | ||scheren |||||| schoor || geschoren |||||| In bet. ''ontharen'' |- | ||scheren || scheerde || gescheerd |||||||||| In bet. ''langsstrijken''<br>Als in ''Scheer je weg!'' |- | ||schieten |||||| schoot || geschoten |||||| |- | ||schijnen |||||| scheen || geschenen&nbsp;<ref name="zijnhebben"/> |||||| |- | ||schijten |||||| scheet || gescheten |||||| |- | ||schrijden |||||| schreed || geschreden |||||| |- | ||schrijven |||||| schreef || geschreven |||||| |- | ||schrikken || schrikte |||| schrok || geschrokken |||||| In bet. ''plotseling angstig worden''<br>De zwakke vorm is literair. |- | ||schrikken || schrikte || geschrikt |||||||||| In bet. ''plotseling doen afkoelen'' (zoals bij eieren) |- | ||schuilen || schuilde || geschuild || school || gescholen |||||| |- | ||schuiven |||||| schoof || geschoven |||||| |- | ||slaan |||||| sloeg || geslagen |||||| |- | ||slapen |||||| sliep || geslapen |||||| |- | ||slijpen |||||| sleep || geslepen |||||| |- | ||slijten |||||| sleet || gesleten |||||| |- |align=right|ver||slinden |||||| verslond || verslonden |||||| |- | ||slinken |||||| slonk || geslonken&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||sluipen |||||| sloop || geslopen |||||| |- | ||sluiten |||||| sloot || gesloten |||||| |- | ||smelten |||||| smolt || gesmolten |||||| |- | ||smijten |||||| smeet || gesmeten |||||| |- | ||snijden |||||| sneed || gesneden |||||| |- | ||snuiten |||||| snoot || gesnoten |||||| |- | ||snuiven |||||| snoof || gesnoven |||||| |- | ||spannen || spande |||||| gespannen |||||| |- | ||spijten |||||| speet || gespeten |||||| |- | ||spinnen |||||| spon || gesponnen |||||| Van wol |- | ||splijten |||||| spleet || gespleten |||||| |- | ||spreken |||||| sprak || gesproken |||||| |- | ||springen |||||| sprong || gesprongen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||spruiten |||||| sproot || gesproten&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| Bet.: ''het vormen van loten, jonge takken'' |- | ||spugen<br>spuwen || spuugde<br>spuwde || gespuugd<br>gespuwd || spoog || gespogen |||||| Oorspronkelijk: ''spuwen, spoog, gespogen'' |- | ||spuiten |||||| spoot || gespoten |||||| |- | ||staan |||||| stond || gestaan |||||| |- | ||steken |||||| stak || gestoken |||||| |- | ||stelen |||||| stal || gestolen |||||| |- | ||sterven |||||| stierf || gestorven&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||stijgen |||||| steeg || gestegen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||stijven |||||| steef || gesteven&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| In bet. ''met stijfsel behandelen'' |- | ||stijven || stijfde || gestijfd |||||||||| Andere bet. (zoals ''verstijven, stijf worden'') |- | ||stinken |||||| stonk || gestonken |||||| |- | ||stoten || stootte || gestoten || stiet&nbsp;<ref>Minder gebruikelijk, aldus de [https://ans.ruhosting.nl/e-ans/02/03/05/03/01/01/body.html ANS in Onregelmatige verba met twee verschillende klinkers]</ref> |||||||| |- | ||strijden |||||| streed || gestreden |||||| |- | ||strijken |||||| streek || gestreken |||||| |- | ||stuiven |||||| stoof || gestoven |||||| |- | ||tijgen |||||| toog || getogen |||||| Bet.: ''trekken, gaan'' |- | ||treden |||||| trad || getreden |||||| |- | ||treffen |||||| trof || getroffen |||||| |- | ||trekken |||||| trok || getrokken |||||| |- | ||uitscheiden ||scheidde uit&nbsp;<ref name="VermijdANS">Van ''uitscheiden'' vermijdt men in de standaardtaal de o.v.t. en het voltooid deelwoord, aldus de [https://ans.ruhosting.nl/e-ans/02/03/05/03/01/01/body.html ANS in Onregelmatige verba met twee verschillende klinkers]</ref> ||uitgescheide|| scheed uit&nbsp;<ref name="VermijdANS" /> || uitgescheden&nbsp;<ref name=VermijdANS />&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| In bet. ''ophouden'' |- | ||vallen |||||| viel || gevallen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||vangen |||||| ving || gevangen |||||| |- |align=right|er||varen || ervaarde |||| ervoer || ervaren |||||| Zie ook ''varen'' |- | ||varen || (vaarde)&nbsp;<ref name="IOB" /> |||| voer || gevaren |||||| |- | ||vechten |||||| vocht || gevochten |||||| Maar ''bekvechten'' is zwak |- |align=right|be||velen |||||| beval || bevolen |||||| Maar ''velen'' (''verdragen'') en ''vervelen'' zijn zwak |- | ||vinden |||||| vond || gevonden&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||vlechten |||||| vlocht || gevlochten |||||| |- | ||vlieden |||||| vlood || gevloden |||||| Bet.: ''Vluchten''<br>Archaïsch woord |- | ||vliegen |||||| vloog || gevlogen |||||| Zwak in samenst. ''zweefvliegen'' |- | ||vlieten |||||| vloot || gevloten |||||| Bet.: ''Stromen''<br>Archaïsch woord |- | ||vouwen&nbsp;<ref name="zwakvd"/> || vouwde |||||| gevouwen |||||| Maar ''ontvouwen'' is geheel zwak |- | ||vragen&nbsp;<ref name="zwakpret"/> || (vraagde) || gevraagd || vroeg |||||||| ''Vraagde'' was de oude verledentijdsvorm |- | ||vreten |||||| vrat || gevreten |||||| |- | ||vriezen |||||| vroor || gevroren ||||||Zie ook ''verliezen'' en ''uitverkiezen'' |- | ||vrijen || vrijde || gevrijd || vree || gevreeën |||||| De sterke vormen zijn meer informeel en waarschijnlijk ontstaan door analogie |- | ||waaien || waaide || gewaaid || woei |||||||| |- | ||wassen || waste |||| (wies) || gewassen |||||| In bet. ''schoonmaken'' (voorheen met ''ch'': ''wasschen, wiesch, gewasschen'')<br>Sterke variant is archaïsch |- | ||wassen |||||| wies || gewassen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| In bet. ''groeien''<br>Uitsluitend sterk en nooit met ''ch'' |- | ||wassen || waste || gewast |||||||||| In bet. ''met was bekleden'' uitsluitend zwak |- | ||wegen |||||| woog || gewogen |||||| |- | ||werken&nbsp;<ref>De verledentijdsvervoeging op ''-cht'' van ''werken'' wordt door de Taalunie niet meer erkend in dezelfde betekenis als de zwakke vervoeging en de tegenwoordige tijd. Deze zijn verouderd, of worden in tegenstelling tot de tegenwoordige tijd schertsend gebruikt.</ref> || werkte || gewerkt |||||| wrocht<br>wracht || gewrocht<br>gewracht || Alleen ''doorwrocht'' is, naast de gewone zwakke vervoeging, nog standaardtaal volgens de Taalunie<br> |- | ||werpen |||||| wierp || geworpen |||||| |- | ||werven |||||| wierf || geworven |||||| |- | ||weten |||||| wist || geweten |||||| De ''t'' in de verleden tijd maakt geen deel uit van de stam, maar van de gedeeltelijk weggevallen uitgang ''-te(n)''; vgl. de Duitse vormen ''wissen'' - ''wusste(n)'' |- | ||weven || weefde ||||woof|| geweven |||||| |- | ||wezen |||||||||| was (mv. waren) || geweest&nbsp;<ref name="zijn"/> || ''Gewezen'' was oorspronkelijk het volt. deelw., thans nog slechts {{Wp|bijvoeglijk naamwoord|attributief}} gebruikt (bv. ''mijn gewezen echtgenoot'') |- | ||wijken |||||| week || geweken&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||wijten |||||| weet || geweten |||||| |- | ||wijzen |||||| wees || gewezen |||||| |- | ||willen&nbsp;<ref>De verleden tijd in de meervoudsvorm (wou(d)en) treft men zonder -d- in de [https://ans.ruhosting.nl/e-ans/02/03/06/04/body.html ANS in Willen], maar mét -d in het [https://woordenlijst.org/zoek/?q=willen&w=w Groene Boekje]</ref> || wilde || gewild |||||| wou (mv. wouden) ||||<br>Blijkens de ''d'' in ''wouden'' ''wilden'' en ''gewild'' is dit (oorspronkelijk) werkwoord zwak<br>In formele standaardtaal geniet de zwakke vervoeging vaak de voorkeur |- | ||winden |||||| wond || gewonden |||||| |- | ||winnen |||||| won || gewonnen&nbsp;<ref name="zijnhebben"/> |||||| |- | ||worden |||||| werd || geworden&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- | ||wreken || wreekte |||| wrook/wrak&nbsp;<ref name="IOB" /> || gewroken |||||| ''Wrook'' en ''wrak'' zijn (sterk) verouderd |- | ||wrijven |||||| wreef || gewreven |||||| |- | ||wringen |||||| wrong || gewrongen |||||| |- | ||wuiven || wuifde || gewuifd || woof&nbsp;<ref name="IOB" /> || gewoven&nbsp;<ref name="IOB" /> |||||| |- | ||zeggen || zegde || gezegd |||||| zei (mv. zeiden) |||| Meestal onregelmatig, maar in samenstellingen als ''afzeggen'' regelmatig<br>Blijkens de ''d'' in ''zeiden'' en ''gezegd'' oorspronkelijk een zwak werkwoord |- | ||zeiken || zeikte || gezeikt || zeek || gezeken |||||| Vermoedelijk ontstaan door analogie met werkwoorden waarin ''ij'' voorkomt |- | ||zenden |||||| zond || gezonden |||||| |- | ||zieden || ziedde |||| zood || gezoden |||||| Bet.: ''koken'' (lett of fig.)<br>Hij was ''ziedend'' van woede |- | ||zien |||||| zag || gezien |||||| |- | ||zijgen |||||| zeeg || gezegen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| Bet.: ''langzaan neerdalen'' |- | ||zijn |||||||||| was (mv. waren) || geweest&nbsp;<ref name="zijn"/> || Zie ook ''wezen'' i.v.m. de {{Wp|Suppletie (taalkunde)|vermenging}} van de {{Wp|Synoniem (taalkunde)|synoniem}}e werkwoorden |- | ||zingen |||||| zong || gezongen |||||| |- | ||zinken |||||| zonk || gezonken&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| ''Verzinken'' is sterk in bet. ''laten wegzakken''<br>Echter zwak in de niet daarmee verwante bet. ''galvaniseren'' |- | ||zinnen |||||| zon || gezonnen |||||| |- | ||zitten |||||| zat || gezeten |||||| |- | ||zoeken |||||||||| zocht || gezocht || Blijkens de ''t'' in ''zocht'' en ''gezocht'' is dit werkwoord oorspronkelijk zwak. |- | ||zouten || zoutte |||||| gezouten |||||| |- | ||zuigen |||||| zoog || gezogen |||||| In samenst. ''stofzuigen'' meestal zwak. |- | ||zuipen |||||| zoop || gezopen |||||| |- | ||zullen |||||||||| zou (mv. zouden) |||| Het {{Wp|tegenwoordig deelwoord|tegenwoordig deelwoord}} staat wel in de {{Wp|Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal|Van Dale}}, als "weinig gebruikt". In het {{Wp|Groene Boekje|Groene Boekje}} is deze vorm niet opgenomen. Het {{Wp|voltooid deelwoord|voltooid deelwoord}} ontbreekt. |- |align=right|ver||zwelgen |||||| verzwolg || verzwolgen&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| Echter ''zwelgen'' is ook zwak. |- | ||zwellen |||||| zwol || gezwollen |||||| |- | ||zwemmen |||||| zwom || gezwommen |||||| |- | ||zweren || zweerde || gezweerd || zwoor || gezworen |||||| In bet. ''etteren'' |- | ||zweren |||||| zwoer || gezworen |||||| In bet. ''eed'' of ''trouw zweren'' |- | ||zwerven |||||| zwierf || gezworven |||||| |- | ||zweten&nbsp;<ref name="zwakvd"/> || zweette || gezweet |||| gezweten&nbsp;<ref name="IOB" /> |||||| |- | ||zwijgen |||||| zweeg || gezwegen |||||| |- |align=right|be||zwijken |||||| bezweek || bezweken&nbsp;<ref name="zijn"/> |||||| |- |align=right|ver||zwinden |||||| verzwond || verzwonden |||||| Bet.: ''verdwijnen''<br>Archaïsch woord |} {{Appendix|2= * De Taalunie-sites [https://taaladvies.net/ taaladvies.net] (in het bijzonder [https://taaladvies.net/taal/advies/tekst/35 35 Werkwoorden met een zwakke en een sterke vervoeging (algemeen)]) en [https://woordenlijst.org/ woordenlijst.org] * {{Wp|Woordenboek der Nederlandsche Taal|Woordenboek der Nederlandsche Taal}} (WNT) op de digitale [https://gtb.inl.nl/?owner=WNT Geïntegreerde Taal-Bank] * [https://www.etymologiebank.nl/ Etymologiebank.nl], digitaal etymologisch woordenboek * De elektronische versie van de {{Wp|Algemene Nederlandse Spraakkunst|Algemene Nederlandse Spraakkunst}}: [https://ans.ruhosting.nl/e-ans/ E-ans] ---- {{References}} }} {{Sub}} [[Categorie:Grammatica]] 90ygr9ki3b1bsrpd9g26y12ya7kshi9 0 37826 429848 426128 2026-09-20T22:32:24Z JopkeB 18060 /* Woordenschat */ 429848 wikitext text/x-wiki {{TOC rechts}} Ga naar: [[Nederlands/Lezen/Lezen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Lezen]] | [[Nederlands/Schrijven/Schrijven voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Schrijven]] | [[Nederlands/Woordenschat/Woordenschat voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Woordenschat]] | [[Nederlands/Grammatica/Grammatica voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Grammatica]] | [[Nederlands/Spelling/Spelling voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Spelling]] == Lezen == {| class="wikitable" style="width: 80% |+ overzicht leesvaardigheid ! # !! onderdeel !! inhoud |- | 1 || Onderwerp, hoofdzaken en bijzaken || Het onderwerp en deelonderwerpen van een tekst vinden. Hoofdzaken en bijzaken uit een tekst halen. |- | 2 || Tekstopbouw || Inleiding, middenstuk, slot en alinea's herkennen. Kernzinnen vinden en zoekend lezen. |- | 3 || Voorbeeld, opsomming en volgorde van tijd || Voorbeelden opsommingen en volgorde van tijd herkennen in een tekst. |- | 4 ||Feiten, meningen en argumenten || Het verschil tussen feiten en meningen herkennen in een tekst en een mening beargumenteren. |- | 5 || Vergelijking, tegenstelling en reden || Vergelijkingen, tegenstellingen en redenen herkennen in een tekst. |- | 6 || Tekst en publiek || Het doel van een tekst en doelgroep herkennen. Het gebruik van beelden toelichten. |} == Schrijven == {| class="wikitable" style="width: 80% |+ overzicht schrijfvaardigheid ! # !! onderdeel !! inhoud |- | 1 || Schrijven en controleren || Begrijpelijk schrijven en een tekst nakijken. |- | 2 || Soorten teksten || Een nieuwsbericht, instructie en beoordeling schrijven. |- | 5 || Voor publiek schrijven || Goed leesbare teksten schrijven. Een mening geven en onderbouwen. Signaalwoorden gebruiken. |- | 3 || Interviewen || Een interview afnemen en uitwerken. |- | 4 || E-mailen || Vragen stellen per e-mail en een beleefde email schrijven. |- | 6 || Presenteren || Een presentatie maken en flyer maken op de PC. Een advertentie plaatsen. |} == Woordenschat == {| class="wikitable" style="width: 80% |+ overzicht woordenschat ! # !! onderdeel !! inhoud |- | 1 || Woordbetekenissen || Woordbetekenissen vinden in een woordenboek of op internet. |- | 2 || Woordraadstrategieën I || Een synoniem, omschrijving, voorbeeld en tegenstelling herkennen. |- | 3 || Woordraadstrategieën II || Bekende woorddelen en samenstellingen herkennen. |- | 4 || Voor- en achtervoegsels en afkortingen || De betekenis van veel voorkomende voor- en achtervoegsels herkennen. De betekenis van veel voorkomende afkortingen herkennen. |- | 5 || Woordkennis I || De betekenis van 1000 woorden uit het dagelijks (algemeen) taalgebruik herkennen. |- | 6 || Woordkennis II || De betekenis van 100 woorden uit het cognitief (academisch) taalgebruik herkennen. |} === Details === * [[Nederlands/Woordenschat/Woordenschat voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs|Woordenschat voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs]] == Grammatica == {| class="wikitable" style="width: 80% |+ overzicht grammatica ! # !! onderdeel !! inhoud |- | 1 || Redekundig ontleden I || De persoonsvorm, het onderwerp en gezegde benoemen. De zinsdeelproef gebruiken. |- | 2 || Redekundig ontleden II || Lijdend voorwerp en meewerkend voorwerp in een zin vinden. |- | 3 || Redekundig ontleden III || Bijwoordelijke bepalingen in een zin vinden. |- | 4 || Taalkundig ontleden I || Lidwoorden, zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden en werkwoorden herkennen. |- | 5 || Taalkundig ontleden II || Aanwijzend, vragend, persoonlijk en bezittelijk voornaamwoord herkennen. |- | 6 || Taalkundig ontleden III || Voorzetsel en telwoord herkennen. |} == Spelling == {| class="wikitable" style="width: 80% |+ overzicht spelling ! # !! onderdeel !! inhoud |- | 1 || style="width: 20%;" | Basisregels || Hoofdletters en leestekens gebruiken. Bepalen of de laatste letter een -d of -t is. Bijvoeglijke naamwoorden spellen. |- | 2 || Meervoud || Meervouden op -en en -ën en -n spellen. Meervouden op -s en 's spellen. Het meervoud van woorden die eindigen op -ie of -ee spellen. |- | 3 || Werkwoordspelling I || De stam, het infinitief en voltooid deelwoord herkennen. |- | 4 || Werkwoordspelling II || Werkwoorden in de tegenwoordige en verleden tijd spellen. Het schema voor de werkwoordspelling gebruiken. |- | 5 || Leestekens || Komma's dubbele punten en aanhalingstekens gebruiken. Een citaat weergeven. |- | 6 || Afkortingen || Afkortingen schrijven in combinatie met andere woorden. |} {{Sub}} fr5urqcddc6vb0gwhlxv91kg9ozl5ef 0 40424 429879 421918 2026-09-21T11:06:54Z JopkeB 18060 Overheveling van tekst van [[Nederlands/Trappen van vergelijking]] 429879 wikitext text/x-wiki In het Nederlands kunnen we dingen en personen met elkaar vergelijken. Om dat te doen gebruiken we de ''trappen van vergelijking''. De trappen van vergelijking zijn vormen van [[Nederlands/Grammatica/Bijvoeglijke naamwoorden|bijvoeglijke naamwoorden]] of van sommige [[Nederlands/Grammatica/Bijwoorden|bijwoorden]] die gebruikt worden om eigenschappen te vergelijken. Er zijn drie trappen van vergelijking: de stellende trap, de vergrotende trap en de overtreffende trap. == Voorbeelden == We beschouwen 3 boeken: #Een dik, zwart boek dat 500 pagina's telt en 700 gram weegt; #Een dun, wit boekje dat 15 pagina's telt en 25 gram weegt; #Een dik, groen boek dat 500 pagina's telt en 700 gram weegt. Met die drie boeken maken we enkele trappen van vergelijking: *''Het zwarte boek is '''even dik als''' het groene boek''; (stellende trap = de positief) *''Het groene boek is '''zwaarder dan''' het witte boek''; (vergrotende trap = de comparatief) *''Het witte boekje is '''het lichtste''' boek'' (overtreffende trap = de superlatief). ''Even dik als'', ''zwaarder dan'' en ''het lichtste'' zijn de drie trappen van vergelijking die het Nederlands kent (in volgorde): '''de stellende trap''' (= de '''positief'''), '''de vergrotende trap''' (= de '''comparatief''') en '''de overtreffende trap''' (= de '''superlatief'''). == Vorming == === 1) De stellende trap of positief === De stellende trap is de trap die vaststelt dat iets is, bijvoorbeeld ''de grote man, d.w.z. de man is groot.'' De '''positief''' ziet eruit als de standaardvorm van een woord, voorafgegaan door "''even''" of "''net zo''". Het bijvoeglijk naamwoord heeft in de stellende trap twee vormen: de ''de/het-vorm'' en de ''een-vorm''. In alle gevallen wordt de stellende trap gevolgd door "''als''": :*''Hij is '''even oud als''' zij''; :*''Hij weegt '''net zo veel als''' zij''. De ''de/het-vorm'' wordt enkel gebruikt wanneer het bijvoeglijk naamwoord vóór het zelfstandig naamwoord staat in de verband met het lidwoord de of het en een, maar enkel als het woord mannelijk of vrouwelijk is. De ''de/het-vorm'' wordt in de meeste plaatsen vervoegd met de vuistregel ''bijvoeglijk naamwoord + -e''. Bijvoorbeeld: ''klein'' wordt ''kleine.'' Er zijn echter uitzonderingen. ''Wanneer de klinkers van de laatste lettergreep aa, ee, uu of oo zijn, wordt er één van die klinkers verwijderd.'' Bijvoorbeeld: ''groot'' wordt ''gr'''o'''te''. ''Wanneer de klinker van de laatste lettergreep een a, e, i, u of o is, wordt de laatste medeklinker verdubbeld.'' Bijvoorbeeld: ''nat'' wordt ''nat'''t'''e''. ''Wanneer het bijvoeglijk naamwoord al eindigt op een -e, wordt er géén extra -e meer toegevoegd.'' Bijvoorbeeld: ''luxe'' wordt ''luxe''. De ''een-vorm'' wordt gebruikt wanneer het naamwoordelijk gebruikt wordt in verband met een koppelwerkwoord en wanneer het vóór een onzijdig woord staat met het lidwoord een. De ''een-vorm'' wordt gemaakt met de vuistregel ''bijvoeglijk naamwoord''. Bijvoorbeeld: ''groot.'' === 2) De vergrotende trap of comparatief === De '''comparatief''' is de standaardvorm van een woord plus het achtervoegsel '''-ER'''. Na die vorm volgt "''dan''". Dat wordt dan: :*''Hij is '''ouder dan''' zij''; :*''Hij is '''zwaarder dan''' zij''. === 3) De overtreffende trap of superlafief === Als de '''superlatief''' gevolgd wordt door het substantief waarnaar het verwijst, bestaat het uit het ''lidwoord van hetgeen waarnaar het verwijst'' en uit de standaardvorm van een woord, met het achtervoegsel '''-STE'''. Bijvoorbeeld: :*''Hij is '''de oudste''' man''; :*''Hij is '''het zwaarste''' individu''. Als de '''superlatief''' niet gevolgd wordt door het substantief waarnaar het verwijst, dan bestaat de overtreffende trap uit het lidwoord "''het''" en uit de standaardvorm van een woord, met het achtervoegsel '''-ST'''. Bijvoorbeeld: :*''Hij is '''het grootst''';'' :*''Hij is '''het oudst'''.'' {|class="wikitable" ! || stellende trap (positief) || vergrotende trap (comparatief) || overtreffende trap (superlatief) |- | || even ... als/ net zo ... als || ...er dan (bv. '''oud'''er dan) || ...ste (bv. '''de groot'''ste)/ meeste ...e (bv. meest '''ironisch'''e) |- | of || || || ...st (bv. '''het groot'''st) |} {{Sub}} {{Links}} hjphryu2t70i47vusn1yftpbo34ejru 0 43438 429873 427137 2026-09-21T08:35:34Z JopkeB 18060 Aanvullingen 429873 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} Zinsontleding is een cruciaal onderdeel van de grammatica dat zich richt op de analyse en destructie van zinnen in hun verschillende elementen. Door zinsontleding kunnen we begrijpen hoe zinnen zijn opgebouwd en hoe hun componenten samenwerken om betekenis over te brengen. Het is een fundamenteel concept in de taalkunde en wordt uitgebreid bestudeerd in zowel basisschool- als middelbareschoolcurricula. == Belangrijkste concepten == Een '''zin''' bestaat een verzameling woorden die in de juiste volgorde een complete en begrijpelijke tekst opleveren. Een zin begint met een hoofdletter en wordt afgesloten met een punt, vraagteken of uitroepteken. Zinnen kunnen worden opgedeeld in zinsdelen. Zie [[Nederlands/Zinsontleding|Zinsontleding voor TSO]] voor hoe je zinsdelen kunt herkennen. Een zinsdeel kan bestaan uit een of meerdere woorden. De belangrijkste soorten zinsdelen zijn: 1. '''Onderwerp''' Het onderwerp van een zin is degene of datgene waar de zin over gaat. Het kan een persoon, een ding, een plaats of een idee zijn. Centrale vraag: Wie of wat doet er iets? In de zin "De kat zit op de mat", is "de kat" het onderwerp. De kat doet immers iets: hij zit. 2. '''Werkwoord''' Het werkwoord is het actiewoord in een zin dat aangeeft wat het onderwerp doet of is. In de zin "De kat zit op de mat", is "zit" het werkwoord. 3. '''Lijdend voorwerp''' Het lijdend voorwerp is het onderdeel van een zin dat direct wordt beïnvloed door het werkwoord. Het ontvangt de actie van het werkwoord. In de zin "Ik geef hem het boek" is "het boek" lijdend voorwerp, dat gaat van hand tot hand zonder dat hij er iets aan kan doen. 4. '''Meewerkend voorwerp''' Het meewerkend voorwerp is degene aan of voor wie de actie van het werkwoord wordt gedaan. Het wordt vaak voorafgegaan door een voorzetsel zoals "aan" of "voor", of een van die twee voorzetsels kan ervóór worden gedacht. Bijvoorbeeld: "Ik geef (aan) mijn vriend een cadeau." Hier is "mijn vriend" het meewerkend voorwerp. 5. '''Bijwoord''' Een bijwoord is een woord dat een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord of een ander bijwoord kan wijzigen. Bijvoorbeeld: "Hij rent snel." Hier wijzigt "snel" het werkwoord "rent". 6. '''Bijvoeglijk naamwoord''' Een bijvoeglijk naamwoord is een woord dat een ''zelfstandig naamwoord'' beschrijft of specificeert. Bijvoorbeeld: "Een grote hond rende door de tuin." Hier beschrijft "grote" het zelfstandig naamwoord "hond". ==Toepassingen van Zinsontleding== Zinsontleding is van cruciaal belang voor het begrijpen en produceren van correcte zinnen in de geschreven en gesproken taal. Het stelt taalstudenten in staat om de structuur van zinnen te begrijpen, wat hen helpt bij het verbeteren van hun schrijf- en spreekvaardigheid. Door zinsontleding kunnen studenten ook de betekenis van complexere zinnen ontcijferen en nuances in de taal herkennen. ==Conclusie== Zinsontleding is een fundamenteel concept in de grammatica dat essentieel is voor het begrijpen en produceren van correcte zinnen. Door de verschillende elementen van een zin te analyseren, kunnen we de structuur en betekenis ervan ontrafelen. Dit stelt taalstudenten in staat om hun taalvaardigheden te verbeteren en een dieper inzicht te krijgen in de werking van taal. {{Sub}} 30szxm4xg4hz8s0u31h76x3220yg9k5 0 44822 429851 429790 2026-09-20T22:40:36Z JopkeB 18060 /* Inhoudsopgave */ Punt 429851 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} '''Interpunctie''' is het gebruik van leestekens, zoals punten, komma's en koppeltekens. Zij verduidelijken de betekenis van de tekst en verhogen de leesbaarheid. Vergelijk bijvoorbeeld: *Ik houd van je, lieve vriendin. (Gezegd tegen een vriendin.) *Ik houd van je lieve vriendin. (Gezegd over een vriendin van iemand anders.) ==Spaties en leestekens== Over het algemeen schrijft men een spatie na een leesteken en niet ervoor. Dat geldt niet voor haakjes en aanhalingstekens aan het begin; koppeltekens worden helemaal zonder spatie geschreven. Een gedachtestreepje schrijft men bij voorkeur met een spatie aan weerszijden. Staan er meerdere leestekens achter elkaar, dan komt er geen spatie tussen. == Inhoudsopgave == * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Punt|Punt]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Komma|Komma]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Puntkomma|Puntkomma]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Haakjes|Haakjes]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Dubbele punt|Dubbele punt]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Beletselteken|Beletselteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Koppelteken|Koppelteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Afbreken|Afbreken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsteken|Weglatingsteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof|Apostrof]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Liggend streepje|Liggend streepje]] {{Sub}} moa1467ybjvanmmqj6mswbyqyiisvhr 429855 429851 2026-09-20T23:26:43Z JopkeB 18060 Indeling 429855 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} '''Interpunctie''' is het gebruik van leestekens, zoals punten, komma's en koppeltekens. Zij verduidelijken de betekenis van de tekst en verhogen de leesbaarheid. Vergelijk bijvoorbeeld: *Ik houd van je, lieve vriendin. (Gezegd tegen een vriendin.) *Ik houd van je lieve vriendin. (Gezegd over een vriendin van iemand anders.) ==Spaties en leestekens== Over het algemeen schrijft men een spatie na een leesteken en niet ervoor. Dat geldt niet voor haakjes en aanhalingstekens aan het begin; koppeltekens worden helemaal zonder spatie geschreven. Een gedachtestreepje schrijft men bij voorkeur met een spatie aan weerszijden. Staan er meerdere leestekens achter elkaar, dan komt er geen spatie tussen. == Inhoudsopgave == * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Punt|Punt]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Komma|Komma]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Puntkomma|Puntkomma]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Haakjes|Haakjes]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Dubbele punt|Dubbele punt]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Beletselteken|Beletselteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof|Apostrof]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Liggend streepje|Liggend streepje]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Koppelteken|Koppelteken]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Afbreken|Afbreken]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsteken|Weglatingsteken]] {{Sub}} 12gj89pkip1bjjq9ma1x9y7v2ytfou4 429857 429855 2026-09-20T23:32:48Z JopkeB 18060 /* Inhoudsopgave */ Weglatingsstreepje + Gedachtestreepje 429857 wikitext text/x-wiki {{Index Nederlands}} '''Interpunctie''' is het gebruik van leestekens, zoals punten, komma's en koppeltekens. Zij verduidelijken de betekenis van de tekst en verhogen de leesbaarheid. Vergelijk bijvoorbeeld: *Ik houd van je, lieve vriendin. (Gezegd tegen een vriendin.) *Ik houd van je lieve vriendin. (Gezegd over een vriendin van iemand anders.) ==Spaties en leestekens== Over het algemeen schrijft men een spatie na een leesteken en niet ervoor. Dat geldt niet voor haakjes en aanhalingstekens aan het begin; koppeltekens worden helemaal zonder spatie geschreven. Een gedachtestreepje schrijft men bij voorkeur met een spatie aan weerszijden. Staan er meerdere leestekens achter elkaar, dan komt er geen spatie tussen. == Inhoudsopgave == * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Punt|Punt]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Komma|Komma]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Puntkomma|Puntkomma]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Haakjes|Haakjes]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Dubbele punt|Dubbele punt]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Beletselteken|Beletselteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof|Apostrof]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsteken|Weglatingsteken]] * [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Liggend streepje|Liggend streepje]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Koppelteken|Koppelteken]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Afbreken|Afbreken]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsstreepje|Weglatingsstreepje]] ** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Gedachtestreepje|Gedachtestreepje]] {{Sub}} k2emiyktk6qfxec4zo6a8br2f3tti76