Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 10 6445 430077 430033 2026-09-25T13:11:53Z JopkeB 18060 [[Racisme]]{{25%}} - 430077 wikitext text/x-wiki <!-- NIEUWE BOEKEN op ALFABET invoegen - Zet er het VOORTGANGSSJABLOON en de DATUM bij (bijvoorbeeld 0, 25, of 50%|Datum=01 maart 2010). De bedoeling is de laatst eraan gewerkte datum. Dat hoeft niet elke keer, maar is wel handig om te zien DAT er nog steeds aan gewerkt wordt. Boeken die voor 75% of meer 'af' zijn verplaatsen naar de kolom 'Wiki Boeken'--> <h3>'''Lijst van wikiboeken die voor minder dan 75% klaar zijn. Uw goede aanvullingen zijn welkom. (In de linkerkolom staan boeken die al verder zijn.)'''</h3> <div class="plainlinks" style="margin-bottom: 0.6em;">''Voeg als u een nieuw boek begint de titel aan deze lijst toe: [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Sjabloon:Gestarte_boeken&action=edit klik hier.]''</div> '''A''' [[Abstracte algebra]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Portaal:Allochtone talen in Nederland]]{{0%|Datum=19 oktober 2005}} - [[Amélie Nothomb]]{{50%|Datum=19 augustus 2017}} - [[Analyse]]{{50%|Datum=14 februari 2010}} - [[Anaximander over de natuur]]{{25%|Datum=29 maart 2010}} - [[Aquaristiek]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Archeologie]]{{0%|Datum=24 april 2010}} - [[Arduino]]{{0%|Datum=30 juli 2013}} - [[Astronomisch woordenboek]]{{0%|Datum=26 juli 2010}} - [[Atlas van Europa]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} <br> '''B''' [[Basiskennis chemie]]{{0%|Datum=06 september 2014}} - [[Basisstructuur van de kosmos]]{{25%|Datum=3 september 2010}} - [[Bekende filosofen uit de geschiedenis]]{{25%|Datum=17 maart 2016}} - [[Belgische Franstalige literatuur]]{{25%|Datum=1 december 2019}} - [[Beroemde jazzmuzikanten]]{{25%|Datum=28 augustus 2010}} - - [[Biochemie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Biologie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Bitcoin voor beginners]]{{25%|Datum=20 februari 2018}} <br> '''C''' [[Catalaans]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Chemie Centraal]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Chemisch rekenen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Cascading Style Sheets|CSS]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Chillipepers.nl]]{{0%|Datum=13 juni 2011}} - [[Computernetwerken]]{{25%|Datum=10 dec 2010}} - [[Computers voor beginners]]{{25%|Datum=23 sept 2026}} - [[Computerspellen]]{{25%|Datum=Volgens infobox}} - [[Computersystemen]]{{25%|Datum=23 november 2012}} - [[Criminologie]]{{25%|Datum=24 september 2026}} [[Cursusboek Marifonie]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Cursus noten lezen]]{{25%|Datum=12 december 2013}} <br> '''D''' [[Dammen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Datacommunicatie in informatica]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Decamerone]]{{50%|Datum=21 augustus 2011}} - [[Deens]]{{50%|Datum=25 september 2006}} - [[Portaal:Dierengids|Dierengids]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Dominobouwen]]{{25%|Datum=29 maart 2010}} - [[Duits]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Dwengo]]{{25%|Datum=6 december 2012}} <br> '''E''' [[EHBO]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Elektriciteit]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Elektronica]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Engels]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Etiquette voor het internationaal zakendoen|Etiquette voor het internationaal zakendoen]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Evolutie]]{{50%|Datum=23 mei 2025}} <br> '''F''' [[Farmacologie]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Filmmontage]]{{0%|Datum=3 juni 2010}} - [[Fourieranalyse]]{{25%|Datum=14 februari 2010}} - [[Frans]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Fries]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Wikibooks:Fysica|Fysica (project onderwijs)]]{{25%|Datum=14 februari 2010}} <br> '''G''' [[Gebruik van de opdrachtprompt]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Geheimschrift]]{{0%|Datum=8 maart 2010}} - [[Gender en diversiteit]]{{25%|Datum=20 juni 2005}} - [[Geneeskunde]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Genieten van Seks]]{{50%|Datum=23 oktober 2015}} - [[Georges Simenon]]{{25%|Datum=8 september 2016}} - [[Gitaar]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Gotisch]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Griekse mythologie]]{{25%|Datum=21 september 2008}} - [[Gronings]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''H''' [[Handboek practica onderwijs|Handboek practicaonderwijs]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Handige Harry]]{{50%|Datum= 29 september 2008}} - [[Hengelsport]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Heraclitus over de natuur]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} [[Hermetische kabbala]]{{50%|Datum=24 augustus 2010}} - [[Houtzaagmolens praktijkhandboek]]{{25%|Datum=31 oktober 2010}} - [[HTML]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Victor Hugo]]{{25%|Datum=7 juli 2024}} <br> '''I''' [[Ido]]{{25%}} - [[Inleiding Oude en Nieuwe Testament]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Inleiding tot de westerse wijsbegeerte]]{{25%|Datum=24 september 2026}}- [[In mensentaal]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''J''' [[Jazz standards]]{{25%|Datum=30 augustus 2010}} - <br> '''K''' [[Kaartspel|Kaartspelen]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Kantoorsoftware]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Kennisbank keramiek]]{{25%|Datum=27 april 2019}} - [[Koningen aan de Nijl]]{{25%|Datum=9 juli 2006}} - [[Kostprijsberekening en interne informatievoorziening]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Kunstgeschiedenis]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''L''' [[Latijn (scholierenversie)]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Leerboek Wikipedia]]{{25%|Datum=24 april 2011}} - [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]]{{50%|Datum=23 augustus 2017}} - [[Litouws]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''M''' [[Maatschappijleer]]{{50%|Datum=23 augustus 2017}} - [[Magische wetenschap|Magische wetenschappen]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Mechanica van materialen]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Melkwinning]]{{25%|Datum=9 juni 2010}} - [[Meten en onzekerheid]]{{25%|Datum=15 februari 2011}} - [[Mineralen verzamelen]]{{25%|Datum=18 december 2007}} - [[Modelspoorwegbouw]]{{25%|Datum=22 maart 2009}} <br> '''N''' [[Nederlands]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Nederlandse geschiedenis]]{{50%|Datum=20 juni 2005}} - [[Nederlandse jazz]]{{50%|Datum=28 augustus 2010}} - [[Netwerken]]{{25%|Datum=Volgens infobox}} [[Noors]]{{25%|Datum=4 april 2013}} <br> '''O''' [[Omgaan met dove collega]]{{25%|Datum=25 september 2026}} - [[Omrekenen van eenheden]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Onderwijs in relatie tot P2P]]{{50%|Datum=23 september 2014}} - [[Ontdekkingsreizen]]{{0%|Datum=23 april 2017}} - [[Ontwerp en bouw een besturingssysteem]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[OpenOffice.org]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[OpenStreetMap]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Oracle]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Organische chemie]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Oudgrieks]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Over beroemde personen]]{{25%|Datum=16 februari 2010}}- [[Opfriscursus literatuur]]{{25%|Datum=23 augustus 2010}} <br> '''P''' [[Papiamento]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Periodiek systeem]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Personenzorg I]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Perzisch]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Pinnacle Studio]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Edgar Allan Poe]] - {{25%|Datum=14 juli 2024}} [[Pools]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Portugees]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Programmeren, de basis]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C++]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in C Sharp|Programmeren in C#]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in COBOL]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Java]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in JavaScript]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[ Programmeren in Just Basic]]{{25%|Datum=4 augustus 2012}} - [[Programmeren in Pascal]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Python]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in Ruby]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in VB & VBA]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Programmeren in x86 assembler]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} <br> '''R''' [[Racisme]]{{25%}} - [[Religieus woordenboek]]{{25%|Datum=19 januari 2011}} - [[Roemeens]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Russisch]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} <br> '''S''' [[Saterfries]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Scheepsstabiliteit]]{{0%|Datum=06 augustus 2011}} - [[Scheikunde]]{{25%|Datum=13 februari 2010}} - [[Scheikunde Opgaven]]{{50%|Datum=Volgens infobox}} - [[Schrijven]]{{50%|Datum=10-04-2026}} - [[Shakespeares toneelstukken]]{{25%|Datum=16 april 2017}} - [[Shakespeare van A tot Z]]{{25%|Datum=11 november 2021}} - [[Sindarijns]]{{50%|Datum= 13 aug 2010}} - [[Sloveens]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Songbook]]{{0%|Datum=16 juli 2015}} - [[Spaans]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Sterkteleer]]{{50%|Datum=20 juli 2010}} - [[Sterren kijken]]{{25%|Datum=11 december 2013}} [[Sxrivniskookn|Sxrivniskookn (Schrijven voor sociaal agogisch werkers)]]{{25%|Datum=9 september 2026}} <br> '''T''' [[Tekstverwerking]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Toetsenbank]]{{25%|Datum=30 september 2006}} - [[Toevalsprocessen]]{{50%|Datum=22 jul 2011}} - [[Trucs met de diabolo]]{{50%|Datum=16 februari 2010}} - [[Tsjechisch]]{{0%|Datum=16 februari 2010}} - [[Turks]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Transfusiegeneeskunde]]{{25%|Datum=06 oktober 2011}} <br> '''V''' [[Verteltechnieken]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} - [[Vietnamees]]{{25%|Datum=4 november 2010}} <br> '''W''' [[Welsh]]{{50%|Datum=20 augustus 2010}} - [[Wereldreligies]]{{25%|Datum=23 september 2026}} - [[Werken met MKVToolnix]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[West-Vlaams]]{{50%|Datum=15 februari 2010}} - [[William Wordsworth]]{{25%|Datum=14 november 2019}} - [[Windows]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Woordenboek&nbsp;literatuur]]{{25%|Datum=12 feb 2018}} <br> '''Z''' [[Zeeuws]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Zeilen met een open kielboot op Gooi- en Eemmeer]]{{25%|Datum=15 februari 2010}} - [[Zweeds]]{{25%|Datum=16 februari 2010}} <noinclude>[[Categorie:Sjablonen hoofdpagina]]</noinclude> e0btqsbvdiogd8tsyhn8apz4w2uaokx 0 10644 430070 429698 2026-09-25T12:04:26Z JopkeB 18060 Tip: Printversie 430070 wikitext text/x-wiki '''TIP''': Gebruik de [[Van Idee tot Publicatie/Printversie|Printversie]] om dit hele Wikibook op één pagina te kunnen zien, printen en er een pdf-bestand van te kunnen maken. '''INHOUDSOPGAVE'''<br> # [[Van Idee tot Publicatie/Voorwerk|Voorwerk]] ## [[Van Idee tot Publicatie/De probleemstelling|De probleemstelling]] # [[Van Idee tot Publicatie/Het literatuuronderzoek|Het literatuuronderzoek]] ## [[Van Idee tot Publicatie/Soorten literatuur|Soorten literatuur]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Primaire literatuur|Primaire literatuur]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Secundaire literatuur|Secundaire literatuur]] #### [[Van Idee tot Publicatie/Primaire literatuur versus primaire bronnen|Primaire literatuur versus primaire bronnen]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Digitale publicaties|Digitale publicaties]] #### [[Van Idee tot Publicatie/Portabiliteit|Portabiliteit]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Verschillende soorten digitale documenten|Verschillende soorten digitale documenten]] # [[Van Idee tot Publicatie/Opslag van gegevens|Opslag van gegevens]] ## [[Van Idee tot Publicatie/Endnote versus RefWorks|Endnote versus RefWorks]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Annotatie|Annotatie]] #### [[Van Idee tot Publicatie/Noten|Noten]] # [[Van Idee tot Publicatie/De dataverzameling|De dataverzameling]] ## [[Van Idee tot Publicatie/De opslag van de dataverzameling|De opslag van de dataverzameling]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Free Text Database|Free Text Database]] # [[Van Idee tot Publicatie/Het schrijven|Het schrijven]] ## [[Van Idee tot Publicatie/De structuur van een tekst|De structuur van een tekst]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Waarom een structuur?|Waarom een structuur?]] #### [[Van Idee tot Publicatie/Hoe ziet een structuur (outline) eruit?|Hoe ziet een structuur (''outline'') eruit?]] ##### [[Van Idee tot Publicatie/Voorbeeld van een structuur|Voorbeeld van een structuur]] ## [[Van Idee tot Publicatie/De opmaak|De opmaak]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Digitaal versus gedrukt|Digitaal versus gedrukt]] #### [[Van Idee tot Publicatie/Minimale eisen aan een digitale publicatie|Minimale eisen aan een digitale publicatie]] #### [[Van Idee tot Publicatie/Voordelen van de digitale publicatie|Voordelen van de digitale publicatie]] ## [[Van Idee tot Publicatie/Plagiaat|Plagiaat]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Praktijkvoorbeelden plagiaat|Praktijkvoorbeelden plagiaat]] ### [[Van Idee tot Publicatie/Nogmaals annotatie|Nogmaals annotatie]] ## [[Van Idee tot Publicatie/De samenvatting of het abstract|De samenvatting of het abstract]] # [[Van Idee tot Publicatie/De publicatie|De publicatie]] ## [[Van Idee tot Publicatie/Het document|Het document]] ### [[Van Idee tot Publicatie/PDF|PDF]] ### [[Van Idee tot Publicatie/XML|XML]] # [[Van Idee tot Publicatie/Evaluatie|Evaluatie]] # [[Van Idee tot Publicatie/Literatuur en bronnen|Literatuur en bronnen]] # [[Van Idee tot Publicatie/Auteurs|Auteurs]] <noinclude> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; color: inherit; background-color:Whitesmoke;">''> Volgende pagina: [[Van Idee tot Publicatie/Voorwerk]]''</div> </noinclude> {{Sub}} jhs624zyto8c0qkxyukp0trau82supm 0 18184 430073 426265 2026-09-25T12:38:17Z JopkeB 18060 Categorie toegevoegd 430073 wikitext text/x-wiki {{Index Vakantiereizen|Afbeelding=ImageNeeded.png}} Als je een [[../Voorbereiding#Waarheen en wanneer|bestemming]] hebt bepaald moet je gaan bedenken hoe je er komt. (Langeafstands-)wandelaars hebben keus uit verschillende openbaar vervoermogelijkheden. Fietsers niet altijd want soms mag een fiets niet mee (in de bus bijvoorbeeld). == Lopen/Fietsen == Lopend of fietsend van huis? Zeker voor bestemmingen die ver(der) weg liggen is dat niet mogelijk. Je bent al de hele vakantie bezig om er te komen of het is te ver. Als je een wereldreis gaat maken is het echter zeer aan te bevelen. == Bus == == Trein == === Fiets mee in de trein === In de trein kan meestal een fiets worden meegenomen. Dit staat vaak aangegeven in het spoorboekje of op de vertreklijsten op het station. Wel kan het overstappen op de stations een stressvol moment zijn. Zeker wanneer er hindernissen zoals trappen moeten worden genomen. Soms kun je gebruik maken van de oversteekplaatsen voor het personeel. Je hoeft dan niet alle trappen op en af, maar je kunt gewoon direct over de spoorbaan wandelen. Zorg wel dat je hiervoor toestemming vraagt van de autoriteit op het station, omdat dit levensgevaarlijke situaties op kan leveren met aanstormende treinen. Ten slotte kan ook het instappen in de trein nog voor problemen zorgen omdat sommige stations nog niet over een verhoogd perron beschikken. De instap wordt dan erg hoog, en bijna onneembaar voor een fiets, compleet met bagage. Het is dan handiger om, mits de tijd dat toelaat, de bagage van de fiets te nemen en apart in de trein te tillen. Zorg ervoor dat je hier in je planning rekening mee houdt. == Auto == == Boot == == Vliegtuig == === Fiets mee in het vliegtuig === De meeste vliegmaatschappijen geven toestemming om de fiets mee te nemen tijdens je vliegreis. Vaak moeten dan de trappers worden gedemonteerd (probeer thuis even of dit nog lukt, vaak zitten ze erg vast aan de crank) en het stuur een kwartslag worden gedraaid. Bovendien moet de fiets in een doos worden ingepakt. Bij grotere Europese luchthavens zijn deze dozen voor een paar tientjes te koop. Eenmaal op de plaats van bestemming gooi je de doos weg, om op de terugreis weer een nieuwe doos aan te schaffen. Natuurlijk kun je de doos ook in depot geven, maar de kosten hiervan wegen meestal niet op tegen het voordeel van hergebruik. {{Sub}} [[Categorie:Transport]] 8842kk74spu5wiyy29pfrc5zfbarhij 0 18187 430071 426242 2026-09-25T12:36:26Z JopkeB 18060 Beginnetje 430071 wikitext text/x-wiki {{Index Vakantiereizen|Afbeelding=Brújula_azimutal_española_s.XVIII_(M.A.N._Madrid)_01.jpg}} {{Begin}} Pagina over kaarten(lezen) en kompas (gebruik) [[Bestand:Azimut_principe.png|300px]] {{Sub}} dblgp94y3mpb4xz4e6pezb0bywtc6fr 430072 430071 2026-09-25T12:37:00Z JopkeB 18060 430072 wikitext text/x-wiki {{Begin}} {{Index Vakantiereizen|Afbeelding=Brújula_azimutal_española_s.XVIII_(M.A.N._Madrid)_01.jpg}} Pagina over kaarten(lezen) en kompas (gebruik) [[Bestand:Azimut_principe.png|300px]] {{Sub}} 6b8ee8w9edrnifxedz2mcxoiu7q9uk2 14 24161 430086 408828 2026-09-26T00:40:52Z JopkeB 18060 Categorie toegevoegd 430086 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Sociale geschiedenis|Byzantium]] [[Categorie:Inhoud]] [[Categorie:Middeleeuwen]] l5wwiz0zbmix54v1del6xs3exntgfzj 430087 430086 2026-09-26T00:41:45Z JopkeB 18060 Boekcat 430087 wikitext text/x-wiki {{Boekcat |onderwerp=[[Sociale geschiedenis van Byzantium]] |detailomschrijving= |broodkruimel= [[:Categorie:Alles|Alles]] &rarr; [[:Categorie:Boek|Boek]] &rarr; [[:Categorie:Boek naar thema|Boek naar thema]] &rarr; [[:Categorie:Geschiedenis|Geschiedenis]]&rarr; '''{{PAGENAME}}''' |overig= }} [[Categorie:Sociale geschiedenis|Byzantium]] [[Categorie:Inhoud]] [[Categorie:Middeleeuwen]] aujiz28tky9e68kw3u7fcsh34m81efv 430088 430087 2026-09-26T00:42:17Z JopkeB 18060 430088 wikitext text/x-wiki {{Boekcat |onderwerp=[[Sociale geschiedenis van Byzantium]] |detailomschrijving= |broodkruimel= [[:Categorie:Alles|Alles]] &rarr; [[:Categorie:Boek|Boek]] &rarr; [[:Categorie:Boek naar thema|Boek naar thema]] &rarr; [[:Categorie:Sociale geschiedenis|Sociale geschiedenis]]&rarr; '''{{PAGENAME}}''' |overig= }} [[Categorie:Sociale geschiedenis|Byzantium]] [[Categorie:Inhoud]] [[Categorie:Middeleeuwen]] qvldtoqgfnigexlbs6hfar30ipa427x 0 24163 430085 426429 2026-09-26T00:39:54Z JopkeB 18060 Categorieën toegevoegd 430085 wikitext text/x-wiki {{Bi}} __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <<<[[Sociale geschiedenis van Europa/Boekenplank|<span style="font-size: large;">'''Terug naar boekenplank Sociale Geschiedenis'''</span>]] <br> <br> <br> <div align="center"> <div style="font-size:330%;">'''Sociale geschiedenis''' </div> <br> <br> <div style="font-size:330%;">'''van Byzantium'''</div> <br> <br> <br> <br> <br> <div style="font-size:200%;">'''(900 - 1060)'''</div> <br> <br> <br> <blockquote style='border: 1px solid blue; padding: 2em;'> '''Ga nu naar de [[Sociale geschiedenis van Byzantium/Inhoudsopgave|inhoudsopgave]].''' </blockquote></div> [[Categorie:Middeleeuwen]] [[Categorie:Sociale geschiedenis]] {{Boek}}{{Fase|3}} i94kgmtm3xzdmidi7ri0cez68xmle9r 0 28598 430083 426198 2026-09-25T23:39:50Z JopkeB 18060 Categorie toegevoegd 430083 wikitext text/x-wiki {{Bi}} === Wikibook voor klinische professionals === {{Index Transfusiegeneeskunde}} Welkom op het Wikibook voor transfusiegeneeskunde. Net als elk Wiki project is dit een gemeenschapsproject. U bent van harte uitgenodigd om bij te dragen aan de inhoud van dit boek. Elk hoofdstuk kan worden uitgebreid of worden aangepast (zolang de inhoud maar gericht is op transfusiegeneeskunde). Zowel kleine aanpassingen (grammatica, spelling etc.) als grote wijzigingen of toevoegingen die bijdragen aan de volledigheid worden op prijs gesteld. Als er onderwerpen ontbreken, schroom dan niet en start [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|een nieuw hoofdstuk]]. Voor op- en/of aanmerkingen kunt u klikken op "overleg" linksboven in beeld. Kijk voor u toevoegingen doet of wijzigingen maakt even bij [[Transfusiegeneeskunde/Over het boek|Hoofdstuk 1]] voor de richtlijnen die gehanteerd worden in dit wikiboek. {{Fase|1}} {{Boek}} [[Categorie:Geneeskunde]] pc0bb2f10zaamga51vsv84nvipqi9bk 14 36912 430084 408587 2026-09-25T23:43:37Z JopkeB 18060 Toevoegingen 430084 wikitext text/x-wiki {{Cat |onderwerp=[[Transfusiegeneeskunde]] |detailomschrijving= |broodkruimel= [[:Categorie:Alles|Alles]] &rarr; [[:Categorie:Boek|Boek]] &rarr; [[:Categorie:Boek naar thema|Boek naar thema]] &rarr; '''{{PAGENAME}}''' |overig= }} Deze categorie bevat alle pagina's uit het boek [[Transfusiegeneeskunde]]. [[Categorie:Inhoud]] [[Categorie:Geneeskunde]] oqquyzhmt5olgux1zn92v71v0be9dio 430089 430084 2026-09-26T00:44:24Z JopkeB 18060 430089 wikitext text/x-wiki {{Cat |onderwerp=[[Transfusiegeneeskunde]] |detailomschrijving= |broodkruimel= [[:Categorie:Alles|Alles]] &rarr; [[:Categorie:Boek|Boek]] &rarr; [[:Categorie:Boek naar thema|Boek naar thema]] &rarr; [[:Categorie:Geneeskunde|Geneeskunde]]&rarr;'''{{PAGENAME}}''' |overig= }} Deze categorie bevat alle pagina's uit het boek [[Transfusiegeneeskunde]]. [[Categorie:Inhoud]] [[Categorie:Geneeskunde]] 13e6v4m8hw9r3ocf51dtznteejjkeqz 0 40725 430079 423565 2026-09-25T13:19:37Z JopkeB 18060 Niet te koppelen 430079 wikitext text/x-wiki {{Bi}}{{Begin}} {{Niet te koppelen}} <!--[[Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Samenleving]] is al opgenomen in [[d:Q8425]]--> [[Bestand:13-06-27-breda-by-RalfR-089.jpg|thumb|upright=3|Breda]] = De samenleving = Met de samenleving wordt het land of de regio waarin mensen leven bedoeld. Een samenleving bestaat uit alle mensen die in een bepaald gebied wonen, werken en met elkaar omgaan. == Geschiedenis == Rond 5600 jaar voor Christus ontstonden de eerste dorpen in het oude messopotamië. En niet lang daarna - rond 3500 voor Christus - de eerste stedelijke gemeenschappen met tussen de 10.000 en 50.000 inwoners. We spreken in dit verband ook wel van stadstaten. == Waarden, normen en gewoonten == Elke samenleving of groep heeft zijn eigen waarden, normen en gewoonten. Hierbij kun je denken aan respect voor ouderen (waarde), achter in de rij aansluiten (norm) en eten rond een bepaalde tijd (gewoonte). === Maatschappelijke normen === Met maatschappelijke normen bedoelen we de ongeschreven regels in de samenleving. De overheid schrijft rechtsnormen voor (wetten) en maatschappelijke normen zijn verbonden met de cultuur van een samenleving. == Maatschappelijke vraagstukken == Bij een maatschappelijk vraagstuk zijn meerdere groepen (actoren) betrokken in de samenleving. Men is het vaak (nog) niet eens over de oorzaken en aanpak van het probleem en het is alleen gemeenschappelijk op te lossen. Ook de overheid is een partij (actor) bij het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken. Vaak zijn er nieuwe wetten nodig om problemen op te lossen en een samenwerking met provicies en gemeenten. === Voorbeelden van maatschappelijke vraagstukken === * Dagelijkse files op de snelwegen * De uitstoot van CO₂ * Werkloosheid * Voortijdig schoolverlaten * De opvang van vluchtelingen * Het tekort aan orgaandonaties = Cultuur = == Socialisatie == == Groepsgevoel == Mensen zijn sociale wezens. We hebben elkaar in meer of mindere mate nodig om te overleven. Van nature hebben we aandacht voor elkaar en bieden elkaar hulp als dit nodig is (De Waal, 2022). === Sociale identificatie === Sociale identificatie is een gevoel van vereenzelviging met een persoon, groep, instantie of zaak. Bij identificatie herken je bepaalde kenmerken van jezelf in de ander. Het kan gezien worden als het proces waarin bij mensen het gevoel ontstaat dat sommigen ‘hetzelfde’ zijn als zij en anderen daarentegen juist heel verschillend. (De Swaan, 1994) === Bindingen === Mensen zijn onderdeel van een netwerk van sociale bindingen en interacties. Daarin zijn zij op allerlei manieren afhankelijk van elkaar. We leven in groepsverbanden met een gemeenschappelijke identiteit; een wij-gevoel. Binnen gemeenschappen hebben we te maken met insluiting (emotionele betrokkenheid) en uitsluiting (distantiëring). Hierbij spelen taal, symbolen, gewoonten, waarden, gedragsregels, belangen, macht, etc. een belangrijke rol. (De Swaan, 2015) === Groepsidentificatie === Van sociale identificatie op basis van familiebanden was reeds sprake in de prehistorie. Gemeenschappen van mensen leefden 300.000 jaar geleden in groepen van enkele tientallen personen. Zij hadden vaak geen vaste verblijfplaats en werkten nauw samen om hun overlevingskansen te vergroten. Vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden gingen mensen geleidelijk steeds vaker op één plek wonen om gewassen te verbouwen en lieten het nomadenbestaan achter zich. Ruim 5000 jaar voor Christus ontstonden de eerste dorpen en rond 3500 v.Chr. de eerste stedelijke gemeenschappen. Deze naburigheid zorgde voor nieuwe omgangsvormen waarin het sociale verkeer tussen mensen veranderde. Door de ontwikkeling van een gemeenschappelijke religie identificeerde men zich met dezelfde goden, rituelen en verhalen. Maar ook ontwikkelingen op het gebied van cultuur, handel, techniek en later ook wetenschap veranderden de sociale orde. Tegenwoordig leven we in natiestaten in een geglobaliseerde wereld. Naast verbondenheid met familie, vrienden en bekenden, identificeren we ons steeds meer met groepen mensen en (sub)culturen buiten onze directe sociale omgeving. Net zo goed is het mogelijk om verbondenheid te ervaren met meer abstracte zaken zoals instellingen, bedrijven en politieke denkbeelden. (Harari, 2016) === Desidentificatie === == Nature en Nurture == == Identiteit en rollen == == Relaties == == Moraal en seksualiteit == === Dubbele moraal === == Plaats, tijd en groep == = Sociale verschillen = == De maatschappelijke ladder == == Sociale mobiliteit == == Belangen en belangentegenstellingen == == Overheidsbeleid == = Macht = == Macht in de samenleving == == Machtsmiddelen == == Belonen en straffen == == Insluiting en uitsluiting == == Relaties en machtsverhoudingen == === Seksuele moraal === = Beeldvorming = == Communicatie en media == == Nieuws == == Referentiekader en selectieve waarneming == == Reclame en beïnvloeding == = Rechtsstaat = == De grondwet == [[Bestand:Grondwet 1848 (11).JPG|thumb]] <i>De grondwet is de basis van alle andere wetten. Het is de wet die in grote lijnen het bestuur van een land bepaalt. In de grondwet staan onder andere de regels waar mensen zich aan moeten houden. De eerste regel in de grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Dit betekent dat iedereen voor de wet gelijk is, het maakt niet uit wie je bent, of hoe je er uit ziet, iedereen is gelijk.</i><br><br> Bron: https://wikikids.nl/Grondwet == Strafrecht == === Uitlokking === Met uitlokking wordt bedoeld dat een een politie agent een verdachte verleidt om een misdaad te plegen. Bijvoorbeeld door een mooie fiets zonder slot op een bepaalde plek te zetten en deze vervolgens goed in de gaten te houden. Als de fiets gestolen wordt, kan de dief gelijk opgepakt worden. Bij uitlokking moet wel rekening gehouden met het feit dat de dader de misdaad mogelijk niet gepleegd zou hebben als deze er niet tot verleid was. == Straffen == === Bijkomende straffen === Een bijkomende straf heeft vaak iets t emaken met het gepleegde delict. Een rechter kan bijvoorbeeld een rijbewijs intrekken of iemand een stadionverbod geven. Er kan zelfs een beroepsverbod opgelegd worden. Bijvoorbeeld een tandarts die bij ernstige nalatigheid niet langer als tandarts mag werken. == Digitale technologie == === Digitale monitoring === Werkgevers kunnen apperatuur en software gebruiken om hun hun werknemers in de gaten te houden. Dit met het idee om bijvoorbeeld de dienstverlening te verbeteren of om ervoor te zorgen dat werknemers wel productief genoeg zijn. De regels over wat mag en wat niet mag verschilt per sector maar er zijn wel twee algemene wettelijke regels waaraan organisaties zich moeten houden: # Werknemers moeten van te vorden geïnformeerd worden over bijvoorbeeld een gps-tracker in een bedrijfsauto of software op je pc die je werkzaamheden volgt. # De organisatie moet goede en zwaarwegende argumenten hebben voor het gebruik van monitoring. = Parlementaire democratie = == Overheid en politiek == [[Bestand:Overheid-regering-kabinet-parlement.png|thumb|upright=2|De samenstelling en taken van de overheid, regering, het kabinet en parlement in Nederland.]] == Politieke stromingen == == Democratie == === Verschillen in democratie === == Kiesrecht == == Politieke partijen == == Links en rechts == == Progressief en conservatief == == Regering en kabinet == = Pluriforme samenleving = == De dominante cultuur en subculturen == == Stereotypering en vooroordelen == == Discriminatie == == Migratie == == Individualisme en collectivisme == == Assimilatie, segregatie en integratie == == Vrijheid van meningsuiting == == Vrijheid van geloof == == Fundamentalisme == = Verzorgingsstaat = In een verzorgingsstaat bemoeit de overheid zich actief met de welvaart en het welzijn van zijn inwoners. De kosten voor onderwijs en gezondheidszorg worden voor in Nederland bijvoorbeeld voor een deel door de staat betaald. Daarnaast zijn tegemoetkomingen en uitkeringen voor mensen die met weinig geld of die werkloos zijn geraakt. Maar ookk als je vanwege bijvoorbeeld een chronische ziekte kun je aanspraak maken op een tegemoetkoming. Niet alle verzorgingsstaten zijn hetzelfde. De Nederlandse verzorgingsstaat verschilt sterk van Italliaanse verzorgingsstaat. Dit heeft vooral te maken met de politieke structuur en cultuur van een land ten tijde dat verzorgingsstaten opkwamen en zich ontwikkelden tot nu. Daardoor kan bijvoorbeeld de werking van het pensioenstelsel of de hoogte van het eigen risico in de gezondheidszorg tussen landen erg verschillend zijn. We spreken in een verzorgingsstaat wel van collectieve herverdeling. Van de belastinggelden waaraan alle burgers bijdragen, worden collectieve goederen zoals onderwijs en de gezondheidszorg deels bekostigd. Deze belastingen betaal je bij de aanschaf van producten en je betaalt ook belasting over je inkomsten en bezit. Mensen met een hoog inkomen betalen daarnaast ook relatief meer belasting dan mensen met een laag inkomen. == Welvaart, welzijn en solidariteit == == Sociale grondrechten == == Sociale zekerheid == === Maatschappelijk middenveld === == Werk == === Behoeften === === De arbeidsmarkt === === Maatschappelijke positie === === Rechten en plichten === = Zie ook = * [[Samenleving/Begrippen|Begrippenlijst]] * [[Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Samenleving]] op Wikibooks, ook voor links over dit onderwerp naar Wikipedia, Commons (voor afbeeldingen) en Wikidata-item voor overige Wikimedia-projecten = Literatuur = * {{Aut|Cleiren, T.; Hol, A.}} (2018): ''Elementaire Deeltjes 59 - Strafrecht'', Amsterdam University Press. * {{Aut|Hellemans, B.}} (2014): ''Elementaire Deeltjes 4 - Cultuur'', Amsterdam University Press. {{Boek}} {{Fase|0}} [[Categorie:Mens en maatschappij]] c67gaz5njvohlarrh04sqlwcdf5a5gp 430080 430079 2026-09-25T13:20:47Z JopkeB 18060 /* Discriminatie */ Racisme 430080 wikitext text/x-wiki {{Bi}}{{Begin}} {{Niet te koppelen}} <!--[[Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Samenleving]] is al opgenomen in [[d:Q8425]]--> [[Bestand:13-06-27-breda-by-RalfR-089.jpg|thumb|upright=3|Breda]] = De samenleving = Met de samenleving wordt het land of de regio waarin mensen leven bedoeld. Een samenleving bestaat uit alle mensen die in een bepaald gebied wonen, werken en met elkaar omgaan. == Geschiedenis == Rond 5600 jaar voor Christus ontstonden de eerste dorpen in het oude messopotamië. En niet lang daarna - rond 3500 voor Christus - de eerste stedelijke gemeenschappen met tussen de 10.000 en 50.000 inwoners. We spreken in dit verband ook wel van stadstaten. == Waarden, normen en gewoonten == Elke samenleving of groep heeft zijn eigen waarden, normen en gewoonten. Hierbij kun je denken aan respect voor ouderen (waarde), achter in de rij aansluiten (norm) en eten rond een bepaalde tijd (gewoonte). === Maatschappelijke normen === Met maatschappelijke normen bedoelen we de ongeschreven regels in de samenleving. De overheid schrijft rechtsnormen voor (wetten) en maatschappelijke normen zijn verbonden met de cultuur van een samenleving. == Maatschappelijke vraagstukken == Bij een maatschappelijk vraagstuk zijn meerdere groepen (actoren) betrokken in de samenleving. Men is het vaak (nog) niet eens over de oorzaken en aanpak van het probleem en het is alleen gemeenschappelijk op te lossen. Ook de overheid is een partij (actor) bij het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken. Vaak zijn er nieuwe wetten nodig om problemen op te lossen en een samenwerking met provicies en gemeenten. === Voorbeelden van maatschappelijke vraagstukken === * Dagelijkse files op de snelwegen * De uitstoot van CO₂ * Werkloosheid * Voortijdig schoolverlaten * De opvang van vluchtelingen * Het tekort aan orgaandonaties = Cultuur = == Socialisatie == == Groepsgevoel == Mensen zijn sociale wezens. We hebben elkaar in meer of mindere mate nodig om te overleven. Van nature hebben we aandacht voor elkaar en bieden elkaar hulp als dit nodig is (De Waal, 2022). === Sociale identificatie === Sociale identificatie is een gevoel van vereenzelviging met een persoon, groep, instantie of zaak. Bij identificatie herken je bepaalde kenmerken van jezelf in de ander. Het kan gezien worden als het proces waarin bij mensen het gevoel ontstaat dat sommigen ‘hetzelfde’ zijn als zij en anderen daarentegen juist heel verschillend. (De Swaan, 1994) === Bindingen === Mensen zijn onderdeel van een netwerk van sociale bindingen en interacties. Daarin zijn zij op allerlei manieren afhankelijk van elkaar. We leven in groepsverbanden met een gemeenschappelijke identiteit; een wij-gevoel. Binnen gemeenschappen hebben we te maken met insluiting (emotionele betrokkenheid) en uitsluiting (distantiëring). Hierbij spelen taal, symbolen, gewoonten, waarden, gedragsregels, belangen, macht, etc. een belangrijke rol. (De Swaan, 2015) === Groepsidentificatie === Van sociale identificatie op basis van familiebanden was reeds sprake in de prehistorie. Gemeenschappen van mensen leefden 300.000 jaar geleden in groepen van enkele tientallen personen. Zij hadden vaak geen vaste verblijfplaats en werkten nauw samen om hun overlevingskansen te vergroten. Vanaf ongeveer 10.000 jaar geleden gingen mensen geleidelijk steeds vaker op één plek wonen om gewassen te verbouwen en lieten het nomadenbestaan achter zich. Ruim 5000 jaar voor Christus ontstonden de eerste dorpen en rond 3500 v.Chr. de eerste stedelijke gemeenschappen. Deze naburigheid zorgde voor nieuwe omgangsvormen waarin het sociale verkeer tussen mensen veranderde. Door de ontwikkeling van een gemeenschappelijke religie identificeerde men zich met dezelfde goden, rituelen en verhalen. Maar ook ontwikkelingen op het gebied van cultuur, handel, techniek en later ook wetenschap veranderden de sociale orde. Tegenwoordig leven we in natiestaten in een geglobaliseerde wereld. Naast verbondenheid met familie, vrienden en bekenden, identificeren we ons steeds meer met groepen mensen en (sub)culturen buiten onze directe sociale omgeving. Net zo goed is het mogelijk om verbondenheid te ervaren met meer abstracte zaken zoals instellingen, bedrijven en politieke denkbeelden. (Harari, 2016) === Desidentificatie === == Nature en Nurture == == Identiteit en rollen == == Relaties == == Moraal en seksualiteit == === Dubbele moraal === == Plaats, tijd en groep == = Sociale verschillen = == De maatschappelijke ladder == == Sociale mobiliteit == == Belangen en belangentegenstellingen == == Overheidsbeleid == = Macht = == Macht in de samenleving == == Machtsmiddelen == == Belonen en straffen == == Insluiting en uitsluiting == == Relaties en machtsverhoudingen == === Seksuele moraal === = Beeldvorming = == Communicatie en media == == Nieuws == == Referentiekader en selectieve waarneming == == Reclame en beïnvloeding == = Rechtsstaat = == De grondwet == [[Bestand:Grondwet 1848 (11).JPG|thumb]] <i>De grondwet is de basis van alle andere wetten. Het is de wet die in grote lijnen het bestuur van een land bepaalt. In de grondwet staan onder andere de regels waar mensen zich aan moeten houden. De eerste regel in de grondwet: Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Dit betekent dat iedereen voor de wet gelijk is, het maakt niet uit wie je bent, of hoe je er uit ziet, iedereen is gelijk.</i><br><br> Bron: https://wikikids.nl/Grondwet == Strafrecht == === Uitlokking === Met uitlokking wordt bedoeld dat een een politie agent een verdachte verleidt om een misdaad te plegen. Bijvoorbeeld door een mooie fiets zonder slot op een bepaalde plek te zetten en deze vervolgens goed in de gaten te houden. Als de fiets gestolen wordt, kan de dief gelijk opgepakt worden. Bij uitlokking moet wel rekening gehouden met het feit dat de dader de misdaad mogelijk niet gepleegd zou hebben als deze er niet tot verleid was. == Straffen == === Bijkomende straffen === Een bijkomende straf heeft vaak iets t emaken met het gepleegde delict. Een rechter kan bijvoorbeeld een rijbewijs intrekken of iemand een stadionverbod geven. Er kan zelfs een beroepsverbod opgelegd worden. Bijvoorbeeld een tandarts die bij ernstige nalatigheid niet langer als tandarts mag werken. == Digitale technologie == === Digitale monitoring === Werkgevers kunnen apperatuur en software gebruiken om hun hun werknemers in de gaten te houden. Dit met het idee om bijvoorbeeld de dienstverlening te verbeteren of om ervoor te zorgen dat werknemers wel productief genoeg zijn. De regels over wat mag en wat niet mag verschilt per sector maar er zijn wel twee algemene wettelijke regels waaraan organisaties zich moeten houden: # Werknemers moeten van te vorden geïnformeerd worden over bijvoorbeeld een gps-tracker in een bedrijfsauto of software op je pc die je werkzaamheden volgt. # De organisatie moet goede en zwaarwegende argumenten hebben voor het gebruik van monitoring. = Parlementaire democratie = == Overheid en politiek == [[Bestand:Overheid-regering-kabinet-parlement.png|thumb|upright=2|De samenstelling en taken van de overheid, regering, het kabinet en parlement in Nederland.]] == Politieke stromingen == == Democratie == === Verschillen in democratie === == Kiesrecht == == Politieke partijen == == Links en rechts == == Progressief en conservatief == == Regering en kabinet == = Pluriforme samenleving = == De dominante cultuur en subculturen == == Stereotypering en vooroordelen == == Discriminatie == Zie o.a. [[Racisme]] == Migratie == == Individualisme en collectivisme == == Assimilatie, segregatie en integratie == == Vrijheid van meningsuiting == == Vrijheid van geloof == == Fundamentalisme == = Verzorgingsstaat = In een verzorgingsstaat bemoeit de overheid zich actief met de welvaart en het welzijn van zijn inwoners. De kosten voor onderwijs en gezondheidszorg worden voor in Nederland bijvoorbeeld voor een deel door de staat betaald. Daarnaast zijn tegemoetkomingen en uitkeringen voor mensen die met weinig geld of die werkloos zijn geraakt. Maar ookk als je vanwege bijvoorbeeld een chronische ziekte kun je aanspraak maken op een tegemoetkoming. Niet alle verzorgingsstaten zijn hetzelfde. De Nederlandse verzorgingsstaat verschilt sterk van Italliaanse verzorgingsstaat. Dit heeft vooral te maken met de politieke structuur en cultuur van een land ten tijde dat verzorgingsstaten opkwamen en zich ontwikkelden tot nu. Daardoor kan bijvoorbeeld de werking van het pensioenstelsel of de hoogte van het eigen risico in de gezondheidszorg tussen landen erg verschillend zijn. We spreken in een verzorgingsstaat wel van collectieve herverdeling. Van de belastinggelden waaraan alle burgers bijdragen, worden collectieve goederen zoals onderwijs en de gezondheidszorg deels bekostigd. Deze belastingen betaal je bij de aanschaf van producten en je betaalt ook belasting over je inkomsten en bezit. Mensen met een hoog inkomen betalen daarnaast ook relatief meer belasting dan mensen met een laag inkomen. == Welvaart, welzijn en solidariteit == == Sociale grondrechten == == Sociale zekerheid == === Maatschappelijk middenveld === == Werk == === Behoeften === === De arbeidsmarkt === === Maatschappelijke positie === === Rechten en plichten === = Zie ook = * [[Samenleving/Begrippen|Begrippenlijst]] * [[Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Samenleving]] op Wikibooks, ook voor links over dit onderwerp naar Wikipedia, Commons (voor afbeeldingen) en Wikidata-item voor overige Wikimedia-projecten = Literatuur = * {{Aut|Cleiren, T.; Hol, A.}} (2018): ''Elementaire Deeltjes 59 - Strafrecht'', Amsterdam University Press. * {{Aut|Hellemans, B.}} (2014): ''Elementaire Deeltjes 4 - Cultuur'', Amsterdam University Press. {{Boek}} {{Fase|0}} [[Categorie:Mens en maatschappij]] 2h1bzdh0cnw7swi5qshrzp21ii0xlyu 0 40747 430090 429294 2026-09-26T08:57:15Z JopkeB 18060 /* In een bestandspagina */ Diashow 430090 wikitext text/x-wiki {{Handboek Wikimedia Commons}} Dit deel is speciaal voor wie kennis wil maken met Commons, bestanden wil gebruiken en/of enkele bestanden wil uploaden. In dit deel worden de basisbegrippen uitgelegd, zijn er tips voor het vinden van bestanden en wordt er uitgelegd hoe bestanden kunnen worden ge-upload en (her)gebruikt. Om goed te kunnen meedoen en de voorbeelden uit dit wikiboek zelf te kunnen uitproberen, is het handig om: * Een account voor Wikimedia te hebben. U kunt een account van Wikipedia gebruiken als u dat heeft en anders (gratis en zonder verplichtingen) een nieuw account maken (zie hieronder). Dat kunt u ook gaan gebruiken voor alle zusterprojecten zoals Wikipedia, Wikibook en Wikivoyage. * Het account in te stellen op taal Nederlands (via Preferences/Voorkeuren bovenin). * Steeds ingelogd te zijn bij Commons als u met dit wikiboek aan de slag gaat.<br> == Accounts == Wanneer is een account nodig: niet als eindgebruiker, voor het zoeken naar foto's, een galerij bekijken of voor het hergebruiken van bestanden; wel voor het uploaden van nieuwe bestanden, voor andere bewerkingen, deelname aan een discussie of het plaatsen van opmerkingen op een overlegpagina. Ook voor het goed kunnen benutten van dit handboek is een account nodig. Hieronder staat hoe iemand een account kan aanmaken en gebruiken. Als u al een account hebt voor Wikipedia, Wikibooks of een ander onderdeel van de [https://www.wikipedia.org Wikimedia Foundation]], gebruik die dan. Een apart account voor Commons is dan niet nodig. === Een nieuw account maken === * Klik rechtsboven op "Create account". * Bedenk een geschikte accountnaam. U mag uw echte naam gebruiken of een alias, wat u wilt, zolang hij nog niet in gebruik is en voldoet aan de [[c:Commons:Username policy|Username policy]] (beleid voor gebruikernamen). Een accountnaam is hoofdlettergevoelig. ** Deze gebruikersnaam is openbaar en wordt vermeld bij alles wat u doet op Commons, bijvoorbeeld: in bestanden die u uploadt of waarvan u de bestandspagina muteert, onder uw bijdragen in discussies en in logboeken met uw bijdragen. Hij is ook vindbaar via Google. ** Dit account is ook bruikbaar op Wikipedia, Wikibooks en andere zusterprojecten van Commons. Wel zult u steeds bij elk project apart moeten inloggen (via één klik als u al bij een ander Wikimedia-project bent aangemeld) en uw instellingen en persoonlijke pagina's beheren. * Vul de rest van het formulier in en klik op "Create your account". Vul ook uw e-mail-adres in. Deze blijft geheim en is ook voor andere Wikimedia-gebruikers niet zichtbaar. Zij kunnen u wel via uw e-mail benaderen als u aangeeft dat dat is toegestaan. Het voordeel van het invullen van een e-mail-adres is, dat u via uw e-mail attenderingen kan ontvangen over nieuwe mededelingen op uw overlegpagina, wijzigingen in bestandspagina's die u heeft ge-upload of bewerkt en over andere pagina's (zoals categorieën, galerijen en discussiepagina's) waar u aan heeft gewerkt of die u volgt (klik op het sterretje rechts van "Geschiedenis weergeven" om een pagina te volgen of ontvolgen: zwart = volgen, blanko = niet volgen). U kunt dan aan de hand van de links in de attenderingsmails deze nieuwe wijzigingen bekijken en eventueel actie ondernemen. * Bevestig uw e-mail-adres (zie uw inbox). * Stel de taal in op Nederlands (als u bent ingelogd: via Preferences rechts boven, onder het poppetje). In dit Handboek wordt ervan uitgegaan dat de ingestelde taal Nederlands is, dat voor het Uiterlijk gebruik gemaakt wordt van de nieuwste lay-out [Vector (2022)] en dat voor de rest de basis-instellingen zijn behouden. * Stel ook de andere voorkeuren naar uw wens in. Meer informatie over instellingen (in het Engels): zie de link rechtsboven naar [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Preferences Hulp]. Als het goed is, ziet u nu bovenaan een (rode) link naar uw gebruikersnaam staan. Klik daar op. U komt nu op uw eigen gebruikerspagina, op de voorpagina ervan. * Richt uw voorpagina in. Uw voorpagina is uw visistekaartje. Als iemand op Commons een indruk van u wilt krijgen, gaat hij/zij naar deze pagina. ** Vermeld graag minimaal de talen die u beheerst. De discussies zijn meestal in het Engels, maar soms is het handig om te weten dat iemand ook in een andere taal thuis is, bijvoorbeeld als men iets op uw Overleg-pagina wil bespreken. Ook is het handig om te weten in welke mate iemand een taal beheerst. Het vermelden van uw taalvaardigheid kan door bovenin op uw voorpagina het [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Templates|template]] te zetten: ''<nowiki>{{#babel:nl-N|en-2|de-1|fr-1}}</nowiki>''. Wijzig de template naar uw eigen taalvaardigheid. In dit voorbeeld: nl-N = Nederlands is uw moedertaal, Engels beheerst u op niveau 2 en Duits en Frans op basis-niveau. Voor de betekenis van de codes zie [[C:Category:User nl-N|Category:User nl-N]], voor meer taalcodes zie [[C:Commons:Babel|Commons:Babel]]. Meer talen kunt u toevoegen door "|xx-n" toe te voegen (vul ipv "xx" de taalcode in, ipv "n" het niveau). Als u een taal niet beheerst, haal dan die code weg, inclusief de "|" ervóór. ** Daarnaast kunt u iets over uzelf vertellen, links naar uw eigen uploads plaatsen, en/of uw favoriete foto's delen, wat u wilt, maar wel graag in het Engels. De pagina is van u en in principe bent u de enige die hem muteert, tenzij er zaken op staan die niet door de beugel kunnen. ** U kunt aangeven in welke onderwerpen u geïnteresseerd bent door een ondercategorie te kiezen uit [[c:Category:Users by interest|Category:Users by interest]]. Zet deze categorie via "Bewerken" onderaan uw voorpagina: kopieer ''Category:Users interested in XXX'', zet die onderaan de bewerkingspagina met [[]] eromheen, dus ''<nowiki>[[Category:Users interested in XXX]]</nowiki>'', en sla de pagina op. * Zo'n "voorpagina" kunt u ook inrichten voor alle onderdelen van Wikimedia tegelijk, via [[m:Main_Page|Meta-Wikimedia]], ook in het Engels. Dan hoeft u niet voor elk onderdeel waarop u actief bent opnieuw zo'n pagina te maken (dat mag overigens wel). Let op: Als u zich op Commons of op een van de zuster-projeten misdraagt, zult u eerst een waarschuwing krijgen, bij herhaald slecht gedrag zal uw account worden geblokkeerd voor kortere of langere tijd. Zie [[c:Commons:Blocking policy/nl|Commons:Blokkeerbeleid]] voor meer informatie. === Tijdelijk account === Als u geen account heeft, of niet bent ingelogd, en toch bewerkingen uitvoert, wordt er automatisch een [[m:Help:Temporary_accounts/nl#Hoe_werken_tijdelijke_accounts?|tijdelijk account]] aangemaakt. Elke keer als u gedurende 90 dagen een bewerking uitvoert, gebeurt dat op dit tijdelijke account. Na 90 dagen wordt het uitgeschakeld. Zo'n tijdelijk account heeft slechts beperkte mogelijkheden en wordt extra in de gaten gehouden. == Terminologie == * '''Bestandspagina''' (file description page): bestaat uit één afbeelding, geluidsfragment, video, grafiek of ander medium, met alle gegevens die daarover bekend zijn: titel, beschrijving, maker, uploader, licentievoorwaarden, categorieën, geschiedenis, bestandsgebruik (in welke zusterprojecten dit bestand is opgenomen, bijvoorbeeld in Wikipedia) en overleg over dit bestand (zie de tab Overleg bovenin). Klik in Commons in de linkerkolom op "Willekeurig bestand" voor een voorbeeld. * '''Categorie''' (category) ** Zie [[c:Commons:Categories|Commons:Categories]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp. ** Een categorie is een trefwoord uit het gestructureerde trefwoordensysteem dat in Commons wordt gebruikt. Alle bestanden over één onderwerp staan zo bij elkaar. Zie bijvoorbeeld [[c:Category:Horses|Category:Horses]]. Vóórdat een categorie wordt toegekend, moet hij al bestaan; je kunt dus niet zelf zomaar een categorie verzinnen. "Gestructureerd" betekent dat er een hiërarchisch stelsel is, met bovenliggende (parent category) en onder-categorieën (subcategory). Elke categorie heeft ten minste één bovenliggende categorie, een categorie waar hij onderdeel van uitmaakt. Bijvoorbeeld: paarden (horses) zijn zoogdieren (mammals); de categorie voor paarden is dan een onder-categorie en die voor zoogdieren (in dit geval "Mammals by common named groups") is de bovenliggende categorie. In een categorie-pagina staan de bovenliggende categorieën onderaan; onder-categorieën staan als een overzicht bovenaan in een categorie-pagina; zo kun je gemakkelijk naar verwante bestanden zoeken. * '''Galerij''' (Gallery) ** Zie [[C:Commons:Galleries|Commons:Galleries]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp. ** Een galerij (gallery) is een overzicht met bestanden over een bepaald onderwerp. Een galerij kan vele invalshoeken hebben, bijvoorbeeld de mooiste foto's over een onderwerp (zoals [[C:Gevelstenen in Nederland / Gable stones in the Netherlands|Gevelstenen in Nederland]]), een overzicht van de ondercategorieën als het om een grote hoofdcategorie gaat (zie bijvoorbeeld [[C:Horses|Horses]]), een overzicht van alle werken van een schilder (zie bijvoorbeeld [[C:Pieter Bruegel (I)|Pieter Bruegel (I)]]), een presentatie van een stad ([[C:Brussel|Brussel]]) of het bezit van een museum ([[C:Rijksmuseum Amsterdam/Collections|Rijksmuseum Amsterdam/Collections]], in dit geval met onderpagina's). Ook galerijen hebben weer categorieën, de hoofdcategorie is [[C:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]]. Op categorie-pagina's staan galerijen direct onder de onder-categorieën, onder het kopje ''Pagina’s in categorie "XXX"''. * '''Afgeleide werken''' (Derivative works) ** Zie [[C:Commons:Derivative works|Commons:Derivative works]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp. **Afgeleide werken zijn bestanden die zijn afgeleid van andere bestanden of voorwerpen, bijvoorbeeld een kunstwerk, andere voorwerpen die onder het auteursrecht vallen, een uitsnede of compilatie, zie bijvoorbeeld [[C:File:Twee oudere dames buiten voor een huis in de schaduw met breiwerk, Bestanddeelnr 907-2898 cropped.jpg|File:Twee oudere dames buiten voor een huis in de schaduw met breiwerk, Bestanddeelnr 907-2898 cropped.jpg]]; in de file staat dan (als het goed is) waarvan het bestand is afgeleid (in de beschrijving, bij Andere versies) * '''{{Wp|Panoramavrijheid|Freedom of Panorama (FOP)}}''': de vrijheid en het recht om afbeeldingen te publiceren van kunstwerken in de openbare ruimte. Dit recht verschilt per land, in ongeveer de helft van de landen bestaat dit recht zelfs helemaal niet, zie [[c:Commons:Freedom of panorama|Commons:Freedom of panorama]]. : Hoofdlijnen FOP voor '''Nederland''' (zie [https://wetten.overheid.nl/BWBR0001886/2021-06-07#HoofdstukI_Paragraaf6_Artikel18 Auteurswet, art. 18]): :* foto's van kunstwerken die permanent in de openbare ruimte zijn, zijn toegestaan, mits de kunstwerken herkenbaar zijn als in de openbare ruimte (dus een close-up en het wegsnijden van de achtergrond zijn niet OK); kunstwerken moeten zichtbaar zijn vanaf openbare ruimtes (dus een foto van een beeld in de (privé-)voortuin langs een straat is ook OK) :* openbare ruimte: (1) openbare ruimtes buiten, zoals straten, pleinen, openbare parken en vrij toegankelijke natuurgebieden; (2) in openbare gebouwen (incl. treinstations), uitgezonderd scholen, musea, entreehallen van operagebouwen, bedrijven en andere gebouwen die niet vrij toegankelijk zijn voor het publiek. * '''Naamruimte''' (Namespaces): Woord met een dubbele punt erachter in de titel van een pagina, bijvoorbeeld: ''Category:, File:'' en ''User:''. Zie [[c:Help:Namespaces|Help:Namespaces]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp. * '''Tag''': een label dat leesbaar is voor een programma, o.a. [[c:Commons:Copyright tags|licentie-tags in bestandspagina's]]. * '''Template''' ** Zie [[c:Commons:Templates|Commons:Templates]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp. ** Een template is een {{Wp|Wikipedia:Sjablonen|sjabloon}} dat een veelgebruikte boodschap bevat, of ter vervanging dient van een reeks van codes of categorieën. Templates worden in bestandspagina's en categorieën opgenomen en zorgen voor consistentie. Voorbeelden: een navigatiebox die vaak rechtsboven in categorieën staat (haalt informatie en een foto op uit een corresponderend item in [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata]]), een reeks van categorieën die onderling slechts weinig verschillen (bijvoorbeeld voor datum-categorieën) of boodschappen in een discussie. * '''Afkortingen''' die in Commons worden gebruikt: zie [[Handboek Wikimedia Commons/Afkortingen|Afkortingen]]. == Zoeken == Zie [[C:Help:Searching|Help:Searching]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp.<br> Zoeken naar afbeeldingen, video- en geluidsfragmenten en andere bestanden kan op diverse manieren, zowel in Commons zelf als via andere tools. === Zoeken via het zoekveld === Zie [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:CirrusSearch/nl CirrusSearch] voor het hoofdartikel over dit onderwerp.<br> Bovenaan elke pagina in Commons is een zoekveld. Na een zoekactie komt men rechtstreeks op de gewenste pagina of op een resultatenpagina waar men verder kan zoeken en ook specifieker kan zoeken. * Algemeen: type losse woorden, in elke taal die u wilt, in willekeurige volgorde, om bestanden te vinden. Er verschijnt nu een overzicht met afbeeldingen waarin u kunt scrollen en waaruit u kunt kiezen. Deze afbeeldingen zijn afkomstig uit bestanden in alle talen, ook als u een Nederlands zoekwoord heeft opgegeven. Er wordt alleen gezocht in de tab "Gestructureerde data" van bestanden. * Als u niet vindt wat u zoekt, en als u op zoek bent naar categorieën en/of galerijen, klik dan rechtsboven op "Overschakelen naar Special:Search". U komt nu in een andere module, waardoor er wordt gezocht in alle onderdelen van bestandspagina's en categorieën, behalve in de tab "Gestructureerde data". Het zoeken in deze module gebeurt echter alleen met wat wordt opgegeven: als met Nederlandse woorden wordt gezocht, worden alleen bestandspagina's en galerijen gevonden met titels of beschrijvingen waarin die Nederlandse woorden voorkomen, er wordt niet gezocht naar Engelse equivalenten. Voor het zoeken naar categorieën kan daarom beter met Engelse woorden worden gezocht omdat categorieën in de regel in het Engels zijn. * Om specifieker te zoeken: ** Wie gewend is met {{Wp|Booleaanse operator|booleaanse operatoren}} te werken (zoals AND, OR, NOT): *** de uitgeschreven booleaanse operatoren werken niet; gebruik dus niet ''AND, OR'' of ''NOT'' *** de standaard in Commons is AND; als je losse woorden in het zoekveld intypt (zonder "AND"), dan moeten zoekresultaten aan àlle zoekwoorden voldoen, de zoekwoorden mogen in willekeurige volgorde staan *** OR kan alleen bereikt worden door meerdere zoekacties achter elkaar uit te voeren *** NOT: gebruik het min-teken, bijvoorbeeld: ''katten* -kattenbak'' ** termen die bij elkaar moeten voorkomen, in een bepaalde volgorde: gebruik aanhalingstekens: ''"xxx yyy"'' ** gebruik een * om te trunceren, om te zoeken naar alle woorden die beginnen met xxx*, bijvoorbeeld: ''paard*'' vindt ook: ''paardenkastanje'', ''paardje'', etc. ** gebruik "exact zoeken" (hierdoor verschijnen alleen zoekresultaten die exact aan de zoekcriteria voldoen, inclusief accenten): klik op "Bèta" rechtsbovenin het scherm (onder het poppetje), vink "Geavanceerd zoeken" aan en klik op de button "opslaan" onderaan. * Zoeken naar alleen bestanden: ** Het eenvoudigste: "''File:''" met daarachter een of meer woorden die in de titel van de bestandspagina moeten voorkomen. Bijvoorbeeld ''File:Limburg'' levert een overzicht op van alle bestandspagina's waar "Limburg" in de titel voorkomt, of het nu om de provincie Limburg in België of Nederland gaat, of om een plaats in Duitsland. ** Die niet in een bepaalde categorie voorkomen (not in category; alleen in combinatie met andere zoekcriteria): surf naar de betreffende categorie, klik bovenaan op de tab "Meer" en vervolgens op ''Search not in category''. Er verschijnt nu een pagina met zoekresultaten. Pas de zoekvraag aan aan uw wensen (laat het gedeelte achter ''-incategory:"Category:..."'' staan) en zoek opnieuw. Bijvoorbeeld: ''katten -incategory:"Cats_of_the_ Netherlands"'' zoekt naar bestandspagina's waarin ergens het woord "katten" voorkomt, maar die niet zijn opgenomen in de [[c:Category:Cats in the Netherlands|Category:Cats in the Netherlands]]. ** Die juist wel in een bepaalde (grote) categorie voorkoment: volg dezelfde procedure, maar verwijder dan het -teken voor ''incategory''. * Zoeken naar categorieën: ** Bedenk wat de naam van de juiste categorie zou moeten zijn (in het Engels). Typ in het zoekveld ''Category:xxxx'' met in plaats van ''xxxx'' de naam of een term uit de naam van de categorie. Er wordt zowel gezocht naar categorieën die zelf ''xxxx'' in de titel hebben, als naar direct bovenliggende categorieën. ** Voor het zoeken naar categorieën waarin een bepaald woord of woordcombinatie voorkomt: ''category: "xxx yyy"'' (dus met een spatie achter ":"), bijvoorbeeld: ''category: "pink houses"''. ** Zie [[c:Commons:Categories/nl#Snelle start |Snelle start ]] voor meer tips om de juiste categorie te vinden. * Zoeken naar galerij-pagina's: [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ASearch&profile=advanced&search=&fulltext=Search&ns0=1&redirs=1&profile=advanced Gallery search]. * Zoeken naar beleid: gebruik ''Commons:XXX'', bijvoorbeeld: ''Commons:Categories''. * Zoeken naar helppagina's: gebruik ''Help:XXX'', bijvoorbeeld: ''Help:Interlanguage links'' of ''Help: links'' (let op de spatie tussen ":" en "links") === Zoekresultaten === Er zijn twee modussen met de zoekresultaten: # De standaard-modus: Plaatjes naast elkaar, als in een galerij; al scrollend kun je er net zoveel zien als je wilt; klik een plaatje aan en je krijg meer informatie over de file. # Via Special:Search (klik op ''Overschakelen naar Special:Search''): een lijst met zoekresultaten waarin de plaatjes onder elkaar staan, met naast en onder de plaatjes steeds links naar de bestanden en korte beschrijvingen. De standaard hoeveelheid zoekresultaten is hier 20; onderaan een resultatenpagina kunt u dat aanpassen tot 500; onderaan kunt u ook verder bladeren naar volgende resultaten. Klik op "Switch to MediaSearch" om weer terug te gaan naar de zoekresultaten in een galerij. De sortering in pagina's met zoekresultaten is niet altijd duidelijk en die is niet aan te passen. Bovenaan verschijnen in de regel zoekresultaten die het beste aan de zoekwoorden voldoen en waarvan de zoekwoorden in de titel voorkomen. De algemene sortering binnen categorieën is: # Leestekens, zoals ' en ". # Numeriek/getallen # Alfabetisch - Romeins schrift # Overige schriften, zoals Cyrillisch, Grieks en van Aziatische talen. Van deze sortering kan zijn afgeweken als een vrijwilliger een truc heeft toegepast om een bestand boven- of onderaan te zetten. Dit wordt vooral bij categorieën toegepast om ondercategorieën zelf te sorteren en die onder-categorieën bovenaan te zetten waar men het meest naar zoekt (zoals de "by"-categorieën). === Zoeken via Special:MediaSearch === Zie [[:mw:Help:MediaSearch|Help:MediaSearch]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp.<br> Een alternatief voor zoeken via het zoekvenster is zoeken via [[c:Special:MediaSearch|Special:MediaSearch]]. Dit biedt voorgeprogrammeerde mogelijkheden voor selectie/verfijning en bovendien voor sortering naar meest recente uploads. Verfijning is mogelijk naar: * soort bestand (zoals afbeelding, video, pdf) en daarbinnen op soort licentie, bestandstype, afbeeldingsgrootte en/of community assessments (waardering, kwaliteit) * soort naamruimte (zoals category, overlegpagina, creator, template). De zoekresultaten worden alleen getoond in de standaard-modus. === Zoeken via categorieën === [[Bestand:Fastccihebrew.jpg|thumb|120px|'''FastCCI''']] Veel afbeeldingen en andere media zijn opgenomen in toepasselijke [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën|categorieën]]. Zo staan alle media over één onderwerp in overzichten bij elkaar. Om de gewenste categorie vinden: zie [[c:Commons:Categories/nl#Quick_guide| Quick guide]]. Als u in een bepaalde categorie niet de gewenste afbeelding vindt, kunt u doorklikken naar een ondercategorie (een specifiekere categorie) of een bovenliggende categorie (een globalere categorie, die staan helemaal onderaan de gevonden pagina) en eventueel zo verder klikken. Om afbeeldingen achter elkaar groot op het scherm te krijgen, kunt u klikken op de groene button rechts (op de lijn ''Media in categorie "XXX"'') en met de pijltjestoets verder klikken.<br> In een categorie staan afbeeldingen van alle kwaliteiten door elkaar heen. Soms zijn er ondercategorieën voor ''Featured pictures'', ''Quality images'' en/of ''Valued images'' over het onderwerp (zie [[c:Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#De beste afbeeldingen nomineren|De beste afbeeldingen nomineren]] voor uitleg). Andere keren zijn dat soort kwaliteitsafbeeldingen er wel, maar zijn er geen categorieën voor. In dat geval kan [[c:Help:FastCCI|FastCCI]] uitkomst bieden. De button (zie afbeelding) staat standaard rechtsbovenin. Als die er niet is: installeer het door in uw Voorkeuren/Uitbreidingen een vinkje te zetten voor "FastCCI" en op te slaan. NB Zo vindt u niet alleen foto's uit de betreffende categorie zelf, maar ook uit ondercategorieën; het kan dan voorkomen dat er foto's worden getoond die niets met het onderwerp zelf te maken hebben, maar bijvoorbeeld afkomstig zijn van fotografen die met het onderwerp een binding hebben (bijvoorbeeld zijn geboren in die stad). === Zoeken via galerijen === Soms is er een galerij (gallery) beschikbaar voor het onderwerp waarover u bestanden zoekt. Als een galerij precies de naam heeft die u als zoekwoord heeft opgegeven, verschijnt die bovenaan de zoekresultaten in de Special Search modus (galerij-pagina's verschijnen niet in de MediaSearch-modus). In een galerij staat een selectie van afbeeldingen en andere media. Wellicht vindt u daar al wat u zoekt. Anders kunt u via de categorie van de galerij, of via een link onder een kopje of een foto, naar een categorie springen. Ook kunt u via een bestandspagina bij de gewenste categorie uitkomen (scroll in een bestandspagina naar beneden waar de categorieën staan), waar meer bestanden over hetzelfde onderwerp staan. Klik op de button zelf of gebruik het uitrolmenu. === Zoeken via Paginalijsten === Commons biedt pagina's met alfabetische lijsten waarin je kunt zoeken op beginletters. # Zoeken naar '''pagina's''': gebruik de tool [[c:Special:AllPages|All Pages]] om te zoeken naar bepaalde soorten pagina's, zoals bestanden, overlegpagina's, gebruikers, templates en Help-pagina's; kies de gewenste soort via "Hoofdnaamruimte". # Zoeken naar '''categorieën''': gebruik de tool [[c:Special:Categories|Special:Categories]]. Vul de beginletters van een of meerdere gezochte categorieën in en klik op de button "Weergeven". Er worden niet alleen gewone categorieën weergegeven, maar ook categorieën die (nog) niet bestaan, in het rood. Zie [[c:Special:SpecialPages#Paginalijsten|Special:SpecialPages#Paginalijsten]] voor meer mogelijkheden. === Zoeken via Wikipedia === Navigeer naar [https://www.wikipedia.org/ Wikipedia] en kies de gewenste taal. Als een onderwerp in de Nederlandstalige Wikipedia niet voorkomt, kun je bijvoorbeeld kiezen voor de Engelse. Surf naar de pagina over het gewenste onderwerp. Klik op "hulpmiddelen" (bovenaan, rechts van het midden) en vervolgens onderaan op de link naar Wikimedia Commons. Die verwijst in de regel naar de betreffende galerijpagina (klik daar vervolgens onderaan voor de categorie) of direct naar de Commons-categorie over het onderwerp. === Zoeken via interactieve kaarten === Er zijn twee tools waarmee afbeeldingen via interactieve kaarten kunnen worden gezocht. N.B. Voor beide wordt vaak gebruikgemaakt van de geo-coördinatoren van de cameralocatie, die iets verder weg is van de gewenste locatie. Kijk dus ook iets verder weg dan de precieze locatie. [[Bestand:WikiMap; unkategorisierte Bilder auf Commons mit Koordinaten (Stand 2019-08-01).png|thumb|Voorbeeld Wikimap Toolforge]] * '''Wikimap''': Via https://wikimap.toolforge.org/ kunt u zoeken naar Commons-afbeeldingen die op een bepaalde locatie zijn gemaakt en naar Engelstalige Wikipedia-pagina's die over die locatie gaan. Via de geo-coördinatoren die in een bestand zijn opgenomen, worden ze via deze tool op een kaart getoond. Let op: Alléén bestanden met geo-coördinaten verschijnen op deze kaart, dat betreft een minderheid van alle beschikbare afbeeldingen in Commons. Meer informatie: {{Wp|de:Benutzer:DB111/Tools#WikiMap|Wikimap}} (Duits/Engels). Verklaring tekens en meer zoekmogelijkheden: ** Commons-logo = afbeelding in Commons ** Wereldbolletje = Engelstalige Wikipedia-pagina ** alle afbeeldingen uit één categorie: ''<nowiki>https://wikimap.toolforge.org/?cat=Categorie-naam</nowiki>'' - vervang "Categorie-naam" door de naam van de gewenste categorie ** alle afbeeldingen met geo-coördinatoren van één uploader: ''<nowiki>https://wikimap.toolforge.org/?user=Usernaam</nowiki>'' - vervang "Usernaam" door die van de gewenste user. [[Bestand:Screen Shot WikiShootMe V3.png|thumb|WikiShootMe]] * '''WikiShootme''': werkt op soortgelijke wijze als Wikimap, maar gebruikt geo-coördinatoren uit de tab Gestructureerde data. Via https://wikishootme.toolforge.org/ kunt u óók zoeken naar Commons-afbeeldingen en Wikipedia-pagina's, en bovendien naar Wikidata-items. Meer informatie: [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiShootMe/nl meta:WikiShootMe]. Betekenis van de kleuren: ** blauw bolletje = afbeelding in Commons ** groen bolletje = Wikidata-item met een afbeelding; klik op de link net boven de geo-coördinaten (bijna onderaan, niet altijd beschikbaar) voor de Commons-categorie met meer afbeeldingen ** geel bolletje = Wikipedia-artikel (default: in de Engelstalige Wikipedia, voor de Nederlandse: klik in het menu rechtsboven) ** rood bolletje = Wikidata-item voor de straat of andere geografische lokatie, zonder afbeelding in het Wikidata-item zelf, maar via de categorie (indien beschikbaar, zie de link net boven de geo-coördinaten) zijn er wel afbeeldingen over de lokatie. === Zoeken via ''View it!'' === [[Meta:View it! Tool|View it!]] is een tool waarmee je in andere Wikimedia-projecten (zoals Wikipedia en Wikivoyage) een overzicht met afbeeldingen uit Commons kunt zien, die over het getoonde onderwerp gaan. Dus als je op een Wikipedia-pagina over Parijs bent, kun je bovenaan een overzicht met afbeeldingen van Parijs vinden. * Het installeren van deze tool is niet op Commons, maar in Meta.wikimedia (de overkoepeling van alle Wikimedia-projecten) en het is handig als u een klein beetje weet hoe programmeren gaat. De installatie staat beschreven in [[Meta:View_it!_Tool#Script_installation|Script installatie]] (in het Engels). * Gebruik: surf naar een Wikipedia-pagina of een pagina in een ander Wikimedia-project (voor dit Handboek werkt het alleen op de [[Handboek Wikimedia Commons|hoofdpagina]]). Zorg ervoor dat u bent ingelogd (anders werkt het niet). Klik bovenaan de balk op "Afbeeldingen" (in Nederlandstalige Wikimedia-projecten) of "View" (in Engelstalige). U ziet nu een overzicht met afbeeldingen die op de één of andere manier zijn "gemerkt" als bij dit onderwerp behorend. U kunt nu klikken op een afbeelding en er meer over te weten komen. Er kunnen meer afbeeldingen van het onderwerp zijn. Om die te vinden: ** Klik op een van de afbeeldingen en scroll naar beneden. Daar vindt u categorieën die het beste bij de afbeelding passen. Klik op één ervan en u vindt meer afbeeldingen van het onderwerp van de categorie. ** Klik op de betreffende Wikimedia-pagina op "Tools" en scroll naar "Wikimedia Commons". Als u daarop klikt, komt u in de bijbehorende categorie (of galerij-pagina) en kunt u al surfend meer afbeeldingen vinden. * (Voor gevorderden): Zelf afbeeldingen aan een onderwerp toevoegen? Navigeer naar het bestand van de gewenste afbeelding. Klik op "Gestructureerde data" (onder de afbeelding, naast "Bestandsinformatie"). Voeg het gewenste onderwerp toe, eventueel ook "Kwalificaties" en/of "Referenties" en vergeet vooral niet om op "Wijzigingen publiceren" te klikken. Onderwerpen kunnen in de regel in het Nederlands worden toegevoegd. Soms wordt een keuzerijtje getoond. Als het gewenste onderwerp daar niet bij staat of de Nederlandse term onbekend is: surf naar [[d:Wikidata:Main_Page|Wikidata]] en zoek er het gewenste onderwerp op. Kopieer vervolgens òf de gevonden term (in welke taal dan ook) òf de Q-code (wat altijd het veiligste is) en plak die in het Commons-bestand. === Zoeken voor gevorderden === *Sommige gegevens en woorden in categorieën en bestanden komen bij normale zoekacties niet voor in de zoekresultaten, zoals templates. Oplossing: zoek in het zoekvenster van SpecialSearch met: ** ''insource:"xxx"'', waarbij ''xxx'' wordt vervangen door het gezochte, bijvoorbeeld: ''insource:"author=Onbekend"'' of ''insource:"date=1950-03-03"''. Meer informatie: [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:CirrusSearch#Insource Mediawiki:CirrusSearch#Insource] ** ''hastemplate:xxx'', waarbij ''xxx'' wordt vervangen door het eerste deel van de template, bijvoorbeeld ''hastemplate:delete''. Meer informatie: [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:CirrusSearch#Hastemplate Mediawiki/Help:CirrusSearch#Hastemplate] *** Voorbeeld: zoeken naar bestanden met of zonder geo-codes: via het zoekvenster in de module SpecialSearch: **** (met) ''zoekterm hastemplate:"Module:Coordinates"'', bijvoorbeeld: ''gebouw hastemplate:"Module:Coordinates"'' geeft een overzicht met alle bestanden waarin het woord "gebouw" voorkomt en waarin geografische coördinaten zijn opgenomen; **** (zonder) ''zoekterm -hastemplate:"Module:Coordinates"'', bijvoorbeeld: ''gebouw -hastemplate:"Module:Coordinates"'' geeft een overzicht met alle bestanden waarin het woord "gebouw" voorkomt en waarin geen geografische coördinaten zijn opgenomen. * Zoeken in subcategorieën kan op twee manieren: ** via DeepcatSearch - een gemakkelijke methode, voor iedereen: *** (Eenmalig:) Installeer eerst de [[c:Help:Gadget-DeepcatSearch|Gadget-DeepcatSearch]]. *** Ga naar een hoofdcategorie waarin je in de subcategorieën wilt zoeken. Klik rechtsboven op "Meer" en kies de gewenste methode. Voeg een of meer zoektermen toe aan de query. ** via PetScan, een ingewikkeldere methode, voor gevorderden: zie hieronder. * Tools om zelf een query te maken (voor gevorderden met meer dan "een beetje" programmeerkennis): ** [https://commons-query.wikimedia.org/ Wikimedia Commons Query Service (beta)]: met de programmeertaal [w:nl:SPARQL|SPARQL]]. Voorbeelden (die je kunt aanpassen): [https://w.wiki/ARP$ Images with snow from 01.01.2009] of klik op "Examples". Klik vervolgens op de play-button (een-na-onderste in de linker kolom) om een overzicht te krijgen. Voorwaarde: de zoekargumenten moeten voorkomen in de gestructureerde data van bestanden om geselecteerd te kunnen worden. ** [[meta:PetScan|PetScan]]. Zie ook [[c:Category:PetScan|Category:PetScan]] voor meer instructies (video's en teksten). NB Het aantal te doorzoeken categorieën moet minder dan 500.000 zijn, anders verschijnt er een foutboodschap. ** [[meta:Research:Quarry|Quarry]], voor wie goed overweg kan met {{Wp|SQL|SQL}} (basiskennis is niet voldoende). == Navigatie == In Commons kan men op dezelfde manier navigeren als op andere websites: via back en forward. Daarnaast zijn er nog andere mogelijkheden: === Via de balken bovenaan === Helemaal bovenaan staan links naar persoonlijke pagina's en instellingen. Via het belletje is te zien welke meldingen u heeft gekregen, daarnaast is een icoon voor notificaties, o.a. bedankjes voor bewerkingen die u heeft verricht.<br> Daaronder staan, in categorie-, bestands- en galerijpagina's, tabs voor: * ''Overleg'' over deze pagina (categorie-, bestands-, galerij-pagina, e.d.). U kunt meediscussiëren of zelf een vraag of opmerkingen achterlaten over deze pagina. Maak per onderwerp een apart kopje, altijd onderaan de overige kopjes. Ping ''<nowiki>{{Ping|XYZ}}</nowiki>'' in ieder geval de uploader/maker en/of anderen van wie u een reactie zou willen krijgen (vul in plaats van "XYZ" de naam van de gebruiker in). Onderteken altijd met <nowiki>~~~~</nowiki>, waardoor automatisch uw gebruikersnaam en de datum en tijd verschijnen. Zie verder: [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Discussies en overleg|Discussies en overleg]]. NB Overleg over een categorie vindt vaker plaats via "Categorie bediscussiëren" (in de rechterkolom), die ook zichtbaar is op de verzamelpagina met discussies, waardoor er meer mensen getriggerd worden om deel te nemen. N.B. Houd er rekening mee dat een reactie soms lang op zich laat wachten. * ''Bewerken'' - om deze pagina te bewerken, bijvoorbeeld om categorieën of beschrijvingen toe te voegen of te wijzigen. * ''Geschiedenis weergeven'': hier kunt u nakijken wat er zoal veranderd is sinds het aanmaken van deze pagina en wie (via welk account) deze wijzigingen heeft uitgevoerd. U kunt rechtstreeks naar meer informatie over dit account via de accountnaam, overleg en bijdragen. Als iemand een bewerking heeft uitgevoerd die u bijzonder waardeert, bijvoorbeeld als hij/zij een schrijffout van u heeft hersteld, klik dan op "bedanken". * Sterretje: hiermee kunt u aangeven dat u deze pagina (bestand, categorie, galerij-pagina) wilt volgen. Zwart = volgen, blanco = niet volgen. U krijgt mail-attenderingen als er iets wijzigt. === Via de zijbalken === In de zijbalk aan de linkerkant staan algemene links, naar o.a. Help-pagina's en enkele veelgebruikte snelkoppelingen. Onder "In andere talen" (niet voor bestanden) staan links naar Wikipedia-lemma's over hetzelfde onderwerp in alle talen waarin dit onderwerp voorkomt. Als er een sterretje voor staat, dan is dit lemma beoordeeld als "Goed artikel". In de zijbalk helemaal rechts staan "hulpmiddelen", verwante pagina's speciaal voor deze pagina. Probeer ze vooral allemaal een keer uit. De meeste spreken voor zichzelf, enkele andere worden hier besproken. Voor voorbeelden: zie [[c:Category:Agriculture|Category:Agriculture]]. * Onder het kopje "Handelingen": ** Hernoemen: voor het hernoemen van een categorie of bestand. Zie [[c:Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Een categorie hernoemen|Een categorie hernoemen]] of [[c:Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestandspagina's hernoemen|Bestandspagina's hernoemen]] (voor gevorderden). ** Purge, Hard purge en Null edit: voor het opnieuw laden van een pagina. * Onder het kopje "Algemeen": ** ''Verwijzigingen naar deze pagina'': andere Commons-pagina's met links naar naar déze pagina. Dit geldt voor alle soorten pagina's, ook bijvoorbeeld voor templates. ** ''Gerelateerde wijzigingen'': recente wijzigingen die met deze pagina te maken hebben, bijvoorbeeld wijzigingen in de bovenliggende categorieën en bestanden die aan deze categorie zijn toegevoegd. ** ''Speciale pagina's'': algemene pagina met links naar allerlei niet-reguliere Commons-pagina's, zoals pagina's waar iets mee aan de hand is, lijsten met gebruikers en veelgebruikte categorieën en bestanden. ** ''Permanente koppeling'': geeft een link naar deze pagina die permanent toepasbaar is. ** ''Paginagegevens'': overzicht van deze pagina met statistische en technische gegevens. ** ''Concept-URI'' (alleen voor bestanden): zie {{Wp|Uniform resource identifier|Uniform resource identifier}} ** ''Deze pagina citeren'' (alleen voor bestanden en galerijen): geeft een overzicht van de verschillende manieren waarop een bestand geciteerd kan worden op andere wikipagina's, webpagina's of in andere documenten. ** ''Crop Tool'' (alleen voor bestanden): tool (voor gevorderden) om foto's mee bij te snijden/uitsnedes te maken. ** ''Wikidata-item'': link naar het corresponderende item in [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata]], met informatie in diverse talen over dit onderwerp, links naar items over hetzelfde onderwerp in andere Wiki-projecten (zoals Wikipedia, Wikiboek en Wikivoyage) en een foto die de lading dekt. Wikidata is de kennisbank van Wikimedia, die fungeert als centrale opslagplaats voor de gestructureerde gegevens van Wikimedia-zusterprojecten en voor de verbinding tussen die zuster-projecten. ** ''Categorie bediscussiëren'' (alleen voor categorieën, alleen voor gevorderden): link om een discussie-pagina aan te maken voor deze categorie, bijvoorbeeld om voor te stellen om deze categorie samen te voegen met een andere, of als onduidelijk is waarom deze categorie überhaupt bestaat. Vervolg zie: [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een categorie nomineren voor verwijdering|Een categorie nomineren voor verwijdering]] (alleen bediscussiëren van een categorie werkt vrijwel op dezelfde manier als nomineren voor verwijdering). ** ''Voor verwijdering nomineren'' (alleen voor bestanden, alleen voor gevorderden): manier om dit bestand voor te dragen voor verwijdering; hiervoor bestaan strenge regels, niet elke foto die jou niet aanstaat, kunt u laten verwijderen, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden nomineren voor verwijdering|Bestanden nomineren voor verwijdering]]. * Onder het kopje "Afdrukken/exporteren": mogelijkheden voor het downloaden en printen van de pagina. * Onder het kopje "In andere projecten" (niet voor bestanden): pagina's over hetzelfde onderwerp in bijvoorbeeld Wikipedia en/of Wikivoyage (de Engelstalige). === In een bestandspagina === In een bestandspagina kunt u op twee manieren navigeren naar verwante Wikimedia-pagina's: * Via de links die staan vermeld bij "Bestandsgebruik" (in Commons zelf) en "Globaal bestandsgebruik" (in andere Wikimedia-projecten); zo kan men zien waar dit bestand is gebruikt, bijvoorbeeld als illustratie; soms is daar meer informatie over het bestand te vinden. * Via de links helemaal onderaan die naar bovenliggende categorieën verwijzen. [[Bestand:2012-09-13-Gadget-GallerySlideshow-startbutton-In-A-Category.png|thumb|Slideshow-startbutton]] Tip: voor een '''diashow''' van de bestanden: klik in een categorie of galerijpagina op de groene knop "Slideshow", in categorieën rechts op de lijn "Media in de categorie ...", direct boven de bestandspagina's, in galerijpagina's helemaal bovenaan rechts. <br> ''Navigatie'': Met de pijltjestoetsen kunt u naar een volgende of vorige foto. Door op de knop [Pause/Break] op het toetsenbord te klikken, wordt een echte diashow gestart, zonder de pijltjestoetsen te hoeven gebruiken.<br> Bij een foto staan aan de linkerkant de belangrijkste gegevens uit de betreffende bestandspagina. Zo kunt u bijvoorbeeld ook snel zien welke categorieën er zijn opgenomen zonder dat u stuk-voor-stuk alle bestandspagina's hoeft open te klikken. === In een categorie === * Via de '''infobox''' rechtsbovenaan (als die er is). Deze bestaat uit verschillende blokken: ** Toepasselijke afbeeldingen, afkomstig uit deze Commons-categorie. ** Enkele links waarbij de naam van de Commons-categorie al is ingevuld. ** Informatie over het onderwerp. ** Een kaart om in- en uit te zoomen, en daaronder een link met de geocoördinaten in andere soorten kaarten, waaronder Google Maps. ** Bibliografische informatie (een selectie): *** Het Q-nummer verwijst naar het overeenkomstige item in [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata]], waaruit de informatie in de Infobox is samengesteld. *** Identificatiecodes uit belangrijke andere databanken, buiten de Wikimedia-familie. N.B. In het Wikidata-item kunnen er nog veel meer staan. *** Statistiek (heb veel geduld, het kan enkele minuten duren voordat de pagina is geladen): gebruik van de bestanden in andere wiki's. *** {{Wp|de:Benutzer:DB111/Tools#WikiMap|Wikimap}}: een kaart met bolletjes en links naar afbeeldingen uit deze categorie; N.B. niet alle afbeeldingen uit deze categorie staan op de kaart, er zijn vele bestanden waarin geo-coördinaten ontbreken en die daarom niet op deze kaart staan. *** [[:meta:WikiShootMe|Wikishootme]]: een soortgelijke kaart, waarbij: **** geel bolletje = Wikipedia-artikel (default: in Engels, voor Nederlands klik in het menu rechtsboven) **** rood bolletje = Wikidata-item voor de straat of andere geografische locatie, zonder afbeelding **** groen bolletje = Wikidata-item met een afbeelding **** blauw bolletje = afbeelding in Commons. * Via de '''navigatiebox''', een langgerekte box bovenaan (als die er is): naar dezelfde categorieën voor andere landen/provincies/locaties, zie bijvoorbeeld [[c:Category:Traditional clothing of Austria|Category:Traditional clothing of Austria]]. * Via de links onder het kopje "Ondercategorieën" naar onderliggende categorieën. Als er vóór een ondercategorie een donker driehoekje staat: klik daarop, zodat de ondercategorieën dáárvan zichtbaar worden, en zo verder. * Via de links onder het kopje "Pagina's in de categorie ...." naar een galerij-pagina (als die bestaat). * Rechtstreeks naar bestandspagina's met afbeeldingen, films en geluidsfragmenten onder het kopje "Media in categorie ..."; als een categorie uit meer dan 200 bestanden bestaat, kunt u doorklikken via "volgende pagina" en weer terug via "vorige pagina". * Via de links helemaal onderaan naar de bovenliggende categorieën. * (Soms, bij grote categorieën) via een alfabet-reeks bovenaan: klik op het gewenste teken waarmee een bestandsnaam moet beginnen en blader zo verder, zie [[c:Category:Agriculture|Category:Agriculture]]. === In een galerij === * Naar de opgenomen afbeeldingen, films en geluidsfragmenten; op die manier kunt u ook de categorieën van die bestanden vinden en zo verder navigeren. * Soms zijn er links geplaatst bij de media, naar een toepasselijke categorie. == Licenties == Zie [[c:Commons:Licensing/nl|Licentiëring]] voor het Commons-hoofdartikel over dit onderwerp.<br> Met licenties worden in Commons de regelingen en voorwaarden bedoeld waaronder bestanden beschikbaar worden gesteld voor hergebruik. Het gaat dus om licenties waarmee uploaders toestemming geven aan hergebruikers voor het gebruiken van hun media (dus u zit u nu aan de andere kant van de tafel dan gebruikelijk is: normaliter koopt/huurt u een licentie voor het gebruik van software van een leverancier, nu bent u zelf die leverancier, hoewel u er geen geld voor krijgt). Het is niet zo, dat uploaders zomaar een willekeurige licentie mogen kiezen, zoals wel bij [https://www.flickr.com Flickr] kan. Commons stelt daar voorwaarden aan omdat alle media vrij en voor alle doeleinden (inclusief commerciële) gebruikt moeten kunnen worden. Als u daar als maker niet mee akkoord gaat, dan kunt u uw foto's (of andere bestanden) niet uploaden in Commons. === Voorwaarden === Makers moeten toestaan dat hun bestanden: * hergebruikt mogen worden voor alle doeleinden, ook commerciële; * gebruikt worden voor afgeleide werken, zoals uitvergrotingen, collages en bewerkingen met bijvoorbeeld een tekenprogramma; die nieuwe werken moeten overigens weer onder dezelfde voorwaarden hergebruikt mogen worden. === Licentietags === Bij het uploaden moet(en) de juiste licentietag(s) vermeld worden. Voor standaard-uploads van media die u zelf heeft gemaakt, gebeurt dat automatisch. Maar voor andere uploads moet u de juiste tag zelf toevoegen. Dit doet u door bij het uploaden achtereenvolgens te klikken op: "Dit bestand is niet mijn eigen werk" en vervolgens vaak: Een andere reden dan hierboven genoemd. Veel gebruikte licentie-tags zijn (ook steeds in deze combinatie èn met de accolades; èn een tag moet zowel gelden voor de kunstenaar (als een kunstwerk is afgebeeld) als voor de fotograaf): * ''<nowiki>{{Cc-by-sa-4.0|Naam maker}} {{Onderst:OP}}</nowiki>'' als het gaat om een foto met toestemming van de fotograaf en/of kunstenaar of hun rechtsopvolger(s), waarvoor u direct na het uploaden een e-mail verstuurt met die toestemming naar permissions-nl@wikimedia.org; zie [[c:Commons:Volunteer_Response_Team/nl|Commons:Volunteer Response Team/OTRS]] voor meer informatie over deze procedure; * ''<nowiki>{{PD-old-70-1923|yyyy}}</nowiki>'' voor media waarvan de maker meer dan 70 jaar geleden is overleden (Europees auteursrecht) en de media ten minste 95 jaar oud zijn (Amerikaans auteursrecht); yyyy = sterfjaar * ''<nowiki>{{PD-old-100-1923}}</nowiki>'' voor media waarvan de maker meer dan 100 jaar geleden is overleden (zodat ze ook kunnen worden gebruikt in landen waarin de verjaringstermijn 100 jaar is, zoals Mexico); * ''<nowiki>{{PD-old-assumed}} {{PD-1923}} </nowiki>'' voor media die ten minste 120 jaar oud zijn en u niet weet wanneer de maker is overleden; * ''<nowiki>{{PD-old-70-expired}}</nowiki>'' voor media die ten minste 190 jaar oud zijn en u niet weet wanneer de maker is overleden; * ''<nowiki>{{PD-anon-70-EU}}</nowiki>'' voor werken die ten minste 95 jaar geleden zijn <u>gepubliceerd</u> (bijvoorbeeld als ansichtkaart of als illustratie in een boek of tijdschriftartikel; NB geen 70 maar 95 jaar i.v.m. Amerikaans auteursrecht) in een land van de Europese Unie èn de maker anoniem is gebleven. * ''<nowiki>{{PD-Art|PD-old-auto-expired|deathyear=yyyy}}</nowiki>'' voor foto's van tweedimensionale kunstwerken (zoals schilderijen en tekeningen) waarvan de kunstenaar meer dan 100 jaar geleden is overleden. NB Voor foto's van tweedimensionale kunstwerken die in het publieke domein zijn, is geen toestemming van de fotograaf nodig om ze te publiceren. * Zie [[:c:Template:PD-ineligible|Template:PD-ineligible]] voor de juiste tag voor allerlei soorten afbeeldingen waarvoor geen auteursrecht bestaat, van chemische formules en eenvoudige logo's tot verkeersborden en eenvoudige geometrische figuren. Deze tag wordt ook gebruikt voor Nederlandse pasfoto's die bedoeld zijn voor paspoorten en andere identiteitsbewijzen. === Meer === * informatie over tags voor licenties: ** [[c:Commons:Copyright tags/nl|Auteursrechtentags]] ** [[c:Category:Commons licensing help by country|Category:Commons licensing help by country]] * licentie-tags: ** [[c:Category:License tags|Category:License tags]] ** [[c:Commons:Multi-license copyright tags|Commons:Multi-license copyright tags]] voor het combineren van licentie-tags. == Categorieën - Basis == Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Categorieën - Basis|Categorieën - Basis]]. == Uploaden == Zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Uploaden|Uploaden]]. == Gebruiken == Zie [[c:Commons:First steps/Reuse|Commons:First steps/Reuse]] en [[c:Commons:Reusing content outside Wikimedia/nl|Commons:Hergebruik van inhoud buiten Wikimedia]] voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.<br> Een foto, film, geluidsfragment of ander medium uit Commons kunt u gebruiken waar u wilt, mits u zich aan de licentievoorwaarden uit het betreffende bestand houdt. De procedure is als volgt: # Zoek een geschikt bestand uit. # Kies hoe u dit bestand wilt gebruiken. Daarvoor staat er direct onder de titel van de bestandspagina (als u bent ingelogd) of naast de foto een balk/rij met buttons voor de mogelijkheden (als die er niet staat: klik op ''Reuse this file'' direct onder de bestandsnaam of navigeer naar ''Voorkeuren'' (bovenaan) ''- Uitbreidingen - Interface: Overige'', vink ''StockPhoto'' aan). Er verschijnt een pop-upscherm als u één ervan aanklikt. ## ''Download''; kies de gewenste resolutie. De afbeelding verschijnt nu op full screen. Klik met uw rechtermuisknop om de afbeelding te downloaden. Als u dit bestand gebruikt, dient u de gegevens uit "Naamsvermelding" uit het pop-upscherm over te nemen, inclusief de licentie. ## ''Gebruik dit bestand'' (naast een wereldbol: [[Bestand:Gnome-emblem-web.svg|30px]]) voor gebruik op een andere website, buiten Wikimedia. ### Maak een kopie van de Bestandslink om het bestand embedded te gebruiken: als de afbeelding, diagram, film of het geluidsfragment in Commons wordt geüpdatet, zijn die veranderingen automatisch zichtbaar op uw website. Voorbeelden: betere versies van foto's en voortschrijdend inzicht of aanvullende cijfers in een grafiek zijn automatisch ook op uw website geüpdatet. Als u dat niet wilt, kun het bestand downloaden (zie hierboven) en het gedownloade bestand op uw website gebruiken, mits u zich daarbij aan de voorwaarden houdt. ### Gebruik steeds de gegevens uit "Naamsvermelding" uit het pop-upscherm om aan de licentievoorwaarden te voldoen. Zie [https://lizenzhinweisgenerator.de/?lang=en Generator voor naamsvermelding] voor een tool om dit correct te doen. ## ''Gebruik dit bestand'' (naast het logo van Wikipedia: [[Bestand:Tango style Wikipedia Icon.svg|30px]]) voor gebruik in een ander Wikimediaproject, bijvoorbeeld op Wikipedia, Wikivoyage of in een Wikiboek. Kopieer de gewenste link en pas het onderschrift (het laatste deel van de link, achter "|") aan. ### "Miniatuur" is de standaard op Wikipedia. De afbeelding verschijnt nu aan de rechterkant van de pagina, in klein formaat. ### Bij gebruik van "Afbeelding" verschijnt de afbeelding paginagroot. Meestal wilt u dat niet. Dit kunt u naar elk gewenst formaat aanpassen door achter de "|" het gewenste aantal pixels te zetten en dit af te sluiten met een "|", bijvoorbeeld <nowiki>[[Bestand:Bestandsnaam.jpg|300px|Onderschrift]]</nowiki>. ### Zie {{Wp|Help:Gebruik van bestanden|Help:Gebruik van bestanden}} voor het hoofdartikel over dit onderwerp op Wikipedia en [[Help:Gebruik van afbeeldingen]] voor dat op Wikibooks. Hier staat ook hoe u de grootte van een afbeelding kunt wijzigen en hoe u afbeeldingen links of in het midden kunt plaatsen. In andere Wikimedia-projecten werkt het op soortgelijke wijze. #### Aanvulling: De grootte van een foto kunt u ook wijzigen door ''upright=n'' toe te voegen achter een "|". In plaats van "n" voeg je een getal toe; hoe hoger de "n", hoe groter de foto wordt afgebeeld. Bijvoorbeeld: ''<nowiki>[[Bestand:Jakobsbergs gård huvudbyggnad och flyglar, sept 2021.jpg|thumb|center|upright=4]]</nowiki>''. ## ''Verstuur een link'': hier wordt u gevraagd om automatisch uw e-mail-account te openen. Als u dat niet wilt: gebruik een link uit het pop-up-scherm van de knop "Download": ### "Paginalink" verwijst naar de {{Wp|Uniform Resource Locator|URL}} van de bestandspagina ### "Bestandslink" verwijst naar de URL van de afbeelding. ### Kopieer de gewenste link om te versturen. ### Tip: Deze laatste URL (dus van alleen de afbeelding) kunt u ook gebruiken in [https://www.google.com/imghp?hl=nl Google Images] en [https://tineye.com/ TinEy], om soortgelijke afbeeldingen te vinden (bijvoorbeeld om te onderzoeken of een bepaalde foto van internet is geplukt of inderdaad gemaakt is door de Commons-uploader). Klik In Google Images op het fototoestelletje en vul de URL in. # Als u een afbeelding in een ''galerij'' in een van de Wikimedia-projecten wilt gebruiken, hoeft u alleen de naam van het bestand te kopiëren, bijvoorbeeld: ''File:Bestandsnaam.jpg''. Op de Nederlandstalige Wikipedia wordt het dan nog op prijs gesteld als u "File" wijzigt in "Bestand". Zie [[c:Commons:Galleries|Commons:Galleries]] voor het hoofdartikel over dit onderwerp op Commons. # Meer mogelijkheden voor downloaden: [[c:Commons:Download tools|Commons:Download tools]] (voor gevorderde internet-gebruikers en programmeurs). == Help == Commons biedt ondersteuning, antwoorden op vragen en uitleg, zowel in het Engels als (beperkter) in het Nederlands. Er zijn diverse mogelijkheden, enkele staan bovenaan in de linkerkolom op elke Commons-pagina vermeld. # Het [[c:Commons:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]] biedt een overzicht (in het Nederlands) van veelgebruikte onderdelen. (Zie [[c:Commons:Community portal|Commons:Community portal]] voor de Engelstalige versie.) # [[c:Help:Contents|Hulp]] is een startpagina met Help-pagina's, inclusief een zoekveld speciaal voor Help-pagina's. # De [[Handboek Wikimedia Commons/Index|Index]] in dit Wikiboek. # [[c:Commons:De Kroeg|De Kroeg]] is een ontmoetingsplaats waar je vragen kunt stellen in het Nederlands. Hier kun je vragen stellen als je iets niet hebt kunnen vinden, bijvoorbeeld over hoe je iets doet, wat je fout hebt gedaan als het programma niet doet wat je wilt en over Nederlands, Belgisch en Surinaams (beperkt) auteursrecht. Houd er rekening mee dat het enkele dagen kan duren voordat je antwoord krijgt. # Wil je sneller antwoord, of heb je een vraag voor Engelstaligen, stel je vraag dan in de Engelse tegenhanger [[c:Commons:Village pump|Village pump]] (in het Engels). Hier zijn er verschillende afdelingen waar je je vragen kunt stellen, afhankelijk van het onderwerp, zie de rechterkolom. In het algemene gedeelte kun je bijvoorbeeld vragen wat de naam van een nieuwe categorie moet zijn als er nog geen Engelstalige hoofdcategorie is en je ook via het woordenboek of een vertaalprogramma geen eenduidige term hebt gevonden. ## Als je een vraag stelt in [[c:Commons:Administrators' noticeboard|Commons:Administrators' noticeboard]], meld dat dan op de overlegpagina van de gebruiker over wie je de vraag stelt; gebruik de template die staat vermeld in [[c:Template:Discussion-notice|Template:Discussion-notice]]. # Beslechting van geschillen met andere gebruikers, zie [[c:Commons:Dispute resolution|Commons:Dispute resolution]]. # Als je inhoudelijke vragen over een onderwerp hebt, kijk dan of het onderwerp staat vermeld op [[c:Category:Users by interest|Category:Users by interest]] en benader één van vermelde namen. Wellicht kan hij/zij je verder helpen. # Andere contactmogelijkheden: [[c:Commons:Contact_us/nl|Contactacteer ons]]. :Als je antwoord hebt gekregen op je vraag, bedank je uiteraard. Daarna kun je aangeven dat deze sectie gesloten kan worden door ''<nowiki>{{Section resolved|~~~~}}</nowiki>'' eronder te vermelden. === Enkele problemen en hun oplossingen === Kijk als je een probleem tegenkomt eerst bij het betreffende onderwerp. Hier staan alleen bijzondere problemen die niet bij één beschreven onderwerp passen. {| class="wikitable" |+ |- ! Probleem !! Oorzaak !! Oplossing |- | Oude situatie blijft verschijnen terwijl je een mutatie hebt uitgevoerd || Commons werkt met caches, het kan soms even duren voordat de wijziging zichtbaar wordt || Voor een snelle oplossing: zie [[c:Help:Purge|Help:Purge]] |- | || || |} == Epiloog: Regel uw nalatenschap! == Veel oudere foto's en foto's van kunstwerken uit de 20e eeuw kunnen niet in Commons worden geüpload of worden er weer uit verwijderd omdat de auteursrechten niet in orde zijn. De fotograaf is bijvoorbeeld niet bekend, of de fotograaf is wel bekend maar minder dan 70 jaar geleden overleden en zijn rechtsopvolgers zijn onvindbaar. Of de kunstenaar van een afgebeeld kunstwerk is minder dan 70 jaar geleden overleden. Of foto's en andere media zijn bij een archief afgegeven zonder licentie af te spreken; dat archief mag ze dan in de meeste gevallen wel zelf publiceren (o.b.v. de Nederlandse [https://wetten.overheid.nl/BWBR0001886/2021-06-07#HoofdstukI_Paragraaf6_Artikel16o art. 16o Auteurswet]), maar de foto's mogen niet door derden worden hergebruikt. Gewone mensen laten alleen goederen en geld (of schulden) na, na hun overlijden. Fotografen, filmers en kunstenaars laten ook foto's, films en kunstwerken na, waarop auteursrechten rusten. Dit geldt niet alleen voor professionals maar ook voor amateurs. Als u niets daarover regelt, dan mogen anderen deze media pas 70 jaar na uw overlijden (her)gebruiken; dit geldt ook voor foto's van kunstwerken die niet aan de [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP]]-voorwaarden voldoen. Eerder mogen al deze media ook niet op Wikimedia Commons worden geüpload en bijvoorbeeld in Wikipedia worden gebruikt. Als u dat prima vindt, dan hoeft u niets te doen. Zeker als u en uw nabestaanden royalties van uw werk ontvangen, is dit wellicht de beste optie. Als u echter wilt dat de maatschappij al eerder plezier van uw werk kan hebben, dan moet u actie ondernemen. Eén overweging om dat te doen is, dat er nu nog mensen leven, die beschrijvingen van uw media of kunstwerken kunnen aanvullen en er zo geen/minder informatie verloren gaat. 70 jaar na uw overlijden leven ook zij niet meer. Zij kunnen uw media ook nog in de juiste context plaatsen, op Commons of in een publicatie waarin uw media worden gebruikt of aangehaald. En: het regelen hiervan gaat zoveel gemakkelijker als u zelf op tijd actie onderneemt, bijvoorbeeld op het moment van pensioneren. Als uw nabestaanden/rechtsopvolgers dit moeten doen, komt daar veel meer papierwerk, onderling overleg en gedoe aan te pas en het kost hen véél meer tijd. Als u besluit dat uw foto's, andere media of foto's van uw kunstwerken (gemaakt door uzelf of door willekeurige anderen) eerder hergebruikt mogen worden, zijn de opties: # '''Zelf''' (een selectie van) uw media '''uploaden op Wikimedia Commons'''. ## Regel dat goed. Zeker als u een bekend fotograaf, filmer of kunstenaar bent, kunnen Commons-administrators er nog wel eens aan twijfelen of u het wel echt zelf bent. Iedereen kan immers een account aanmaken met willekeurig elke naam. Stuur daarom voor de zekerheid een e-mail vanaf uw persoonlijke e-mailadres naar Volunteer Response Team (via permissions-nl@wikimedia.org in het Nederlands) met daarin uw accountnaam (bij voorkeur één die dezelfde is als uw echte naam) en de mededeling dat u besloten hebt om uw eigen media (foto's, films, foto's van uw kunstwerken) via dit account te uploaden. ## Ook als u niet zelf de media uploadt, maar dat door een assistent (familielid, kennis, werknemer) laat doen, dient u een dergelijke e-mail naar Volunteer Response Team te sturen, bovendien met een [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 9: Verklaring met toestemming versturen|verklaring]] en uitleg van de situatie. # Uw foto's of films op een '''eigen website''' plaatsen, waarop duidelijk vermeld staat wat de licentie is waaronder ze beschikbaar zijn; als u wilt dat ze op Commons kunnen worden geüpload, dan met een licentie die overeenkomt met de in Commons [[Commons:Licensing#Well-known licenses|toegestane licenties]]. Dan kunnen anderen desgewenst uw media uploaden in Commons. # (Een selectie van) uw media delen via '''Flickr''' (foto's) en/of '''YouTube''' (films), waarbij u de juiste licentie kiest, afhankelijk van uw wensen. Als u wilt dat uw media ook op Commons geüpload kunnen worden, kies dan een licentie die overeenkomt met de in Commons [[Commons:Licensing#Well-known licenses|toegestane licenties]]. Verzoek: vermeld SVP ook een licentie als u foto's op andere social media deelt, zoals op Facebook en Instagram, en u wilt toestaan dat ze hergebruikt mogen worden; kies er dan één uit [https://creativecommons.nl/uitleg/ dit overzicht]; als u niets vermeldt, geldt "alle rechten voorbehouden" en mogen anderen alleen een link naar uw foto('s) vermelden, verder niets. # Voor '''kunstenaars''': via een [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 9: Verklaring met toestemming versturen|verklaring]] aan Volunteer Response Team van Commons (via permissions-nl@wikimedia.org in het Nederlands) laten weten dat foto's van uw kunstwerken voortaan een licentie kunnen krijgen die in Wikimedia Commons is toegestaan. Dit is met onmiddellijke ingang. Zorg er dan voor dat: ## er in Commons een categorie voor uw kunstwerken is (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Nieuwe categorie aanmaken|Nieuwe categorie aanmaken]] in het geval zo'n categorie nog niet bestaat), waarin een administrator de licentie en de details daarvan kan vermelden, vermeld deze categorie in uw mail; upload alvast enkele foto's van uw kunstwerken zodat deze categorie niet leeg is (dan wordt hij subiet na enige tijd verwijderd); ## u in de mail vermeldt: ### de juiste licentie, zie [[Commons:Licensing#Well-known licenses|Commons toegestane licenties]] ### waarvoor deze licentie geldt: voor al uw kunstwerken of voor een welomschreven selectie ervan (bijvoorbeeld: alleen voor sculpturen en tekeningen, niet voor schilderijen); N.B. voor kunstwerken die in Nederland in de openbare ruimte staan, hoeft geen verklaring te worden afgegeven, hiervan mogen al foto's op Commons worden geplaatst (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP]]). # Uw foto's en/of films doneren aan een '''archief'''. Afhankelijk van uw werkterrein, de onderwerpen van uw foto's/films, uw professionele reputatie en het belang van uw media voor de maatschappij en/of de geschiedenis van een gebied, kunt u hierover contact opnemen met (in Nederland) het Nationale Archief, een provinciaal, streek- of stadsarchief, een film- of foto-museum. Wellicht is het ook mogelijk om met het betreffende archief afspraken te maken over de termijn waarop de foto's/films worden vrijgegeven, bijvoorbeeld per direct of pas nadat u bent overleden, en onder welke licentie. Dergelijke afspraken zijn in ieder geval niet mogelijk bij de hiervóór besproken opties; daar kunt u alleen met onmiddellijke ingang uw media ter beschikking stellen. Bij een archief kunt u wellicht ook de namen en contactgegevens van uw toekomstige nabestaanden/rechtsopvolgers vertrouwelijk achterlaten, zodat bij vragen over auteursrechten bekend is, waar men terecht kan. # In uw '''testament''' of in een '''{{Wp|Codocil|codocil}}''' opnemen wat uw wilt dat na uw overlijden de status van uw foto's, films en kunstwerken wordt: u kunt dan zelf een licentie kiezen en een termijn bepalen waarop de licenties ingaan of soepeler worden. Als u uw media bijvoorbeeld hebt gedeeld via Flickr of YouTube met een beperkte licentie, kunt u opnemen dat na uw overlijden uw nabestaanden de licentie(s) daar mogen veranderen naar een ruimere. In alle gevallen: * Laat uw toekomstige nabestaanden/rechtsopvolgers weten wat u wilt en welke acties u zelf al heeft ondernomen. Houd hen op de hoogte bij veranderingen daarin. * Vraag hen ook om uw sterfdatum op te nemen in de betreffende Commons-categorie, en/of die sterfdatum te laten weten aan het archief aan wie u uw media heeft gedoneerd. Deze datum is belangrijk voor het berekenen van de einddatum van de auteursrechten die gelden voor uw media (die auteursrechten blijven immers ook bestaan als u een licentie hebt ingesteld). Veel Nederlandse kunstenaars en fotografen zijn opgenomen in https://rkd.nl/nl/explore/; indien van toepassing: laat uw nabestaanden ook dáár uw sterfdatum doorgeven. {{Sub}} gdymelkw001bbd4o307f9ea33brzd7t 0 41435 430074 418054 2026-09-25T12:59:30Z JopkeB 18060 Categorie toegevoegd 430074 wikitext text/x-wiki {{Bi}} === Racisme === Racisme is een vorm van discriminatie op grond van etniciteit. Hier wordt gelooft dat verschillende menselijke rassen te onderscheiden zijn, en dat daarbij bepaalde eigenschappen horen. Zoals karakter eigenschappen, intellectueel vermogen en fysieke capaciteiten. Bijna altijd is het eigen ras dan superieur tegenover de andere. Voor de langste tijd was er eigenlijk alleen maar racisme tegen andere culturen en niet perse etniciteit. Maar in de negentiende eeuw ontstond de natuurwetenschappelijke rassentheorie. Men meende dat bepaalde rassen een natuurlijk recht hadden op een hogere positie. Ze meende ook dat het witte ras bleek verloren te gaan door vermenging met andere, minderwaardige rassen. In de negentiende eeuw werd de racistische theorie gebruikt om kolonialisme te rechtvaardigen. Er werd beweert dat blanken het morele recht hadden om landen met een niet-Europese bevolking te overheersen. [[Bestand:Zoeken naar werk.png|thumb|Racisme en discriminatie in cijfers]] ==== Biologisch racisme ==== biologisch racisme stamt af van de evolutietheorie. Hoewel ze in de evolutietheorie van fundamentele biologische gelijkheid van verschillende bevolkingsgroepen. Vaak gebruiken mensen met racistische ideeen wetenschappelijke theorien om hun denkbeelden te ondersteunen. Biologisch racisme is racisme op basis van biologische kenmerken zoals (vermeend) ras. De hoogste evolutionaire vorm van de mens waren de blanken, dit werd gekozen door zij zelf. Hierna kwamen de Arabieren, Japanners en Chinezen. Want zij hadden een aardig rijke traditie maar in de technische vooruitgang liepen ze toch nog achter de blanken. Daaronder zaten de Inheemsen en mensen met een getinte huid. Volgens de antisemieten verdienden de Joden een heel andere categorie. Ze werden hier omschreven als tegenstrevers die de wereld wilden regeren vanuit de schaduw en als moordenaars van Jezus Christus. ==== Wetenschappelijke racisme ==== Wetenschappelijk racisme is de pseudowetenschap die racisme rechtvaardigde op basis van superioriteit en erfelijkheid. In Europa heerste er veel sociale ongelijkheid. Het idee van de superioriteit werd bedacht door de grote verlichtingsfilosofen zoals Hume, Kant en Hegel. Deze ondervonden hierdoor wel kritiek. ==== Structureel racisme ==== Structureel racisme, Institutioneel racisme, geïnstitutioneerd racisme, systematisch racisme of staat racisme is racisme dat bepaalde bevolkingsgroepen uitsluit, benadeeld, marginaliseert en discrimineert door officiële maar ook officiële regels vanuit instituties. Met instituties worden alle organisaties en structuren binnen de samenleving bedoeld. Hieronder vallen ook abstracte begrippen, zoals gewoonten. In maatschappelijke zin gaat het vooral om het onbewust anders behandelen van bepaalde etnische groepen binnen grotere organisaties. Dit kunnen organisaties zijn van de overheid, zoals de Belastingdienst of Politie. Maar ook organisaties in het bedrijfsleven zoals personeelsafdelingen in een bedrijf, en horeca. Structureel racisme kan diep verborgen zitten de maatschappij, hierdoor hebben de meeste mensen het dan niet eens door. Het kan hier gaan om aangeleerde gewoontes. Maar het kan ook zitten in regelgeving, procedures en beleidslijnen van een organisatie. Volgens sommige mensen bestaat er een verschil tussen hoe mannelijke- en vrouwelijke slachtoffers van het structureel racisme het hebben ervaart. Mannen ervaren vaker structureel racisme en vrouwen vaker racisme tussen kleinere groepen, interpersoonlijk racisme. ===== Gevolgen ===== -Als er systematisch racisme aanwezig is op de woningmarkt is er een grotere kans dat er segregatie ontstaat door witte en zwarte wijken zijn. -Als het moeilijker is om een goede baan te krijgen voor bepaalde etnische groepen door systematisch racisme blijft die groep in een lagere sociaal-economische positie vastzitten -Kinderen die worden benadeeld door systematisch racisme op school hebben lagere verwachtingen op school waardoor hun schoolkeuze beïnvloed wordt -Vanwege etnisch profileren worden bepaalde etnische groepen sneller aangehouden door de politie. En hierdoor is er een grotere kans om op bepaalde dingen betrapt te worden die bij andere groepen niet zo vaak/snel gevonden worden. - Door minder aanwezigheid in de politiek als gevolg van systematisch racisme in de politieke partijen, zal er bij ontwikkelingen van nieuwe wetten en regelgevingen minder rekening worden gehouden met mensen van bepaalde etnische groepen. {{Fase|?}} {{Boek}} [[Categorie:Mens en samenleving]] ag8139y3k096w7wb8si9fjmj1cnn45a 430075 430074 2026-09-25T13:00:13Z JopkeB 18060 Correctie 430075 wikitext text/x-wiki {{Bi}} === Racisme === Racisme is een vorm van discriminatie op grond van etniciteit. Hier wordt gelooft dat verschillende menselijke rassen te onderscheiden zijn, en dat daarbij bepaalde eigenschappen horen. Zoals karakter eigenschappen, intellectueel vermogen en fysieke capaciteiten. Bijna altijd is het eigen ras dan superieur tegenover de andere. Voor de langste tijd was er eigenlijk alleen maar racisme tegen andere culturen en niet perse etniciteit. Maar in de negentiende eeuw ontstond de natuurwetenschappelijke rassentheorie. Men meende dat bepaalde rassen een natuurlijk recht hadden op een hogere positie. Ze meende ook dat het witte ras bleek verloren te gaan door vermenging met andere, minderwaardige rassen. In de negentiende eeuw werd de racistische theorie gebruikt om kolonialisme te rechtvaardigen. Er werd beweert dat blanken het morele recht hadden om landen met een niet-Europese bevolking te overheersen. [[Bestand:Zoeken naar werk.png|thumb|Racisme en discriminatie in cijfers]] ==== Biologisch racisme ==== biologisch racisme stamt af van de evolutietheorie. Hoewel ze in de evolutietheorie van fundamentele biologische gelijkheid van verschillende bevolkingsgroepen. Vaak gebruiken mensen met racistische ideeen wetenschappelijke theorien om hun denkbeelden te ondersteunen. Biologisch racisme is racisme op basis van biologische kenmerken zoals (vermeend) ras. De hoogste evolutionaire vorm van de mens waren de blanken, dit werd gekozen door zij zelf. Hierna kwamen de Arabieren, Japanners en Chinezen. Want zij hadden een aardig rijke traditie maar in de technische vooruitgang liepen ze toch nog achter de blanken. Daaronder zaten de Inheemsen en mensen met een getinte huid. Volgens de antisemieten verdienden de Joden een heel andere categorie. Ze werden hier omschreven als tegenstrevers die de wereld wilden regeren vanuit de schaduw en als moordenaars van Jezus Christus. ==== Wetenschappelijke racisme ==== Wetenschappelijk racisme is de pseudowetenschap die racisme rechtvaardigde op basis van superioriteit en erfelijkheid. In Europa heerste er veel sociale ongelijkheid. Het idee van de superioriteit werd bedacht door de grote verlichtingsfilosofen zoals Hume, Kant en Hegel. Deze ondervonden hierdoor wel kritiek. ==== Structureel racisme ==== Structureel racisme, Institutioneel racisme, geïnstitutioneerd racisme, systematisch racisme of staat racisme is racisme dat bepaalde bevolkingsgroepen uitsluit, benadeeld, marginaliseert en discrimineert door officiële maar ook officiële regels vanuit instituties. Met instituties worden alle organisaties en structuren binnen de samenleving bedoeld. Hieronder vallen ook abstracte begrippen, zoals gewoonten. In maatschappelijke zin gaat het vooral om het onbewust anders behandelen van bepaalde etnische groepen binnen grotere organisaties. Dit kunnen organisaties zijn van de overheid, zoals de Belastingdienst of Politie. Maar ook organisaties in het bedrijfsleven zoals personeelsafdelingen in een bedrijf, en horeca. Structureel racisme kan diep verborgen zitten de maatschappij, hierdoor hebben de meeste mensen het dan niet eens door. Het kan hier gaan om aangeleerde gewoontes. Maar het kan ook zitten in regelgeving, procedures en beleidslijnen van een organisatie. Volgens sommige mensen bestaat er een verschil tussen hoe mannelijke- en vrouwelijke slachtoffers van het structureel racisme het hebben ervaart. Mannen ervaren vaker structureel racisme en vrouwen vaker racisme tussen kleinere groepen, interpersoonlijk racisme. ===== Gevolgen ===== -Als er systematisch racisme aanwezig is op de woningmarkt is er een grotere kans dat er segregatie ontstaat door witte en zwarte wijken zijn. -Als het moeilijker is om een goede baan te krijgen voor bepaalde etnische groepen door systematisch racisme blijft die groep in een lagere sociaal-economische positie vastzitten -Kinderen die worden benadeeld door systematisch racisme op school hebben lagere verwachtingen op school waardoor hun schoolkeuze beïnvloed wordt -Vanwege etnisch profileren worden bepaalde etnische groepen sneller aangehouden door de politie. En hierdoor is er een grotere kans om op bepaalde dingen betrapt te worden die bij andere groepen niet zo vaak/snel gevonden worden. - Door minder aanwezigheid in de politiek als gevolg van systematisch racisme in de politieke partijen, zal er bij ontwikkelingen van nieuwe wetten en regelgevingen minder rekening worden gehouden met mensen van bepaalde etnische groepen. {{Fase|?}} {{Boek}} [[Categorie:Mens en maatschappij]] ruos608wuz8xxafdoiwvi0z67upq1v3 430076 430075 2026-09-25T13:06:21Z JopkeB 18060 Categorie gewijzigd 430076 wikitext text/x-wiki {{Bi}} === Racisme === Racisme is een vorm van discriminatie op grond van etniciteit. Hier wordt gelooft dat verschillende menselijke rassen te onderscheiden zijn, en dat daarbij bepaalde eigenschappen horen. Zoals karakter eigenschappen, intellectueel vermogen en fysieke capaciteiten. Bijna altijd is het eigen ras dan superieur tegenover de andere. Voor de langste tijd was er eigenlijk alleen maar racisme tegen andere culturen en niet perse etniciteit. Maar in de negentiende eeuw ontstond de natuurwetenschappelijke rassentheorie. Men meende dat bepaalde rassen een natuurlijk recht hadden op een hogere positie. Ze meende ook dat het witte ras bleek verloren te gaan door vermenging met andere, minderwaardige rassen. In de negentiende eeuw werd de racistische theorie gebruikt om kolonialisme te rechtvaardigen. Er werd beweert dat blanken het morele recht hadden om landen met een niet-Europese bevolking te overheersen. [[Bestand:Zoeken naar werk.png|thumb|Racisme en discriminatie in cijfers]] ==== Biologisch racisme ==== biologisch racisme stamt af van de evolutietheorie. Hoewel ze in de evolutietheorie van fundamentele biologische gelijkheid van verschillende bevolkingsgroepen. Vaak gebruiken mensen met racistische ideeen wetenschappelijke theorien om hun denkbeelden te ondersteunen. Biologisch racisme is racisme op basis van biologische kenmerken zoals (vermeend) ras. De hoogste evolutionaire vorm van de mens waren de blanken, dit werd gekozen door zij zelf. Hierna kwamen de Arabieren, Japanners en Chinezen. Want zij hadden een aardig rijke traditie maar in de technische vooruitgang liepen ze toch nog achter de blanken. Daaronder zaten de Inheemsen en mensen met een getinte huid. Volgens de antisemieten verdienden de Joden een heel andere categorie. Ze werden hier omschreven als tegenstrevers die de wereld wilden regeren vanuit de schaduw en als moordenaars van Jezus Christus. ==== Wetenschappelijke racisme ==== Wetenschappelijk racisme is de pseudowetenschap die racisme rechtvaardigde op basis van superioriteit en erfelijkheid. In Europa heerste er veel sociale ongelijkheid. Het idee van de superioriteit werd bedacht door de grote verlichtingsfilosofen zoals Hume, Kant en Hegel. Deze ondervonden hierdoor wel kritiek. ==== Structureel racisme ==== Structureel racisme, Institutioneel racisme, geïnstitutioneerd racisme, systematisch racisme of staat racisme is racisme dat bepaalde bevolkingsgroepen uitsluit, benadeeld, marginaliseert en discrimineert door officiële maar ook officiële regels vanuit instituties. Met instituties worden alle organisaties en structuren binnen de samenleving bedoeld. Hieronder vallen ook abstracte begrippen, zoals gewoonten. In maatschappelijke zin gaat het vooral om het onbewust anders behandelen van bepaalde etnische groepen binnen grotere organisaties. Dit kunnen organisaties zijn van de overheid, zoals de Belastingdienst of Politie. Maar ook organisaties in het bedrijfsleven zoals personeelsafdelingen in een bedrijf, en horeca. Structureel racisme kan diep verborgen zitten de maatschappij, hierdoor hebben de meeste mensen het dan niet eens door. Het kan hier gaan om aangeleerde gewoontes. Maar het kan ook zitten in regelgeving, procedures en beleidslijnen van een organisatie. Volgens sommige mensen bestaat er een verschil tussen hoe mannelijke- en vrouwelijke slachtoffers van het structureel racisme het hebben ervaart. Mannen ervaren vaker structureel racisme en vrouwen vaker racisme tussen kleinere groepen, interpersoonlijk racisme. ===== Gevolgen ===== -Als er systematisch racisme aanwezig is op de woningmarkt is er een grotere kans dat er segregatie ontstaat door witte en zwarte wijken zijn. -Als het moeilijker is om een goede baan te krijgen voor bepaalde etnische groepen door systematisch racisme blijft die groep in een lagere sociaal-economische positie vastzitten -Kinderen die worden benadeeld door systematisch racisme op school hebben lagere verwachtingen op school waardoor hun schoolkeuze beïnvloed wordt -Vanwege etnisch profileren worden bepaalde etnische groepen sneller aangehouden door de politie. En hierdoor is er een grotere kans om op bepaalde dingen betrapt te worden die bij andere groepen niet zo vaak/snel gevonden worden. - Door minder aanwezigheid in de politiek als gevolg van systematisch racisme in de politieke partijen, zal er bij ontwikkelingen van nieuwe wetten en regelgevingen minder rekening worden gehouden met mensen van bepaalde etnische groepen. {{Fase|?}} {{Boek}} [[Categorie:Humane samenleving]] 1sxrwdtq5xrrzxcyjckwctz4xji1mar 430078 430076 2026-09-25T13:14:17Z JopkeB 18060 Te doen 430078 wikitext text/x-wiki {{Bi}} === Racisme === Racisme is een vorm van discriminatie op grond van etniciteit. Hier wordt gelooft dat verschillende menselijke rassen te onderscheiden zijn, en dat daarbij bepaalde eigenschappen horen. Zoals karakter eigenschappen, intellectueel vermogen en fysieke capaciteiten. Bijna altijd is het eigen ras dan superieur tegenover de andere. Voor de langste tijd was er eigenlijk alleen maar racisme tegen andere culturen en niet perse etniciteit. Maar in de negentiende eeuw ontstond de natuurwetenschappelijke rassentheorie. Men meende dat bepaalde rassen een natuurlijk recht hadden op een hogere positie. Ze meende ook dat het witte ras bleek verloren te gaan door vermenging met andere, minderwaardige rassen. In de negentiende eeuw werd de racistische theorie gebruikt om kolonialisme te rechtvaardigen. Er werd beweert dat blanken het morele recht hadden om landen met een niet-Europese bevolking te overheersen. [[Bestand:Zoeken naar werk.png|thumb|Racisme en discriminatie in cijfers]] ==== Biologisch racisme ==== biologisch racisme stamt af van de evolutietheorie. Hoewel ze in de evolutietheorie van fundamentele biologische gelijkheid van verschillende bevolkingsgroepen. Vaak gebruiken mensen met racistische ideeen wetenschappelijke theorien om hun denkbeelden te ondersteunen. Biologisch racisme is racisme op basis van biologische kenmerken zoals (vermeend) ras. De hoogste evolutionaire vorm van de mens waren de blanken, dit werd gekozen door zij zelf. Hierna kwamen de Arabieren, Japanners en Chinezen. Want zij hadden een aardig rijke traditie maar in de technische vooruitgang liepen ze toch nog achter de blanken. Daaronder zaten de Inheemsen en mensen met een getinte huid. Volgens de antisemieten verdienden de Joden een heel andere categorie. Ze werden hier omschreven als tegenstrevers die de wereld wilden regeren vanuit de schaduw en als moordenaars van Jezus Christus. ==== Wetenschappelijke racisme ==== Wetenschappelijk racisme is de pseudowetenschap die racisme rechtvaardigde op basis van superioriteit en erfelijkheid. In Europa heerste er veel sociale ongelijkheid. Het idee van de superioriteit werd bedacht door de grote verlichtingsfilosofen zoals Hume, Kant en Hegel. Deze ondervonden hierdoor wel kritiek. ==== Structureel racisme ==== Structureel racisme, Institutioneel racisme, geïnstitutioneerd racisme, systematisch racisme of staat racisme is racisme dat bepaalde bevolkingsgroepen uitsluit, benadeeld, marginaliseert en discrimineert door officiële maar ook officiële regels vanuit instituties. Met instituties worden alle organisaties en structuren binnen de samenleving bedoeld. Hieronder vallen ook abstracte begrippen, zoals gewoonten. In maatschappelijke zin gaat het vooral om het onbewust anders behandelen van bepaalde etnische groepen binnen grotere organisaties. Dit kunnen organisaties zijn van de overheid, zoals de Belastingdienst of Politie. Maar ook organisaties in het bedrijfsleven zoals personeelsafdelingen in een bedrijf, en horeca. Structureel racisme kan diep verborgen zitten de maatschappij, hierdoor hebben de meeste mensen het dan niet eens door. Het kan hier gaan om aangeleerde gewoontes. Maar het kan ook zitten in regelgeving, procedures en beleidslijnen van een organisatie. Volgens sommige mensen bestaat er een verschil tussen hoe mannelijke- en vrouwelijke slachtoffers van het structureel racisme het hebben ervaart. Mannen ervaren vaker structureel racisme en vrouwen vaker racisme tussen kleinere groepen, interpersoonlijk racisme. ===== Gevolgen ===== -Als er systematisch racisme aanwezig is op de woningmarkt is er een grotere kans dat er segregatie ontstaat door witte en zwarte wijken zijn. -Als het moeilijker is om een goede baan te krijgen voor bepaalde etnische groepen door systematisch racisme blijft die groep in een lagere sociaal-economische positie vastzitten -Kinderen die worden benadeeld door systematisch racisme op school hebben lagere verwachtingen op school waardoor hun schoolkeuze beïnvloed wordt -Vanwege etnisch profileren worden bepaalde etnische groepen sneller aangehouden door de politie. En hierdoor is er een grotere kans om op bepaalde dingen betrapt te worden die bij andere groepen niet zo vaak/snel gevonden worden. - Door minder aanwezigheid in de politiek als gevolg van systematisch racisme in de politieke partijen, zal er bij ontwikkelingen van nieuwe wetten en regelgevingen minder rekening worden gehouden met mensen van bepaalde etnische groepen. {{Te doen| Deze pagina onderbrengen bij een Wikibook of deze pagina uitbreiden met hoofdstukken. Dit is nu geen boek, maar op zijn best een artikel. | [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 sep 2026 15:14 (CEST) }} {{Fase|?}} {{Boek}} [[Categorie:Humane samenleving]] b4prt9zszh2j2zx2pdkr3jouotsvtfp 430081 430078 2026-09-25T13:22:02Z JopkeB 18060 /* Gevolgen */ Link 430081 wikitext text/x-wiki {{Bi}} === Racisme === Racisme is een vorm van discriminatie op grond van etniciteit. Hier wordt gelooft dat verschillende menselijke rassen te onderscheiden zijn, en dat daarbij bepaalde eigenschappen horen. Zoals karakter eigenschappen, intellectueel vermogen en fysieke capaciteiten. Bijna altijd is het eigen ras dan superieur tegenover de andere. Voor de langste tijd was er eigenlijk alleen maar racisme tegen andere culturen en niet perse etniciteit. Maar in de negentiende eeuw ontstond de natuurwetenschappelijke rassentheorie. Men meende dat bepaalde rassen een natuurlijk recht hadden op een hogere positie. Ze meende ook dat het witte ras bleek verloren te gaan door vermenging met andere, minderwaardige rassen. In de negentiende eeuw werd de racistische theorie gebruikt om kolonialisme te rechtvaardigen. Er werd beweert dat blanken het morele recht hadden om landen met een niet-Europese bevolking te overheersen. [[Bestand:Zoeken naar werk.png|thumb|Racisme en discriminatie in cijfers]] ==== Biologisch racisme ==== biologisch racisme stamt af van de evolutietheorie. Hoewel ze in de evolutietheorie van fundamentele biologische gelijkheid van verschillende bevolkingsgroepen. Vaak gebruiken mensen met racistische ideeen wetenschappelijke theorien om hun denkbeelden te ondersteunen. Biologisch racisme is racisme op basis van biologische kenmerken zoals (vermeend) ras. De hoogste evolutionaire vorm van de mens waren de blanken, dit werd gekozen door zij zelf. Hierna kwamen de Arabieren, Japanners en Chinezen. Want zij hadden een aardig rijke traditie maar in de technische vooruitgang liepen ze toch nog achter de blanken. Daaronder zaten de Inheemsen en mensen met een getinte huid. Volgens de antisemieten verdienden de Joden een heel andere categorie. Ze werden hier omschreven als tegenstrevers die de wereld wilden regeren vanuit de schaduw en als moordenaars van Jezus Christus. ==== Wetenschappelijke racisme ==== Wetenschappelijk racisme is de pseudowetenschap die racisme rechtvaardigde op basis van superioriteit en erfelijkheid. In Europa heerste er veel sociale ongelijkheid. Het idee van de superioriteit werd bedacht door de grote verlichtingsfilosofen zoals Hume, Kant en Hegel. Deze ondervonden hierdoor wel kritiek. ==== Structureel racisme ==== Structureel racisme, Institutioneel racisme, geïnstitutioneerd racisme, systematisch racisme of staat racisme is racisme dat bepaalde bevolkingsgroepen uitsluit, benadeeld, marginaliseert en discrimineert door officiële maar ook officiële regels vanuit instituties. Met instituties worden alle organisaties en structuren binnen de samenleving bedoeld. Hieronder vallen ook abstracte begrippen, zoals gewoonten. In maatschappelijke zin gaat het vooral om het onbewust anders behandelen van bepaalde etnische groepen binnen grotere organisaties. Dit kunnen organisaties zijn van de overheid, zoals de Belastingdienst of Politie. Maar ook organisaties in het bedrijfsleven zoals personeelsafdelingen in een bedrijf, en horeca. Structureel racisme kan diep verborgen zitten de maatschappij, hierdoor hebben de meeste mensen het dan niet eens door. Het kan hier gaan om aangeleerde gewoontes. Maar het kan ook zitten in regelgeving, procedures en beleidslijnen van een organisatie. Volgens sommige mensen bestaat er een verschil tussen hoe mannelijke- en vrouwelijke slachtoffers van het structureel racisme het hebben ervaart. Mannen ervaren vaker structureel racisme en vrouwen vaker racisme tussen kleinere groepen, interpersoonlijk racisme. ===== Gevolgen ===== -Als er systematisch racisme aanwezig is op de woningmarkt is er een grotere kans dat er segregatie ontstaat door witte en zwarte wijken zijn. -Als het moeilijker is om een goede baan te krijgen voor bepaalde etnische groepen door systematisch racisme blijft die groep in een lagere sociaal-economische positie vastzitten -Kinderen die worden benadeeld door systematisch racisme op school hebben lagere verwachtingen op school waardoor hun schoolkeuze beïnvloed wordt -Vanwege etnisch profileren worden bepaalde etnische groepen sneller aangehouden door de politie. En hierdoor is er een grotere kans om op bepaalde dingen betrapt te worden die bij andere groepen niet zo vaak/snel gevonden worden. - Door minder aanwezigheid in de politiek als gevolg van systematisch racisme in de politieke partijen, zal er bij ontwikkelingen van nieuwe wetten en regelgevingen minder rekening worden gehouden met mensen van bepaalde etnische groepen. {{Te doen| Deze pagina onderbrengen bij een Wikibook (bijvoorbeeld [[Samenleving]]) of deze pagina uitbreiden met hoofdstukken. Dit is nu geen boek, maar op zijn best een artikel. | [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 sep 2026 15:14 (CEST) }} {{Fase|?}} {{Boek}} [[Categorie:Humane samenleving]] lozwyw10glzosdhws1w09izqpjigsko 430082 430081 2026-09-25T13:23:06Z JopkeB 18060 Te doen - link 430082 wikitext text/x-wiki {{Bi}} === Racisme === Racisme is een vorm van discriminatie op grond van etniciteit. Hier wordt gelooft dat verschillende menselijke rassen te onderscheiden zijn, en dat daarbij bepaalde eigenschappen horen. Zoals karakter eigenschappen, intellectueel vermogen en fysieke capaciteiten. Bijna altijd is het eigen ras dan superieur tegenover de andere. Voor de langste tijd was er eigenlijk alleen maar racisme tegen andere culturen en niet perse etniciteit. Maar in de negentiende eeuw ontstond de natuurwetenschappelijke rassentheorie. Men meende dat bepaalde rassen een natuurlijk recht hadden op een hogere positie. Ze meende ook dat het witte ras bleek verloren te gaan door vermenging met andere, minderwaardige rassen. In de negentiende eeuw werd de racistische theorie gebruikt om kolonialisme te rechtvaardigen. Er werd beweert dat blanken het morele recht hadden om landen met een niet-Europese bevolking te overheersen. [[Bestand:Zoeken naar werk.png|thumb|Racisme en discriminatie in cijfers]] ==== Biologisch racisme ==== biologisch racisme stamt af van de evolutietheorie. Hoewel ze in de evolutietheorie van fundamentele biologische gelijkheid van verschillende bevolkingsgroepen. Vaak gebruiken mensen met racistische ideeen wetenschappelijke theorien om hun denkbeelden te ondersteunen. Biologisch racisme is racisme op basis van biologische kenmerken zoals (vermeend) ras. De hoogste evolutionaire vorm van de mens waren de blanken, dit werd gekozen door zij zelf. Hierna kwamen de Arabieren, Japanners en Chinezen. Want zij hadden een aardig rijke traditie maar in de technische vooruitgang liepen ze toch nog achter de blanken. Daaronder zaten de Inheemsen en mensen met een getinte huid. Volgens de antisemieten verdienden de Joden een heel andere categorie. Ze werden hier omschreven als tegenstrevers die de wereld wilden regeren vanuit de schaduw en als moordenaars van Jezus Christus. ==== Wetenschappelijke racisme ==== Wetenschappelijk racisme is de pseudowetenschap die racisme rechtvaardigde op basis van superioriteit en erfelijkheid. In Europa heerste er veel sociale ongelijkheid. Het idee van de superioriteit werd bedacht door de grote verlichtingsfilosofen zoals Hume, Kant en Hegel. Deze ondervonden hierdoor wel kritiek. ==== Structureel racisme ==== Structureel racisme, Institutioneel racisme, geïnstitutioneerd racisme, systematisch racisme of staat racisme is racisme dat bepaalde bevolkingsgroepen uitsluit, benadeeld, marginaliseert en discrimineert door officiële maar ook officiële regels vanuit instituties. Met instituties worden alle organisaties en structuren binnen de samenleving bedoeld. Hieronder vallen ook abstracte begrippen, zoals gewoonten. In maatschappelijke zin gaat het vooral om het onbewust anders behandelen van bepaalde etnische groepen binnen grotere organisaties. Dit kunnen organisaties zijn van de overheid, zoals de Belastingdienst of Politie. Maar ook organisaties in het bedrijfsleven zoals personeelsafdelingen in een bedrijf, en horeca. Structureel racisme kan diep verborgen zitten de maatschappij, hierdoor hebben de meeste mensen het dan niet eens door. Het kan hier gaan om aangeleerde gewoontes. Maar het kan ook zitten in regelgeving, procedures en beleidslijnen van een organisatie. Volgens sommige mensen bestaat er een verschil tussen hoe mannelijke- en vrouwelijke slachtoffers van het structureel racisme het hebben ervaart. Mannen ervaren vaker structureel racisme en vrouwen vaker racisme tussen kleinere groepen, interpersoonlijk racisme. ===== Gevolgen ===== -Als er systematisch racisme aanwezig is op de woningmarkt is er een grotere kans dat er segregatie ontstaat door witte en zwarte wijken zijn. -Als het moeilijker is om een goede baan te krijgen voor bepaalde etnische groepen door systematisch racisme blijft die groep in een lagere sociaal-economische positie vastzitten -Kinderen die worden benadeeld door systematisch racisme op school hebben lagere verwachtingen op school waardoor hun schoolkeuze beïnvloed wordt -Vanwege etnisch profileren worden bepaalde etnische groepen sneller aangehouden door de politie. En hierdoor is er een grotere kans om op bepaalde dingen betrapt te worden die bij andere groepen niet zo vaak/snel gevonden worden. - Door minder aanwezigheid in de politiek als gevolg van systematisch racisme in de politieke partijen, zal er bij ontwikkelingen van nieuwe wetten en regelgevingen minder rekening worden gehouden met mensen van bepaalde etnische groepen. {{Te doen| Deze pagina onderbrengen bij een Wikibook (bijvoorbeeld [[Samenleving#Discriminatie]]) of deze pagina uitbreiden met hoofdstukken. Dit is nu geen boek, maar op zijn best een artikel. | [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 sep 2026 15:14 (CEST) }} {{Fase|?}} {{Boek}} [[Categorie:Humane samenleving]] dlsorrltpeh3a4qwlig3gi132pzvrqu