Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 104 6476 430481 349499 2026-10-04T11:45:57Z JopkeB 18060 Zie ook 430481 wikitext text/x-wiki ==Klokken== Er zijn klokken met analoge tijdsaanduiding en klokken en klokken met digitale tijdsaanduiding. Voor analoge tijdsaanduiding worden wijzers gebruikt die ronddraaien. Digitale tijdsaanduiding gebeurt met cijfers. ===Analoge aanwijzing=== De oudere mechanische klokken hadden analoge tijdsaanduiding. De oudste klokken hadden maar een wijzer, de latere hadden een aparte wijzer om de minuten nauwkeuriger te kunnen aflezen. De wijzerplaat van de klok is verdeeld in 12 uren en de kleine wijzer, die de uren aangeeft, gaat eenmaal rond in 12 uren. In 24 uur (één dag) gaat de kleine wijzer dus twee keer rond. De klok wijst dus om acht uur 's morgens hetzelfde aan als om acht uur 's avonds. Dat is niet erg handig, maar we weten natuurlijk zelf wel of het ochtend of avond is. ===Digitale aanwijzing=== Bij digitale aanwijzing wordt op een enkele uitzondering na, de tijd aangegeven met twee cijfers voor de uren en twee cijfers voor de minuten. De cijfers voor uren en minuten worden meestal gescheiden door een dubbele punt. Om middernacht staat de klok op 00:00 uur. De klok toont alle 24 uren van een dag. Na 24 uur is het weer middernacht en staat de klok weer op 00:00 uur. Daartussen zitten 24 uren. In 24 uur gaat deze klok één keer rond. Om 8 uur 's ochtends staat de klok op 8:00 uur. 's Avonds staat hij op 20:00 uur. Bij een digitale klok zie je dus wel het verschil tussen de ochtend en de avond en de middag en nacht. Dat is handiger. Maar het kan ook lastig zijn. De tijd op een digitale klok spreken we in de middag en de avond niet letterlijk uit. Iedereen staat raar te kijken als je zegt dat het nu 22 uur is. Want dan moet je zeggen, het is 10 uur. ==Hoe lang duurt het nog?== Wanneer je wilt berekenen hoe lang iets nog duurt, ga je kijken hoe laat het nu is. Voorbeeldje: het is acht over acht en je moet om negen uur op school zijn. Je kijkt dan eerst hoe laat het is. Acht over acht dus. (8:08, of in de avond 20:08) En je moet om negen uur op school zijn. Tel door van 8:08 tot 9:00. Daar zitten 52 minuten tussen. Over ''52 minuten'' moet je dus op school zijn. Op die manier bereken je ook hoe lang iets geleden is. Voorbeeld: je moest om zeven uur 's avonds (19:00) bij schaken zijn, maar het is inmiddels al 19:17. Tel door van 19:00 tot 19:17. Er zitten 17 minuten tussen. Je bent dus ''17 minuten'' te laat voor de schaakles. ==Jaren== De tijd is gebaseerd op het draaien van de aarde. Een jaar duurt ongeveer even lang als de aarde erover doet om rond de zon te draaien. Een jaar heeft meestal 365 dagen. En hoe zit het met een schrikkeljaar? In een schrikkeljaar heeft februari 1 dag extra. Die maand heeft normaal 28 dagen en in een schrikkeljaar 29. 366 dagen en geen 365 dagen zitten er in een schrikkeljaar. ===Schrikkeljaren=== Schrikkeljaren zijn ingesteld, omdat de aarde om de zon draait in 365 dagen en ongeveer 6 uur, om precies te zijn in 365 dagen, 5 uren, 48 minuten en 45,1814 seconden. We lopen dus per jaar met onze tijd 6 uur voor. We doen namelijk net of de rondgang om de zon al afgelopen is, terwijl dat nog ongeveer 6 uur langer duurt. Daarom is er om de 4 jaar een schrikkeljaar om de tijd weer gelijk te laten lopen. Elk jaar dat deelbaar is door 4 is dus een schrikkeljaar. Het laatste schrikkeljaar was 2012 en het volgende schrikkeljaar is 2016. Omdat het niet 6 uur langer duurt dan 365 dagen, maar iets minder, zouden we weer achter gaan lopen. Daarom wordt af en toe het systeem doorbroken. Lang geleden is er een paus geweest die dat bepaald heeft. Er wordt ongeveer een uur teveel ingevoegd, na ongeveer 24 schrikkeljaren (~100 jaar) is het teveel opgelopen tot één dag, dat jaar is dan ook geen schrikkeljaar. De jaren die op 00 eindigen zijn volgens hem geen schrikkeljaren, behalve als ze door 400 deelbaar zijn. 900, 1500 en 1900 zijn dus geen schrikkeljaren en 2000 was daarom dus ''wel'' een schrikkeljaar! ===Kwartieren en kwartalen=== Om makkelijker met tijd te kunnen rekenen, zijn uren ingedeeld in kwartieren. Jaren in kwartalen. Als iets een kwart is, is het ¼ deel. Een kwartier is dus ¼ deel van een uur en een kwartaal ¼ deel van een jaar. Dus een kwartaal duurt 3 maanden. ===Etmalen=== De aarde draait om zijn as en in z'n geheel om de zon. De aarde is één keer rond z'n as gedraaid als de zon weer precies boven dezelfde plek staat. Dat klopt niet precies, omdat de aarde in die tijd ook een beetje verder in z'n baan gekomen. Vanwege de draairichting duurt een volledige rondwenteling - gemeten ten opzichte van de sterren - iets korter, namelijk 23 uur, 56 minuten en 4,09 seconden. Ook duren niet alle rondgangen even lang. De afspraak is dat een rondgang gemiddeld 24 uur duurt. Zo'n rondgang wordt een etmaal of ook wel een dag genoemd. Meestal wordt met een dag preciezer een periode van 0 uur (of 12 uur) 's nachts tot 24 uur later bedoeld. Maar daarmee is de kous nog niet af. <references/> ===Maanden=== Een jaar heeft 12 maanden, en wel: januari, februari, maart, april, mei, juni, juli, augustus, september, oktober, november en december. Ze duren ongeveer 30 dagen, maar niet allemaal evenveel. =====Trucje===== Om snel te weten te komen hoeveel dagen een maand heeft, is er een handig trucje. Maak een vuist en strek je arm voor je uit. Begin helemaal aan de linkerkant met januari. Je begint op een knokkel. Januari heeft 31 dagen. Dan naar februari. Je zit niet op een knokkel. Dat betekent dat februari geen 31 dagen is. Februari is heel raar. Die heeft maar 28 dagen en in een schrikkeljaar 29. Daarna komt maart, weer op een knokkel. 31 dagen dus. April zit er weer tussen, die heeft 30 dagen. Mei heeft weer een knokkel, 31 dagen. Juni 30 en juli 31. Dan ben je bij de laatste knokkel. Ga weer naar het begin. Augustus begint weer mét knokkel en heeft dus 31 dagen. September 30, oktober 31, november weer 30 en december weer 31. Het enige wat je moet onthouden is het volgende: een maand met een knokkel heeft 31 dagen, een maand tussen 2 knokkels heeft 30 dagen, behalve februari! ====Rekenen met maanden==== Ischa is jarig op 10 mei. Zijn beste vriend John is 27 dagen jonger dan hij. Wie jonger is, is later geboren. Hij is 27 dagen later geboren dan Ischa. Om uit te rekenen wanneer John jarig is, begin je op Ischa's verjaardag en tel bij 10 mei 27 dagen op. Dat levert 37 dagen. Mei heeft 31 dagen, dus blijven er 6 over. Je moet dus nog 6 dagen in juni tellen. Dat betekent dat John op 6 juni jarig is. Lisa is jarig op 1 maart , Bart 10 dagen later, hij is dus jarig op 11 maart. De vader van Ischa is 42 dagen eerder jarig dan Ischa. Je moet dus van 10 mei 42 dagen aftrekken. April heeft 30 dagen, dus samen met de 10 in mei zijn dat 40 dagen. Je komt er nog 2 tekort. Maart heeft 31 dagen en daar moeten die 2 van af. Ischa's vader is dus jarig op 29 maart. == Zie ook == * [[Wikijunior:Klokkijken]], o.a. meer uitleg over analoge klokken en klokken met digitale tijdsaanduiding ==Opmerkingen== <references/> <!-- ----------- Hieronder onderhoudsmeldingen -------------- --> {{juniorboek}} 1ij30rglqdpt96dnh4wgrskof38u2tx 2 38173 430475 429463 2026-10-04T11:26:47Z JopkeB 18060 Basiskennis + Klokkijken 430475 wikitext text/x-wiki == Economie == Ik heb Economie gestudeerd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en ben in 1984 afgestudeerd in de Bedrijfseconomische afstudeerrichting. Daarna ben ik in andere sectoren terecht gekomen. Achteraf realiseerde ik me dat ik sommige vakken slecht (Methodologie), hap-snap (Geschiedenis van het Economisch Denken) of helemaal niet (Geschiedenis van het Economisch Leven, raakvlakken met andere disciplines) had gehad (en medestudenten, die wel als (bedrijfs-)econoom aan de slag zijn gegaan, dus idem dito). Bij wijze van hobby heb ik me daar in verdiept, om tot een completer beeld van de Economie te komen. Mijn kennis heb ik gedeeld in het Wikibook [[Economie]] (waarvan een beginnetje bestond dat ik sterk heb uitgebreid).<br> == Wikimedia Commons == Daarna ben ik vrijwilliger geworden bij [[c:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]]. De aldaar opgedane kennis en ervaringen heb ik opgenomen in het door mij gestarte Wikibook [[Handboek Wikimedia Commons|Handboek Wikimedia Commons]]. <br> == Huishouden == Omdat het nog ontbrak en ik er wel iets van af weet, heb ik in 2024 het Wikibook [[Huishouden]] geschreven. In het verlengde daarvan heb ik enkele hoofdstukken in het Kookboek gemaakt of uitgebreid, waaronder: * [[Kookboek/Maaltijden samenstellen|Maaltijden samenstellen]] * [[Kookboek/Tips en trucs|Tips en trucs]] (overzichtspagina waarin bestaande pagina's zijn opgenomen) * Recepten en beschrijvingen van ingrediënten: ** Beschrijvingen (inclusief primaire bereidingswijzen en/of voorbeelden van toepassingen/gebruik): [[Kookboek/Gerookte zalm|Gerookte zalm]], [[Kookboek/Ham|Ham]], [[Kookboek/Makreel|Makreel]], [[Kookboek/Zalm|Zalm]], [[Kookboek/Kikkererwt|Kikkererwt]], [[Kookboek/Koffie|Koffie]], [[Kookboek/Rundvlees|Rundvlees]], [[Kookboek/Kip|Kip]], [[Kookboek/Stokbrood|Stokbrood]], [[Kookboek/Rookworst|Rookworst]], [[Kookboek/Stroop|Stroop]], [[Kookboek/Pasta|Pasta]], [[Kookboek/Fondue|Fondue]], [[Kookboek/Salade|Salade]], [[Kookboek/Kwark|Kwark]], [[Kookboek/Cottage cheese|Cottage cheese]], [[Kookboek/Braam|Braam]], [[Kookboek/Zure room|Zure room]], [[Kookboek/Roomkaas|Roomkaas]], [[Kookboek/Ontbijtspek|Ontbijtspek]], [[Kookboek/Borrelhapjes|Borrelhapjes]], [[Kookboek/Pindakaas|Pindakaas]], [[Kookboek/Basterdsuiker|Basterdsuiker]], [[Kookboek/Abrikoos|Abrikoos]], [[Kookboek/Zuurkool|Zuurkool]], [[Kookboek/Varkensvlees|Varkensvlees]], [[Kookboek/Kalfsvlees|Kalfsvlees]], [[Kookboek/Boekweit|Boekweit]], [[Kookboek/Taugé|Taugé]], [[Kookboek/Lamsvlees|Lamsvlees]], [[Kookboek/Kabeljauw|Kabeljauw]], [[Kookboek/Forel|Forel]], [[Kookboek/Witte wijn|Witte wijn]], [[Kookboek/Tonijn|Tonijn]], [[Kookboek/Koolraap|Koolraap]], [[Kookboek/Meloen|Meloen]], [[Kookboek/Biscuit|Biscuit]], [[Kookboek/Tuinkers|Tuinkers]], [[Kookboek/Groene kool|Groene kool]], [[Kookboek/Postelein|Postelein]], [[Kookboek/Mierikswortel|Mierikswortel]], [[Kookboek/Sinaasappel|Sinaasappel]], [[Kookboek/Fruit|Fruit]], [[Kookboek/Noot|Noot]], [[Kookboek/Macaroni|Macaroni]], [[Kookboek/IJs|IJs]], [[Kookboek/Dessertbuffet|Dessertbuffet]], [[Kookboek/Feta|Feta]], [[Kookboek/Rozijn|Rozijn]], [[Kookboek/Haring|Haring]], [[Kookboek/Zuiveldessert|Zuiveldessert]], [[Kookboek/Avocado|Avocado]], [[Kookboek/Sardine|Sardine]], [[Kookboek/Poedersuiker|Poedersuiker]], [[Kookboek/Sesamzaad|Sesamzaad]], [[Kookboek/Raapstelen|Raapstelen]] ** Kruidenmengsels: [[Kookboek/Nasikruiden|Nasikruiden]], [[Kookboek/Bamikruiden|Bamikruiden]], [[Kookboek/Kruidenmengsel voor Hollandse groente|Kruidenmengsel voor Hollandse groente]], [[Kookboek/Shoarmakruiden|Shoarmakruiden]], [[Kookboek/Goulashkruiden|Goulashkruiden]], [[Kookboek/Cajunkruiden|Cajunkruiden]], [[Kookboek/Speculaaskruiden|Speculaaskruiden]], [[Kookboek/Selderijzout|Selderijzout]], [[Kookboek/Tex Mex kruidenmix|Tex Mex kruidenmix]] ** Recepten: [[Kookboek/Bietenstamppot|Bietenstamppot]], [[Kookboek/Tonijnsalade|Tonijnsalade]], [[Kookboek/Tosti|Tosti]], [[Kookboek/Gebakken worst|Gebakken worst]], [[Kookboek/Broodpizza|Broodpizza]], [[Kookboek/Hamburger|Hamburger]], [[Kookboek/Hotdog|Hotdog]], [[Kookboek/Flensje|Flensje]], [[Kookboek/Crêpe Suzette|Crêpe Suzette]], [[Kookboek/Roquefortsaus|Roquefortsaus]], [[Kookboek/Aardappelsalade|Aardappelsalade]], [[Kookboek/Kaassalade|Kaassalade]], [[Kookboek/Barbecuesaus|Barbecuesaus]], [[Kookboek/Bonensalade|Bonensalade]], [[Kookboek/Meloen met ham|Meloen met ham]], [[Kookboek/Peersalade met blauwschimmelkaas|Peersalade met blauwschimmelkaas]], [[Kookboek/Spiegelei|Spiegelei]], [[Kookboek/Gevulde tomaten|Gevulde tomaten]], [[Kookboek/Vinaigrette|Vinaigrette]], [[Kookboek/Cocktailsaus|Cocktailsaus]], [[Kookboek/Selderijsalade|Selderijsalade]], [[Kookboek/Yoghurt met honing en walnoten|Yoghurt met honing en walnoten]], [[Kookboek/Bietensalade met kaas en noten|Bietensalade met kaas en noten]], [[Kookboek/Smeuïge zalmmousse|Smeuïge zalmmousse]], [[Kookboek/Eiersalade|Eiersalade]], [[Kookboek/Groentesoep|Groentesoep]], [[Kookboek/Soepbal|Soepbal(letjes)]], [[Kookboek/Bloemkoolsoep met kaas|Bloemkoolsoep met kaas]], [[Kookboek/Vegetarische peulvruchtensoep|Vegetarische peulvruchtensoep]], [[Kookboek/Romige champignonsoep|Romige champignonsoep]], [[Kookboek/Kaasfondue|Kaasfondue]], [[Kookboek/Knolselderijsoep|Knolselderijsoep]], [[Kookboek/Saladesaus|Saladesaus]], [[Kookboek/Dipsaus|Dipsaus]], [[Kookboek/Tomatensalsa|Tomatensalsa]], [[Kookboek/Minestronesoep|Minestronesoep]], [[Kookboek/Paprikasoep|Paprikasoep]], [[Kookboek/Pompoensoep gekruid en met groenten|Pompoensoep gekruid en met groenten]], [[Kookboek/Preisoep|Preisoep]], [[Kookboek/Tomatengroentesoep|Tomatengroentesoep]], [[Kookboek/Venkelsoep|Venkelsoep]], [[Kookboek/Witte bonensoep|Witte bonensoep]], [[Kookboek/Zuurkoolsoep|Zuurkoolsoep]], [[Kookboek/Tartaartje|Tartaartje]], [[Kookboek/Vleesfondue|Vleesfondue]], [[Kookboek/Hachee|Hachee]], [[Kookboek/Atjar tjampoer|Atjar tjampoer]], [[Kookboek/Braadworst|Braadworst]], [[Kookboek/Varkenskarbonade|Varkenskarbonade]], [[Kookboek/Babi panggang|Babi panggang]], [[Kookboek/Varkenshaas|Varkenshaas]], [[Kookboek/Babi ketjap|Babi ketjap]], [[Kookboek/Taco|Taco]], [[Kookboek/Rijst met kip en groenten|Rijst met kip en groenten]], [[Kookboek/Kip in romige saus|Kip in romige saus]], [[Kookboek/Gestoofd lamsvlees|Gestoofd lamsvlees]], [[Kookboek/Shoarma|Shoarma]], [[Kookboek/Lekkerbekje|Lekkerbekje]], [[Kookboek/Stoofpot met schelvis|Stoofpot met schelvis]], [[Kookboek/Scholfilet in bouillon|Scholfilet in bouillon]], [[Kookboek/Vis uit de oven|Vis uit de oven]], [[Kookboek/Gestoofde zalm|Gestoofde zalm]], [[Kookboek/Asperges met zalm|Asperges met zalm]], [[Kookboek/Pittige groenteschotel met boekweit|Pittige groenteschotel met boekweit]], [[Kookboek/Kaassaus|Kaassaus]], [[Kookboek/Koolrabi met boekweit|Koolrabi met boekweit]], [[Kookboek/Gestoofde rode kool|Gestoofde rode kool]], [[Kookboek/Snijbonen met tomaten|Snijbonen met tomaten]], [[Kookboek/Sperziebonen met tomaten|Sperziebonen met tomaten]], [[Kookboek/Tuinbonenstoofpot|Tuinbonenstoofpot]], [[Kookboek/Witlofschotel|Witlofschotel]], [[Kookboek/Kruidige rijst|Kruidige rijst]], [[Kookboek/Rijst met rookworst en groente|Rijst met rookworst en groenten]], [[Kookboek/Gebakken aardappelen|Gebakken aardappelen]], [[Kookboek/Appelchutney|Appelchutney]], [[Kookboek/Preistoofpot|Preistoofpot]], [[Kookboek/Spitskoolstoofpot|Spitskoolstoofpot]], [[Kookboek/Zuurkool met fruit en kip|Zuurkool met fruit en kip]], [[Kookboek/Couscous met lam en groenten|Couscous met lam en groenten]], [[Kookboek/Potjiekos|Potjiekos]] (Zuid-Afrikaanse stoofpot), [[Kookboek/Pot-au-feu|Pot-au-feu]], [[Kookboek/Witlofsoep (maaltijdsoep)|Witlofsoep (maaltijdsoep)]], [[Kookboek/Witte bonenschotel|Witte bonenschotel]], [[Kookboek/Kabeljauw met paprika|Kabeljauw met paprika]], [[Kookboek/Dillesaus|Dillesaus]], [[Kookboek/Vruchtenbowl|Vruchtenbowl]], [[Kookboek/Lasagne zonder oven|Lasagne zonder oven]], [[Kookboek/Macaronisoep|Macaronisoep]], [[Kookboek/Romige spaghetti met groenten|Romige spaghetti met groenten]], [[Kookboek/Ratatouille|Ratatouille]], [[Kookboek/Champignonsaus|Champignonsaus]], [[Kookboek/Stoofschotel met koolraap|Stoofschotel met koolraap]], [[Kookboek/Burrito|Burrito]], [[Kookboek/Boekweit met doperwten|Boekweit met doperwten]], [[Kookboek/Vegetarische nasi|Vegetarische nasi]], [[Kookboek/Linzenschotel met rijst|Linzenschotel met rijst]],[[Kookboek/Vegetarische rodekoolstamppot|Vegetarische rodekoolstamppot]], [[Kookboek/Warme bietensalade|Warme bietensalade]], [[Kookboek/Gado gado|Gado gado]], [[Kookboek/Chimichurri|Chimichurri]], [[Kookboek/Thousand Island Dressing|Thousand Island Dressing]], [[Kookboek/Komkommersalade|Komkommersalade]], [[Kookboek/Wortelsalade|Wortelsalade]], [[Kookboek/Witlofsalade|Witlofsalade]], [[Kookboek/Tomatensalade|Tomatensalade]], [[Kookboek/Andijviesalade|Andijviesalade]], [[Kookboek/Rodekoolsalade|Rodekoolsalade]], [[Kookboek/Koolsla|Koolsla]], [[Kookboek/Rabarbermoes|Rabarbermoes]], [[Kookboek/Vruchtensalade|Vruchtensalade]], [[Kookboek/Vla|Vla]], [[Kookboek/Tomatenchutney|Tomatenchutney]], [[Kookboek/Piccalilly|Piccalillly]], [[Kookboek/Chocolate chip cookies|Chocolate chip cookies]], [[Kookboek/Couscoussalade|Couscoussalade]], [[Kookboek/Uiensoep|Uiensoep]], [[Kookboek/Saus met roux|Saus met roux]], [[Kookboek/Augurkenrelish|Augurkenrelish]], [[Kookboek/Bloody Mary|Bloody Mary]], [[Kookboek/Maïssalade|Maïssalade]], [[Kookboek/Varkenslapje|Varkenslapje]], [[Kookboek/Pesto pasta|Pesto pasta]], [[Kookboek/Pinchos|Pinchos]], [[Kookboek/Gepofte aardappel|Gepofte aardappel]], [[Kookboek/Tuttifrutti|Tuttifrutti]], [[Kookboek/Stoofschotel met wintergroenten|Stoofschotel met wintergroenten]], [[Kookboek/Kidneybonen met gestoofde groenten|Kidneybonen met gestoofde groenten]], [[Kookboek/Tjaptjoi|Tjaptjoi]],[[Kookboek/Gestoofde witte kool|Gestoofde witte kool]], [[Kookboek/Doperwtensalade met kaas|Doperwtensalade met kaas]], [[Kookboek/Gebakken kaas|Gebakken kaas]], [[Kookboek/Rijst met gehakt en perziken|Rijst met gehakt en perziken]], [[Kookboek/Surinaamse roti|Surinaamse roti]], [[Kookboek/Hartige rijstkoekjes|Hartige rijstkoekjes]], [[Kookboek/Citroensaus|Citroensaus]], [[Kookboek/Flan|Flan]], [[Kookboek/Rijsttafel|Rijsttafel]], [[Kookboek/Gebakken visfilet|Gebakken visfilet]], [[Kookboek/Nachos|Nachos]], [[Kookboek/Biefstuk|Biefstuk]], [[Kookboek/Linzensalade|Linzensalade]], [[Kookboek/Gebakken courgette|Gebakken courgette]], [[Kookboek/Pastasalade|Pastasalade]], [[Kookboek/Bleekselderijsoep (maaltijdsoep)|Bleekselderijsoep (maaltijdsoep)]], [[Kookboek/Duitse biefstuk|Duitse biefstuk]], [[Kookboek/Rendang|Rendang]] ** Overig: [[Kookboek/Lunch|Lunch]], [[Kookboek/Buffet|Buffet]] == Vakantiereizen == Losse artikelen in het Wikibook [[Vakantiereizen]]: * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/De reis|De reis (overzichtspagina met wegwijzers naar fietsroutes in Europa)]] (zeer sterk uitgebreid) * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/Fietsen langs de Loire|Fietsen langs de Loire]] (gestart) * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/Fietsen in het Zillertal|Fietsen in het Zillertal (Oostenrijk)]] (gestart) * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/Fietstocht Nederland - Waterland|Fietsroute Nederland - Waterland]] (gestart) == Informatiewetenscheppen == === Informatica en Internet === * Na mijn economiestudie ben ik aan de slag gegaan in de automatisering: ** [[Basiskennis informatica/Inleiding]] (fors aangevuld vanaf 2021) ** [[Basiskennis informatica/Automatiseringsproces]] (gestart in november 2025) ** [[Basiskennis informatica/Aanschaf softwarepakket]] (gestart in december 2025) * Omdat het nog ontbrak en ik er wel iets van af weet, ben ik in februari 2025 het Wikibook [[Basisboek internet]] begonnen en heb ik vervolgens het Wikibook [[Veilig op het internet]] ge-update. === Overige === * [[Informatievoorziening]] * [[Kennismanagement]] == Over schrijven == * [[Schrijven]] (er was een beginnetje, door mij sterk uitgebreid) * [[Van Idee tot Publicatie/Voorwerk]] * [[Van Idee tot Publicatie/Evaluatie]] == Basiskennis en basisvaardigheden == * [[Gebruiker:JopkeB#Huishouden|Huishouden]] - aanleiding: nieuwsberichten over een dalende aantallen mensen die (kunnen) koken en huishouden * [[Wikijunior:Klokkijken]] - Aanleiding: op een verjaardag bleek dat enkele intelligente vrouwen van rond de 30 niet kunnen klokkijken op een analoge klok, en met hen ongetwijfeld duizenden leeftijdgenoten. == Tips == * Alle genoemde Wikibooks staan uiteraard open voor correcties en aanvullingen. * Alle pagina's die door mij zijn gestart op chronologische volgorde met hun pageviews: [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/JopkeB WM-cloud JopkeB] sit5ncnapyrbbnhvph2c89nmcqj4sav 430476 430475 2026-10-04T11:27:08Z JopkeB 18060 /* Basiskennis en basisvaardigheden */ 430476 wikitext text/x-wiki == Economie == Ik heb Economie gestudeerd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en ben in 1984 afgestudeerd in de Bedrijfseconomische afstudeerrichting. Daarna ben ik in andere sectoren terecht gekomen. Achteraf realiseerde ik me dat ik sommige vakken slecht (Methodologie), hap-snap (Geschiedenis van het Economisch Denken) of helemaal niet (Geschiedenis van het Economisch Leven, raakvlakken met andere disciplines) had gehad (en medestudenten, die wel als (bedrijfs-)econoom aan de slag zijn gegaan, dus idem dito). Bij wijze van hobby heb ik me daar in verdiept, om tot een completer beeld van de Economie te komen. Mijn kennis heb ik gedeeld in het Wikibook [[Economie]] (waarvan een beginnetje bestond dat ik sterk heb uitgebreid).<br> == Wikimedia Commons == Daarna ben ik vrijwilliger geworden bij [[c:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]]. De aldaar opgedane kennis en ervaringen heb ik opgenomen in het door mij gestarte Wikibook [[Handboek Wikimedia Commons|Handboek Wikimedia Commons]]. <br> == Huishouden == Omdat het nog ontbrak en ik er wel iets van af weet, heb ik in 2024 het Wikibook [[Huishouden]] geschreven. In het verlengde daarvan heb ik enkele hoofdstukken in het Kookboek gemaakt of uitgebreid, waaronder: * [[Kookboek/Maaltijden samenstellen|Maaltijden samenstellen]] * [[Kookboek/Tips en trucs|Tips en trucs]] (overzichtspagina waarin bestaande pagina's zijn opgenomen) * Recepten en beschrijvingen van ingrediënten: ** Beschrijvingen (inclusief primaire bereidingswijzen en/of voorbeelden van toepassingen/gebruik): [[Kookboek/Gerookte zalm|Gerookte zalm]], [[Kookboek/Ham|Ham]], [[Kookboek/Makreel|Makreel]], [[Kookboek/Zalm|Zalm]], [[Kookboek/Kikkererwt|Kikkererwt]], [[Kookboek/Koffie|Koffie]], [[Kookboek/Rundvlees|Rundvlees]], [[Kookboek/Kip|Kip]], [[Kookboek/Stokbrood|Stokbrood]], [[Kookboek/Rookworst|Rookworst]], [[Kookboek/Stroop|Stroop]], [[Kookboek/Pasta|Pasta]], [[Kookboek/Fondue|Fondue]], [[Kookboek/Salade|Salade]], [[Kookboek/Kwark|Kwark]], [[Kookboek/Cottage cheese|Cottage cheese]], [[Kookboek/Braam|Braam]], [[Kookboek/Zure room|Zure room]], [[Kookboek/Roomkaas|Roomkaas]], [[Kookboek/Ontbijtspek|Ontbijtspek]], [[Kookboek/Borrelhapjes|Borrelhapjes]], [[Kookboek/Pindakaas|Pindakaas]], [[Kookboek/Basterdsuiker|Basterdsuiker]], [[Kookboek/Abrikoos|Abrikoos]], [[Kookboek/Zuurkool|Zuurkool]], [[Kookboek/Varkensvlees|Varkensvlees]], [[Kookboek/Kalfsvlees|Kalfsvlees]], [[Kookboek/Boekweit|Boekweit]], [[Kookboek/Taugé|Taugé]], [[Kookboek/Lamsvlees|Lamsvlees]], [[Kookboek/Kabeljauw|Kabeljauw]], [[Kookboek/Forel|Forel]], [[Kookboek/Witte wijn|Witte wijn]], [[Kookboek/Tonijn|Tonijn]], [[Kookboek/Koolraap|Koolraap]], [[Kookboek/Meloen|Meloen]], [[Kookboek/Biscuit|Biscuit]], [[Kookboek/Tuinkers|Tuinkers]], [[Kookboek/Groene kool|Groene kool]], [[Kookboek/Postelein|Postelein]], [[Kookboek/Mierikswortel|Mierikswortel]], [[Kookboek/Sinaasappel|Sinaasappel]], [[Kookboek/Fruit|Fruit]], [[Kookboek/Noot|Noot]], [[Kookboek/Macaroni|Macaroni]], [[Kookboek/IJs|IJs]], [[Kookboek/Dessertbuffet|Dessertbuffet]], [[Kookboek/Feta|Feta]], [[Kookboek/Rozijn|Rozijn]], [[Kookboek/Haring|Haring]], [[Kookboek/Zuiveldessert|Zuiveldessert]], [[Kookboek/Avocado|Avocado]], [[Kookboek/Sardine|Sardine]], [[Kookboek/Poedersuiker|Poedersuiker]], [[Kookboek/Sesamzaad|Sesamzaad]], [[Kookboek/Raapstelen|Raapstelen]] ** Kruidenmengsels: [[Kookboek/Nasikruiden|Nasikruiden]], [[Kookboek/Bamikruiden|Bamikruiden]], [[Kookboek/Kruidenmengsel voor Hollandse groente|Kruidenmengsel voor Hollandse groente]], [[Kookboek/Shoarmakruiden|Shoarmakruiden]], [[Kookboek/Goulashkruiden|Goulashkruiden]], [[Kookboek/Cajunkruiden|Cajunkruiden]], [[Kookboek/Speculaaskruiden|Speculaaskruiden]], [[Kookboek/Selderijzout|Selderijzout]], [[Kookboek/Tex Mex kruidenmix|Tex Mex kruidenmix]] ** Recepten: [[Kookboek/Bietenstamppot|Bietenstamppot]], [[Kookboek/Tonijnsalade|Tonijnsalade]], [[Kookboek/Tosti|Tosti]], [[Kookboek/Gebakken worst|Gebakken worst]], [[Kookboek/Broodpizza|Broodpizza]], [[Kookboek/Hamburger|Hamburger]], [[Kookboek/Hotdog|Hotdog]], [[Kookboek/Flensje|Flensje]], [[Kookboek/Crêpe Suzette|Crêpe Suzette]], [[Kookboek/Roquefortsaus|Roquefortsaus]], [[Kookboek/Aardappelsalade|Aardappelsalade]], [[Kookboek/Kaassalade|Kaassalade]], [[Kookboek/Barbecuesaus|Barbecuesaus]], [[Kookboek/Bonensalade|Bonensalade]], [[Kookboek/Meloen met ham|Meloen met ham]], [[Kookboek/Peersalade met blauwschimmelkaas|Peersalade met blauwschimmelkaas]], [[Kookboek/Spiegelei|Spiegelei]], [[Kookboek/Gevulde tomaten|Gevulde tomaten]], [[Kookboek/Vinaigrette|Vinaigrette]], [[Kookboek/Cocktailsaus|Cocktailsaus]], [[Kookboek/Selderijsalade|Selderijsalade]], [[Kookboek/Yoghurt met honing en walnoten|Yoghurt met honing en walnoten]], [[Kookboek/Bietensalade met kaas en noten|Bietensalade met kaas en noten]], [[Kookboek/Smeuïge zalmmousse|Smeuïge zalmmousse]], [[Kookboek/Eiersalade|Eiersalade]], [[Kookboek/Groentesoep|Groentesoep]], [[Kookboek/Soepbal|Soepbal(letjes)]], [[Kookboek/Bloemkoolsoep met kaas|Bloemkoolsoep met kaas]], [[Kookboek/Vegetarische peulvruchtensoep|Vegetarische peulvruchtensoep]], [[Kookboek/Romige champignonsoep|Romige champignonsoep]], [[Kookboek/Kaasfondue|Kaasfondue]], [[Kookboek/Knolselderijsoep|Knolselderijsoep]], [[Kookboek/Saladesaus|Saladesaus]], [[Kookboek/Dipsaus|Dipsaus]], [[Kookboek/Tomatensalsa|Tomatensalsa]], [[Kookboek/Minestronesoep|Minestronesoep]], [[Kookboek/Paprikasoep|Paprikasoep]], [[Kookboek/Pompoensoep gekruid en met groenten|Pompoensoep gekruid en met groenten]], [[Kookboek/Preisoep|Preisoep]], [[Kookboek/Tomatengroentesoep|Tomatengroentesoep]], [[Kookboek/Venkelsoep|Venkelsoep]], [[Kookboek/Witte bonensoep|Witte bonensoep]], [[Kookboek/Zuurkoolsoep|Zuurkoolsoep]], [[Kookboek/Tartaartje|Tartaartje]], [[Kookboek/Vleesfondue|Vleesfondue]], [[Kookboek/Hachee|Hachee]], [[Kookboek/Atjar tjampoer|Atjar tjampoer]], [[Kookboek/Braadworst|Braadworst]], [[Kookboek/Varkenskarbonade|Varkenskarbonade]], [[Kookboek/Babi panggang|Babi panggang]], [[Kookboek/Varkenshaas|Varkenshaas]], [[Kookboek/Babi ketjap|Babi ketjap]], [[Kookboek/Taco|Taco]], [[Kookboek/Rijst met kip en groenten|Rijst met kip en groenten]], [[Kookboek/Kip in romige saus|Kip in romige saus]], [[Kookboek/Gestoofd lamsvlees|Gestoofd lamsvlees]], [[Kookboek/Shoarma|Shoarma]], [[Kookboek/Lekkerbekje|Lekkerbekje]], [[Kookboek/Stoofpot met schelvis|Stoofpot met schelvis]], [[Kookboek/Scholfilet in bouillon|Scholfilet in bouillon]], [[Kookboek/Vis uit de oven|Vis uit de oven]], [[Kookboek/Gestoofde zalm|Gestoofde zalm]], [[Kookboek/Asperges met zalm|Asperges met zalm]], [[Kookboek/Pittige groenteschotel met boekweit|Pittige groenteschotel met boekweit]], [[Kookboek/Kaassaus|Kaassaus]], [[Kookboek/Koolrabi met boekweit|Koolrabi met boekweit]], [[Kookboek/Gestoofde rode kool|Gestoofde rode kool]], [[Kookboek/Snijbonen met tomaten|Snijbonen met tomaten]], [[Kookboek/Sperziebonen met tomaten|Sperziebonen met tomaten]], [[Kookboek/Tuinbonenstoofpot|Tuinbonenstoofpot]], [[Kookboek/Witlofschotel|Witlofschotel]], [[Kookboek/Kruidige rijst|Kruidige rijst]], [[Kookboek/Rijst met rookworst en groente|Rijst met rookworst en groenten]], [[Kookboek/Gebakken aardappelen|Gebakken aardappelen]], [[Kookboek/Appelchutney|Appelchutney]], [[Kookboek/Preistoofpot|Preistoofpot]], [[Kookboek/Spitskoolstoofpot|Spitskoolstoofpot]], [[Kookboek/Zuurkool met fruit en kip|Zuurkool met fruit en kip]], [[Kookboek/Couscous met lam en groenten|Couscous met lam en groenten]], [[Kookboek/Potjiekos|Potjiekos]] (Zuid-Afrikaanse stoofpot), [[Kookboek/Pot-au-feu|Pot-au-feu]], [[Kookboek/Witlofsoep (maaltijdsoep)|Witlofsoep (maaltijdsoep)]], [[Kookboek/Witte bonenschotel|Witte bonenschotel]], [[Kookboek/Kabeljauw met paprika|Kabeljauw met paprika]], [[Kookboek/Dillesaus|Dillesaus]], [[Kookboek/Vruchtenbowl|Vruchtenbowl]], [[Kookboek/Lasagne zonder oven|Lasagne zonder oven]], [[Kookboek/Macaronisoep|Macaronisoep]], [[Kookboek/Romige spaghetti met groenten|Romige spaghetti met groenten]], [[Kookboek/Ratatouille|Ratatouille]], [[Kookboek/Champignonsaus|Champignonsaus]], [[Kookboek/Stoofschotel met koolraap|Stoofschotel met koolraap]], [[Kookboek/Burrito|Burrito]], [[Kookboek/Boekweit met doperwten|Boekweit met doperwten]], [[Kookboek/Vegetarische nasi|Vegetarische nasi]], [[Kookboek/Linzenschotel met rijst|Linzenschotel met rijst]],[[Kookboek/Vegetarische rodekoolstamppot|Vegetarische rodekoolstamppot]], [[Kookboek/Warme bietensalade|Warme bietensalade]], [[Kookboek/Gado gado|Gado gado]], [[Kookboek/Chimichurri|Chimichurri]], [[Kookboek/Thousand Island Dressing|Thousand Island Dressing]], [[Kookboek/Komkommersalade|Komkommersalade]], [[Kookboek/Wortelsalade|Wortelsalade]], [[Kookboek/Witlofsalade|Witlofsalade]], [[Kookboek/Tomatensalade|Tomatensalade]], [[Kookboek/Andijviesalade|Andijviesalade]], [[Kookboek/Rodekoolsalade|Rodekoolsalade]], [[Kookboek/Koolsla|Koolsla]], [[Kookboek/Rabarbermoes|Rabarbermoes]], [[Kookboek/Vruchtensalade|Vruchtensalade]], [[Kookboek/Vla|Vla]], [[Kookboek/Tomatenchutney|Tomatenchutney]], [[Kookboek/Piccalilly|Piccalillly]], [[Kookboek/Chocolate chip cookies|Chocolate chip cookies]], [[Kookboek/Couscoussalade|Couscoussalade]], [[Kookboek/Uiensoep|Uiensoep]], [[Kookboek/Saus met roux|Saus met roux]], [[Kookboek/Augurkenrelish|Augurkenrelish]], [[Kookboek/Bloody Mary|Bloody Mary]], [[Kookboek/Maïssalade|Maïssalade]], [[Kookboek/Varkenslapje|Varkenslapje]], [[Kookboek/Pesto pasta|Pesto pasta]], [[Kookboek/Pinchos|Pinchos]], [[Kookboek/Gepofte aardappel|Gepofte aardappel]], [[Kookboek/Tuttifrutti|Tuttifrutti]], [[Kookboek/Stoofschotel met wintergroenten|Stoofschotel met wintergroenten]], [[Kookboek/Kidneybonen met gestoofde groenten|Kidneybonen met gestoofde groenten]], [[Kookboek/Tjaptjoi|Tjaptjoi]],[[Kookboek/Gestoofde witte kool|Gestoofde witte kool]], [[Kookboek/Doperwtensalade met kaas|Doperwtensalade met kaas]], [[Kookboek/Gebakken kaas|Gebakken kaas]], [[Kookboek/Rijst met gehakt en perziken|Rijst met gehakt en perziken]], [[Kookboek/Surinaamse roti|Surinaamse roti]], [[Kookboek/Hartige rijstkoekjes|Hartige rijstkoekjes]], [[Kookboek/Citroensaus|Citroensaus]], [[Kookboek/Flan|Flan]], [[Kookboek/Rijsttafel|Rijsttafel]], [[Kookboek/Gebakken visfilet|Gebakken visfilet]], [[Kookboek/Nachos|Nachos]], [[Kookboek/Biefstuk|Biefstuk]], [[Kookboek/Linzensalade|Linzensalade]], [[Kookboek/Gebakken courgette|Gebakken courgette]], [[Kookboek/Pastasalade|Pastasalade]], [[Kookboek/Bleekselderijsoep (maaltijdsoep)|Bleekselderijsoep (maaltijdsoep)]], [[Kookboek/Duitse biefstuk|Duitse biefstuk]], [[Kookboek/Rendang|Rendang]] ** Overig: [[Kookboek/Lunch|Lunch]], [[Kookboek/Buffet|Buffet]] == Vakantiereizen == Losse artikelen in het Wikibook [[Vakantiereizen]]: * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/De reis|De reis (overzichtspagina met wegwijzers naar fietsroutes in Europa)]] (zeer sterk uitgebreid) * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/Fietsen langs de Loire|Fietsen langs de Loire]] (gestart) * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/Fietsen in het Zillertal|Fietsen in het Zillertal (Oostenrijk)]] (gestart) * [[Vakantiereizen/Fietsvakantie/Fietstocht Nederland - Waterland|Fietsroute Nederland - Waterland]] (gestart) == Informatiewetenscheppen == === Informatica en Internet === * Na mijn economiestudie ben ik aan de slag gegaan in de automatisering: ** [[Basiskennis informatica/Inleiding]] (fors aangevuld vanaf 2021) ** [[Basiskennis informatica/Automatiseringsproces]] (gestart in november 2025) ** [[Basiskennis informatica/Aanschaf softwarepakket]] (gestart in december 2025) * Omdat het nog ontbrak en ik er wel iets van af weet, ben ik in februari 2025 het Wikibook [[Basisboek internet]] begonnen en heb ik vervolgens het Wikibook [[Veilig op het internet]] ge-update. === Overige === * [[Informatievoorziening]] * [[Kennismanagement]] == Over schrijven == * [[Schrijven]] (er was een beginnetje, door mij sterk uitgebreid) * [[Van Idee tot Publicatie/Voorwerk]] * [[Van Idee tot Publicatie/Evaluatie]] == Basiskennis en basisvaardigheden == * [[Gebruiker:JopkeB#Huishouden|Huishouden]] - aanleiding: nieuwsberichten over dalende aantallen mensen die (kunnen) koken en huishouden * [[Wikijunior:Klokkijken]] - Aanleiding: op een verjaardag bleek dat enkele intelligente vrouwen van rond de 30 niet kunnen klokkijken op een analoge klok, en met hen ongetwijfeld duizenden leeftijdgenoten. == Tips == * Alle genoemde Wikibooks staan uiteraard open voor correcties en aanvullingen. * Alle pagina's die door mij zijn gestart op chronologische volgorde met hun pageviews: [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/JopkeB WM-cloud JopkeB] oduts992j5pvdzdaxjevjiq20os7krl 0 40755 430461 424991 2026-10-04T04:32:39Z JopkeB 18060 /* Galerij-pagina verwijderen */ Aanvulling: speedy deletion 430461 wikitext text/x-wiki {{Handboek Wikimedia Commons}} Zie [[C:Commons:Galleries|Commons:Galleries]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp.<br> Een galerij (gallery) is een gestructureerd en betekenisvol overzicht met afbeeldingen en andere media over een bepaald onderwerp. Meestal bestaat een galerij alleen uit afbeeldingen, maar je kunt zeker ook andere media invoegen. Een galerij kan vele invalshoeken hebben, bijvoorbeeld de mooiste foto's over een onderwerp, een overzicht van de ondercategorieën (vooral als het om veel ondercategorieën gaat en de Engelse termen weinig bekend zijn), een overzicht van alle werken van een oude kunstenaar, een presentatie van een stad of het bezit van een museum. Ook galerijen hebben weer categorieën, de hoofdcategorie is [[C:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]].<br> Een galerij kan een zelfstandige pagina hebben of op een Categorie-pagina worden ingevoegd. In Commons verdient een zelfstandige pagina de voorkeur. Een galerij-pagina is vaak de eerste pagina over een onderwerp waar iemand op terecht komt als hij/zij een zoekactie heeft uitgevoerd. Reden: een galerij-pagina heeft geen voorvoegsel (zoals "Category" of "File") en komt daarom bovenin de zoekresultaten terecht. Houd daar rekening mee bij het opzetten van een galerij-pagina. == Zoeken naar galerij-pagina's == Galerijen hebben geen voorvoegsel, zoals "Category" of "File". Daardoor is het lastiger zoeken via de gewone zoekmethoden. Oplossing: gebruik [http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ASearch&profile=advanced&search=&fulltext=Search&ns0=1&redirs=1&profile=advanced Gallery search] en typ in het zoekvenster een of enkele woorden die in de gezochte galerij-pagina voorkomen. Het kan gaan om woorden in de titel of die elders op een galery-pagina voorkomen. == Een galerij-pagina maken == Galerij-pagina's kunnen in principe over elk onderwerp gaan waarvan media in Commons aanwezig zijn. Een uitzondering betreft Nederlandse kunstenaars en architecten die nog geen 70 jaar geleden zijn overleden, als zij hoofdonderwerp van een galerijpagina zouden zijn, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen#Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland|Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland]]. Een galerij moet wel iets toevoegen, hij moet met een speciaal doel worden gemaakt. Hij mag niet alleen maar dezelfde afbeeldingen tonen als in de gelijknamige (kleine) categorie staan. Maak van een grote categorie een selectie van de meest representatieve of mooiste afbeeldingen, kies een onderwerp die meerdere categorieën verbindt, etc. Een galerijpagina van een woonplaats bevat minimaal: korte inleiding, locatiemap, vlag, wapen en foto's die een buitenstaander een goed beeld geven van de plaats. De werkwijze is als volgt: # Bedenk het '''onderwerp''' en vervolgens de '''naam''' van de galerij-pagina. De naam mag in elke taal die je wilt. Als hij over een algemeen onderwerp gaat, is die in de regel in het Engels. Als hij over een hoofdcategorie gaat (dus niet over een bepaald land), dan moet hij in het Engels zijn. Als hij over Nederland of Suriname gaat, is het gebruikelijk om hem in het Nederlands te maken, voor België in het Nederlands en/of Frans. # Typ in het zoekvenster precies de naam van de galerij die je wilt maken, zonder "Gallery". In tegenstelling tot alle andere soorten pagina's, krijgt een galerij-pagina geen voorvoegsel; als je een Commons-pagina tegenkomt met alleen een titel zonder iets ervóór (zoals "Category", "File" of "Help"), dan is het een galerij-pagina. # Klik op de rode link (mits dit inderdaad de naam is voor de galerij die je in gedachten hebt, zonder schrijffouten). Je kunt nu de galerij '''starten'''. Zet bovenaan: ## (Facultatief) ''<nowiki>{{Gallery page|Naam categorie zonder "Category"}}</nowiki>''. Hierdoor verschijnt er bovenaan de galerij-pagina een boodschap die verwijst naar de categorie met meer media over dit onderwerp. Als de naam van de galerij-pagina precies hetzelfde is als de categorie-naam, dan kun je het tweede deel weglaten, dus alleen ''<nowiki>{{Gallery page}}</nowiki>''. Zie bijvoorbeeld: [[c:Sint-Servaasbasiliek|Sint-Servaasbasiliek]]. ## (Facultatief, maar wel zeer aanbevolen) Een [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Wikidata en Commons|Wikidata-infobox]] mits die bestaat (''<nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki>''), of een beknopte toelichting, bijvoorbeeld over wat er te zien is, waar meer afbeeldingen zijn te vinden en wat de volgorde is; laat hieruit blijken wat de meerwaarde van deze galerij is. Zie bijvoorbeeld: [[c:Sint-Servaasbasiliek|Sint-Servaasbasiliek]]. # '''Opbouw''': Er kan één lange reeks van afbeeldingen worden gemaakt, of verschillende kleinere die steeds beginnen met een tussenkopje (hoofdstuk/paragraaf); in dat laatste geval verschijnt er ook een inhoudsopgave. Als je de inhoudsopgave niet links maar rechts wilt hebben, plaats dan ''<nowiki>{{TOCright}}</nowiki>'' bovenaan. Het is ook mogelijk om een tabel op te nemen, maar dan moet die wel een kolom hebben met afbeeldingen (anders wordt de galerijpagina verwijderd). # '''Tags''': Elke reeks van afbeeldingen begint met ''<nowiki><gallery></nowiki>'' en eindigt met ''<nowiki></gallery></nowiki>''. Als je meerdere galerij-reeksen maakt (met steeds tussenkopjes), dan zet je telkens weer deze tags bij het begin en het eind van de reeks. # '''Layout''': Deze begin-tag ''(<nowiki><gallery></nowiki>)'' geeft een standaard-galerij-reeks. Als je de grootte van de afbeeldingen of de ruimte tussen de afbeeldingen wilt veranderen, dan zijn er nog andere mogelijkheden in plaats van de begin-tag <nowiki><gallery></nowiki> (de eind-tag blijft altijd hetzelfde): ## ''<nowiki><gallery class="center"></nowiki>'' om de galerijreeks te centreren ## ''<nowiki><gallery mode="packed"></nowiki>'' (samengepakt) om de frames rond de afbeeldingen weg te laten en de afbeeldingen met minder witruimte ertussen te presenteren; de afbeeldingen èn de onderschriften worden automatisch gecentreerd. De afbeeldingen passen zich nu aan aan hun breedte, zie bijvoorbeeld [[c:Land- en tuinbouw in Nederland|Land- en tuinbouw in Nederland]]. Als je afbeeldingen en onderschriften niet wilt centreren, maar tòch links wilt uitlijnen, zet dan ''style="text-align:left"'' in de begin-tag, bijvoorbeeld: ''<nowiki><gallery mode=packed style="text-align:left"></nowiki>'' ## ''<nowiki><gallery widths=250 heights=180></nowiki>'' om de hoogte en/of breedte van de afbeeldingen aan te passen, in dit geval naar 250 px in de breedte en 180 px in de hoogte. De getallen kun je zelf aanpassen. Advies: maak de "widths" en "heights" even groot als het gaat om een mix van liggende en staande foto's in een galerij-reeks of als alle afbeeldingen vierkant zijn (dus als de hoogte en breedte gelijk zijn); laat hoogte en breedte alleen verschillen als alle afbeeldingen in een reeks allemaal staande of allemaal liggende afbeeldingen zijn. ## Als je het aantal afbeeldingen op een rij wilt beperken: ''<nowiki><gallery perrow="7"></nowiki>'' (het getal kun je zelf aanpassen); hierdoor komen er zeven afbeeldingen op een rij; als er meer afbeeldingen zijn, komen die op de volgende rij, wel allemaal binnen dezelfde galerij-reeks. Voorbeeld: [[c:Category:Eiffel Tower|Category:Eiffel Tower]]. Dit is tevens een mooi voorbeeld van een galerij die een handzaam overzicht biedt van de vele ondercategorieën. ## Deze coderingen kunnen ook gecombineerd worden, bijvoorbeeld: ### ''<nowiki><gallery mode="packed" heights=150px></nowiki>'' (bij een packed mode maakt de "widths" niet uit, dus die laat je dan weg). ### ''<nowiki><gallery perrow="5" widths="80" heights="60"></nowiki>.'' # '''Mediabestanden plaatsen''': Tussen de begintag ''<nowiki><gallery></nowiki>'' (of de variant die je gekozen hebt) en de eindtag ''<nowiki></gallery></nowiki>'' plaats je de geselecteerde afbeeldingen/media, elk bestand komt op een nieuwe regel (na publicatie komen ze op de galerij-pagina wel naast elkaar). Dat doe je als volgt: ## Ga naar de bestandspagina van de geselecteerde afbeelding (of video, geluidsfragment of ander medium). ## Kopieer de naam van de file, dat mag met of zonder "File:", als je het maar consequent doet voor alle afbeeldingen die je selecteert. ## Plak die steeds onder ''<nowiki><gallery></nowiki>'', in de door jou gekozen volgorde van de afbeeldingen. ## Onderschriften: Nu heb je alleen de afbeelding, zonder onderschriften en/of link eronder. Als je dat wel wilt: ### Voor alleen tekst: zet een "|" achter de bestandsnaam en daarna het onderschrift. ### Voor alleen een link: zet een "|" achter de bestandsnaam en daarachter de link tussen vierkante haken ''<nowiki>[[]]</nowiki>''. Ook in de link kun je nog tekst zetten door ook dáár weer een "|" in te zetten. De link kan overal naar verwijzen: bijvoorbeeld naar een Commons-categorie, een Wikipedia-pagina of een externe website. Voorbeeld: ''<nowiki>File:Brouette enfant 001.jpg|[[Category:Green wheelbarrows|Groene kruiwagens]]</nowiki>''. ### Uiteraard is ook een combinatie van tekst en link(s) mogelijk. ## Doe dit zo voor alle afbeeldingen/media die je wilt opnemen. ## Na de laatste afbeelding in de galerij-reeks plaats je de eindtag (<nowiki></gallery></nowiki>). # Maak tussenkopjes als je meer dan één galerij-reeks opneemt. Plaats dan steeds opnieuw een begin- en eindtag voor elke nieuwe galerij-reeks. # Vermeld een nieuwe galerijpagina in het bijbehorende Wikidata-item. # Voeg ten slotte ten minste twee '''categorieën''' toe: ## de "gewone" Commons-categorie met het onderwerp waar de galerij-pagina over gaat ## een "gallery-category", één of meer onder-categorieën van [[C:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]]; ook hier geldt: zo specifiek mogelijk; als het over een land gaat: zowel voor het onderwerp als voor het land. ### In het geval je een nieuwe categorie wilt maken voor galerij-pagina's: kijk voor de naam vooral naar soortgelijke voorbeelden. Over voorzetsels: #### '''about''': leaves room for things related #### '''of''': very specific # Voor vergevorderden: ## Meer gallery-sjablonen/-templates met meer mogelijkheden. ## Een galerijpagina in meerdere talen. Zie [[c:Earthquake|Earthquake]] voor een voorbeeld. In plaats van gewone kopjes, kun je kopjes maken met behulp van Wikidata-items, bijvoorbeeld ''<nowiki>=={{Label|Q481609|link=-}}==</nowiki>''. In het kopje wordt dan de naam van het label van het Wikidata-item geplaatst, in de taal die is ingesteld bij de gebruiker, dus in ons geval Nederlands. Check wel of alle Wikidata-items die je gebruikt ook met een ruim aanbod van talen is ingevuld. Meer tips en voorbeelden: * [[w:en:Help:Gallery tag|Help:Gallery tag]] in de Engelse Wikipedia * [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Images#Rendering_a_gallery_of_images Gallery op Meta.wikimedia] == Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland == In Nederland gelden vrij ruime regels voor het publiceren van foto's van kunst in de openbare ruimte (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP]]). Maar ook die regels kennen beperkingen. Eén ervan is, dat er in een compilatie slechts enkele afbeeldingen van één kunstenaar mogen worden opgenomen die nog niet minimaal 70 jaar geleden is overleden. Dit geldt ook voor een galerijpagina, die beschouwd kan worden als een compilatie. Je mag wel een galerijpagina maken over een bepaald thema (zoals Nederlandse architectuur in de 20e eeuw, sculpturen van vogels in Nederland), maar daarin niet meer dan een paar afbeeldingen opnemen van één architect of beeldhouwer die nog geen 70 jaar geleden is overleden. Let daarop bij het selecteren van de afbeeldingen voor je galerij-pagina. Je mag dus géén galerij-pagina maken over één architect of andere kunstenaar die nog niet 70 jaar geleden is overleden zonder toestemming daarvoor van de kunstenaar. Zie [https://www.iusmentis.com/auteursrecht/nl/foto/openbarekunst/ iusmentis/foto/openbarekunst]. == Galerij op een categorie-pagina == Het invoegen van een galerij op een Categorie-pagina moet een uitzondering zijn, alleen als hij dient als gids voor vele ondercategorieën. De werkwijze is dezelfde als bij het maken van een galerij-pagina, maar dan alleen de stappen 5-8. Houd de galerij sober en duidelijk. Kies voor elke (belangrijke) ondercategorie één afbeelding die model kan staan voor die ondercategorie en voeg als onderschrift altijd een link naar die ondercategorie toe (dus in plaats van een gewoon, individueel onderschrift), eventueel aangevuld met een uitleg, vooral als de Engelse terminologie afwijkt van Nederlandse equivalenten. Voeg ten slotte aan de hoofdcategorie met de galerij [[c:Category:Categories with a gallery for a better choice of sub-categories|Category:Categories with a gallery for a better choice of sub-categories]] toe. Daar kun je ook terecht voor voorbeelden. [[c:Category:Electric locomotives of France|Category:Electric locomotives of France]] biedt een voorbeeld van een galerij die je kunt uitklappen, dat is een goed idee als er zeer veel ondercategorieën zijn.<br> Een alternatief voor zo'n galerij op een categorie-pagina, is tòch een galerij-pagina maken en dan op de categorie-pagina een extra verwijzing ernaar opnemen in de beschrijving. == Galerij-pagina muteren == Als je meer of betere afbeeldingen of andere media weet voor een bestaande galerij-pagina die door iemand anders is gemaakt: voeg ze gerust toe. Respecteer wel de opzet en bedoelingen van de oorspronkelijke maker van de galerij-pagina. De werkwijze is hetzelfde als hierboven bij stap 7 ''Mediabestanden plaatsen'' staat beschreven. == Gebruikstatistieken van een galerij-pagina == Hoe vaak is een galerij-pagina bekeken? Klik onder "Hulpmiddelen" op "Paginagegevens". Scroll helemaal naar beneden en klik op ''Pageviews Analysis on Toolforge''. Verander desgewenst in de linkerkolom de tijdspanne. == Galerij-pagina verwijderen == Een galerij-pagina zal niet snel verwijderd worden. Daarvoor zullen goede redenen moeten zijn. Redenen kunnen dezelfde zijn als voor het verwijderen van bestanden, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden nomineren voor verwijdering|Bestanden nomineren voor verwijdering]], zoals schending van auteursrechten, een soortgelijke galerij-pagina bestaat al of de galerij-pagina voldoet niet aan de project scope. <br> Er zijn twee manieren om een galerij-pagina te verwijderen: # Via een [[Commons:Criteria for speedy deletion|Speedy deletion]]. Dit mag alleen als het verwijderverzoek voldoet aan één van de [[Commons:Criteria for speedy deletion#(Gallery)|Deletion criteria]]. In alle andere gevallen: # Via een discussie. Klik op "Voor verwijdering nomineren", onder Hulpmiddelen, en vul het pop-up-scherm in. Als de galerij-pagina na afloop van de discussie is behouden en de administrator is vergeten om dat op de overlegpagina te vermelden: vermeld dan zelf: ''<nowiki>{{kept|2=Commons:Deletion requests/Naam galerijpagina|Commons:Deletion requests/Naam galerijpagina}}</nowiki>'' op die overlegpagina. == Beste galerij-pagina's == Er is nog geen mogelijkheid om uitzonderlijk goede galerij-pagina's te nomineren, zoals wel mogelijk is voor foto's (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#De beste afbeeldingen nomineren|De beste afbeeldingen nomineren]]). Wel wordt daar over nagedacht, zie [[c:Commons:Featured galleries|Commons:Featured galleries]]. {{Sub}} 00mtzy4f5lgdn261ga9a1g8mn03yajv 0 44309 430460 428755 2026-10-04T02:53:59Z JopkeB 18060 /* Vruchtensalades per seizoen */ 430460 wikitext text/x-wiki {{Infobox recept | Afbeelding = [[Bestand:Ensalada de fruta casera.jpg|300px]] | Categorie = Fruitrecept | Porties = | Energie = | Tijd = | Stippen = 1 }} Een '''vruchtensalade''' of '''fruitsalade''' is een salade die bestaat uit diverse soorten (vers) fruit, waarbij grote vruchten in stukken zijn gesneden. Een vruchtensalade kan zonder toevoegingen worden geserveerd of met suiker, (alcoholische) drank en/of noten. Een vruchtensalade kan geserveerd worden bij het ontbijt, als tussendoortje of dessert. ==Ingrediënten== * Een keur aan {{Kb|p=fruit|vruchten}}, afhankelijk van het [[Kookboek/Vruchtensalade#Vruchtensalades per seizoen|seizoen]], uw smaak en budget. Veel gebruikte vruchten zijn: aardbeien, bananen, appel, peer, kiwi, mandarijn, sinaasappel, druiven, mango, frambozen, meloen, ananas. Let daarbij op: ** gebruik alleen fruit dat rijp is, maar niet overrijp; vooral tropisch fruit (bananen, kiwi, mango, ananas, meloen) ligt vaak onrijp in de winkel, koop die daarom enkele dagen tot een week van tevoren en laat die rijpen op de fruitschaal ** een goede combinatie van kleuren ** gebruik geen vruchten die kleur afgeven, zoals zwarte kersen en bramen ** gebruik een mix van zoete en zuurdere vruchten en van hard en zacht fruit * Citroensap ==Bereidingswijze== # Maak de vruchten zo kort mogelijk van tevoren schoon. Snijd grote vruchten, zoals appel, peer, meloen en kiwi, in kleinere stukken, passend qua formaat bij de kleinere vruchten. Besprenkel fruit dat snel verkleurt (zoals appel, banaan en peer) met citroensap. # Meng alles door elkaar in een schaal en zet die afgedekt koel weg tot gebruik. ==Varianten== * Voeg een scheutje likeur toe en laat die een tijdje intrekken. Bijvoorbeeld: cointreau, kirsch, grand marnier, Curaçao, cognac, sherry, port, rum, apricot brandy, marasquin, crème de cassis of calvados. * Voeg een scheutje limonadesiroop of sinaasappelsap toe voor een salade zonder alcohol. * Voeg een handje geschaafde amandelen toe of enkele walnoten ter garnering. * Voor zoetekauwen: voeg een beetje basterdsuiker toe. * Serveer er slagroom bij. === Vruchtensalades per seizoen === * Winter t/m mei : met appels en peren; bovendien aardbeien vanaf april. * Juni-juli: met aardbeien, abrikozen, blauwe bessen, frambozen, kersen, nectarines, perziken, rode bessen en/of zwarte bessen. * Augustus-september: met abrikozen, appels, blauwe bessen, bramen, druiven, frambozen, kersen, meloen, nectarines, peren, perziken, pruimen, vijgen en/of zwarte bessen. * Herfst: met appels, druiven, meloen en/of peren. Bovendien kan geïmporteerd fruit worden toegevoegd, zoals ananas, sinaasappels, mandarijnen, granaataapels (alleen de besjes), kiwi's, bananen, lychees en/of kakifruit. {{Navigatie recepten}} [[Categorie:Fruitrecept|Vruchtensalade]] [[Categorie:Dessert|Vruchtensalade]] {{Sub}} h4n7wfv14f665itysm34jiyopmm4axs 430471 430460 2026-10-04T08:53:42Z Erik Baas 2193 sp. 430471 wikitext text/x-wiki {{Infobox recept | Afbeelding = [[Bestand:Ensalada de fruta casera.jpg|300px]] | Categorie = Fruitrecept | Porties = | Energie = | Tijd = | Stippen = 1 }} Een '''vruchtensalade''' of '''fruitsalade''' is een salade die bestaat uit diverse soorten (vers) fruit, waarbij grote vruchten in stukken zijn gesneden. Een vruchtensalade kan zonder toevoegingen worden geserveerd of met suiker, (alcoholische) drank en/of noten. Een vruchtensalade kan geserveerd worden bij het ontbijt, als tussendoortje of dessert. ==Ingrediënten== * Een keur aan {{Kb|p=fruit|vruchten}}, afhankelijk van het [[Kookboek/Vruchtensalade#Vruchtensalades per seizoen|seizoen]], uw smaak en budget. Veel gebruikte vruchten zijn: aardbeien, bananen, appel, peer, kiwi, mandarijn, sinaasappel, druiven, mango, frambozen, meloen, ananas. Let daarbij op: ** gebruik alleen fruit dat rijp is, maar niet overrijp; vooral tropisch fruit (bananen, kiwi, mango, ananas, meloen) ligt vaak onrijp in de winkel, koop die daarom enkele dagen tot een week van tevoren en laat die rijpen op de fruitschaal ** een goede combinatie van kleuren ** gebruik geen vruchten die kleur afgeven, zoals zwarte kersen en bramen ** gebruik een mix van zoete en zuurdere vruchten en van hard en zacht fruit * Citroensap ==Bereidingswijze== # Maak de vruchten zo kort mogelijk van tevoren schoon. Snijd grote vruchten, zoals appel, peer, meloen en kiwi, in kleinere stukken, passend qua formaat bij de kleinere vruchten. Besprenkel fruit dat snel verkleurt (zoals appel, banaan en peer) met citroensap. # Meng alles door elkaar in een schaal en zet die afgedekt koel weg tot gebruik. ==Varianten== * Voeg een scheutje likeur toe en laat die een tijdje intrekken. Bijvoorbeeld: cointreau, kirsch, grand marnier, Curaçao, cognac, sherry, port, rum, apricot brandy, marasquin, crème de cassis of calvados. * Voeg een scheutje limonadesiroop of sinaasappelsap toe voor een salade zonder alcohol. * Voeg een handje geschaafde amandelen toe of enkele walnoten ter garnering. * Voor zoetekauwen: voeg een beetje basterdsuiker toe. * Serveer er slagroom bij. === Vruchtensalades per seizoen === * Winter t/m mei : met appels en peren; bovendien aardbeien vanaf april. * Juni-juli: met aardbeien, abrikozen, blauwe bessen, frambozen, kersen, nectarines, perziken, rode bessen en/of zwarte bessen. * Augustus-september: met abrikozen, appels, blauwe bessen, bramen, druiven, frambozen, kersen, meloen, nectarines, peren, perziken, pruimen, vijgen en/of zwarte bessen. * Herfst: met appels, druiven, meloen en/of peren. Bovendien kan geïmporteerd fruit worden toegevoegd, zoals ananas, sinaasappels, mandarijnen, granaatappels (alleen de besjes), kiwi's, bananen, lychees en/of kakifruit. {{Navigatie recepten}} [[Categorie:Fruitrecept|Vruchtensalade]] [[Categorie:Dessert|Vruchtensalade]] {{Sub}} s3z3umdwjzm5gfa1ilsic9zio0frzvv 104 46816 430464 430457 2026-10-04T07:34:02Z JopkeB 18060 wiu verwijderd 430464 wikitext text/x-wiki {{Bi}} [[Bestand:DCF-klokken.JPG|thumb|400px|center|Verschillende soorten moderne klokken]] {| class="wikitable" style="width:15em;" border=1 align="right" |- | <span style="font-size: small;">'''Benodigde voorkennis:'''</span> * <span style="font-size: small;">De getallen 1-60 kennen</span> * <span style="font-size: small;">Weten wat een klok is</span> * <span style="font-size: small;">Rekenen: optellen en aftrekken</span> |} '''Klokkijken''' is direct weten hoe laat het is als je naar een klok kijkt. Met dit Wikiboek kun je dat leren. Een klok wordt ook wel uurwerk genoemd. Het is een toestel, computerprogramma of app dat de tijd van de dag aangeeft. Zo weet je hoe laat het is. En dan weet je bijvoorbeeld hoeveel tijd er nog is voordat je naar school moet, wanneer jullie gaan eten, wanneer een televisieprogramma begint of wanneer de bus gaat. == Inhoudsopgave == # [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]] - over dagen, uren, minuten, seconden en dagdelen # [[Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Analoge klokken]] - klokkijken op klokken met een wijzerplaat # [[Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Digitale klokken]] - klokkijken op klokken met digitale cijfers # [[Wikijunior:Klokkijken/Werking van klokken|Werking van klokken]] (extraatje) # [[Wikijunior:Klokkijken/Tabel klokkijken|Tabel klokkijken]] (bijlage met totaaloverzicht) Ga naar het eerste hoofdstuk: [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]]. == Zie ook == * [[Wikijunior:Tijdrekenen]] * [https://wijzeroverdebasisschool.nl/uitleg/klok-leren-kijken klok leren kijken] van [https://wijzeroverdebasisschool.nl/ Wijzer over de basisschool], voor als dit Wikiboek veel te snel gaat voor je kind {{juniorboek}} i02pbkh4eeppy2cubtju50npo0igzfy 430465 430464 2026-10-04T07:51:05Z JopkeB 18060 Doelgroepen 430465 wikitext text/x-wiki {{Bi}} [[Bestand:DCF-klokken.JPG|thumb|400px|center|Verschillende soorten moderne klokken]] {| class="wikitable" style="width:15em;" border=1 align="right" |- | <span style="font-size: small;">'''Benodigde voorkennis:'''</span> * <span style="font-size: small;">De getallen 1-60 kennen</span> * <span style="font-size: small;">Weten wat een klok is</span> * <span style="font-size: small;">Rekenen: optellen en aftrekken</span> * <span style="font-size: small;">Leesniveau: begin groep 5 (Nl) of 3e leerjaar (Be)</span> |} '''Klokkijken''' is direct weten hoe laat het is als je naar een klok kijkt. Met dit Wikiboek kun je dat leren. Een klok wordt ook wel uurwerk genoemd. Het is een toestel, computerprogramma of app dat de tijd van de dag aangeeft. Zo weet je hoe laat het is. En dan weet je bijvoorbeeld hoeveel tijd er nog is voordat je naar school moet, wanneer jullie gaan eten, wanneer een televisieprogramma begint of wanneer de bus gaat. '''Doelgroepen'''<br> Dit Wikiboek is bedoeld voor iedereen die wil leren klokkijken, jong of oud. Dit Wikiboek leert je hoe je kunt zien hoe laat het is als je op een klok kijkt. Als iemand bijvoorbeeld vraagt: "Hoe laat is het?" dan kun je antwoord geven als er een klok in de buurt is. <br> Dit Wikiboek kan ook gebruikt worden door anderstaligen die al wel kunnen klokkijken en alleen de Nederlandse terminologie willen leren. == Inhoudsopgave == # [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]] - over dagen, uren, minuten, seconden en dagdelen # [[Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Analoge klokken]] - klokkijken op klokken met een wijzerplaat # [[Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Digitale klokken]] - klokkijken op klokken met digitale cijfers # [[Wikijunior:Klokkijken/Werking van klokken|Werking van klokken]] (extraatje) # [[Wikijunior:Klokkijken/Tabel klokkijken|Tabel klokkijken]] (bijlage met totaaloverzicht) Ga naar het eerste hoofdstuk: [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]]. == Zie ook == * [[Wikijunior:Tijdrekenen]] * [https://wijzeroverdebasisschool.nl/uitleg/klok-leren-kijken klok leren kijken] van [https://wijzeroverdebasisschool.nl/ Wijzer over de basisschool], voor als dit Wikiboek veel te snel gaat voor je kind {{juniorboek}} ksympazvtxmbn24ds6w272axbwzrx7m 430466 430465 2026-10-04T07:57:42Z JopkeB 18060 /* Inhoudsopgave */ 430466 wikitext text/x-wiki {{Bi}} [[Bestand:DCF-klokken.JPG|thumb|400px|center|Verschillende soorten moderne klokken]] {| class="wikitable" style="width:15em;" border=1 align="right" |- | <span style="font-size: small;">'''Benodigde voorkennis:'''</span> * <span style="font-size: small;">De getallen 1-60 kennen</span> * <span style="font-size: small;">Weten wat een klok is</span> * <span style="font-size: small;">Rekenen: optellen en aftrekken</span> * <span style="font-size: small;">Leesniveau: begin groep 5 (Nl) of 3e leerjaar (Be)</span> |} '''Klokkijken''' is direct weten hoe laat het is als je naar een klok kijkt. Met dit Wikiboek kun je dat leren. Een klok wordt ook wel uurwerk genoemd. Het is een toestel, computerprogramma of app dat de tijd van de dag aangeeft. Zo weet je hoe laat het is. En dan weet je bijvoorbeeld hoeveel tijd er nog is voordat je naar school moet, wanneer jullie gaan eten, wanneer een televisieprogramma begint of wanneer de bus gaat. '''Doelgroepen'''<br> Dit Wikiboek is bedoeld voor iedereen die wil leren klokkijken, jong of oud. Dit Wikiboek leert je hoe je kunt zien hoe laat het is als je op een klok kijkt. Als iemand bijvoorbeeld vraagt: "Hoe laat is het?" dan kun je antwoord geven als er een klok in de buurt is. <br> Dit Wikiboek kan ook gebruikt worden door anderstaligen die al wel kunnen klokkijken en alleen de Nederlandse terminologie willen leren. == Inhoudsopgave == # [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]] - over dagen, uren, minuten, seconden en dagdelen # [[Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Analoge klokken]] - klokkijken op klokken met een wijzerplaat # [[Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Digitale klokken]] - klokkijken op digitale klokken # [[Wikijunior:Klokkijken/Werking van klokken|Werking van klokken]] (extraatje) # [[Wikijunior:Klokkijken/Tabel klokkijken|Tabel klokkijken]] (bijlage met totaaloverzicht) Ga naar het eerste hoofdstuk: [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]]. == Zie ook == * [[Wikijunior:Tijdrekenen]] * [https://wijzeroverdebasisschool.nl/uitleg/klok-leren-kijken klok leren kijken] van [https://wijzeroverdebasisschool.nl/ Wijzer over de basisschool], voor als dit Wikiboek veel te snel gaat voor je kind {{juniorboek}} s95a4erbsadvsxlx1b9ut0b795iuiks 430478 430466 2026-10-04T11:35:06Z JopkeB 18060 /* Inhoudsopgave */ 430478 wikitext text/x-wiki {{Bi}} [[Bestand:DCF-klokken.JPG|thumb|400px|center|Verschillende soorten moderne klokken]] {| class="wikitable" style="width:15em;" border=1 align="right" |- | <span style="font-size: small;">'''Benodigde voorkennis:'''</span> * <span style="font-size: small;">De getallen 1-60 kennen</span> * <span style="font-size: small;">Weten wat een klok is</span> * <span style="font-size: small;">Rekenen: optellen en aftrekken</span> * <span style="font-size: small;">Leesniveau: begin groep 5 (Nl) of 3e leerjaar (Be)</span> |} '''Klokkijken''' is direct weten hoe laat het is als je naar een klok kijkt. Met dit Wikiboek kun je dat leren. Een klok wordt ook wel uurwerk genoemd. Het is een toestel, computerprogramma of app dat de tijd van de dag aangeeft. Zo weet je hoe laat het is. En dan weet je bijvoorbeeld hoeveel tijd er nog is voordat je naar school moet, wanneer jullie gaan eten, wanneer een televisieprogramma begint of wanneer de bus gaat. '''Doelgroepen'''<br> Dit Wikiboek is bedoeld voor iedereen die wil leren klokkijken, jong of oud. Dit Wikiboek leert je hoe je kunt zien hoe laat het is als je op een klok kijkt. Als iemand bijvoorbeeld vraagt: "Hoe laat is het?" dan kun je antwoord geven als er een klok in de buurt is. <br> Dit Wikiboek kan ook gebruikt worden door anderstaligen die al wel kunnen klokkijken en alleen de Nederlandse terminologie willen leren. == Inhoudsopgave == # [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]] - over dagen, uren, minuten, seconden en dagdelen # [[Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Analoge klokken]] - klokkijken op klokken met een wijzerplaat # [[Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Digitale klokken]] - klokkijken op digitale klokken # [[Wikijunior:Klokkijken/Werking van klokken|Werking van klokken]] (extraatje) # [[Wikijunior:Klokkijken/Tabel klokkijken|Tabel klokkijken]] (bijlage met totaaloverzicht) '''==>> Ga naar het eerste hoofdstuk''': [[Wikijunior:Klokkijken/Over de tijd|Over de tijd]]. == Zie ook == * [[Wikijunior:Tijdrekenen]] * [https://wijzeroverdebasisschool.nl/uitleg/klok-leren-kijken klok leren kijken] van [https://wijzeroverdebasisschool.nl/ Wijzer over de basisschool], voor als dit Wikiboek veel te snel gaat voor je kind {{juniorboek}} 6vb4yc7d9rtd6qmza5pisyjqg69s477 104 46817 430468 430452 2026-10-04T08:07:02Z JopkeB 18060 /* Dagdelen */ Morgen 430468 wikitext text/x-wiki {{Wikijunior Klokkijken}} == Dagen, uren, minuten, seconden == Al heel lang rekenen mensen in dagen, uren, minuten en seconden. * Een '''dag''' heeft 24 uur. Ongeveer de helft van de dag is het licht en schijnt de zon als je geluk hebt. Dat is "overdag", ochtend en middag. De andere helft van de dag is het donker, avond en nacht. Hoe lang het licht en donker is, hangt af van de tijd van het jaar. Als je in Nederland of België woont, kan het in de zomer wel bijna 18 uur licht zijn, ook nog 's avonds. Maar in de winter is het dan maar zo'n 7-8 uur echt licht. Dan moet je soms in het donker naar school en is het nog maar kort licht nadat je 's middags uit school bent gekomen. * Een '''uur''' heeft 60 minuten. Dat is ongeveer de tijd die het kost om 5 kilometer te lopen. Of achter elkaar naar 3 afleveringen van het Jeugdjournaal te kijken. * Een '''minuut''' heeft 60 seconden. Dat is ongeveer de tijd die het kost om in een rustig tempo van 1 tot 60 te tellen (dus niet afraffelen!). * Een '''seconde''' duurt een tel. Dat is de tijd die het kost om "vierentwintig" te zeggen. == Dagdelen == Een dag heeft vier dagdelen, die elk zes uren duren: * '''Nacht''' – van 12 uur ’s nachts tot 6 uur ’s morgens. * '''Ochtend''' of '''morgen''' – van 6 uur ’s morgens tot 12 uur ’s middags. (Verwar "morgen" niet met "de volgende dag", de dag na vandaag) * '''Middag''' – van 12 uur ’s middags tot 6 uur ’s avonds. * '''Avond''' – van 6 uur ’s avonds tot 12 uur ’s nachts. '''Opdrachten:''' # Leer dit rijtje dagdelen uit je hoofd. # Noem nu vier keer een willekeurig tijdstip en zeg direct daarna in welk dagdeel dat is. Bijvoorbeeld: “kwart over twee” – Antwoord: nacht of middag. == Waarom klokkijken? == Een dag begint in de nacht, 's nachts om 12 uur. En eindigt daar ook weer. Dan begint er weer een nieuwe dag. Er tussenin liggen dus 24 uren. In die tijd willen we van alles doen, alleen en samen. Meestal slaap je als een nieuwe dag begint (behalve op Oudjaarsavond, als ten minste mag opblijven). Nadat je bent opgestaan en je je hebt aangekleed, ga je vaak dingen samen met anderen doen, bijvoorbeeld naar school, naar de sportclub, samen spelen en samen eten. Om allemaal tegelijk op de dezelfde plaats te zijn (op school, op de sportclub, thuis om samen te eten), worden afspraken gemaakt. De school begint om half 9. De bus rijdt om 8 uur weg bij de bushalte naar school. De sportclub begint om 4 uur. 's Avonds eten we om 6 uur samen een warme maaltijd. Het is dus nodig dat je de tijd weet, anders kom je te laat of mis je van alles. Het is ook nodig dat je kan inschatten hoeveel tijd het kost om ergens te komen. Als de school om half negen begint, moet je wel zorgen dat je daar op tijd bent. Vaak moet je dan ongeveer een kwartier eerder op pad als je er lopend heen kunt, om kwart over acht. Maar als je ver van school woont, moet je nog nog veel eerder van huis. In al die gevallen is het handig als je kunt klokkijken. Voor klokkijken zijn er twee manieren van kijken: via klokken die analoog zijn of via klokken die digitaal de tijd aangeven. <gallery widths=150 heights=150> 2023 Budzik Perfect.jpg|Analoge klok Digital Clock 1232.JPG|thumb|Digitale klok </gallery> In de volgende twee hoofdstukken wordt voor beide soorten uitgelegd hoe je kunt weten hoe laat het is. Volgende hoofdstuk: [[Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Analoge klokken]] {{Juniorsub}} rx2zf5vrhh1qzsi7ustjxkrs5vccu7m 430469 430468 2026-10-04T08:10:25Z JopkeB 18060 Correcties 430469 wikitext text/x-wiki {{Wikijunior Klokkijken}} == Dagen, uren, minuten, seconden == Al heel lang rekenen mensen in dagen, uren, minuten en seconden. * Een '''dag''' heeft 24 uur. Ongeveer de helft van de dag is het licht en schijnt de zon als je geluk hebt. Dat is "overdag", ochtend en middag. De andere helft van de dag is het donker, avond en nacht. Hoe lang het licht en donker is, hangt af van de tijd van het jaar. Als je in Nederland of België woont, kan het in de zomer wel bijna 18 uur licht zijn, ook nog 's avonds. Maar in de winter is het dan maar zo'n 7-8 uur echt licht. Dan moet je soms in het donker naar school en is het nog maar kort licht nadat je 's middags uit school bent gekomen. * Een '''uur''' heeft 60 minuten. Dat is ongeveer de tijd die het kost om 5 kilometer te lopen. Of achter elkaar naar 3 afleveringen van het Jeugdjournaal te kijken. * Een '''minuut''' heeft 60 seconden. Dat is ongeveer de tijd die het kost om in een rustig tempo van 1 tot 60 te tellen (dus niet afraffelen!). * Een '''seconde''' duurt een tel. Dat is de tijd die het kost om "vierentwintig" te zeggen. == Dagdelen == Een dag heeft vier dagdelen, die elk zes uren duren: * '''Nacht''' – van 12 uur ’s nachts tot 6 uur ’s morgens. * '''Ochtend''' of '''morgen''' – van 6 uur ’s morgens tot 12 uur ’s middags. (Verwar "morgen" niet met "de volgende dag", de dag na vandaag) * '''Middag''' – van 12 uur ’s middags tot 6 uur ’s avonds. * '''Avond''' – van 6 uur ’s avonds tot 12 uur ’s nachts. '''Opdrachten:''' # Leer dit rijtje dagdelen uit je hoofd. # Noem nu vier keer een willekeurig tijdstip en zeg direct daarna in welk dagdeel dat is. Bijvoorbeeld: “kwart over twee” – Antwoord: nacht of middag. == Waarom klokkijken? == Een dag begint in de nacht, 's nachts om 12 uur. En eindigt daar ook weer. Dan begint er weer een nieuwe dag. Er tussenin liggen dus 24 uren. In die tijd willen we van alles doen, alleen en samen. Meestal slaap je als een nieuwe dag begint (behalve op Oudjaarsavond, als je mag opblijven). Nadat je bent opgestaan en je je hebt aangekleed, ga je vaak dingen samen met anderen doen, bijvoorbeeld naar school, naar de sportclub, samen spelen en samen eten. Om allemaal tegelijk op dezelfde plaats te zijn (op school, op de sportclub, thuis om samen te eten), worden afspraken gemaakt. De school begint om half 9. De bus rijdt om 8 uur weg bij de bushalte naar school. De sportclub begint om 4 uur. 's Avonds eten we om 6 uur samen een warme maaltijd. Het is dus nodig dat je de tijd weet, anders kom je te laat of mis je van alles. Het is ook nodig dat je kan inschatten hoeveel tijd het kost om ergens te komen. Als de school om half negen begint, moet je wel zorgen dat je daar op tijd bent. Vaak moet je dan ongeveer een kwartier eerder op pad als je er lopend heen kunt, om kwart over acht. Maar als je ver van school woont, moet je nog nog veel eerder van huis. In al die gevallen is het handig als je kunt klokkijken. Voor klokkijken zijn er twee manieren van kijken: via klokken die analoog zijn en via klokken die digitaal de tijd aangeven. <gallery widths=150 heights=150> 2023 Budzik Perfect.jpg|Analoge klok Digital Clock 1232.JPG|thumb|Digitale klok </gallery> In de volgende twee hoofdstukken wordt voor beide soorten uitgelegd hoe je kunt weten hoe laat het is. Volgende hoofdstuk: [[Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Analoge klokken]] {{Juniorsub}} 6cbyhui4f6vd4w86qnxyrogi8jrdphy 430477 430469 2026-10-04T11:34:32Z JopkeB 18060 430477 wikitext text/x-wiki {{Wikijunior Klokkijken}} == Dagen, uren, minuten, seconden == Al heel lang rekenen mensen in dagen, uren, minuten en seconden. * Een '''dag''' heeft 24 uur. Ongeveer de helft van de dag is het licht en schijnt de zon als je geluk hebt. Dat is "overdag", ochtend en middag. De andere helft van de dag is het donker, avond en nacht. Hoe lang het licht en donker is, hangt af van de tijd van het jaar. Als je in Nederland of België woont, kan het in de zomer wel bijna 18 uur licht zijn, ook nog 's avonds. Maar in de winter is het dan maar zo'n 7-8 uur echt licht. Dan moet je soms in het donker naar school en is het nog maar kort licht nadat je 's middags uit school bent gekomen. * Een '''uur''' heeft 60 minuten. Dat is ongeveer de tijd die het kost om 5 kilometer te lopen. Of achter elkaar naar 3 afleveringen van het Jeugdjournaal te kijken. * Een '''minuut''' heeft 60 seconden. Dat is ongeveer de tijd die het kost om in een rustig tempo van 1 tot 60 te tellen (dus niet afraffelen!). * Een '''seconde''' duurt een tel. Dat is de tijd die het kost om "vierentwintig" te zeggen. == Dagdelen == Een dag heeft vier dagdelen, die elk zes uren duren: * '''Nacht''' – van 12 uur ’s nachts tot 6 uur ’s morgens. * '''Ochtend''' of '''morgen''' – van 6 uur ’s morgens tot 12 uur ’s middags. (Verwar "morgen" niet met "de volgende dag", de dag na vandaag) * '''Middag''' – van 12 uur ’s middags tot 6 uur ’s avonds. * '''Avond''' – van 6 uur ’s avonds tot 12 uur ’s nachts. '''Opdrachten:''' # Leer dit rijtje dagdelen uit je hoofd. # Noem nu vier keer een willekeurig tijdstip en zeg direct daarna in welk dagdeel dat is. Bijvoorbeeld: “kwart over twee” – Antwoord: nacht of middag. == Waarom klokkijken? == Een dag begint in de nacht, 's nachts om 12 uur. En eindigt daar ook weer. Dan begint er weer een nieuwe dag. Er tussenin liggen dus 24 uren. In die tijd willen we van alles doen, alleen en samen. Meestal slaap je als een nieuwe dag begint (behalve op Oudjaarsavond, als je mag opblijven). Nadat je bent opgestaan en je je hebt aangekleed, ga je vaak dingen samen met anderen doen, bijvoorbeeld naar school, naar de sportclub, samen spelen en samen eten. Om allemaal tegelijk op dezelfde plaats te zijn (op school, op de sportclub, thuis om samen te eten), worden afspraken gemaakt. De school begint om half 9. De bus rijdt om 8 uur weg bij de bushalte naar school. De sportclub begint om 4 uur. 's Avonds eten we om 6 uur samen een warme maaltijd. Het is dus nodig dat je de tijd weet, anders kom je te laat of mis je van alles. Het is ook nodig dat je kan inschatten hoeveel tijd het kost om ergens te komen. Als de school om half negen begint, moet je wel zorgen dat je daar op tijd bent. Vaak moet je dan ongeveer een kwartier eerder op pad als je er lopend heen kunt, om kwart over acht. Maar als je ver van school woont, moet je nog nog veel eerder van huis. In al die gevallen is het handig als je kunt klokkijken. Voor klokkijken zijn er twee manieren van kijken: via klokken die analoog zijn en via klokken die digitaal de tijd aangeven. <gallery widths=150 heights=150> 2023 Budzik Perfect.jpg|Analoge klok Digital Clock 1232.JPG|thumb|Digitale klok </gallery> In de volgende twee hoofdstukken wordt voor beide soorten uitgelegd hoe je kunt weten hoe laat het is. '''==>> Volgende hoofdstuk''': [[Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Analoge klokken]] {{Juniorsub}} i5khus31iim45rhtst6jj39h4zpsh7f 104 46818 430462 430459 2026-10-04T07:20:04Z JopkeB 18060 {{Wiu3|JopkeB}} verwijderd + aanvullingen 430462 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Zaanse klok, BK-KOG-1412-1.jpg|thumb|100px|Klok met klokkenkoorden]] {{Wikijunior Klokkijken}} == Energie == Klokken hebben op de een of andere manier energie nodig om hun werk te kunnen doen. Net als speeldgoed dat kan bewegen energie nodig heeft. Een speelgoedtreintje kun je met de hand trekken of duwen. Dan lever je zelf de energie. Een bromtol moet je eerst opwinden en draait dan vanzelf een tijdje. Of je gebruikt een batterij, oftewel elektriciteit. Zo is het ook met klokken. Die bewegen ook, maar dat zie je nauwelijks. Klokken lopen niet vanzelf, maar hebben energie nodig. Tot eind 19e eeuw was er geen elektriciteit. Maar klokken bestaan al veel langer. Oude klokken lopen daarom niet met elektriciteit maar met een veer die langzaam afloopt en dagelijks moet worden opgewonden. Net als een bromtol, maar bij een klok duurt het lopen een dag, niet even. Voor het opwinden van de veer in een klok bestaan verschillende methoden: * Met een sleutel die achterin de klok moet worden gestoken. Door aan de sleutel te draaien wordt de veer in de klok opgewonden. Je moet dan natuurlijk niet die sleutel kwijtraken, want dan kan de klok niet meer worden opgewonden! * Een oud horloge heeft een draaiwieltje aan de zijkant die dagelijks moet worden opgewonden. Dat is hetzelfde wieltje als waarmee je een horloge kunt gelijkzetten, alleen hoef je die dan niet uit te trekken. * Grotere klokken hebben klokkenkoorden met aan het eind een zwaar voorwerp, het gewicht, die dagelijks omhoog moeten worden getrokken. Door de zwaarte van het gewicht wordt zo'n koord langzaam naar beneden getrokken. Dat zet de veer in werking waardoor de klok blijft lopen. Hedendaagse klokken lopen op elektriciteit, dan hebben ze een stekker naar een stopcontact of een batterij waardoor de wijzers steeds verder lopen. == Het raderwerk binnenin == Maar hoe loopt een klok dan? Wat zorgt ervoor dat de wijzers precies goed lopen? Daarvoor moeten we naar de binnenkant van de klok. In een analoge klok die niet op elektriciteit loopt, zit een complex raderwerk. Met veel radertjes die allemaal in elkaar grijpen. Al die radertjes samen zorgen ervoor dat elk radertje op tijd vooruit gaat, de één wat sneller dan de andere. Enkele radertjes zijn verbonden met de wijzers van de klok. Zij zorgen ervoor dat de wijzers van de klok op tijd een stapje verder gaan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de grote wijzer, die de minuten aanwijst. En die gaat weer sneller dan de kleine wijzer, die de uren aangeeft. Een veer die is opgewonden zorgt ervoor dat één radertje verder gaat. En die zorgt er weer voor dat een of meer andere radertjes verder gaan. En zo verder. Elk radertje heeft zijn eigen taak en geeft weer een ander radertje of wijzer een zetje. De opgewonden veer loopt langzaam af, totdat die aan zijn eind is. Dan staat de klok stil. Daarom moet iemand die veer weer op tijd opwinden. === Binnenin een klok === <gallery widths=180 heights=180> Prim clockwork.jpg|thumb|Raderwerk horloge Maquinaria de un Ansonia C-1904.jpg|Raderwerk wandklok Mechanical egg timer internals.jpg|Raderwerk eierwekker </gallery> Zoals je ziet is elk raderwerk weer anders. Elke klok heeft zijn eigen soort raderwerk. {{Juniorsub}} ttql7pkq056y4ip4dreguucnz33t0qi 430463 430462 2026-10-04T07:30:19Z JopkeB 18060 Aanvullingen raderwerk 430463 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Zaanse klok, BK-KOG-1412-1.jpg|thumb|100px|Klok met klokkenkoorden]] {{Wikijunior Klokkijken}} == Energie == Klokken hebben op de een of andere manier energie nodig om hun werk te kunnen doen. Net als speeldgoed dat kan bewegen energie nodig heeft. Een speelgoedtreintje kun je met de hand trekken of duwen. Dan lever je zelf de energie. Een bromtol moet je eerst opwinden en draait dan vanzelf een tijdje. Of je gebruikt een batterij, oftewel elektriciteit. Zo is het ook met klokken. Die bewegen ook, maar dat zie je nauwelijks. Klokken lopen niet vanzelf, maar hebben energie nodig. Tot eind 19e eeuw was er geen elektriciteit. Maar klokken bestaan al veel langer. Oude klokken lopen daarom niet met elektriciteit maar met een veer die langzaam afloopt en dagelijks moet worden opgewonden. Net als een bromtol, maar bij een klok duurt het lopen een dag, niet even. Voor het opwinden van de veer in een klok bestaan verschillende methoden: * Met een sleutel die achterin de klok moet worden gestoken. Door aan de sleutel te draaien wordt de veer in de klok opgewonden. Je moet dan natuurlijk niet die sleutel kwijtraken, want dan kan de klok niet meer worden opgewonden! * Een oud horloge heeft een draaiwieltje aan de zijkant die dagelijks moet worden opgewonden. Dat is hetzelfde wieltje als waarmee je een horloge kunt gelijkzetten, alleen hoef je die dan niet uit te trekken. * Grotere klokken hebben klokkenkoorden met aan het eind een zwaar voorwerp, het gewicht, die dagelijks omhoog moeten worden getrokken. Door de zwaarte van het gewicht wordt zo'n koord langzaam naar beneden getrokken. Dat zet de veer in werking waardoor de klok blijft lopen. Hedendaagse klokken lopen op elektriciteit, dan hebben ze een stekker naar een stopcontact of een batterij waardoor de wijzers steeds verder lopen. == Het raderwerk binnenin == Maar hoe loopt een klok dan? Wat zorgt ervoor dat de wijzers precies goed lopen? Daarvoor moeten we naar de binnenkant van de klok. In een analoge klok die niet op elektriciteit loopt, zit een complex raderwerk. Met veel radertjes die allemaal in elkaar grijpen. Al die radertjes samen zorgen ervoor dat elk radertje op tijd vooruit gaat, de één wat sneller dan de andere. Enkele radertjes zijn verbonden met de wijzers van de klok. Zij zorgen ervoor dat de wijzers van de klok op tijd een stapje verder gaan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de grote wijzer, die de minuten aanwijst. En die gaat weer sneller dan de kleine wijzer, die de uren aangeeft. Er is bijvoorbeeld een radertje met 60 tanden. Elke seconde wordt die een stapje verder geholpen door een ander radertje, net zolang als die 60 tandjes zijn afgewerkt. Dan gaat automatisch de grote wijzer een minuut verder. En schuift tegelijkertijd het radertje voor de kleine wijzer (die de uren aangeeft) een stapje op. En dan gaat ook het proces voor de grote wijzer weer opnieuw beginnen. Een veer die is opgewonden zorgt ervoor dat één radertje verder gaat. En die zorgt er weer voor dat een of meer andere radertjes verder gaan. En zo verder. Elk radertje heeft zijn eigen taak en geeft weer een ander radertje of wijzer een zetje. De opgewonden veer loopt langzaam af, totdat die aan zijn eind is. Dan staat de klok stil. Daarom moet iemand die veer weer op tijd opwinden. === Binnenin een klok === <gallery widths=180 heights=180> Prim clockwork.jpg|thumb|Raderwerk horloge Maquinaria de un Ansonia C-1904.jpg|Raderwerk wandklok Mechanical egg timer internals.jpg|Raderwerk eierwekker </gallery> Zoals je ziet is elk raderwerk weer anders. Elke klok heeft zijn eigen soort raderwerk. {{Juniorsub}} dta1gvj1ra57vrz7d5a1of9nday5rrj 430467 430463 2026-10-04T08:01:53Z JopkeB 18060 /* Binnenin een klok */ Foto toegevoegd 430467 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Zaanse klok, BK-KOG-1412-1.jpg|thumb|100px|Klok met klokkenkoorden]] {{Wikijunior Klokkijken}} == Energie == Klokken hebben op de een of andere manier energie nodig om hun werk te kunnen doen. Net als speeldgoed dat kan bewegen energie nodig heeft. Een speelgoedtreintje kun je met de hand trekken of duwen. Dan lever je zelf de energie. Een bromtol moet je eerst opwinden en draait dan vanzelf een tijdje. Of je gebruikt een batterij, oftewel elektriciteit. Zo is het ook met klokken. Die bewegen ook, maar dat zie je nauwelijks. Klokken lopen niet vanzelf, maar hebben energie nodig. Tot eind 19e eeuw was er geen elektriciteit. Maar klokken bestaan al veel langer. Oude klokken lopen daarom niet met elektriciteit maar met een veer die langzaam afloopt en dagelijks moet worden opgewonden. Net als een bromtol, maar bij een klok duurt het lopen een dag, niet even. Voor het opwinden van de veer in een klok bestaan verschillende methoden: * Met een sleutel die achterin de klok moet worden gestoken. Door aan de sleutel te draaien wordt de veer in de klok opgewonden. Je moet dan natuurlijk niet die sleutel kwijtraken, want dan kan de klok niet meer worden opgewonden! * Een oud horloge heeft een draaiwieltje aan de zijkant die dagelijks moet worden opgewonden. Dat is hetzelfde wieltje als waarmee je een horloge kunt gelijkzetten, alleen hoef je die dan niet uit te trekken. * Grotere klokken hebben klokkenkoorden met aan het eind een zwaar voorwerp, het gewicht, die dagelijks omhoog moeten worden getrokken. Door de zwaarte van het gewicht wordt zo'n koord langzaam naar beneden getrokken. Dat zet de veer in werking waardoor de klok blijft lopen. Hedendaagse klokken lopen op elektriciteit, dan hebben ze een stekker naar een stopcontact of een batterij waardoor de wijzers steeds verder lopen. == Het raderwerk binnenin == Maar hoe loopt een klok dan? Wat zorgt ervoor dat de wijzers precies goed lopen? Daarvoor moeten we naar de binnenkant van de klok. In een analoge klok die niet op elektriciteit loopt, zit een complex raderwerk. Met veel radertjes die allemaal in elkaar grijpen. Al die radertjes samen zorgen ervoor dat elk radertje op tijd vooruit gaat, de één wat sneller dan de andere. Enkele radertjes zijn verbonden met de wijzers van de klok. Zij zorgen ervoor dat de wijzers van de klok op tijd een stapje verder gaan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de grote wijzer, die de minuten aanwijst. En die gaat weer sneller dan de kleine wijzer, die de uren aangeeft. Er is bijvoorbeeld een radertje met 60 tanden. Elke seconde wordt die een stapje verder geholpen door een ander radertje, net zolang als die 60 tandjes zijn afgewerkt. Dan gaat automatisch de grote wijzer een minuut verder. En schuift tegelijkertijd het radertje voor de kleine wijzer (die de uren aangeeft) een stapje op. En dan gaat ook het proces voor de grote wijzer weer opnieuw beginnen. Een veer die is opgewonden zorgt ervoor dat één radertje verder gaat. En die zorgt er weer voor dat een of meer andere radertjes verder gaan. En zo verder. Elk radertje heeft zijn eigen taak en geeft weer een ander radertje of wijzer een zetje. De opgewonden veer loopt langzaam af, totdat die aan zijn eind is. Dan staat de klok stil. Daarom moet iemand die veer weer op tijd opwinden. === Binnenin een klok === <gallery widths=180 heights=180> Prim clockwork.jpg|thumb|Raderwerk horloge Maquinaria de un Ansonia C-1904.jpg|Raderwerk wandklok Mechanical egg timer internals.jpg|Raderwerk eierwekker Anglage-main-au-touret.jpg|Hoe radertjes in elkaar grijpen </gallery> Zoals je ziet is elk raderwerk weer anders. Elke klok heeft zijn eigen soort raderwerk. {{Juniorsub}} kkmc8hs2azwy6dtzjmrbxoc2j8qk3jw 430474 430467 2026-10-04T11:12:48Z JopkeB 18060 Aanvullingen en correcties 430474 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Zaanse klok, BK-KOG-1412-1.jpg|thumb|100px|Klok met klokkenkoorden]] {{Wikijunior Klokkijken}} [[File:Vintage Campbell Soup Wristwatch (Boy) (8023312622).jpg|thumb|120px|Polshorloge met draaiknop]] Je kunt nu klokkijken. Maar hoe werken klokken eigenlijk? Hoe komt het dat de wijzers precies op tijd verspringen en de juiste tijd aangeven? Wat is daarvoor nodig? In ieder geval twee dingen: energie en een raderwerk. == Energie == Klokken hebben op de een of andere manier energie nodig om hun werk te kunnen doen. Net als speelgoed dat kan bewegen energie nodig heeft. Een speelgoedtreintje kun je met de hand trekken of duwen. Dan lever je zelf de energie. Een bromtol moet je eerst opwinden en draait dan vanzelf een tijdje. Of je gebruikt een batterij, oftewel elektriciteit. Zo is het ook met klokken. Die bewegen ook, maar dat zie je nauwelijks. Klokken lopen niet vanzelf, ook zij hebben energie nodig. Tot eind 19e eeuw was er geen elektriciteit. Maar klokken bestaan al veel langer. Oude klokken lopen daarom niet met elektriciteit maar met een veer die langzaam afloopt en dagelijks moet worden opgewonden. Net als een bromtol, maar bij een klok duurt het lopen een dag, niet even. Voor het opwinden van de veer in een klok bestaan verschillende methoden: * Met een sleutel die achterin de klok moet worden gestoken. Door aan de sleutel te draaien wordt de veer in de klok opgewonden. Je moet dan natuurlijk niet die sleutel kwijtraken, want dan kan de klok niet meer worden opgewonden! * Een oud horloge heeft een draaiwieltje aan de zijkant die dagelijks moet worden opgewonden. Dat is hetzelfde wieltje als waarmee je een horloge kunt gelijkzetten. Bij het gelijkzetten moet het wieltje eerst worden uitgetrokken, bij het opwinden hoeft dat niet. * Grotere klokken hebben klokkenkoorden met aan het eind een zwaar voorwerp, het gewicht. Die koorden moeten dagelijks omhoog getrokken worden, zodat de gewichten bovenin hangen. Door de zwaarte van het gewicht wordt een koord langzaam naar beneden getrokken. Dat zet de veer in werking waardoor de klok blijft lopen. Als de gewichten helemaal onderaan zijn, staat de klok stil. De gewichten moeten daarom steeds op tijd omhoog worden getrokken. Hedendaagse klokken lopen op elektriciteit, dan hebben ze een stekker naar een stopcontact of een batterij waardoor de wijzers steeds verder lopen. Klokken die met elektriciteit werken, hoeven niet opgewonden te worden. Als ze op batterijen lopen, moeten die wel op tijd worden vervangen. == Het raderwerk binnenin == Maar hoe loopt een klok dan? Wat zorgt ervoor dat de wijzers precies goed lopen? Daarvoor moeten we naar de binnenkant van de klok. In een analoge klok die niet op elektriciteit loopt, zit een complex raderwerk. Met veel radertjes die allemaal in elkaar grijpen. Al die radertjes samen zorgen ervoor dat elk radertje op tijd vooruit gaat, de één wat sneller dan de andere. Enkele radertjes zijn verbonden met de wijzers van de klok. Zij zorgen ervoor dat de wijzers van de klok op tijd een stapje verder gaan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de grote wijzer, die de minuten aanwijst. En die gaat weer sneller dan de kleine wijzer, die de uren aangeeft. Een veer die is opgewonden zorgt ervoor dat één radertje verder gaat. En dat radertje zorgt er weer voor dat een of meer andere radertjes verder gaan. En zo verder. Elk radertje heeft zijn eigen taak en geeft weer een ander radertje of wijzer een zetje. De opgewonden veer loopt langzaam af, totdat die aan zijn eind is. Dan staat de klok stil. Daarom moet iemand die veer weer op tijd opwinden. Voor de secondewijzer is er bijvoorbeeld een radertje met 60 tandjes. Elke seconde wordt die een stapje verder geholpen door een ander radertje, totdat die 60 tandjes allemaal zijn afgewerkt. Dan gaat automatisch de grote wijzer een minuut verder. En schuift tegelijkertijd het radertje voor de kleine wijzer (die de uren aangeeft) een klein stapje op. En dan gaat ook het proces voor de grote wijzer weer opnieuw beginnen. === Binnenin een klok === <gallery widths=180 heights=180> Prim clockwork.jpg|thumb|Raderwerk horloge Maquinaria de un Ansonia C-1904.jpg|Raderwerk wandklok Mechanical egg timer internals.jpg|Raderwerk eierwekker Anglage-main-au-touret.jpg|Hoe radertjes in elkaar grijpen </gallery> Zoals je ziet is elk raderwerk weer anders. Elke klok heeft zijn eigen soort raderwerk. {{Juniorsub}} qaxtsx0vlh9mj0ce2umzs99jfndyyob 430480 430474 2026-10-04T11:39:21Z JopkeB 18060 /* Energie */ 430480 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Zaanse klok, BK-KOG-1412-1.jpg|thumb|100px|Klok met klokkenkoorden]] {{Wikijunior Klokkijken}} [[File:Vintage Campbell Soup Wristwatch (Boy) (8023312622).jpg|thumb|120px|Polshorloge met draaiknop]] Je kunt nu klokkijken. Maar hoe werken klokken eigenlijk? Hoe komt het dat de wijzers precies op tijd verspringen en de juiste tijd aangeven? Wat is daarvoor nodig? In ieder geval twee dingen: energie en een raderwerk. == Energie == Klokken hebben op de een of andere manier energie nodig om hun werk te kunnen doen. Net als speelgoed dat kan bewegen energie nodig heeft. Een speelgoedtreintje kun je met de hand trekken of duwen. Dan lever je zelf de energie. Een bromtol moet je eerst opwinden en draait dan vanzelf een tijdje. Of je gebruikt een batterij, oftewel elektriciteit. Zo is het ook met klokken. Die bewegen ook, maar dat zie je nauwelijks. Klokken lopen niet vanzelf, ook zij hebben energie nodig. Tot eind 19e eeuw was er geen elektriciteit. Maar klokken bestaan al veel langer. Oude klokken lopen daarom niet met elektriciteit maar met een veer die langzaam afloopt en dagelijks moet worden opgewonden. Net als een bromtol, maar bij een klok duurt het lopen een dag, niet even. Voor het opwinden van de veer in een klok bestaan verschillende methoden: * Met een sleutel die achterin de klok moet worden gestoken. Door aan de sleutel te draaien wordt de veer in de klok opgewonden. Je moet dan natuurlijk niet die sleutel kwijtraken, want dan kan de klok niet meer worden opgewonden! * Een oud horloge heeft een draaiwieltje aan de zijkant dat dagelijks moet worden opgewonden. Dat is hetzelfde wieltje als waarmee je een horloge kunt gelijkzetten. Bij het gelijkzetten moet het wieltje eerst worden uitgetrokken, bij het opwinden hoeft dat niet. * Grotere klokken hebben klokkenkoorden met aan het eind een zwaar voorwerp, het gewicht. Die koorden moeten dagelijks omhoog getrokken worden, zodat de gewichten bovenin hangen. Door de zwaarte van het gewicht wordt een koord langzaam naar beneden getrokken. Dat zet de veer in werking waardoor de klok blijft lopen. Als de gewichten helemaal onderaan zijn, staat de klok stil. De gewichten moeten daarom steeds op tijd omhoog worden getrokken. Hedendaagse klokken lopen op elektriciteit, dan hebben ze een stekker naar een stopcontact of een batterij waardoor de wijzers steeds verder lopen. Klokken die met elektriciteit werken, hoeven niet opgewonden te worden. Als ze op batterijen lopen, moeten die wel op tijd worden vervangen. == Het raderwerk binnenin == Maar hoe loopt een klok dan? Wat zorgt ervoor dat de wijzers precies goed lopen? Daarvoor moeten we naar de binnenkant van de klok. In een analoge klok die niet op elektriciteit loopt, zit een complex raderwerk. Met veel radertjes die allemaal in elkaar grijpen. Al die radertjes samen zorgen ervoor dat elk radertje op tijd vooruit gaat, de één wat sneller dan de andere. Enkele radertjes zijn verbonden met de wijzers van de klok. Zij zorgen ervoor dat de wijzers van de klok op tijd een stapje verder gaan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de grote wijzer, die de minuten aanwijst. En die gaat weer sneller dan de kleine wijzer, die de uren aangeeft. Een veer die is opgewonden zorgt ervoor dat één radertje verder gaat. En dat radertje zorgt er weer voor dat een of meer andere radertjes verder gaan. En zo verder. Elk radertje heeft zijn eigen taak en geeft weer een ander radertje of wijzer een zetje. De opgewonden veer loopt langzaam af, totdat die aan zijn eind is. Dan staat de klok stil. Daarom moet iemand die veer weer op tijd opwinden. Voor de secondewijzer is er bijvoorbeeld een radertje met 60 tandjes. Elke seconde wordt die een stapje verder geholpen door een ander radertje, totdat die 60 tandjes allemaal zijn afgewerkt. Dan gaat automatisch de grote wijzer een minuut verder. En schuift tegelijkertijd het radertje voor de kleine wijzer (die de uren aangeeft) een klein stapje op. En dan gaat ook het proces voor de grote wijzer weer opnieuw beginnen. === Binnenin een klok === <gallery widths=180 heights=180> Prim clockwork.jpg|thumb|Raderwerk horloge Maquinaria de un Ansonia C-1904.jpg|Raderwerk wandklok Mechanical egg timer internals.jpg|Raderwerk eierwekker Anglage-main-au-touret.jpg|Hoe radertjes in elkaar grijpen </gallery> Zoals je ziet is elk raderwerk weer anders. Elke klok heeft zijn eigen soort raderwerk. {{Juniorsub}} t0zuxflv1weuukvsbb1vb6nike3v7xf 104 46819 430470 430458 2026-10-04T08:50:56Z JopkeB 18060 Correcties, aanvullingen, lay-out 430470 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|thumb|270px|Analoge klok met wijzers en gewone cijfers]] '''Analoge klokken''' worden ook wel "gewone" klokken genoemd. Ze bestaan al heel lang, al vele eeuwen. Tot de komst van de computer was dit het enige soort klok dat mensen kenden. Analoge klokken worden nog steeds veel gebruikt. Ze hangen bijvoorbeeld op treinstations en aan kerktorens. En misschien staat er wel één bij jou thuis of bij je opa en oma in de woonkamer. Ze bestaan ook als horloges. (Zie fotogalerij hieronder.) == Hoe ziet een analoge klok eruit? == Analoge klokken hebben een wijzerplaat met twee wijzers. * De '''wijzerplaat''' is meestal rond. Er staan in de rondte 12 cijfers op. Gelukkig vaak de cijfers 1 tot en met 12 zoals wij die kennen, die we {{Wp|Arabisch-Indische cijfers|Arabische cijfers}} noemen. Soms heeft een klok zelfs twee rijen cijfers, niet alleen 1-12, maar ook 13-24. Andere klokken hebben {{Wp|Romeinse cijfers}}, met de hoofdletters I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI en XII in plaats van de arabische cijfers. Op veel andere klokken staan helemaal geen cijfers, alleen maar streepjes of puntjes. Voorlopig gaan we in dit Wikiboek uit van de gewone cijfers, dat leert het gemakkelijkst. * De '''wijzers''' zijn in ieder geval een kleine en een grote wijzer, soms ook nog een derde, dunnere wijzer. ** De kleine wijzer geeft de uren aan. Die gaat heel langzaam: in een uur komt hij maar één cijfer verder. ** De grote wijzer geeft de minuten aan. Die gaat iets sneller: in een uur gaat hij helemaal rond. ** Als er een derde wijzer is, geeft die de seconden aan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de andere twee, die gaat zelfs in een minuut helemaal rond. {{Wikijunior Klokkijken}} <gallery widths=180 heights=180> Oviedo - Estación de Adif 2.jpg|Stationsklok met Arabische cijfers Klara Norra klocka detalj.jpg|Klok met dubbele rij cijfers Dietikon - Reformierte Kirche IMG 6135 ShiftN.jpg|Kerkklok met Romeinse cijfers Animated clock.svg|Stationsklok met streepjes en rode secondewijzer ARSA a carica manuale con cassa a cuscino e quadrante degradé, anni '70 circa.jpg|Polshorloge met secondewijzer (de dunste) Pocket watch with chain.jpg|Zakhorloge </gallery> === Klokkijken op analoge klokken === En nu maar klokkijken! Hieronder staat een overzicht met verschillende tijdstippen, gerekend vanaf 1 uur. Met daaronder de namen van die tijdstippen. * De '''kleine wijzer''' is blauw. Die geeft het uur aan. We beginnen bij 1 uur. In de loop van het uur verschuift hij telkens een klein beetje, en aan het eind van het uur staat hij op 2. * De '''grote wijzer''' is rood. Die geeft de minuten aan. ** Op het hele uur staat hij helemaal bovenaan, op de 12. Elke 5 minuten springt hij naar het volgende getal. ** Na een kwartier (15 minuten) staat hij op de 3. Dan heeft hij een kwart van het uur afgelegd. Vandaar dat we dat "kwart over 1" noemen. ** Na een half uur (30 minuten) staat hij helemaal onderaan, op de 6. De kleine wijzer staat nu halfverwege de 1 en de 2. Dan is het een half (uur) na 1 en een half (uur) voor 2. We noemen dat "half 2", halfverwege 2 uur. ** Nog weer een kwartier later staat hij op de 9. Dan is het drie kwartier na 1 (uur) en een kwart (uur) voor 2. We noemen dat "kwart voor 2". ** En een kwartier later staat de grote wijzer weer bovenaan en geeft de kleine wijzer aan dat het een uur later is geworden: het is dan 2 uur. <gallery widths=140 heights=140> Reloj H 01 00.svg|1 uur Reloj H 01 05.svg|5 over 1 Reloj H 01 10.svg|10 over 1 Reloj H 01 15.svg|Kwart over 1 Reloj H 01 20.svg|10 voor half 2 Reloj H 01 25.svg|5 voor half 2 Reloj H 01 30.svg|half 2 Reloj H 01 35.svg|5 over half 2 Reloj H 01 40.svg|10 over half 2 Reloj H 01 45.svg|Kwart voor 2 Reloj H 01 50.svg|10 voor 2 Reloj H 01 55.svg|5 voor 2 Reloj H 02 00.svg|2 uur </gallery> '''Opdrachten'''<br> # Leer de namen van de tijdstippen uit je hoofd, net zo lang totdat je de tekst onder een klok niet meer nodig hebt. Je kunt dat doen door een blaadje over de tekst te leggen. # Als dat is gelukt: Wijs kris-kras een klok aan en zeg direct het tijdstip, zonder dat je naar de tekst kijkt. Controleer dan of je het goed had. '''Tip''' voor ouders en andere opvoeders: schaf een leerklok met cijfers aan, en met wijzers die een kind zelf gemakkelijk kan verplaatsen. Of gebruik de [https://basisonderwijs.online/klokkijken Klokkijktool] van [https://basisonderwijs.online Basisonderwijs online]. Probeer een kind al spelend vertrouwd te maken met de tijdstippen. Vraag bijvoorbeeld hoe laat school begint, hoe lang het duurt om naar school te lopen, hoe laat we eten, etc. === Oefeningen === Daarna is het tijd voor de volgende stap: een willekeurig tijdstip aanwijzen, door de dag heen, en dan zeggen hoe laat het is. Tips: # Kijk altijd eerst waar de kleine wijzer staat en pas daarna waar de grote wijzer staat. # Als de kleine wijzer bij een ander uur staat, heten de tijdstippen hetzelfde, alleen wordt "1" dan vervangen door het uur dat dan geldt. Hoe laat is op deze klokken? Schrijf ze op en controleer daarna of je antwoorden goed zijn (hoe? maak je daar niet druk over, dat zie je vanzelf). <gallery widths=140 heights=140> Reloj H 02 05.svg|(1) Reloj H 03 10.svg|(2) Reloj H 05 15.svg|(3) Reloj H 05 50.svg|(4) Pocket watch with chain.jpg|(5) </gallery> En nu wat moeilijker, zonder cijfers maar met streepjes of Latijnse cijfers: <gallery widths=140 heights=140> Animierte DB Uhr.svg|(6) Animated clock.svg|(7) Bruno Söhnle Rondo 02.JPG|(8) Dworzec autobusowy Kielce (093) Travelarz.JPG|(9) WK15 Kuźnica (6) Travelarz.jpg|(10) -2021-07-31 The clock, St Botolph's Church, Trunch, Norfolk.JPG|(11) St. Mary's Church, Neasden Lane, NW10 - clock and sundial - geograph.org.uk - 2822701.jpg|(12) Aisch Kirche Uhr Luftaufnahme-20210704-RM-155607.jpg|(13) Sergines-FR-89-église-27.jpg|(14) Trento-Vela-Santi Cosma e Damiano-church tower-detail of clock.jpg|(15) </gallery> <span style="font-size: small;">De antwoorden staan op de [[Overleg Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Overlegpagina]]</span><br> Had je alle antwoorden goed? * Nee: doe de oefening nog een keer helemaal opnieuw zonder te spieken bij de antwoorden. * Ja: Gefeliciteerd! Je bent geslaagd en kan nu klokkijken! Blijf wel veel oefenen. Kijk bijvoorbeeld vaak bij jullie thuis op de klok, op een kerkklok, op een klok in een winkel, op school of welke klok je ook maar ziet, en zeg steeds hoe laat het is. Als er een volwassene in de buurt is: vraag dan of het klopt. == 12 cijfers op een klok en 24 in een dag? == Een gewone klok heeft maar 12 cijfers voor de uren, terwijl er 24 uren in een dag gaan. Dat is opgelost door na 12 uur weer opnieuw te beginnen met 1 uur. Als je afspraken maakt is het daarom handig om aan te duiden om welk uur gaat. Bijvoorbeeld: * 7 uur ’s morgens voor een vroege boswandeling en dan proberen wild te spotten, zoals herten en reeën. * 7 uur ’s avonds voor een sleepover party (logeerpartijtje) of een pyamafeestje. In plaats van "’s morgens" wordt ook wel "voormiddag" (vóór de middag) gebruikt, afgekort tot vm.<br> In plaats van "’s middags" en "’s avonds" wordt ook wel "namiddag" (na 12 uur), afgekort tot nm. Volgende hoofdstuk: [[Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Digitale klokken]] {{juniorsub}} nth0plnx7uxoh9isn7bzlep53u0apbt 430472 430470 2026-10-04T10:15:03Z JopkeB 18060 Aanvulling 430472 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|thumb|270px|Analoge klok met wijzers en gewone cijfers]] '''Analoge klokken''' worden ook wel "gewone" klokken genoemd. Ze bestaan al heel lang, al vele eeuwen. Tot de komst van de computer was dit het enige soort klok dat mensen kenden. Analoge klokken worden nog steeds veel gebruikt. Ze hangen bijvoorbeeld op treinstations en aan kerktorens. En misschien staat er wel één bij jou thuis of bij je opa en oma in de woonkamer. Ze bestaan ook als horloges. (Zie fotogalerij hieronder.) == Hoe ziet een analoge klok eruit? == Analoge klokken hebben een wijzerplaat met twee wijzers. * De '''wijzerplaat''' is meestal rond. Er staan in de rondte 12 cijfers op. Gelukkig vaak de cijfers 1 tot en met 12 zoals wij die kennen, die we {{Wp|Arabisch-Indische cijfers|Arabische cijfers}} noemen. Soms heeft een klok zelfs twee rijen cijfers, niet alleen 1-12, maar ook 13-24. Andere klokken hebben {{Wp|Romeinse cijfers}}, met de hoofdletters I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI en XII in plaats van de arabische cijfers. Op veel andere klokken staan helemaal geen cijfers, alleen maar streepjes of puntjes. Voorlopig gaan we in dit Wikiboek uit van de gewone cijfers, dat leert het gemakkelijkst. * De '''wijzers''' zijn in ieder geval een kleine en een grote wijzer, soms ook nog een derde, dunnere wijzer. ** De kleine wijzer geeft de uren aan. Die gaat heel langzaam: in een uur komt hij maar één cijfer verder. ** De grote wijzer geeft de minuten aan. Die gaat iets sneller: in een uur gaat hij helemaal rond. ** Als er een derde wijzer is, geeft die de seconden aan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de andere twee, die gaat zelfs in een minuut helemaal rond. {{Wikijunior Klokkijken}} <gallery widths=180 heights=180> Oviedo - Estación de Adif 2.jpg|Stationsklok met Arabische cijfers Klara Norra klocka detalj.jpg|Klok met dubbele rij cijfers Dietikon - Reformierte Kirche IMG 6135 ShiftN.jpg|Kerkklok met Romeinse cijfers Animated clock.svg|Stationsklok met streepjes en rode secondewijzer ARSA a carica manuale con cassa a cuscino e quadrante degradé, anni '70 circa.jpg|Polshorloge met secondewijzer (de dunste) Pocket watch with chain.jpg|Zakhorloge </gallery> === Klokkijken op analoge klokken === En nu maar klokkijken! Hieronder staat een overzicht met verschillende tijdstippen, gerekend vanaf 1 uur. Met daaronder de namen van die tijdstippen. * De '''kleine wijzer''' is blauw. Die geeft het uur aan. We beginnen bij 1 uur. In de loop van het uur verschuift hij telkens een klein beetje, en aan het eind van het uur staat hij op 2. * De '''grote wijzer''' is rood. Die geeft de minuten aan. ** Op het hele uur staat hij helemaal bovenaan, op de 12. Elke 5 minuten springt hij naar het volgende getal. ** Na een kwartier (15 minuten) staat hij op de 3. Dan heeft hij een kwart van het uur afgelegd. Vandaar dat we dat "kwart over 1" noemen. ** Na een half uur (30 minuten) staat hij helemaal onderaan, op de 6. De kleine wijzer staat nu halfverwege de 1 en de 2. Dan is het een half (uur) na 1 en een half (uur) voor 2. We noemen dat "half 2", halfverwege 2 uur. ** Nog weer een kwartier later staat hij op de 9. Dan is het drie kwartier na 1 (uur) en een kwart (uur) voor 2. We noemen dat "kwart voor 2". ** En een kwartier later staat de grote wijzer weer bovenaan en geeft de kleine wijzer aan dat het een uur later is geworden: het is dan 2 uur. <gallery widths=140 heights=140> Reloj H 01 00.svg|1 uur Reloj H 01 05.svg|5 over 1 Reloj H 01 10.svg|10 over 1 Reloj H 01 15.svg|Kwart over 1 Reloj H 01 20.svg|10 voor half 2 Reloj H 01 25.svg|5 voor half 2 Reloj H 01 30.svg|half 2 Reloj H 01 35.svg|5 over half 2 Reloj H 01 40.svg|10 over half 2 Reloj H 01 45.svg|Kwart voor 2 Reloj H 01 50.svg|10 voor 2 Reloj H 01 55.svg|5 voor 2 Reloj H 02 00.svg|2 uur </gallery> '''Opdrachten'''<br> # Leer de namen van de tijdstippen uit je hoofd, net zo lang totdat je de tekst onder een klok niet meer nodig hebt. Je kunt dat doen door een blaadje over de tekst te leggen. # Als dat is gelukt: Wijs kris-kras een klok aan en zeg direct het tijdstip, zonder dat je naar de tekst kijkt. Controleer dan of je het goed had. '''Tip''' voor ouders en andere opvoeders: schaf een leerklok met cijfers aan, en met wijzers die een kind zelf gemakkelijk kan verplaatsen. Of gebruik de [https://basisonderwijs.online/klokkijken Klokkijktool] van [https://basisonderwijs.online Basisonderwijs online]. Probeer een kind al spelend vertrouwd te maken met de tijdstippen. Vraag bijvoorbeeld hoe laat school begint, hoe lang het duurt om naar school te lopen, hoe laat we eten, etc. === Oefeningen === Daarna is het tijd voor de volgende stap: een willekeurig tijdstip aanwijzen, door de dag heen, en dan zeggen hoe laat het is. Tips: # Kijk altijd eerst waar de kleine wijzer staat en pas daarna waar de grote wijzer staat. # Als de kleine wijzer bij een ander uur staat, heten de tijdstippen hetzelfde, alleen wordt "1" dan vervangen door het uur dat dan geldt. Hoe laat is op deze klokken? Schrijf ze op en controleer daarna of je antwoorden goed zijn (hoe? maak je daar niet druk over, dat zie je vanzelf). <gallery widths=140 heights=140> Reloj H 02 05.svg|(1) Reloj H 03 10.svg|(2) Reloj H 05 15.svg|(3) Reloj H 05 50.svg|(4) Pocket watch with chain.jpg|(5) </gallery> En nu wat moeilijker, zonder cijfers maar met streepjes of Latijnse cijfers: <gallery widths=140 heights=140> Animierte DB Uhr.svg|(6) Animated clock.svg|(7) Bruno Söhnle Rondo 02.JPG|(8) Dworzec autobusowy Kielce (093) Travelarz.JPG|(9) WK15 Kuźnica (6) Travelarz.jpg|(10) -2021-07-31 The clock, St Botolph's Church, Trunch, Norfolk.JPG|(11) St. Mary's Church, Neasden Lane, NW10 - clock and sundial - geograph.org.uk - 2822701.jpg|(12) Aisch Kirche Uhr Luftaufnahme-20210704-RM-155607.jpg|(13) Sergines-FR-89-église-27.jpg|(14) Trento-Vela-Santi Cosma e Damiano-church tower-detail of clock.jpg|(15) </gallery> <span style="font-size: small;">De antwoorden staan op de [[Overleg Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Overlegpagina]]</span><br> Had je alle antwoorden goed? * Nee: doe de oefening nog een keer helemaal opnieuw zonder te spieken bij de antwoorden. * Ja: Gefeliciteerd! Je bent geslaagd en kan nu klokkijken! Blijf wel veel oefenen. Kijk bijvoorbeeld vaak bij jullie thuis op de klok, op een kerkklok, op een klok in een winkel, op school of welke klok je ook maar ziet, en zeg steeds hoe laat het is. Als er een volwassene in de buurt is: vraag dan of het klopt. Net zo lang totdat je niet meer hoeft na te denken, maar in één oogopslag ziet hoe laat het is. Begin pas daarna aan het volgende hoofdstuk, over digitale klokken. == 12 cijfers op een klok en 24 in een dag? == Een gewone klok heeft maar 12 cijfers voor de uren, terwijl er 24 uren in een dag gaan. Dat is opgelost door na 12 uur weer opnieuw te beginnen met 1 uur. Als je afspraken maakt is het daarom handig om aan te duiden om welk uur gaat. Bijvoorbeeld: * 7 uur ’s morgens voor een vroege boswandeling en dan proberen wild te spotten, zoals herten en reeën. * 7 uur ’s avonds voor een sleepover party (logeerpartijtje) of een pyamafeestje. In plaats van "’s morgens" wordt ook wel "voormiddag" (vóór de middag) gebruikt, afgekort tot vm.<br> In plaats van "’s middags" en "’s avonds" wordt ook wel "namiddag" (na 12 uur), afgekort tot nm. Volgende hoofdstuk: [[Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Digitale klokken]] {{juniorsub}} ofbtkaemj1wweykmcjx6tyli49xzcq6 430479 430472 2026-10-04T11:35:50Z JopkeB 18060 430479 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|thumb|270px|Analoge klok met wijzers en gewone cijfers]] '''Analoge klokken''' worden ook wel "gewone" klokken genoemd. Ze bestaan al heel lang, al vele eeuwen. Tot de komst van de computer was dit het enige soort klok dat mensen kenden. Analoge klokken worden nog steeds veel gebruikt. Ze hangen bijvoorbeeld op treinstations en aan kerktorens. En misschien staat er wel één bij jou thuis of bij je opa en oma in de woonkamer. Ze bestaan ook als horloges. (Zie fotogalerij hieronder.) == Hoe ziet een analoge klok eruit? == Analoge klokken hebben een wijzerplaat met twee wijzers. * De '''wijzerplaat''' is meestal rond. Er staan in de rondte 12 cijfers op. Gelukkig vaak de cijfers 1 tot en met 12 zoals wij die kennen, die we {{Wp|Arabisch-Indische cijfers|Arabische cijfers}} noemen. Soms heeft een klok zelfs twee rijen cijfers, niet alleen 1-12, maar ook 13-24. Andere klokken hebben {{Wp|Romeinse cijfers}}, met de hoofdletters I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI en XII in plaats van de arabische cijfers. Op veel andere klokken staan helemaal geen cijfers, alleen maar streepjes of puntjes. Voorlopig gaan we in dit Wikiboek uit van de gewone cijfers, dat leert het gemakkelijkst. * De '''wijzers''' zijn in ieder geval een kleine en een grote wijzer, soms ook nog een derde, dunnere wijzer. ** De kleine wijzer geeft de uren aan. Die gaat heel langzaam: in een uur komt hij maar één cijfer verder. ** De grote wijzer geeft de minuten aan. Die gaat iets sneller: in een uur gaat hij helemaal rond. ** Als er een derde wijzer is, geeft die de seconden aan. De secondewijzer gaat veel sneller dan de andere twee, die gaat zelfs in een minuut helemaal rond. {{Wikijunior Klokkijken}} <gallery widths=180 heights=180> Oviedo - Estación de Adif 2.jpg|Stationsklok met Arabische cijfers Klara Norra klocka detalj.jpg|Klok met dubbele rij cijfers Dietikon - Reformierte Kirche IMG 6135 ShiftN.jpg|Kerkklok met Romeinse cijfers Animated clock.svg|Stationsklok met streepjes en rode secondewijzer ARSA a carica manuale con cassa a cuscino e quadrante degradé, anni '70 circa.jpg|Polshorloge met secondewijzer (de dunste) Pocket watch with chain.jpg|Zakhorloge </gallery> === Klokkijken op analoge klokken === En nu maar klokkijken! Hieronder staat een overzicht met verschillende tijdstippen, gerekend vanaf 1 uur. Met daaronder de namen van die tijdstippen. * De '''kleine wijzer''' is blauw. Die geeft het uur aan. We beginnen bij 1 uur. In de loop van het uur verschuift hij telkens een klein beetje, en aan het eind van het uur staat hij op 2. * De '''grote wijzer''' is rood. Die geeft de minuten aan. ** Op het hele uur staat hij helemaal bovenaan, op de 12. Elke 5 minuten springt hij naar het volgende getal. ** Na een kwartier (15 minuten) staat hij op de 3. Dan heeft hij een kwart van het uur afgelegd. Vandaar dat we dat "kwart over 1" noemen. ** Na een half uur (30 minuten) staat hij helemaal onderaan, op de 6. De kleine wijzer staat nu halfverwege de 1 en de 2. Dan is het een half (uur) na 1 en een half (uur) voor 2. We noemen dat "half 2", halfverwege 2 uur. ** Nog weer een kwartier later staat hij op de 9. Dan is het drie kwartier na 1 (uur) en een kwart (uur) voor 2. We noemen dat "kwart voor 2". ** En een kwartier later staat de grote wijzer weer bovenaan en geeft de kleine wijzer aan dat het een uur later is geworden: het is dan 2 uur. <gallery widths=140 heights=140> Reloj H 01 00.svg|1 uur Reloj H 01 05.svg|5 over 1 Reloj H 01 10.svg|10 over 1 Reloj H 01 15.svg|Kwart over 1 Reloj H 01 20.svg|10 voor half 2 Reloj H 01 25.svg|5 voor half 2 Reloj H 01 30.svg|half 2 Reloj H 01 35.svg|5 over half 2 Reloj H 01 40.svg|10 over half 2 Reloj H 01 45.svg|Kwart voor 2 Reloj H 01 50.svg|10 voor 2 Reloj H 01 55.svg|5 voor 2 Reloj H 02 00.svg|2 uur </gallery> '''Opdrachten'''<br> # Leer de namen van de tijdstippen uit je hoofd, net zo lang totdat je de tekst onder een klok niet meer nodig hebt. Je kunt dat doen door een blaadje over de tekst te leggen. # Als dat is gelukt: Wijs kris-kras een klok aan en zeg direct het tijdstip, zonder dat je naar de tekst kijkt. Controleer dan of je het goed had. '''Tip''' voor ouders en andere opvoeders: schaf een leerklok met cijfers aan, en met wijzers die een kind zelf gemakkelijk kan verplaatsen. Of gebruik de [https://basisonderwijs.online/klokkijken Klokkijktool] van [https://basisonderwijs.online Basisonderwijs online]. Probeer een kind al spelend vertrouwd te maken met de tijdstippen. Vraag bijvoorbeeld hoe laat school begint, hoe lang het duurt om naar school te lopen, hoe laat we eten, etc. === Oefeningen === Daarna is het tijd voor de volgende stap: een willekeurig tijdstip aanwijzen, door de dag heen, en dan zeggen hoe laat het is. Tips: # Kijk altijd eerst waar de kleine wijzer staat en pas daarna waar de grote wijzer staat. # Als de kleine wijzer bij een ander uur staat, heten de tijdstippen hetzelfde, alleen wordt "1" dan vervangen door het uur dat dan geldt. Hoe laat is op deze klokken? Schrijf ze op en controleer daarna of je antwoorden goed zijn (hoe? maak je daar niet druk over, dat zie je vanzelf). <gallery widths=140 heights=140> Reloj H 02 05.svg|(1) Reloj H 03 10.svg|(2) Reloj H 05 15.svg|(3) Reloj H 05 50.svg|(4) Pocket watch with chain.jpg|(5) </gallery> En nu wat moeilijker, zonder cijfers maar met streepjes of Latijnse cijfers: <gallery widths=140 heights=140> Animierte DB Uhr.svg|(6) Animated clock.svg|(7) Bruno Söhnle Rondo 02.JPG|(8) Dworzec autobusowy Kielce (093) Travelarz.JPG|(9) WK15 Kuźnica (6) Travelarz.jpg|(10) -2021-07-31 The clock, St Botolph's Church, Trunch, Norfolk.JPG|(11) St. Mary's Church, Neasden Lane, NW10 - clock and sundial - geograph.org.uk - 2822701.jpg|(12) Aisch Kirche Uhr Luftaufnahme-20210704-RM-155607.jpg|(13) Sergines-FR-89-église-27.jpg|(14) Trento-Vela-Santi Cosma e Damiano-church tower-detail of clock.jpg|(15) </gallery> <span style="font-size: small;">De antwoorden staan op de [[Overleg Wikijunior:Klokkijken/Analoge klokken|Overlegpagina]]</span><br> Had je alle antwoorden goed? * Nee: doe de oefening nog een keer helemaal opnieuw zonder te spieken bij de antwoorden. * Ja: Gefeliciteerd! Je bent geslaagd en kan nu klokkijken! Blijf wel veel oefenen. Kijk bijvoorbeeld vaak bij jullie thuis op de klok, op een kerkklok, op een klok in een winkel, op school of welke klok je ook maar ziet, en zeg steeds hoe laat het is. Als er een volwassene in de buurt is: vraag dan of het klopt. Net zo lang totdat je niet meer hoeft na te denken, maar in één oogopslag ziet hoe laat het is. Begin pas daarna aan het volgende hoofdstuk, over digitale klokken. == 12 cijfers op een klok en 24 in een dag? == Een gewone klok heeft maar 12 cijfers voor de uren, terwijl er 24 uren in een dag gaan. Dat is opgelost door na 12 uur weer opnieuw te beginnen met 1 uur. Als je afspraken maakt is het daarom handig om aan te duiden om welk uur gaat. Bijvoorbeeld: * 7 uur ’s morgens voor een vroege boswandeling en dan proberen wild te spotten, zoals herten en reeën. * 7 uur ’s avonds voor een sleepover party (logeerpartijtje) of een pyamafeestje. In plaats van "’s morgens" wordt ook wel "voormiddag" (vóór de middag) gebruikt, afgekort tot vm.<br> In plaats van "’s middags" en "’s avonds" wordt ook wel "namiddag" (na 12 uur), afgekort tot nm. '''==>> Volgende hoofdstuk''': [[Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Digitale klokken]] {{juniorsub}} obmr359jtf9wykq1oaw70olehidqo3m 104 46823 430473 430455 2026-10-04T10:48:04Z JopkeB 18060 Correcties en aanvullingen 430473 wikitext text/x-wiki {{Wikijunior Klokkijken}} == Inleiding == Sinds het eind van de 19e eeuw werd het noodzakelijk om tijdstippen aan te duiden met een notatie die 24-uur beslaat, het 24-uurs stelsel. Eerst vooral in dienstregelingen voor treinen, maar na de komst van de computer is het bijna overal te zien. Na 12 uur 's middags wordt het in dat stelsel niet opnieuw 1 uur, maar 13 uur. Men telt gewoon door, tot 23:59, het einde van de dag. Daarna begint de nieuwe dag weer met 00:00. Zo'n schrijfwijze staat ook vaak vermeld bij openingstijden (de winkel is open van maandag tot en met vrijdag van 08:30 - 17:00) of begintijden (het feestje begint om 15:45). De schrijfwijze is dus veel korter. En dat gedoe met ‘s nachts, ’s morgens, ’s middags, ’s avonds, kwartieren en halve uren is ook niet meer nodig. Niet meer "kwart over 1", maar ''01:15'' of ''13:15'', afhankelijk van het dagdeel: 01:15 is 's nachts en 13:15 is 's middags. De officiële schrijfwijze is <code>uu:mm</code> (uu = uur, mm = minuut). Voorbeeld: 14:05 = 14 uur en 05 minuten, oftewel 5 minuten over 2 ‘s middags. Kwart voor 4 is 03:45 (’s nachts) of 15:45 (’s middags). Zo kan ook in computers heel kort en precies worden aangegeven hoe laat het is, met slechts 5 tekens, welk tijdstip het ook is. == Opdrachten == # Schrijf alle hele uren na 12:00 op een rijtje onder elkaar en zet ernaast hoe laat het dan is. Bijvoorbeeld: ''13:00 = 1 uur ‘s middags''. # Leer dat rijtje uit je hoofd. # Noem nu zes keer een willekeurig getal tussen 13 en 24 en zeg direct daarna hoe laat het in gewone uren is en zeg erbij welk dagdeel het is (spoiler: in dit geval middag of avond). Voorbeeld: 23 uur = 11 uur 's avonds. Tip: trek steeds 12 van het getal af. # Noem dan zes keer een willekeurig getal tussen 1 en 12 en vertaal het direct naar digitale tijd in de middag of avond. Voorbeeld: 4 uur ’s middags = 16:00. Tip: tel er steeds 12 bij op. # Leer ook de trucs uit je hoofd: ## 12 aftrekken als het getal hoger dan 12 is en je wilt de tijd in analoge uren weten ## 12 optellen als de analoge tijd na 12 uur ’s middags is en je wilt de digitale tijd weten. == Digitale klokken == De volgende stap was om klokken te maken die de digitale tijd aangeven, zonder dat ze iets met computers te maken hadden. Niet meer met een wijzerplaat, maar alleen met cijfers, op dezelfde manier als in computers. De eerste 0 wordt dan niet altijd afgebeeld. 09:10 wordt dan 9:10 (10 over 9 's morgens). <gallery widths=180 heights=180> Sony Digimatic 8FC-59W radio alarm clock 20060526.png|Klokradio (6:45 = kwart voor zeven ’s morgens) A digital alarm clock in Glasgow (cropped).jpg|Wekker (10:23 = 7 minuten voor half 11 ‘s morgens) Reloj H 10 23.svg|Ook 10:23, of 7 voor half 11 Digital-LED-clock.jpg|Wandklok (12:25 = 5 voor half 1 ’s middags) </gallery> === Opdracht === Zijn er bij jou thuis ook digitale klokken? Zoek ze op. Misschien in de keuken (magnetron, oven), in de woonkamer (allerlei apparaten), de telefoon, de wekker in een slaapkamer, of in de auto? == Oefeningen == Maar veel mensen denken nog steeds met “vijf over …”, “half …”, “tien voor …” en “kwart voor …”. Misschien jijzelf ook wel, nadat je het vorige hoofdstuk hebt doorgenomen. Daarom hier nog een oefening: schrijf bij elke digitale tijd de analoge tijd in woorden, inclusief het dagdeel. Voorbeeld: <code>10:23 = 7 voor half 11 's morgens</code>. Laat je niet afleiden door allerlei andere informatie die te zien is, zoals seconden, datum of temperatuur. <gallery widths=140 heights=140> GuentherZ 2008-03-22 0666 Normaluhr Hietzing Kennedybruecke.jpg|(1) 2023 Budzik Elektronika 12-41A (3).jpg|(2) LED digital clock of MRT Banqiao Station 20160205.jpg|(3) Casio F-84W.jpg|(4) </gallery> Nu wordt het wat moeilijker: geen tijdstippen meer die op 0 of 5 eindigen, maar op een ander getal tussen 1 en 9. Tip: tot en met 15 is het gemakkelijk. Hogere getallen op het eind moet je omrekenen: 12:24 wordt bijvoorbeeld 6 minuten voor half 1. 12:39 wordt 9 minuten over half 1. 12:53 wordt 7 minuten voor 1 uur. Probeer het maar: <gallery widths=140 heights=140> La minute (315630347).jpg|(5) 704 in South Lanarkshire, Scotland (4).jpg|(6) Wekker.jpg|(7) StuttgartDigUhrAussen P1090296.jpg|(8) Sharp SPC538 Digital Alarm Clock.jpg|(9) Digital alarm clock (TFA Dostmann).jpg|(10) Casiodq750f.jpg|(11) Radio sveglia Takrink 1.jpg|(12) Pictograms on LCD of radio contolled alarm clock.jpg|(13) Digitale Backofenuhr 21.44 in Tauberbischofsheim (38453).jpg|(14) </gallery> <span style="font-size: small;">De antwoorden staan op de [[Overleg Wikijunior:Klokkijken/Digitale klokken|Overlegpagina]]</span> ==Vervolg == * [[Wikijunior:Klokkijken/Werking van klokken|Werking van klokken]] - een extraatje; hoort niet echt bij klokkijken, maar is wel leuk om te weten * [[Wikijunior:Klokkijken/Tabel klokkijken|Tabel klokkijken]] - tabel met alles handig op een rijtje, een soort samenvatting van dit Wikiboek {{Juniorsub}} n1p6z95k4z0vwxd3ts16kcaftsqruph