Wikiquote nlwikiquote https://nl.wikiquote.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikiquote Overleg Wikiquote Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 8654 94865 94025 2026-05-17T13:17:48Z Karmakolle 5864 +1 94865 wikitext text/x-wiki [[Bestand:Montaigne-Dumonstier.jpg|thumb]] {{Koppelingen | w = ja | b = ja | s = Essays van Montaigne }} {{auteur | naam = Michel de Montaigne | wikipedia = Michel de Montaigne | periode = Bordeaux, 28 februari 1533 – Château de Montaigne, Périgord, 13 september 1592 | beschrijving = was een Frans filosoof, schrijver en politicus }} ==Essais== === Livre I=== {{Vertaald citaat | tekst = Lecteur, je suis moi-même la matière de mon livre. | taal = Frans | vertaling = Dus lezer, ik ben zelf de stof van mijn boek. | bron = Essais, Livre I, inleiding | aangehaald = [https://books.google.nl/books?id=7oYxAgAAQBAJ&pg=PT16&lpg=PT16&dq=montaigne+%22lezer+ik+ben+zelf%22&source=bl&ots=1XZleTn_d0&sig=hmsSZfiFHKZ408DELxCnaXyu6LU&hl=nl&sa=X&ei=MbrQVOSSPIflUrOFgcgF&ved=0CEMQ6AEwBg#v=onepage&q=montaigne%20%22lezer%20ik%20ben%20zelf%22&f=false ''De prijs van de vrijheid''], {{aut|Joep Dohmen}}, {{aut|Maarten van Buuren}} }} {{Vertaald citaat | tekst = Qui apprendrait aux hommes à mourir, leur apprendrait à vivre. | taal = Frans | bron = Essais (uitgave 1595), Livre I, Ch. 19 | vertaling = Wie de mensen leert te sterven, leert ze te leven. | aangehaald = {{aut|Pieter Hoexum}}, [http://www.filosofie.nl/nl/artikel/27212/sterven-is-een-kunst.html ''Sterven is een kunst''], ''Filosofie Magazine'', nr. 2/2011 }} {{Vertaald citaat | tekst = Je veux qu'on agisse, et qu'on allonge les offices de la vie tant qu'on peut, et que la mort me treuve plantant mes choux, mais nonchalant d'elle, et encore plus de mon jardin imparfait. | taal = Frans | bron = [[s:fr:Essais/Livre I/Chapitre 20|Chapitre 20 – Que philosopher, c'est apprendre à mourir.]] | vertaling = Ik wil dat de [[dood]] mij aantreft terwijl ik mijn kool sta te planten, en dat ik mij niet druk om hem maak en nog minder om mijn tuin die nog niet af is. | aangehaald = {{aut|Arthur Japin}}, ''[https://books.google.be/books?id=AW4JAQAAQBAJ&pg=PT6#v=onepage&q&f=false De man van je leven]'', 2013 }} {{Vertaald citaat | tekst = [Il est incertain où la mort nous attende, attendons-la partout. La préméditation de la mort est préméditation de la liberté.] Qui a appris à mourir, il a désappris à servir. | taal = Frans | vertaling = '''[Het is onzeker waar de [[dood]] ons opwacht, laten we overal op de dood wachten. Het zich voorbereiden op de dood is het zich klaarmaken voor de vrijheid.]''' Wie geleerd heeft te sterven, heeft afgeleerd slaaf te zijn. | bron = ''Un seul remède, la préméditation de la mort'' , Essais (uitgave 1595), Livre I, Ch. 20, suite. | aangehaald = {{aut|Pieter Hoexum}}, [http://www.filosofie.nl/nl/artikel/27212/sterven-is-een-kunst.html ''Sterven is een kunst''], ''Filosofie Magazine'', nr. 2/2011 }} {{Vertaald citaat | tekst = Toute autre science est dommageable à celui qui n'a pas la science de la bonté. | taal = Frans | vertaling = Alle wetenschap is schadelijk, als zij niet gepaard gaat met de kennis van het goede. | aangehaald = [http://www.dbnl.org/tekst/spie001hart01_01/spie001hart01_01_0026.php ''Hert-spiegel''], {{aut|H.L.Spiegel}}, 1992, p. 297 | bron = Essais (uitgave 1595), Livre I, Ch. 24 }} {{Vertaald citaat | tekst = Le silence et la modestie sont qualités très commodes à la conversation. | taal = Frans | vertaling = Stilte en bescheidenheid zijn kwaliteiten die erg handig zijn voor de [[conversatie]]. | aangehaald = {{aut|Tom Zwaenepoel}}, [https://books.google.nl/books?id=UJCUAgAAQBAJ&pg=PT140&lpg=PT140 ''De stem van de stilte''], Terra-Lannoo Uitgeverij, 2014, {{ISBN|9789401416030}} | bron = Essais (uitgave 1595), Livre I, Ch. 25 }} {{Vertaald citaat | tekst = Si on me presse de dire pourquoy ie l'aymoys, ie sens que cela ne se peut exprimer, qu'en respondant : Par ce que c'estoit luy, par ce que c'estoit moy. | taal = Frans | vertaling = Als ik zou moeten zeggen waarom ik van hem hield, weet ik daar geen antwoord op dan slechts dit: ‘Omdat hij het was, omdat ik het was.’ | aangehaald = {{aut|Christiaan Weijts}}, [https://www.groene.nl/artikel/omdat-hij-het-was-omdat-ik-het-was ‘Omdat hij het was, omdat ik het was’], ''De Groene Amsterdammer'', 13 maart 2012 | bron = ''Essais'', [[s:fr:Essais/Livre I/Chapitre 28|Ch. 28 – De l'Amitié]] | opmerking = Montaigne over zijn [[vriendschap]] met [[Étienne de La Boétie]]. Het tweede deel van de zin voegde hij toe in de rand van de editie van 1588: eerst ‘omdat hij het was’ en dan in een andere pen ‘omdat ik het was’ (zie zijn [[s:fr:Page:Montaigne - Essais, Éd de Bordeaux, 1.djvu/145|geannoteerde exemplaar]], bovenaan rechts). }} ===Livre II=== {{Vertaald citaat | tekst = Je n'ai pas plus fait mon livre que mon livre m'a fait, livre consubstantiel à son auteur. | taal = Frans | bron = [http://www2b.ac-lille.fr/weblettres/productions/bio/montaigne.htm Essais, II, 18]. | vertaling = Zoals ik mijn boek maakte, heeft het boek mij gemaakt – een boek dat samenvalt met zijn auteur. | aangehaald = [http://www.dbnl.org/tekst/_gid001199701_01/_gid001199701_01_0124.php ''Pseudologia''], ''De Gids'', jaargang 160, Meulenhoff, Amsterdam, 1997, p. 692 }} ===Livre III=== {{Vertaald citaat | tekst = Chaque homme porte la forme entière de l'humaine condition. | taal = Frans | bron = {{taal|FR}} [[s:fr:Essais/Livre III/Chapitre 2|Chapitre 2 – Du repentir]] | vertaling = Elk mens draagt het stempel van heel de menselijke conditie. | aangehaald = [http://issuu.com/bintphotobooks/docs/thesis ''Bert Haanstra: filmer van Nederland''], 2009, p. 106 }} {{Vertaald citaat | tekst = Le plus fructueux et naturel exercice de notre esprit, c'est à mon gré la conférence. | taal = Frans | vertaling = De mijns inziens meest vruchtbare en natuurlijke oefening voor onze geest is het voeren van een [[gesprek]]. | bron = {{taal|FR}} [[s:fr:Essais/Livre III/Chapitre 8|Chapitre 8 – De l'art de conférer]]; {{taal|NL}} "Over de kunst van het gesprek" in: ''Essays'', vert. Frank de Graaff, 1993, p. 1088 | aangehaald = {{aut|Willemijn van Dijk}}, [https://orpheuskijktom.com/2012/05/21/3-filosofische-lessen-over-vriendschap/ 3 filosofische lessen over vriendschap], Orpheus kijkt om, 21 mei 2012 | opmerking = Montaigne vond meer stimulering in gesprekken dan in boeken, vooral wanneer hij zich kon meten met iemand van een andere opinie. }} {{Vertaald citaat | tekst = Moy à cette heure et moy tantost sommes bien deux ; mais quand meilleur, je n'en puis rien dire. | taal = Frans | bron = {{taal|FR}} [[s:fr:Essais/Livre III/Chapitre 9|Chapitre 9 – De la vanité]]; {{taal|NL}} ''[https://books.google.be/books?id=YQZxAAAAQBAJ&pg=PT1068#v=onepage&q&f=false De essays]'', vert. Hans van Pinxteren, 2009 | vertaling = Ik nu, en ik toen, dat zijn er twee; maar wie van beiden de beste is, zou ik niet durven zeggen. | aangehaald = {{aut|Hans van Pinxteren}}, "Een stem voor Montaigne" in: ''Filter'', 2008, [https://www.dbnl.org/tekst/_fil005200801_01/_fil005200801_01_0024.php p. 62] | opmerking = Montaigne weefde zonder blikken of blozen nieuwe zienswijzen in de bestaande tekst van zijn ''Essais''. Hij bracht geen verbeteringen aan, want hij durfde niet te zeggen dat de jonge Montaigne ongelijk had.}} {{Vertaald citaat | tekst = Rien ne presse un estat que l'innovation : le changement donne seul forme à l'injustice et à la tyrannie. | taal = Frans | bron = [[s:fr:Essais/Livre III/Chapitre 9|Essais/Livre III/Chapitre 9]] | vertaling = Niets is zo funest voor een staat als ingrijpende vernieuwingen. Elke verandering vormt weer de basis voor nieuw onrecht en tirannie. | aangehaald = [https://www.nrc.nl/nieuws/2017/02/03/niets-is-zo-funest-als-ingrijpende-veranderingen-6541523-a1544422 ''Niets is zo funest als ingrijpende veranderingen''], NRC Handelsblad, 3 februari 2017 }} {{Vertaald citaat | tekst = Le monde est inepte à se guarir ; il est si impatient de ce qui le presse qu'il ne vise qu’à s'en deffaire, sans regarder à quel pris. | taal = Frans | bron = [[s:fr:Essais/Livre III/Chapitre 9|Essais/Livre III/Chapitre 9]] | vertaling = Als wij het gevoel hebben dat we ergens door in het nauw worden gedreven, vinden we dat zo ondraaglijk dat we nog maar één ding willen: ons daarvan bevrijden zonder ons af te vragen welke prijs we ervoor betalen. | aangehaald = [https://www.nrc.nl/nieuws/2017/02/03/niets-is-zo-funest-als-ingrijpende-veranderingen-6541523-a1544422 ''Niets is zo funest als ingrijpende veranderingen''], NRC Handelsblad, 3 februari 2017 }} {{Vertaald citaat | tekst = Jamais deux hommes ne jugerent pareillement de mesme chose | taal = Frans | vertaling = Nooit hadden twee mensen dezelfde mening over hetzelfde onderwerp. | bron = [[s:fr:Essais/Livre III/13|Livre III/13 - ''De l'expérience'']], Essais (uitgave 1595), 3.13. | aangehaald = {{aut|Prof. Dr. Ing. K.S. Brandsma}}, [https://books.google.com/books?id=55Kei0XAbUcC&pg=PA70 ''Ethiek benadering & toepassing''], Kees Brandsma, 2013, {{ISBN|9789075287004}}, p. 70 }} {{Vertaald citaat | tekst = [Si avons nous beau monter sur des eschasses, car sur des eschasses encores faut-il marcher de nos jambes.] Et au plus eslevé throne du monde si ne sommes assis que sus nostre cul. | taal = Frans | vertaling = '''[Het heeft dan ook geen zin om op stelten te klimmen, want ook op stelten moet je met je eigen benen lopen.]''' En zelfs op de hoogste troon ter wereld zit je nog altijd op je eigen gat. | bron = Essais, Livre III, ch. XIII ("De l'expérience") | aangehaald = {{aut|Joep Dohmen}}, ''Levenskunst; De grote filosofen over het goede leven'', uittreksel in NRC Boeken: {{aut|Bas Heijne}}, [http://nrcboeken.vorige.nrc.nl/recensie/leven-in-voorlopigheid ''Leven in voorlopigheid''], 26 april 2002 }} {{Onbewezen begin}} == Onbewezen toegeschreven == {{Vertaald citaat | tekst = Je m'habille de mon père. | taal = Frans | bron = {{aut|Jean-Henri Fabre}}, [http://www.intratext.com/IXT/FRA1602/_PM.HTM ''Souvenirs entomologiques - VII Lecture du Texte''] | vertaling = Ik bekleedde mij met mijn vader. | aangehaald = {{aut|J. Michelet}}, [http://www.gutenberg.org/files/43105/43105-h/43105-h.htm ''De vogel''], Wereldbibliotheek, vertaald door M. van Vloten. | opmerking = Montaigne zou dit volgens Fabre hebben gezegd over een favoriete jas van zijn vader, die hij als zoon daarom zo graag droeg, maar in Montaignes werk is bovengenoemde tekst nergens letterlijk terug te vinden. Wel schrijft Montaigne in Livre I/Chapitre 36 van de Essais dat hij in zijn manier van kleden zijn vader imiteert. }} {{Onbewezen einde}} {{menu}} {{DEFAULTSORT:Montaigne, Michel de}} [[Categorie:Frans schrijver]] [[Categorie:Frans filosoof]] [[Categorie:Frans politicus]] 5vs4060d10otsvppqcqw8iv26tvdis1 0 12217 94867 91318 2026-05-18T08:18:51Z ~2026-29970-25 17020 94867 wikitext text/x-wiki [[File:Bundesarchiv Bild 146-1987-074-16, Dietrich Bonhoeffer.jpg|thumb]] {{koppelingen |w=ja |commons=ja }} {{Auteur |naam=Dietrich Bonhoeffer |wikipedia=Dietrich Bonhoeffer |periode= 1906-1945 |beschrijving=was een Duits predikant, theoloog en verzetsman }} {{Vertaald citaat | tekst = Soviel ist sicher, daß sie nicht wesentlich ein intellektueller, sondern ein menschlicher Defekt ist. Es gibt intellektuell außerordentlich bewegliche Menschen, die dumm sind, und intellektuell sehr Schwerfällige, die alles andere als dumm sind. | taal = Duits | vertaling = Vast staat dat domheid geen gebrek aan intelligentie is, maar een moreel tekort. Er zijn mensen met een buitengewoon snel verstand die dom zijn, en mensen met een traag verstand die allesbehalve dom zijn. | bron = {{aut|Dietrich Bonhoeffer}}, [[:s:de:Von der Dummheit|Von der Dummheit]] in: ''Widerstand und Ergebung. Briefe und Aufzeichnungen aus der Haft'', 1953, p. 17 | aangehaald = {{aut|Rob Riemen}}, ''Mens worden is een kunst. Vier etudes'', 2023, p. 152 | opmerking = Bonhoeffer schreef dit in 1943 in de gevangenis als onderdeel van zijn ''Bilanz nach 10 Jahren''. }} {{DEFAULTSORT:Bonhoeffer}} [[Categorie:Duits schrijver]] [[Categorie:Theoloog]] hq9hqi5pdrhzipqxraqyplwz5vsnrgd 0 12656 94866 94649 2026-05-17T13:22:51Z Karmakolle 5864 94866 wikitext text/x-wiki [[File:Sinatra family 1949.jpg|thumb]] {{Koppelingen | w = ja | wikt = conservatisme | commons = ja | s = | b = }} {{Thema |naam=Conservatisme |wikipedia=Conservatisme |beschrijving=is een politieke stroming en ideologie die streeft naar het behoud van tradities }} {{Vertaald citaat | tekst = Rien ne presse un estat que l'innovation : le changement donne seul forme à l'injustice et à la tyrannie. | taal = Frans | bron = {{aut|[[Michel de Montaigne]]}}, ''Essais'', III, 1588, [[s:fr:Essais/Livre III/Chapitre 9|Ch. 9 – De la Vanité]] | vertaling = Niets is zo funest voor een staat als ingrijpende vernieuwingen. Elke verandering vormt weer de basis voor nieuw onrecht en tirannie. | aangehaald = [https://www.nrc.nl/nieuws/2017/02/03/niets-is-zo-funest-als-ingrijpende-veranderingen-6541523-a1544422 ''Niets is zo funest als ingrijpende veranderingen''], NRC Handelsblad, 3 februari 2017 }} {{Vertaald citaat |tekst=People will not look forward to posterity, who never look backward to their ancestors |taal=Engels |vertaling=Mensen die niet zo nu en dan terugkijken naar hun voorouders, zullen nooit vooruitkijken en denken aan het nageslacht. |bron= {{aut|[[Edmund Burke]]}}, [http://www.gutenberg.org/ebooks/15679 ''Reflections on the Revolution in France''], 1790. |aangehaald= {{aut|Henry Kissinger}}, [https://books.google.nl/books?id=UMLiBgAAQBAJ&lpg=PT367&ots=S9Naqg7gbB&hl=nl&pg=PT367#v=onepage&f=false ''Wereldorde''] vertaald in het Huub Stegeman, Uniekboek Het Spectrum, 2015, {{ISBN|9789000341405}}. |opmerking= }} {{Vertaald citaat | tekst = A party of order or stability, and a party of progress or reform, are both necessary elements of a healthy state of political life. | bron = {{aut|[[John Stuart Mill]]}}, ''[[:w:On Liberty|On Liberty]]'', 1859, [[:s:en:On Liberty/Chapter 2|H.2]] | taal = Engels | vertaling = Een partij van orde of stabiliteit en een partij van [[vooruitgang]] of hervorming zijn beide noodzakelijke elementen van een gezonde politieke situatie. | aangehaald = {{aut|Piet Ransijn}}, [https://www.civismundi.nl/index.php?p=artikel&aid=6859 John Stuart Mill Over Vrijheid], Civis Mundi Digitaal, vol. 117, december 2021 }} {{Vertaald citaat | tekst = Da die Masse betreffs des Wahren oder Falschen nicht im Zweifel ist und dabei das Bewußtsein ihrer großen Kraft hat, ist sie ebenso intolerant wie autoritätsgläubig. Sie respektiert die Kraft und läßt sich von der Güte, die für sie nur eine Art von Schwäche bedeutet, nur mäßig beeinflussen. Was sie von ihren Helden verlangt, ist Stärke, selbst Gewalttätigkeit. Sie will beherrscht und unterdrückt werden und ihren Herrn fürchten. Im Grunde durchaus konservativ hat sie tiefen Abscheu vor allen Neuerungen und Fortschritten und unbegrenzte Ehrfurcht vor der Tradition. | taal = Duits | vertaling = Aangezien de [[massa]] geen twijfels kent inzake waar of onwaar en bovendien haar enorme kracht beseft, is haar intolerantie even groot als haar autoriteitsgevoel blind is. Zij toont ontzag voor kracht en laat zich door goedheid, die voor haar enkel een vorm van zwakte betekent, slechts in geringe mate beïnvloeden. Wat zij van haar helden verlangt, is sterkte, gewelddadigheid zelfs. Zij wil gedomineerd en onderdrukt worden en haar meesters vrezen. Omdat zij in wezen door en door conservatief is, koestert zij een diepe afschuw voor alle vernieuwing en vooruitgang en een onbegrensde eerbied voor de traditie. | bron = {{aut|[[Sigmund Freud]]}}, ''Massenpsychologie und Ich-Analyse'', 1921, [https://archive.org/details/massenpsycholog00freugoog/page/n27/mode/2up p. 18] | aangehaald = {{aut|Guy Quintelier}}, "‘Huilen met de wolven’. Volstaat Wilhelm Reichs verklaring voor het succes van extreem rechts?" in: ''Vlaams Marxistisch Tijdschrift'', september 2003, [https://marxists.info/nederlands/tijdschriften/vmt/pdf/2003vmt3reich.pdf#page=11 p. 24] | opmerking = }} {{Vertaald citaat | tekst = Conservatism consists of exactly one proposition, to wit: There must be in-groups whom the law protects but does not bind, alongside out-groups whom the law binds but does not protect. | taal = Engels | vertaling = Conservatisme bestaat uit precies één stelling, namelijk: er moeten in-groepen zijn die worden beschermd door de wet maar er niet aan worden gehouden, en uit-groepen die aan de wet worden gehouden maar er niet door worden beschermd. | bron = {{aut|[[Frank Wilhoit]]}}, [https://crookedtimber.org/2018/03/21/liberals-against-progressives/#comment-729288 reactie] op {{aut|Henry Farrell}}, [https://crookedtimber.org/2018/03/21/liberals-against-progressives/ The travesty of liberalism], Crooked Timber, 21 maart 2018 | aangehaald = {{aut|[[Rebecca Solnit]]}}, [https://www.wereldbrand.nl/2021/01/10/noem-het-beestje-bij-de-naam-het-was-een-couppoging/ Noem het beest(je) bij de naam: het wás een couppoging], Wereldbrand.nl, 6 januari 2021; {{aut|Tommy Wieringa}}, [https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/23/de-wet-is-een-slang-die-alleen-mensen-zonder-schoenen-bijt-a4028844 De wet is een slang die alleen mensen zonder schoenen bijt], NRC.nl, 23 januari 2021 | opmerking = Deze opmerking wordt soms de Wet van Wilhoit genoemd en verkeerdelijk toegeschreven aan de overleden politicoloog Francis M. Wilhoit. | opmerking2 = }} {{menu}} [[Categorie:Politiek]] 04s0l72o6rqerkd6rv07v2cnuh8wthq