Wikiquote nlwikiquote https://nl.wikiquote.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikiquote Overleg Wikiquote Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 10920 95043 94392 2026-07-15T14:05:05Z Karmakolle 5864 +1 95043 wikitext text/x-wiki [[Bestand: David Hume.jpg|thumb|Hume, geschilderd door [[w:Allan Ramsay|Allan Ramsay]] in 1766 ([[w:Scottish National Gallery of Modern Art|Scottish National Gallery of Modern Art]])]] {{Koppelingen | w = ja | commons = ja | s = en:Author:David Hume | b = }} {{Auteur |naam= David Hume |wikipedia= David Hume |periode= 26 april 1711 - 25 augustus 1777 |beschrijving= was een Schots filosoof en geschiedschrijver }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]] |tekst = Pain and pleasure, grief and joy, passions and sensations succeed each other, and never all exist at the same time. |vertaling= Pijn en genot, verdriet en vreugde, hartstochten en gewaarwordingen volgen elkaar op en bestaan nooit tegelijkertijd. | aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84 | opmerking = Hieruit trekt Hume de conclusie dat het idee van het bestaan van een "zelf" niet kan worden afgeleid uit het hebben van indrukken. }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]] |tekst = They are the successive perceptions only, that constitute the mind; nor have we the most distant notion of the place, where these scenes are represented, or of the materials, of which it is compos'd |vertaling= Alleen elkaar opvolgende percepties maken uit wat de geest is, en we hebben niet in de verte een notie van de plaats waar deze scènes worden gespeeld of van de materialen waaruit het theater bestaat. |aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84 | opmerking = Hume vergelijkt hier de menselijke geest met een theater waarbij indrukken de vorm van scènes hebben, waarbij hij tegelijk stelt dat het theater in feite helemaal niet bestaat. }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]] |tekst = Thus we feign the continu'd existence of the perceptions of our senses, to remove the interruption; and run into the notion of a soul, and self, and substance, to disguise the variation |vertaling= Zo veinzen wij het voortdurende bestaan van onze zintuiglijke percepties om de onderbreking te elimineren, en zo komen we uit bij de notie van een ziel, een zelf, en een substantie om de verandering te maskeren. |aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84 | opmerking = Hume stelt hier dat het slechts de verbeelding is die verschillende waarnemingen tot één geheel maakt. }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]] |tekst = Reason is, and ought only to be the slave of the passions. |vertaling = De rede is – en hoort ook niet meer te zijn dan – de slaaf van de hartstochten. |aangehaald = {{aut|A.C. Grayling}}, ''[https://books.google.be/books?id=CxKgDwAAQBAJ&pg=PT347#v=onepage&q&f=false De geschiedenis van de filosofie]'', 2019 |opmerking = Hume vindt het een goede zaak dat mensen worden gemotiveerd door emoties en verlangens, en dat ze hun verstand in dienst daarvan stellen. }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]] |tekst = 'Tis not contrary to reason to prefer the destruction of the whole world to the scratching of my finger. |vertaling= Het is niet in strijd met de rede om de voorkeur te geven aan de vernietiging van de hele wereld boven een schram aan mijn vinger. |aangehaald = {{aut|Simon W. Blackburn}}, ''Goed leven'', 2002, [https://www.google.be/books/edition/Blackburn_Goed_leven/BsqYwsXmO_YC?hl=nl&gbpv=1&pg=PA117&printsec=frontcover p. 117] |opmerking = De rede alleen kan hierin niet trancheren, maar Hume bedoelt niet te zeggen dat er geen andere grondslagen kunnen zijn. }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 7|1.4.7]] |tekst = I dine, I play a game of back-gammon, I converse, and am merry with my friends; and when after three or four hours' amusement, I wou'd return to these speculations, they appear so cold, and strain'd, and ridiculous, that I cannot find in my heart to enter into them any farther. |vertaling= Ik gebruik de maaltijd, ik speel een partij backgammon, ik voer een gesprek en vermaak mij met mijn vrienden. En wanneer ik na drie of vier uur van ontspanning naar deze speculaties terugkeer, lijken ze mij zo kil en gewrongen dat ik niet meer de moed heb om mij er verder mee bezig te houden. |aangehaald = {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&pg=PA310#v=onepage&q&f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018 }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.1]] |tekst = A wise man, therefore, proportions his belief to the evidence. |vertaling = Een wijs man brengt zijn geloof in overeenstemming met het bewijsmateriaal. |aangehaald = {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 114 }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.2]] |tekst = [...] the Christian Religion not only was at first attended with miracles, but even at this day cannot be believed by any reasonable person without one. |vertaling= Het [[christendom]] ging niet alleen aanvankelijk gepaard met wonderen, maar ook vandaag kan geen enkel redelijk mens er zonder wonder in geloven. |aangehaald = {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 123 }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 1|Of the different Species of Philosophy]] in: ''Philosophical Essays Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Page:An Enquiry Concerning Human Understanding - Hume (1748).djvu/19|p. 7]] |tekst = Be a Philosopher; but, amidst all your Philosophy, be still a Man. |vertaling= Wees filosoof, maar wees te midden van al uw filosofie steeds een mens. |aangehaald = {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&pg=PA310#v=onepage&q&f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018 }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = [[s:en:Essays, Moral and Political/Essay 5|Of the First Principles of Government]] in: ''Essays, Moral and Political'', 1749 |tekst = Nothing is more surprising to those, who consider human Affairs with a Philosophical Eye; than to see the Easiness with which the many are governed by the few, and to observe the implicite Submission with which Men resign their own Sentiments and Passions to those of their Rulers. |vertaling= Niets komt diegenen die de geschiedenis van de mensheid met een filosofische blik beschouwen meer verrassend voor, dan het gemak waarmee een minderheid erin slaagt de meerderheid te regeren, en de impliciete onderwerping waarmee de meeste mensen hun eigen gevoelens en passies ondergeschikt maken aan deze van hun regeerders. |aangehaald = {{aut|Frank van Dun}}, ''Het fundamenteel rechtsbeginsel. Een essay over de grondslagen van het recht'', 2008, [https://books.google.be/books?id=p6WazhqdnzYC&pg=PA362#v=onepage&q&f=false p. 362] |Opmerking = Politieke macht berust volgens Hume fundamenteel op instemming, zelfs in dictaturen. }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = s.n., ''Two Essays'', 1777, [https://books.google.be/books?id=6QVeAAAAcAAJ&pg=PA33#v=onepage&q&f=false p. 33] (= ''On the Immortality of the Soul'') |tekst = Heaven and Hell suppose two distinct species of men, the good and the bad; but the greatest part of mankind float betwixt vice and virtue. |vertaling= [[Hemel]] en [[hel]] veronderstellen twee verschillende soorten mensen, [[Goed en kwaad|goede en slechte]]. Maar het grootste deel van de mensheid zweeft ergens tussen deugd en ondeugd in. |aangehaald = [https://www.eo.nl/artikel/hume-rationele-argumenten-om-god-te-bewijzen-bestaan-niet Hume: Rationele argumenten om God te bewijzen bestaan niet], EO.nl, 1 maart 2020 |opmerking = Deel van Hume's argumentatie tegen de onsterfelijkheid van de ziel, die zo controversieel was dat ze zelfs postuum moeilijk gepubliceerd raakte (alleen anoniem en zonder vermelding van uitgever). }} {{Vertaald citaat |taal = Engels |bron = {{aut|David Hume}}, "Of National Characters" in: ''Essays and Treatises on Several Subjects'', vol. I, 1809, [[:s:en:Page:Hume - Essays and Treatises on Several Subjects - 1809 - Vol. 1.djvu/559|p. 551]] |tekst = I am apt to suspect the Negroes to be naturally inferior to the whites. |vertaling= Ik ben geneigd te veronderstellen dat negers van nature inferieur zijn aan blanken. |aangehaald = {{aut|Laura Molenaar}}, [https://biografieportaal.nl/recensie/david-hume-het-ketterse-denken-van-een-vriendelijke-filosoof/ David Hume. Het ketterse denken van een vriendelijke filosoof], Biografieportaal.nl, 22 juni 2022 |opmerking = Eerste zin van een racistische voetnoot in het essay ''Of National Characters''. Voorstanders van slavernij beriepen zich erop. De voetnoot was geen deel van de originele publicatie (1748), maar werd door Hume toegevoegd bij een herziening (1753) en verder bijgeschaafd voor de finale editie, die postuum verscheen (1777). Het citaat volgt die finale versie. }} {{Vertaald citaat |tekst = ‘Have a little patience, good Charon; I have been endeavoring to open the eyes of the public. If I live a few years longer, I may have the satisfaction of seeing the downfall of some of the prevailing systems of superstition.’ But Charon would then lose all temper and decency. ‘You loitering rogue, that will not happen these many hundred years. Do you fancy I will grant you a lease for so long a term? Get into the boat this instant, you lazy loitering rogue.’ |taal = Engels |bron = [https://www.ourcivilisation.com/smartboard/shop/smitha/humedead.htm The Death Of David Hume: Letter from Adam Smith, LL.D. to William Strachan, Esq.], ourcivilisation.com |vertaling= ‘Goeie [[w:Charon (mythologie)|Charon]], ik heb geprobeerd de mensen de ogen te openen; heb nog wat geduld totdat ik het genoegen beleef om te zien dat de kerken dichtgaan en de geestelijkheid zich met haar eigen zaken bemoeit.’ Maar Charon zou antwoorden: ‘o, jij onwillige schurk; dat gebeurt in geen tweehonderd jaar; denk je dat ik je nog zo lang de tijd geef? Stap onmiddellijk in de boot.’ |aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 8 | opmerking = Woorden van Hume zoals weergegeven in een brief geschreven door [[Adam Smith]], die Hume enkele weken voor zijn overlijden bezocht. }} == Over David Hume == {{Vertaald citaat |taal = Duits |bron = {{aut|[[Immanuel Kant]]}}, ''[http://www.zeno.org/Lesesaal/N/9781484032145?page=8 Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können]'', 1783 |tekst = Ich gestehe frei: die Erinnerung des David Hume war eben dasjenige, was mir vor vielen Jahren zuerst den dogmatischen Schlummer unterbrach und meinen Untersuchungen im Felde der spekulativen Philosophie eine ganz andere Richtung gab. |vertaling= Ik geef ruiterlijk toe: het was juist de herinnering aan David Hume die vele jaren geleden mijn dogmatische sluimer doorbrak en die mijn onderzoek op het terrein van de speculatieve filosofie een heel nieuwe richting gaf. |aangehaald = {{aut|Henri Oosthout}}, ''[https://books.google.be/books?id=swlADwAAQBAJ&pg=PT249#v=onepage&q&f=false Het schandaal van de filosofie. Hoofdlijnen van het sceptische denken van de oudheid tot heden]'', 2018 |opmerking = }} {{menu}} {{DEFAULTSORT:Hume, David}} [[Categorie:Brits filosoof]] mscyzesk22viv9ltwbd0jvg3vfzly5s