Friedrich Nietzsche

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikiquote</sitename>
    <dbname>nlwikiquote</dbname>
    <base>https://nl.wikiquote.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikiquote</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikiquote</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Friedrich Nietzsche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>369</id>
    <revision>
      <id>95129</id>
      <parentid>94363</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karmakolle</username>
        <id>5864</id>
      </contributor>
      <comment>+1</comment>
      <origin>95129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11101" sha1="cee2w13id47068urqmvbclknxtyje7a" xml:space="preserve">[[Bestand:Portrait of Friedrich Nietzsche.jpg|thumb|Friedrich Nietzsche]]
{{koppelingen
| w = ja
| commons = ja
| s = de:Friedrich Nietzsche
}}
{{auteur
| naam = Friedrich Nietzsche
| wikipedia = Friedrich Nietzsche
| periode = {{#property:P569}} - {{#property:P570}}
| beschrijving = was een Duits filosoof en filoloog
}}
[[File:Edvard Munch Friedrich Nietzsche Thielska 292.tif|thumb|Portret van Nietzsche door Edvard Munch (1906)]]


{{Vertaald citaat
| tekst= Die Gewässer der Religion fluten ab und lassen Sümpfe oder Weiher zurück; die Nationen trennen sich wieder auf das Feindseligste und begehren sich zu zerfleischen. Die Wissenschaften, ohne jedes Maß und im blindesten laisser faire betrieben, zersplittern und lösen alles Festgeglaubte auf; die gebildeten Stände und Staaten werden von einer großartig verächtlichen Geldwirtschaft fortgerissen. Niemals war die Welt mehr Welt, nie ärmer an Liebe und Güte. Die gelehrten Stände sind nicht mehr Leuchttürme oder Asyle, inmitten aller dieser Unruhe der Verweltlichung; sie selbst werden täglich unruhiger, gedanken- und liebeloser. Alles dient der kommenden Barbarei, die jetzige Kunst und Wissenschaft mit einbegriffen.
| vertaling = De wateren van de godsdienst stromen weg en laten moerassen of vijvers achter; de naties stellen zich weer als doodsvijanden op en willen elkaar het liefst verscheuren. De wetenschappen zonder maat of regel en aan een blinde laisser-faire onderworpen versplinteren en ontwrichten alles waarin men vast geloofde; de ontwikkelde standen en staten worden door een uiterst verachtelijke geldeconomie meegesleurd. Nooit was de wereld méér wereld, nooit armer aan liefde en goedheid. De geleerde standen zijn geen lichtbakens of toevluchtsoorden meer temidden van al deze onrustige verwereldlijking; zij worden zelf met de dag onrustiger, gedachte- en liefdelozer. Alles staat in dienst van de komende barbaarsheid, de huidige kunst en wetenschap inbegrepen.
| taal = Duits
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, &quot;Schopenhauer als Erzieher&quot; in: ''Unzeitgemäße Betrachtungen'', vol. 2, 1899, [https://archive.org/details/bub_gb_z6E7AAAAYAAJ/page/n39/mode/2up p. 37] (oorspr. 1874)
| aangehaald = {{aut|Rob Riemen}}, ''Mens worden is een kunst. Vier etudes'', 2023, p. 26
| opmerking = Aangehaald in de vertaling van Thomas Graftdijk, herzien door Hans Driessen (''Menselijk, al te menselijk'', 2000)
}}

{{Vertaald citaat
| tekst = die Geschichte handelt fast nur von diesen schlechten Menschen, welche später gutgesprochen worden sind!
| taal = Duits
| vertaling = [[Geschiedenis]] gaat bijna altijd over slechte mensen, waarover men later niets dan goed zegt.
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, [http://gutenberg.spiegel.de/buch/-3254/2 ''Morgenröthe''] (Morgenrood), paragraaf 20, 1881.
| aangehaald = {{aut|Dr. Guy Liagre}}, [http://vpkb.be/images/uploads/Tussen_behouden_en_vernieuwen.pdf ''tussen behouden en vernieuwen''], ongedateerd.
}}
{{Vertaald citaat
| tekst = Läuft ein Krieg unglücklich aus, so frägt man nach Dem, der „Schuld“ am Kriege sei; geht er siegreich zu Ende, so preist man seinen Urheber.
| taal = Duits
| vertaling = Loopt een oorlog ongelukkig af, dan vraagt men naar degene die 'schuldig' is aan de oorlog; loopt hij zegevierend ten einde, dan prijst men zijn aanstichter.
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}} (1887), [http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/M ''Morgenröthe''] (''Morgenrood''), Leipzig: Verlag von E. W. Fritzsch, paragraaf 140.
| aangehaald = {{aut|Edward Loef}}, [http://edwardloef.com/2014/11/23/moegestreden/ ''Moegestreden''], Loef, 23 november 2014.
| opmerking = 
}}
{{Vertaald citaat
| tekst = Was ist schädlicher als irgend ein Laster? — Das Mitleiden der That mit allen Missrathnen und Schwachen — das Christenthum…
| taal = Duits
| vertaling = Wat is schadelijker dan alle ondeugden? — Het daadwerkelijke medelijden met alle mislukkelingen en zwakkelingen — het christendom...
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, [http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/AC ''Der Antichrist''] (''De antichrist''), passage 2
| aangehaald = {{aut|H. Stoorvogel}}, [https://books.google.com/books?id=u55N3GUjjzgC ''De leerling''], Uitgeverij Kok, 2007, {{ISBN|9789029718523}}.
| opmerking = 
}}
{{Vertaald citaat
| tekst = Was mich nicht umbringt, macht mich stärker.
| taal = Duits
| vertaling = Wat me niet doodt, maakt me sterker.
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}} (1889), [http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/GD ''Götzen-Dämmerung - oder - Wie man mit dem Hammer philosophirt''] (''Afgodenschemering''), Leipzig: Verlag von C. G. Neumann, 1889, ''Sprüche und Pfeile'' (''Spreuken en pijlen'') 8.
| aangehaald = {{aut|Serpil Gozutok}}, [http://www.sociaalverhaal.nl/1787/nl/dat-wat-me-niet-doodt-maakt-me-sterker ''Dat wat me niet doodt, maakt me sterker''], SociaalVerhaal.nl, ongedateerd.
| opmerking = 
}}
{{Vertaald citaat
| tekst = Ohne Musik wäre das Leben ein Irrtum.
| taal = Duits
| vertaling = Zonder [[muziek]] zou het leven een vergissing zijn.
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, [http://www.zeno.org/Philosophie/M/Nietzsche,+Friedrich/G%C3%B6tzen-D%C3%A4mmerung/Spr%C3%BCche+und+Pfeile/31-40 ''Götzen-Dämmerung''], ''Sprüche und Pfeile'', p. 33.
| aangehaald = {{aut|Henk Rijkers}}, [http://www.katholieknieuwsblad.nl/boek/item/1217-nietzsche--muziek ''Nietzsche &amp; muziek''], Katholiek Nieuwsblad, 17 november 2011.
| opmerking = 
}}
{{Vertaald citaat
| tekst = Wir haben ihn getötet – ihr und ich! Wir alle sind seine Mörder!
| taal = Duits
| vertaling = Wij hebben hem gedood – jullie en ik! Wij allen zijn zijn moordenaars!
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, ''Die fröhliche Wissenschaft'', 1882
| aangehaald = {{aut|Thomas Vaessens}}, [http://issuu.com/vantilt/docs/9789460041334_geschiedenis_van_de_m ''Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur''], Uitgeverij Vantilt, Amsterdam en Nijmegen, 2013, {{ISBN|9789460041334}}, p. 35.
| opmerking = Met ''ihn'' is [[God]] bedoeld. Nietzsche geeft hiermee antwoord op de door hemzelf gestelde vraag waar God is gebleven.
}}

{{Vertaald citaat
| tekst = Was ist also Wahrheit? Ein bewegliches Heer von Metaphern, Metonymien, Anthropomorphismen [...].
| taal = Duits
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, ''Über Wahrheit und Lüge im außermoralischen Sinne'', 1873, [http://www.zeno.org/Philosophie/M/Nietzsche,+Friedrich/%C3%9Cber+Wahrheit+und+L%C3%BCge+im+au%C3%9Fermoralischen+Sinn H. 1]
| vertaling = Wat is dus waarheid? Een beweeglijk leger van [[metafoor|metaforen]], metoniemen, antropomorfismen.
| aangehaald = {{aut|Douwe Draaisma}}, ''De metaforenmachine, een geschiedenis van het geheugen'', 3e druk (2003), Historische Uitgeverij, Groningen, p. 4
}}

{{Vertaald citaat
| tekst     = Daß jedermann lesen lernen darf, verdirbt auf die Dauer nicht allein das Schreiben, sondern auch das Denken.
| taal = Duits
| vertaling = Dat iedereen mag leren [[lezen]] verpest op den duur niet alleen het schrijven, maar ook het denken.
| bron       = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, [https://www.nietzschesource.org/#eKGWB/Za-I-Lesen Vom lesen und schreiben] in: ''Also sprach Zarathustra'', 1883
| aangehaald = {{aut|Cyrille Offermans}}, &quot;Voor en na de behandeling. Over de verloedering van het (literatuur)onderwijs&quot; in: ''Raster'', 1989, [https://www.dbnl.org/tekst/_ras001198901_01/_ras001198901_01_0060.php p. 96]
| opmerking = 
}}

{{Vertaald citaat
| tekst     = Du gehst zu Frauen? Vergiss die Peitsche nicht!
| taal = Duits
| vertaling = Gaat gij naar vrouwen. Vergeet dan niet de zweep!
| bron       = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, [https://www.nietzschesource.org/eKGWB/Za-I-Weiblein Von alten und jungen Weiblein] in: ''Also sprach Zarathustra'', 1883
| aangehaald = {{aut|Wim Berkelaar}}, [https://wimberkelaar.com/2016/04/18/friedrich-nietzsche-en-de-vriendschap-van-lesley-chamberlain/ Friedrich Nietzsche en de vriendschap van Lesley Chamberlain], 18 april 2016
| opmerking = 
}}

{{Vertaald citaat
| tekst = Und Niemand lügt soviel als der Entrüstete.
| taal = Duits
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, ''Jenseits von Gut und Böse'', 1886, [http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/JGB H. 26]
| vertaling = Niemand liegt zoveel als iemand die verontwaardigd is.
| aangehaald = {{aut|Tineke Beeckman}}, ''Ken jezelf. Een openhartige filosofie'', 2023, p. 80
}}

{{Vertaald citaat
| tekst = Der Irrsinn ist bei Einzelnen etwas seltenes, – aber bei Gruppen, Parteien, Völkern, Zeiten die Regel.
| taal = Duits
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, ''Jenseits von Gut und Böse'', 1886, [http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/JGB H. 4]
| vertaling = De [[waanzin]] is bij individuen een zeldzaamheid, – maar bij groepen, partijen, volken en tijdperken de regel.
| aangehaald = {{aut|Jan Postma}}, [https://www.groene.nl/artikel/de-groene-leest-de-groene-jaargang-143 De Groene leest… De Groene (jaargang 143)], ''De Groene Amsterdammer'', 31 december 2019
| opmerking = Het idee dat er wijsheid schuilt in de menigte was niet aan Nietzsche besteed. 
}}

{{Vertaald citaat
| tekst = Es ist nicht mehr als ein moralisches Vorurtheil, dass Wahrheit mehr werth ist als Schein; es ist sogar die schlechtest bewiesene Annahme, die es in der Welt giebt.
| taal = Duits
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, ''Jenseits von Gut und Böse'', 1886, [http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/JGB-34 H. 4]
| vertaling = Het is niet meer dan een moreel vooroordeel dat [[waarheid]] meer waard is dan schijn; het is zelfs de slechtst bewezen veronderstelling ter wereld.
| aangehaald = {{aut|Jan Postma}}, [https://www.groene.nl/artikel/ik-ben-geen-mens ‘Ik ben geen mens’], ''De Groene Amsterdammer'', 8 januari 2020
| opmerking = Er zijn geen feiten, alleen perspectieven en interpretaties. Het zoeken naar een gedeelde waarheid is ijdel.
}}

{{Vertaald citaat
| tekst = Wer mit Ungeheuern kämpft, mag zusehn, dass er nicht dabei zum Ungeheuer wird. Und wenn du lange in einen Abgrund blickst, blickt der Abgrund auch in dich hinein.
| taal = Duits
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, ''Jenseits von Gut und Böse'', 1886, [http://www.nietzschesource.org/#eKGWB/JGB-146 H. 4]
| vertaling = Wie met monsters vecht moet oppassen zelf geen monster te worden. En als je lang in een afgrond kijkt, kijkt de afgrond ook bij jou naar binnen.
| aangehaald = {{aut|Jan Postma}}, [https://www.groene.nl/artikel/ik-ben-geen-mens ‘Ik ben geen mens’], ''De Groene Amsterdammer'', 8 januari 2020
| opmerking = 
}}

{{Vertaald citaat
| tekst = Was ist an einem Buche gelegen, das uns nicht einmal über alle Bücher hinweg trägt?
| taal = Duits
| bron = {{aut|Friedrich Nietzsche}}, ''Die fröhliche Wissenschaft'', 1887, [https://archive.org/details/bub_gb_LNEuAAAAYAAJ/page/n199/mode/2up p. 190]
| vertaling = Wat hebben we aan een [[boek]] dat ons niet eens boven alle boeken uittilt?
| aangehaald = [https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/27/2018-in-achttien-boeken-a3127108 Achttien schrijvers over de belangrijkste boeken in 2018], NRC.nl, 27 december 2018
}}


{{menu}}

{{DEFAULTSORT:Nietzsche, Friedrich}}
[[Categorie:Duits filosoof]]</text>
      <sha1>cee2w13id47068urqmvbclknxtyje7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Hume</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10920</id>
    <revision>
      <id>95126</id>
      <parentid>95111</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T22:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karmakolle</username>
        <id>5864</id>
      </contributor>
      <comment>+1</comment>
      <origin>95126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14420" sha1="bmom1p8duitrdqvfukqhyps3ob6vgoc" xml:space="preserve">[[Bestand: David Hume.jpg|thumb|Hume, geschilderd door [[w:Allan Ramsay|Allan Ramsay]] in 1766 ([[w:Scottish National Gallery of Modern Art|Scottish National Gallery of Modern Art]])]]

{{Koppelingen
| w = ja
| commons = ja 
| s = en:Author:David Hume
| b =
}}

{{Auteur
|naam= David Hume
|wikipedia= David Hume
|periode= 26 april 1711 - 25 augustus 1777
|beschrijving= was een Schots filosoof en geschiedschrijver
}}


{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Introduction|Introduction]]
|tekst = And as the science of man is the only solid foundation for the other sciences, so the only solid foundation we can give to this science itself must be laid on experience and observation. 
|vertaling= Zoals de menswetenschap de enige vaste grondslag van de andere wetenschappen is, zo zijn ervaring en waarneming de enige vaste grondslag van de menswetenschap.
| aangehaald = {{aut|Dirk Verhofstadt}}, ''[https://www.google.be/books/edition/De_liberale_canon/4g9tBgAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT50&amp;printsec=frontcover De liberale canon. Grondslagen van het liberalisme]'', VBK Houtekiet, 2015
| opmerking = Tegen het cartiaanse scepticisme en andere abstracte filosofieën stelde Hume dat kennis van de menselijke natuur het uitgangspunt moest zijn en dat zulke kennis alleen via de zintuigen te bereiken viel.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = Pain and pleasure, grief and joy, passions and sensations succeed each other, and never all exist at the same time.
|vertaling= Pijn en genot, verdriet en vreugde, hartstochten en gewaarwordingen volgen elkaar op en bestaan nooit tegelijkertijd.
| aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hieruit trekt Hume de conclusie dat het idee van het bestaan van een &quot;zelf&quot; niet kan worden afgeleid uit het hebben van indrukken.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = They are the successive perceptions only, that constitute the mind; nor have we the most distant notion of the place, where these scenes are represented, or of the materials, of which it is compos'd
|vertaling= Alleen elkaar opvolgende percepties maken uit wat de geest is, en we hebben niet in de verte een notie van de plaats waar deze scènes worden gespeeld of van de materialen waaruit het theater bestaat.
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hume vergelijkt hier de menselijke geest met een theater waarbij indrukken de vorm van scènes hebben, waarbij hij tegelijk stelt dat het theater in feite helemaal niet bestaat.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = Thus we feign the continu'd existence of the perceptions of our senses, to remove the interruption; and run into the notion of a soul, and self, and substance, to disguise the variation 
|vertaling= Zo veinzen wij het voortdurende bestaan van onze zintuiglijke percepties om de onderbreking te elimineren, en zo komen we uit bij de notie van een ziel, een zelf, en een substantie om de verandering te maskeren.
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hume stelt hier dat het slechts de verbeelding is die verschillende waarnemingen tot één geheel maakt.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 7|1.4.7]]
|tekst = A true sceptic will be diffident of his philosophical doubts, as well as his philosophical conviction. 
|vertaling= Een ware scepticus zal wantrouwig staan tegenover zijn filosofische twijfels net als tegenover zijn filosofische overtuiging.
| aangehaald = {{aut|Patricia Martelaere}}, ''Hume's &quot;gematigd&quot; scepticisme: futiel of fataal?'', 1987, p. 102 
| opmerking = 
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]]
|tekst = Reason is, and ought only to be the slave of the passions.
|vertaling = De rede is – en hoort ook niet meer te zijn dan – de slaaf van de hartstochten.
|aangehaald = {{aut|A.C. Grayling}}, ''[https://books.google.be/books?id=CxKgDwAAQBAJ&amp;pg=PT347#v=onepage&amp;q&amp;f=false De geschiedenis van de filosofie]'', 2019
|opmerking = Hume vindt het een goede zaak dat mensen worden gemotiveerd door emoties en verlangens, en dat ze hun verstand in dienst daarvan stellen.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]]
|tekst = 'Tis not contrary to reason to prefer the destruction of the whole world to the scratching of my finger.
|vertaling= Het is niet in strijd met de rede om de voorkeur te geven aan de vernietiging van de hele wereld boven een schram aan mijn vinger.
|aangehaald = {{aut|Simon W. Blackburn}}, ''Goed leven'', 2002, [https://www.google.be/books/edition/Blackburn_Goed_leven/BsqYwsXmO_YC?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PA117&amp;printsec=frontcover p. 117]
|opmerking = De rede alleen kan hierin niet trancheren, maar Hume bedoelt niet te zeggen dat er geen andere grondslagen kunnen zijn.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 7|1.4.7]]
|tekst = I dine, I play a game of back-gammon, I converse, and am merry with my friends; and when after three or four hours' amusement, I wou'd return to these speculations, they appear so cold, and strain'd, and ridiculous, that I cannot find in my heart to enter into them any farther.
|vertaling= Ik gebruik de maaltijd, ik speel een partij backgammon, ik voer een gesprek en vermaak mij met mijn vrienden. En wanneer ik na drie of vier uur van ontspanning naar deze speculaties terugkeer, lijken ze mij zo kil en gewrongen dat ik niet meer de moed heb om mij er verder mee bezig te houden.
|aangehaald =  {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&amp;pg=PA310#v=onepage&amp;q&amp;f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.1]]
|tekst = But a weaker Evidence can never destroy a stronger.
|vertaling = Een zwakker bewijs kan nooit een sterker ongedaan maken.
|aangehaald = {{aut|Julian Baggini}}, ''[https://www.google.be/books/edition/Hoe_de_wereld_eet/y180EQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT408&amp;printsec=frontcover Hoe de wereld eet. Een mondiale filosofie]'', 2025
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.1]]
|tekst = A wise man, therefore, proportions his belief to the evidence.
|vertaling = Een wijs man brengt zijn geloof in overeenstemming met het bewijsmateriaal.
|aangehaald = {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 114
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.2]]
|tekst = [...] the Christian Religion not only was at first attended with miracles, but even at this day cannot be believed by any reasonable person without one.
|vertaling= Het [[christendom]] ging niet alleen aanvankelijk gepaard met wonderen, maar ook vandaag kan geen enkel redelijk mens er zonder wonder in geloven.
|aangehaald =  {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 123
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 1|Of the different Species of Philosophy]] in: ''Philosophical Essays Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Page:An Enquiry Concerning Human Understanding - Hume (1748).djvu/19|p. 7]]
|tekst = Be a Philosopher; but, amidst all your Philosophy, be still a Man.
|vertaling= Wees filosoof, maar wees te midden van al uw filosofie steeds een mens.
|aangehaald =  {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&amp;pg=PA310#v=onepage&amp;q&amp;f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = [[s:en:Essays, Moral and Political/Essay 5|Of the First Principles of Government]] in: ''Essays, Moral and Political'', 1749
|tekst = Nothing is more surprising to those, who consider human Affairs with a Philosophical Eye; than to see the Easiness with which the many are governed by the few, and to observe the implicite Submission with which Men resign their own Sentiments and Passions to those of their Rulers.
|vertaling= Niets komt diegenen die de geschiedenis van de mensheid met een filosofische blik beschouwen meer verrassend voor, dan het gemak waarmee een minderheid erin slaagt de meerderheid te regeren, en de impliciete onderwerping waarmee de meeste mensen hun eigen gevoelens en passies ondergeschikt maken aan deze van hun regeerders.
|aangehaald =  {{aut|Frank van Dun}}, ''Het fundamenteel rechtsbeginsel. Een essay over de grondslagen van het recht'', 2008, [https://books.google.be/books?id=p6WazhqdnzYC&amp;pg=PA362#v=onepage&amp;q&amp;f=false p. 362]
|Opmerking = Politieke macht berust volgens Hume fundamenteel op instemming, zelfs in dictaturen.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = s.n., ''Two Essays'', 1777, [https://books.google.be/books?id=6QVeAAAAcAAJ&amp;pg=PA33#v=onepage&amp;q&amp;f=false p. 33] (= ''On the Immortality of the Soul'')
|tekst = Heaven and Hell suppose two distinct species of men, the good and the bad; but the greatest part of mankind float betwixt vice and virtue. 
|vertaling= [[Hemel]] en [[hel]] veronderstellen twee verschillende soorten mensen, [[Goed en kwaad|goede en slechte]]. Maar het grootste deel van de mensheid zweeft ergens tussen deugd en ondeugd in.
|aangehaald = [https://www.eo.nl/artikel/hume-rationele-argumenten-om-god-te-bewijzen-bestaan-niet Hume: Rationele argumenten om God te bewijzen bestaan niet], EO.nl, 1 maart 2020
|opmerking = Deel van Hume's argumentatie tegen de onsterfelijkheid van de ziel, die zo controversieel was dat ze zelfs postuum moeilijk gepubliceerd raakte (alleen anoniem en zonder vermelding van uitgever).
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = {{aut|David Hume}}, &quot;Of National Characters&quot; in: ''Essays and Treatises on Several Subjects'', vol. I, 1809, [[:s:en:Page:Hume - Essays and Treatises on Several Subjects - 1809 - Vol. 1.djvu/559|p. 551]]
|tekst = I am apt to suspect the Negroes to be naturally inferior to the whites.
|vertaling= Ik ben geneigd te veronderstellen dat negers van nature inferieur zijn aan blanken.
|aangehaald = {{aut|Laura Molenaar}}, [https://biografieportaal.nl/recensie/david-hume-het-ketterse-denken-van-een-vriendelijke-filosoof/ David Hume. Het ketterse denken van een vriendelijke filosoof], Biografieportaal.nl, 22 juni 2022
|opmerking = Eerste zin van een racistische voetnoot in het essay ''Of National Characters''. Voorstanders van slavernij beriepen zich erop. De voetnoot was geen deel van de originele publicatie (1748), maar werd door Hume toegevoegd bij een herziening (1753) en verder bijgeschaafd voor de finale editie, die postuum verscheen (1777). Het citaat volgt die finale versie.   
}}

{{Vertaald citaat
|tekst = ‘Have a little patience, good Charon; I have been endeavoring to open the eyes of the public. If I live a few years longer, I may have the satisfaction of seeing the downfall of some of the prevailing systems of superstition.’ But Charon would then lose all temper and decency. ‘You loitering rogue, that will not happen these many hundred years. Do you fancy I will grant you a lease for so long a term? Get into the boat this instant, you lazy loitering rogue.’
|taal = Engels
|bron = [https://www.ourcivilisation.com/smartboard/shop/smitha/humedead.htm The Death Of David Hume: Letter from Adam Smith, LL.D. to William Strachan, Esq.], ourcivilisation.com
|vertaling= ‘Goeie [[w:Charon (mythologie)|Charon]], ik heb geprobeerd de mensen de ogen te openen; heb nog wat geduld totdat ik het genoegen beleef om te zien dat de kerken dichtgaan en de geestelijkheid zich met haar eigen zaken bemoeit.’ Maar Charon zou antwoorden: ‘o, jij onwillige schurk; dat gebeurt in geen tweehonderd jaar; denk je dat ik je nog zo lang de tijd geef? Stap onmiddellijk in de boot.’
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 8
| opmerking = Woorden van Hume zoals weergegeven in een brief geschreven door [[Adam Smith]], die Hume enkele weken voor zijn overlijden bezocht.
}}

== Over David Hume ==

{{Vertaald citaat
|taal = Duits
|bron = {{aut|[[Immanuel Kant]]}}, ''[http://www.zeno.org/Lesesaal/N/9781484032145?page=8 Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können]'', 1783
|tekst = Ich gestehe frei: die Erinnerung des David Hume war eben dasjenige, was mir vor vielen Jahren zuerst den dogmatischen Schlummer unterbrach und meinen Untersuchungen im Felde der spekulativen Philosophie eine ganz andere Richtung gab.
|vertaling= Ik geef ruiterlijk toe: het was juist de herinnering aan David Hume die vele jaren geleden mijn dogmatische sluimer doorbrak en die mijn onderzoek op het terrein van de speculatieve filosofie een heel nieuwe richting gaf.
|aangehaald = {{aut|Henri Oosthout}}, ''[https://books.google.be/books?id=swlADwAAQBAJ&amp;pg=PT249#v=onepage&amp;q&amp;f=false Het schandaal van de filosofie. Hoofdlijnen van het sceptische denken van de oudheid tot heden]'', 2018
|opmerking = 
}}


{{menu}}

{{DEFAULTSORT:Hume, David}}
[[Categorie:Brits filosoof]]</text>
      <sha1>bmom1p8duitrdqvfukqhyps3ob6vgoc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95127</id>
      <parentid>95126</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T22:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karmakolle</username>
        <id>5864</id>
      </contributor>
      <origin>95127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14423" sha1="h74tusrd16xnqp216dvbamc99o0tsj2" xml:space="preserve">[[Bestand: David Hume.jpg|thumb|Hume, geschilderd door [[w:Allan Ramsay|Allan Ramsay]] in 1766 ([[w:Scottish National Gallery of Modern Art|Scottish National Gallery of Modern Art]])]]

{{Koppelingen
| w = ja
| commons = ja 
| s = en:Author:David Hume
| b =
}}

{{Auteur
|naam= David Hume
|wikipedia= David Hume
|periode= 26 april 1711 - 25 augustus 1777
|beschrijving= was een Schots filosoof en geschiedschrijver
}}


{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Introduction|Introduction]]
|tekst = And as the science of man is the only solid foundation for the other sciences, so the only solid foundation we can give to this science itself must be laid on experience and observation. 
|vertaling= Zoals de menswetenschap de enige vaste grondslag van de andere wetenschappen is, zo zijn ervaring en waarneming de enige vaste grondslag van de menswetenschap.
| aangehaald = {{aut|Dirk Verhofstadt}}, ''[https://www.google.be/books/edition/De_liberale_canon/4g9tBgAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT50&amp;printsec=frontcover De liberale canon. Grondslagen van het liberalisme]'', VBK Houtekiet, 2015
| opmerking = Tegen het cartiaanse scepticisme en andere abstracte filosofieën stelde Hume dat kennis van de menselijke natuur het uitgangspunt moest zijn en dat zulke kennis alleen via de zintuigen te bereiken viel.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = Pain and pleasure, grief and joy, passions and sensations succeed each other, and never all exist at the same time.
|vertaling= Pijn en genot, verdriet en vreugde, hartstochten en gewaarwordingen volgen elkaar op en bestaan nooit tegelijkertijd.
| aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hieruit trekt Hume de conclusie dat het idee van het bestaan van een &quot;zelf&quot; niet kan worden afgeleid uit het hebben van indrukken.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = They are the successive perceptions only, that constitute the mind; nor have we the most distant notion of the place, where these scenes are represented, or of the materials, of which it is compos'd
|vertaling= Alleen elkaar opvolgende percepties maken uit wat de geest is, en we hebben niet in de verte een notie van de plaats waar deze scènes worden gespeeld of van de materialen waaruit het theater bestaat.
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hume vergelijkt hier de menselijke geest met een theater waarbij indrukken de vorm van scènes hebben, waarbij hij tegelijk stelt dat het theater in feite helemaal niet bestaat.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = Thus we feign the continu'd existence of the perceptions of our senses, to remove the interruption; and run into the notion of a soul, and self, and substance, to disguise the variation 
|vertaling= Zo veinzen wij het voortdurende bestaan van onze zintuiglijke percepties om de onderbreking te elimineren, en zo komen we uit bij de notie van een ziel, een zelf, en een substantie om de verandering te maskeren.
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hume stelt hier dat het slechts de verbeelding is die verschillende waarnemingen tot één geheel maakt.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 7|1.4.7]]
|tekst = A true sceptic will be diffident of his philosophical doubts, as well as of his philosophical conviction. 
|vertaling= Een ware scepticus zal wantrouwig staan tegenover zijn filosofische twijfels net als tegenover zijn filosofische overtuiging.
| aangehaald = {{aut|Patricia Martelaere}}, ''Hume's &quot;gematigd&quot; scepticisme: futiel of fataal?'', 1987, p. 102 
| opmerking = 
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]]
|tekst = Reason is, and ought only to be the slave of the passions.
|vertaling = De rede is – en hoort ook niet meer te zijn dan – de slaaf van de hartstochten.
|aangehaald = {{aut|A.C. Grayling}}, ''[https://books.google.be/books?id=CxKgDwAAQBAJ&amp;pg=PT347#v=onepage&amp;q&amp;f=false De geschiedenis van de filosofie]'', 2019
|opmerking = Hume vindt het een goede zaak dat mensen worden gemotiveerd door emoties en verlangens, en dat ze hun verstand in dienst daarvan stellen.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]]
|tekst = 'Tis not contrary to reason to prefer the destruction of the whole world to the scratching of my finger.
|vertaling= Het is niet in strijd met de rede om de voorkeur te geven aan de vernietiging van de hele wereld boven een schram aan mijn vinger.
|aangehaald = {{aut|Simon W. Blackburn}}, ''Goed leven'', 2002, [https://www.google.be/books/edition/Blackburn_Goed_leven/BsqYwsXmO_YC?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PA117&amp;printsec=frontcover p. 117]
|opmerking = De rede alleen kan hierin niet trancheren, maar Hume bedoelt niet te zeggen dat er geen andere grondslagen kunnen zijn.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 7|1.4.7]]
|tekst = I dine, I play a game of back-gammon, I converse, and am merry with my friends; and when after three or four hours' amusement, I wou'd return to these speculations, they appear so cold, and strain'd, and ridiculous, that I cannot find in my heart to enter into them any farther.
|vertaling= Ik gebruik de maaltijd, ik speel een partij backgammon, ik voer een gesprek en vermaak mij met mijn vrienden. En wanneer ik na drie of vier uur van ontspanning naar deze speculaties terugkeer, lijken ze mij zo kil en gewrongen dat ik niet meer de moed heb om mij er verder mee bezig te houden.
|aangehaald =  {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&amp;pg=PA310#v=onepage&amp;q&amp;f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.1]]
|tekst = But a weaker Evidence can never destroy a stronger.
|vertaling = Een zwakker bewijs kan nooit een sterker ongedaan maken.
|aangehaald = {{aut|Julian Baggini}}, ''[https://www.google.be/books/edition/Hoe_de_wereld_eet/y180EQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT408&amp;printsec=frontcover Hoe de wereld eet. Een mondiale filosofie]'', 2025
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.1]]
|tekst = A wise man, therefore, proportions his belief to the evidence.
|vertaling = Een wijs man brengt zijn geloof in overeenstemming met het bewijsmateriaal.
|aangehaald = {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 114
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.2]]
|tekst = [...] the Christian Religion not only was at first attended with miracles, but even at this day cannot be believed by any reasonable person without one.
|vertaling= Het [[christendom]] ging niet alleen aanvankelijk gepaard met wonderen, maar ook vandaag kan geen enkel redelijk mens er zonder wonder in geloven.
|aangehaald =  {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 123
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 1|Of the different Species of Philosophy]] in: ''Philosophical Essays Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Page:An Enquiry Concerning Human Understanding - Hume (1748).djvu/19|p. 7]]
|tekst = Be a Philosopher; but, amidst all your Philosophy, be still a Man.
|vertaling= Wees filosoof, maar wees te midden van al uw filosofie steeds een mens.
|aangehaald =  {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&amp;pg=PA310#v=onepage&amp;q&amp;f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = [[s:en:Essays, Moral and Political/Essay 5|Of the First Principles of Government]] in: ''Essays, Moral and Political'', 1749
|tekst = Nothing is more surprising to those, who consider human Affairs with a Philosophical Eye; than to see the Easiness with which the many are governed by the few, and to observe the implicite Submission with which Men resign their own Sentiments and Passions to those of their Rulers.
|vertaling= Niets komt diegenen die de geschiedenis van de mensheid met een filosofische blik beschouwen meer verrassend voor, dan het gemak waarmee een minderheid erin slaagt de meerderheid te regeren, en de impliciete onderwerping waarmee de meeste mensen hun eigen gevoelens en passies ondergeschikt maken aan deze van hun regeerders.
|aangehaald =  {{aut|Frank van Dun}}, ''Het fundamenteel rechtsbeginsel. Een essay over de grondslagen van het recht'', 2008, [https://books.google.be/books?id=p6WazhqdnzYC&amp;pg=PA362#v=onepage&amp;q&amp;f=false p. 362]
|Opmerking = Politieke macht berust volgens Hume fundamenteel op instemming, zelfs in dictaturen.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = s.n., ''Two Essays'', 1777, [https://books.google.be/books?id=6QVeAAAAcAAJ&amp;pg=PA33#v=onepage&amp;q&amp;f=false p. 33] (= ''On the Immortality of the Soul'')
|tekst = Heaven and Hell suppose two distinct species of men, the good and the bad; but the greatest part of mankind float betwixt vice and virtue. 
|vertaling= [[Hemel]] en [[hel]] veronderstellen twee verschillende soorten mensen, [[Goed en kwaad|goede en slechte]]. Maar het grootste deel van de mensheid zweeft ergens tussen deugd en ondeugd in.
|aangehaald = [https://www.eo.nl/artikel/hume-rationele-argumenten-om-god-te-bewijzen-bestaan-niet Hume: Rationele argumenten om God te bewijzen bestaan niet], EO.nl, 1 maart 2020
|opmerking = Deel van Hume's argumentatie tegen de onsterfelijkheid van de ziel, die zo controversieel was dat ze zelfs postuum moeilijk gepubliceerd raakte (alleen anoniem en zonder vermelding van uitgever).
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = {{aut|David Hume}}, &quot;Of National Characters&quot; in: ''Essays and Treatises on Several Subjects'', vol. I, 1809, [[:s:en:Page:Hume - Essays and Treatises on Several Subjects - 1809 - Vol. 1.djvu/559|p. 551]]
|tekst = I am apt to suspect the Negroes to be naturally inferior to the whites.
|vertaling= Ik ben geneigd te veronderstellen dat negers van nature inferieur zijn aan blanken.
|aangehaald = {{aut|Laura Molenaar}}, [https://biografieportaal.nl/recensie/david-hume-het-ketterse-denken-van-een-vriendelijke-filosoof/ David Hume. Het ketterse denken van een vriendelijke filosoof], Biografieportaal.nl, 22 juni 2022
|opmerking = Eerste zin van een racistische voetnoot in het essay ''Of National Characters''. Voorstanders van slavernij beriepen zich erop. De voetnoot was geen deel van de originele publicatie (1748), maar werd door Hume toegevoegd bij een herziening (1753) en verder bijgeschaafd voor de finale editie, die postuum verscheen (1777). Het citaat volgt die finale versie.   
}}

{{Vertaald citaat
|tekst = ‘Have a little patience, good Charon; I have been endeavoring to open the eyes of the public. If I live a few years longer, I may have the satisfaction of seeing the downfall of some of the prevailing systems of superstition.’ But Charon would then lose all temper and decency. ‘You loitering rogue, that will not happen these many hundred years. Do you fancy I will grant you a lease for so long a term? Get into the boat this instant, you lazy loitering rogue.’
|taal = Engels
|bron = [https://www.ourcivilisation.com/smartboard/shop/smitha/humedead.htm The Death Of David Hume: Letter from Adam Smith, LL.D. to William Strachan, Esq.], ourcivilisation.com
|vertaling= ‘Goeie [[w:Charon (mythologie)|Charon]], ik heb geprobeerd de mensen de ogen te openen; heb nog wat geduld totdat ik het genoegen beleef om te zien dat de kerken dichtgaan en de geestelijkheid zich met haar eigen zaken bemoeit.’ Maar Charon zou antwoorden: ‘o, jij onwillige schurk; dat gebeurt in geen tweehonderd jaar; denk je dat ik je nog zo lang de tijd geef? Stap onmiddellijk in de boot.’
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 8
| opmerking = Woorden van Hume zoals weergegeven in een brief geschreven door [[Adam Smith]], die Hume enkele weken voor zijn overlijden bezocht.
}}

== Over David Hume ==

{{Vertaald citaat
|taal = Duits
|bron = {{aut|[[Immanuel Kant]]}}, ''[http://www.zeno.org/Lesesaal/N/9781484032145?page=8 Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können]'', 1783
|tekst = Ich gestehe frei: die Erinnerung des David Hume war eben dasjenige, was mir vor vielen Jahren zuerst den dogmatischen Schlummer unterbrach und meinen Untersuchungen im Felde der spekulativen Philosophie eine ganz andere Richtung gab.
|vertaling= Ik geef ruiterlijk toe: het was juist de herinnering aan David Hume die vele jaren geleden mijn dogmatische sluimer doorbrak en die mijn onderzoek op het terrein van de speculatieve filosofie een heel nieuwe richting gaf.
|aangehaald = {{aut|Henri Oosthout}}, ''[https://books.google.be/books?id=swlADwAAQBAJ&amp;pg=PT249#v=onepage&amp;q&amp;f=false Het schandaal van de filosofie. Hoofdlijnen van het sceptische denken van de oudheid tot heden]'', 2018
|opmerking = 
}}


{{menu}}

{{DEFAULTSORT:Hume, David}}
[[Categorie:Brits filosoof]]</text>
      <sha1>h74tusrd16xnqp216dvbamc99o0tsj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95128</id>
      <parentid>95127</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T23:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karmakolle</username>
        <id>5864</id>
      </contributor>
      <comment>+1</comment>
      <origin>95128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15100" sha1="6imrhtlprdr891zojhtrukcax949ml9" xml:space="preserve">[[Bestand: David Hume.jpg|thumb|Hume, geschilderd door [[w:Allan Ramsay|Allan Ramsay]] in 1766 ([[w:Scottish National Gallery of Modern Art|Scottish National Gallery of Modern Art]])]]

{{Koppelingen
| w = ja
| commons = ja 
| s = en:Author:David Hume
| b =
}}

{{Auteur
|naam= David Hume
|wikipedia= David Hume
|periode= 26 april 1711 - 25 augustus 1777
|beschrijving= was een Schots filosoof en geschiedschrijver
}}


{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Introduction|Introduction]]
|tekst = And as the science of man is the only solid foundation for the other sciences, so the only solid foundation we can give to this science itself must be laid on experience and observation. 
|vertaling= Zoals de menswetenschap de enige vaste grondslag van de andere wetenschappen is, zo zijn ervaring en waarneming de enige vaste grondslag van de menswetenschap.
| aangehaald = {{aut|Dirk Verhofstadt}}, ''[https://www.google.be/books/edition/De_liberale_canon/4g9tBgAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT50&amp;printsec=frontcover De liberale canon. Grondslagen van het liberalisme]'', VBK Houtekiet, 2015
| opmerking = Tegen het cartiaanse scepticisme en andere abstracte filosofieën stelde Hume dat kennis van de menselijke natuur het uitgangspunt moest zijn en dat zulke kennis alleen via de zintuigen te bereiken viel.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 3/Section 16|1.3.16]]
|tekst = To consider the matter aright, &lt;u&gt;reason is nothing but a wonderful and unintelligible instinct in our souls&lt;/u&gt;, which carries us along a certain train of ideas, and endows them with particular qualities, according to their particular situations and relations.
|vertaling= [D]e rede is niets anders dan een wonderbaarlijk en onbegrijpelijk instinct in onze ziel [...].
| aangehaald = {{aut|Patricia Martelaere}}, ''Hume's &quot;gematigd&quot; scepticisme: futiel of fataal?'', 1987, p. 78 
| opmerking = 
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = Pain and pleasure, grief and joy, passions and sensations succeed each other, and never all exist at the same time.
|vertaling= Pijn en genot, verdriet en vreugde, hartstochten en gewaarwordingen volgen elkaar op en bestaan nooit tegelijkertijd.
| aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hieruit trekt Hume de conclusie dat het idee van het bestaan van een &quot;zelf&quot; niet kan worden afgeleid uit het hebben van indrukken.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = They are the successive perceptions only, that constitute the mind; nor have we the most distant notion of the place, where these scenes are represented, or of the materials, of which it is compos'd
|vertaling= Alleen elkaar opvolgende percepties maken uit wat de geest is, en we hebben niet in de verte een notie van de plaats waar deze scènes worden gespeeld of van de materialen waaruit het theater bestaat.
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hume vergelijkt hier de menselijke geest met een theater waarbij indrukken de vorm van scènes hebben, waarbij hij tegelijk stelt dat het theater in feite helemaal niet bestaat.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 6|1.4.6]]
|tekst = Thus we feign the continu'd existence of the perceptions of our senses, to remove the interruption; and run into the notion of a soul, and self, and substance, to disguise the variation 
|vertaling= Zo veinzen wij het voortdurende bestaan van onze zintuiglijke percepties om de onderbreking te elimineren, en zo komen we uit bij de notie van een ziel, een zelf, en een substantie om de verandering te maskeren.
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 84
| opmerking = Hume stelt hier dat het slechts de verbeelding is die verschillende waarnemingen tot één geheel maakt.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 7|1.4.7]]
|tekst = A true sceptic will be diffident of his philosophical doubts, as well as of his philosophical conviction. 
|vertaling= Een ware scepticus zal wantrouwig staan tegenover zijn filosofische twijfels net als tegenover zijn filosofische overtuiging.
| aangehaald = {{aut|Patricia Martelaere}}, ''Hume's &quot;gematigd&quot; scepticisme: futiel of fataal?'', 1987, p. 102 
| opmerking = 
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]]
|tekst = Reason is, and ought only to be the slave of the passions.
|vertaling = De rede is – en hoort ook niet meer te zijn dan – de slaaf van de hartstochten.
|aangehaald = {{aut|A.C. Grayling}}, ''[https://books.google.be/books?id=CxKgDwAAQBAJ&amp;pg=PT347#v=onepage&amp;q&amp;f=false De geschiedenis van de filosofie]'', 2019
|opmerking = Hume vindt het een goede zaak dat mensen worden gemotiveerd door emoties en verlangens, en dat ze hun verstand in dienst daarvan stellen.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 2: Of the passions/Part 3/Section 3|2.3.3]]
|tekst = 'Tis not contrary to reason to prefer the destruction of the whole world to the scratching of my finger.
|vertaling= Het is niet in strijd met de rede om de voorkeur te geven aan de vernietiging van de hele wereld boven een schram aan mijn vinger.
|aangehaald = {{aut|Simon W. Blackburn}}, ''Goed leven'', 2002, [https://www.google.be/books/edition/Blackburn_Goed_leven/BsqYwsXmO_YC?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PA117&amp;printsec=frontcover p. 117]
|opmerking = De rede alleen kan hierin niet trancheren, maar Hume bedoelt niet te zeggen dat er geen andere grondslagen kunnen zijn.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''A Treatise of Human Nature'', 1739, [[:s:en:Treatise of Human Nature/Book 1: Of the understanding/Part 4/Section 7|1.4.7]]
|tekst = I dine, I play a game of back-gammon, I converse, and am merry with my friends; and when after three or four hours' amusement, I wou'd return to these speculations, they appear so cold, and strain'd, and ridiculous, that I cannot find in my heart to enter into them any farther.
|vertaling= Ik gebruik de maaltijd, ik speel een partij backgammon, ik voer een gesprek en vermaak mij met mijn vrienden. En wanneer ik na drie of vier uur van ontspanning naar deze speculaties terugkeer, lijken ze mij zo kil en gewrongen dat ik niet meer de moed heb om mij er verder mee bezig te houden.
|aangehaald =  {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&amp;pg=PA310#v=onepage&amp;q&amp;f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.1]]
|tekst = But a weaker Evidence can never destroy a stronger.
|vertaling = Een zwakker bewijs kan nooit een sterker ongedaan maken.
|aangehaald = {{aut|Julian Baggini}}, ''[https://www.google.be/books/edition/Hoe_de_wereld_eet/y180EQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT408&amp;printsec=frontcover Hoe de wereld eet. Een mondiale filosofie]'', 2025
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.1]]
|tekst = A wise man, therefore, proportions his belief to the evidence.
|vertaling = Een wijs man brengt zijn geloof in overeenstemming met het bewijsmateriaal.
|aangehaald = {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 114
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = ''An Enquiry Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 10|10.2]]
|tekst = [...] the Christian Religion not only was at first attended with miracles, but even at this day cannot be believed by any reasonable person without one.
|vertaling= Het [[christendom]] ging niet alleen aanvankelijk gepaard met wonderen, maar ook vandaag kan geen enkel redelijk mens er zonder wonder in geloven.
|aangehaald =  {{aut|David Papineau}}, ''Filosofie. De grote denkers uit de geschiedenis van de wijsbegeerte'', Librero, 2015, p. 123
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = [[s:en:Philosophical Essays Concerning Human Understanding/Essay 1|Of the different Species of Philosophy]] in: ''Philosophical Essays Concerning Human Understanding'', 1748, [[s:en:Page:An Enquiry Concerning Human Understanding - Hume (1748).djvu/19|p. 7]]
|tekst = Be a Philosopher; but, amidst all your Philosophy, be still a Man.
|vertaling= Wees filosoof, maar wees te midden van al uw filosofie steeds een mens.
|aangehaald =  {{aut|Henri Oosthout}}, ''Kritische geschiedenis van de westerse wijsbegeerte'', vol. 2, ''[https://books.google.be/books?id=ngRNDwAAQBAJ&amp;pg=PA310#v=onepage&amp;q&amp;f=false De laatste duizend jaar]'', VBK Media, 2018
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = [[s:en:Essays, Moral and Political/Essay 5|Of the First Principles of Government]] in: ''Essays, Moral and Political'', 1749
|tekst = Nothing is more surprising to those, who consider human Affairs with a Philosophical Eye; than to see the Easiness with which the many are governed by the few, and to observe the implicite Submission with which Men resign their own Sentiments and Passions to those of their Rulers.
|vertaling= Niets komt diegenen die de geschiedenis van de mensheid met een filosofische blik beschouwen meer verrassend voor, dan het gemak waarmee een minderheid erin slaagt de meerderheid te regeren, en de impliciete onderwerping waarmee de meeste mensen hun eigen gevoelens en passies ondergeschikt maken aan deze van hun regeerders.
|aangehaald =  {{aut|Frank van Dun}}, ''Het fundamenteel rechtsbeginsel. Een essay over de grondslagen van het recht'', 2008, [https://books.google.be/books?id=p6WazhqdnzYC&amp;pg=PA362#v=onepage&amp;q&amp;f=false p. 362]
|Opmerking = Politieke macht berust volgens Hume fundamenteel op instemming, zelfs in dictaturen.
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = s.n., ''Two Essays'', 1777, [https://books.google.be/books?id=6QVeAAAAcAAJ&amp;pg=PA33#v=onepage&amp;q&amp;f=false p. 33] (= ''On the Immortality of the Soul'')
|tekst = Heaven and Hell suppose two distinct species of men, the good and the bad; but the greatest part of mankind float betwixt vice and virtue. 
|vertaling= [[Hemel]] en [[hel]] veronderstellen twee verschillende soorten mensen, [[Goed en kwaad|goede en slechte]]. Maar het grootste deel van de mensheid zweeft ergens tussen deugd en ondeugd in.
|aangehaald = [https://www.eo.nl/artikel/hume-rationele-argumenten-om-god-te-bewijzen-bestaan-niet Hume: Rationele argumenten om God te bewijzen bestaan niet], EO.nl, 1 maart 2020
|opmerking = Deel van Hume's argumentatie tegen de onsterfelijkheid van de ziel, die zo controversieel was dat ze zelfs postuum moeilijk gepubliceerd raakte (alleen anoniem en zonder vermelding van uitgever).
}}

{{Vertaald citaat
|taal = Engels
|bron = {{aut|David Hume}}, &quot;Of National Characters&quot; in: ''Essays and Treatises on Several Subjects'', vol. I, 1809, [[:s:en:Page:Hume - Essays and Treatises on Several Subjects - 1809 - Vol. 1.djvu/559|p. 551]]
|tekst = I am apt to suspect the Negroes to be naturally inferior to the whites.
|vertaling= Ik ben geneigd te veronderstellen dat negers van nature inferieur zijn aan blanken.
|aangehaald = {{aut|Laura Molenaar}}, [https://biografieportaal.nl/recensie/david-hume-het-ketterse-denken-van-een-vriendelijke-filosoof/ David Hume. Het ketterse denken van een vriendelijke filosoof], Biografieportaal.nl, 22 juni 2022
|opmerking = Eerste zin van een racistische voetnoot in het essay ''Of National Characters''. Voorstanders van slavernij beriepen zich erop. De voetnoot was geen deel van de originele publicatie (1748), maar werd door Hume toegevoegd bij een herziening (1753) en verder bijgeschaafd voor de finale editie, die postuum verscheen (1777). Het citaat volgt die finale versie.   
}}

{{Vertaald citaat
|tekst = ‘Have a little patience, good Charon; I have been endeavoring to open the eyes of the public. If I live a few years longer, I may have the satisfaction of seeing the downfall of some of the prevailing systems of superstition.’ But Charon would then lose all temper and decency. ‘You loitering rogue, that will not happen these many hundred years. Do you fancy I will grant you a lease for so long a term? Get into the boat this instant, you lazy loitering rogue.’
|taal = Engels
|bron = [https://www.ourcivilisation.com/smartboard/shop/smitha/humedead.htm The Death Of David Hume: Letter from Adam Smith, LL.D. to William Strachan, Esq.], ourcivilisation.com
|vertaling= ‘Goeie [[w:Charon (mythologie)|Charon]], ik heb geprobeerd de mensen de ogen te openen; heb nog wat geduld totdat ik het genoegen beleef om te zien dat de kerken dichtgaan en de geestelijkheid zich met haar eigen zaken bemoeit.’ Maar Charon zou antwoorden: ‘o, jij onwillige schurk; dat gebeurt in geen tweehonderd jaar; denk je dat ik je nog zo lang de tijd geef? Stap onmiddellijk in de boot.’
|aangehaald = {{aut|Japik Veenbaas}}, ''De Verlichting als kraamkamer'', Nieuw Amsterdam, 2013, p. 8
| opmerking = Woorden van Hume zoals weergegeven in een brief geschreven door [[Adam Smith]], die Hume enkele weken voor zijn overlijden bezocht.
}}

== Over David Hume ==

{{Vertaald citaat
|taal = Duits
|bron = {{aut|[[Immanuel Kant]]}}, ''[http://www.zeno.org/Lesesaal/N/9781484032145?page=8 Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können]'', 1783
|tekst = Ich gestehe frei: die Erinnerung des David Hume war eben dasjenige, was mir vor vielen Jahren zuerst den dogmatischen Schlummer unterbrach und meinen Untersuchungen im Felde der spekulativen Philosophie eine ganz andere Richtung gab.
|vertaling= Ik geef ruiterlijk toe: het was juist de herinnering aan David Hume die vele jaren geleden mijn dogmatische sluimer doorbrak en die mijn onderzoek op het terrein van de speculatieve filosofie een heel nieuwe richting gaf.
|aangehaald = {{aut|Henri Oosthout}}, ''[https://books.google.be/books?id=swlADwAAQBAJ&amp;pg=PT249#v=onepage&amp;q&amp;f=false Het schandaal van de filosofie. Hoofdlijnen van het sceptische denken van de oudheid tot heden]'', 2018
|opmerking = 
}}


{{menu}}

{{DEFAULTSORT:Hume, David}}
[[Categorie:Brits filosoof]]</text>
      <sha1>6imrhtlprdr891zojhtrukcax949ml9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Margaret Wolfe Hungerford</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12713</id>
    <revision>
      <id>95130</id>
      <timestamp>2026-08-25T11:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karmakolle</username>
        <id>5864</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Bestand:Margaret Wolfe Hungerford.png|thumb|]]  {{Koppelingen | w =  | commons = ja | s = | b = }}  {{Auteur |naam=Margaret Wolfe Hungerford |wikipedia= |periode= 1855-1897 |beschrijving=was een Iers schrijver }}   {{Vertaald citaat | tekst      = Beauty is in the eye of the beholder | taal       = Engels | vertaling  = [[Schoonheid]] zit in het oog van de beschouwer. | bron       = ''Molly Bawn'', 1878 | aangehaald = {{aut|Robert J. Coplan}}, ''[https://www…'</comment>
      <origin>95130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="0qdevqxvvlnj8uu768hu1fgwx3esmp9" xml:space="preserve">[[Bestand:Margaret Wolfe Hungerford.png|thumb|]]

{{Koppelingen
| w = 
| commons = ja
| s =
| b =
}}

{{Auteur
|naam=Margaret Wolfe Hungerford
|wikipedia=
|periode= 1855-1897
|beschrijving=was een Iers schrijver
}}


{{Vertaald citaat
| tekst      = Beauty is in the eye of the beholder
| taal       = Engels
| vertaling  = [[Schoonheid]] zit in het oog van de beschouwer.
| bron       = ''Molly Bawn'', 1878
| aangehaald = {{aut|Robert J. Coplan}}, ''[https://www.google.be/books/edition/De_kracht_van_alleen_zijn/64GUEQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT24&amp;printsec=frontcover De kracht van alleen zijn. Hoe je opnieuw verbinding maakt met jezelf in een wereld die altijd aan staat]'' 2025
| opmerking  = 
| opmerking2 = 
}}


{{menu}}

{{DEFAULTSORT:Wolfe Hungerford, Margaret }}

[[Categorie:Iers schrijver]]</text>
      <sha1>0qdevqxvvlnj8uu768hu1fgwx3esmp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95131</id>
      <parentid>95130</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karmakolle</username>
        <id>5864</id>
      </contributor>
      <origin>95131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="803" sha1="tpcwknzr0p0y2whwypkbwsn64exutep" xml:space="preserve">[[Bestand:Margaret Wolfe Hungerford.png|thumb|]]

{{Koppelingen
| w = 
| commons = ja
| s =
| b =
}}

{{Auteur
|naam=Margaret Wolfe Hungerford
|wikipedia=
|periode= 1855-1897
|beschrijving=was een Iers schrijver
}}


{{Vertaald citaat
| tekst      = Beauty is in the eye of the beholder.
| taal       = Engels
| vertaling  = [[Schoonheid]] zit in het oog van de beschouwer.
| bron       = ''Molly Bawn'', 1878
| aangehaald = {{aut|Robert J. Coplan}}, ''[https://www.google.be/books/edition/De_kracht_van_alleen_zijn/64GUEQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT24&amp;printsec=frontcover De kracht van alleen zijn. Hoe je opnieuw verbinding maakt met jezelf in een wereld die altijd aan staat]'' 2025
| opmerking  = 
| opmerking2 = 
}}


{{menu}}

{{DEFAULTSORT:Wolfe Hungerford, Margaret }}

[[Categorie:Iers schrijver]]</text>
      <sha1>tpcwknzr0p0y2whwypkbwsn64exutep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>95132</id>
      <parentid>95131</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Karmakolle</username>
        <id>5864</id>
      </contributor>
      <origin>95132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="lsvnnuazotlrams94x2aiyqasgzs96z" xml:space="preserve">[[Bestand:Margaret Wolfe Hungerford.png|thumb|]]

{{Koppelingen
| w = 
| commons = ja
| s =
| b =
}}

{{Auteur
|naam=Margaret Wolfe Hungerford
|wikipedia=
|periode= 1855-1897
|beschrijving=was een Iers schrijver
}}


{{Vertaald citaat
| tekst      = Beauty is in the eye of the beholder.
| taal       = Engels
| vertaling  = [[Schoonheid]] zit in het oog van de beschouwer.
| bron       = ''Molly Bawn'', vol. I, 1878, [https://www.google.be/books/edition/Molly_Bawn/8W-GbB9faj4C?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PA148&amp;printsec=frontcover p. 148]
| aangehaald = {{aut|Robert J. Coplan}}, ''[https://www.google.be/books/edition/De_kracht_van_alleen_zijn/64GUEQAAQBAJ?hl=nl&amp;gbpv=1&amp;pg=PT24&amp;printsec=frontcover De kracht van alleen zijn. Hoe je opnieuw verbinding maakt met jezelf in een wereld die altijd aan staat]'' 2025
| opmerking  = 
| opmerking2 = 
}}


{{menu}}

{{DEFAULTSORT:Wolfe Hungerford, Margaret }}

[[Categorie:Iers schrijver]]</text>
      <sha1>lsvnnuazotlrams94x2aiyqasgzs96z</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>