Wikisource:De kroeg

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikisource:De kroeg</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1304</id>
    <revision>
      <id>223111</id>
      <parentid>222744</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T21:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>4189</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-24 */ nieuwe subkop</comment>
      <origin>223111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140510" sha1="r0d6l073bl3zvv278yw9pi7bp6uhm2w" xml:space="preserve">{{kroeg}}

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12 jan 2026 20:33 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026 20:45 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19 jan 2026 21:29 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 jan 2026 22:02 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26 jan 2026 22:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 feb 2026 18:43 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== Hello from Belgium (and France…) ==

Dear wikisource contributors, I’m french wikimedian who have organized the Missie Gourmande (Mission Gourmande in french), an operation to numerize the Gourmet Museum and Library (museum van de gastronomie). And we scanned some flemish books. I put their here : [[:Categorie:Missie Gourmande - Mission Gourmande]]. If I mis something or made a mistake don’t hesitate to correct. Thank you (and sorry for my bad english). [[Gebruiker:Lyokoï|Lyokoï]] ([[Overleg gebruiker:Lyokoï|overleg]]) 6 feb 2026 23:27 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 feb 2026 00:30 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Quiddity (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 feb 2026 20:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 feb 2026 20:03 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 mrt 2026 18:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9 mrt 2026 19:53 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! ==

Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! 

Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. 

Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier.

We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan!

Met vriendelijke groet,

Team Wikimedia Nederland [[Gebruiker:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Overleg gebruiker:JansenKirsten|overleg]]) 12 mrt 2026 11:55 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 mrt 2026 20:35 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== Wikimania Parijs ==

Beste Wikimedianen,

Dit jaar vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] van 21-25 juli plaats in Parijs. Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor het hoofdprogramma dat plaatsvindt tussen 23-25 juli. Hiervoor kun je vóór 12 april een FOKA- aanvraag indienen. Meer informatie hierover vind je op [[wmnl:Wikimania_2026|de verenigingswiki]].

Vriendelijke groet,

Cristina

[[Gebruiker:C.A.Fodor|C.A.Fodor]] ([[Overleg gebruiker:C.A.Fodor|overleg]]) 23 mrt 2026 14:05 (CET)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 mrt 2026 17:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30 mrt 2026 21:25 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 3 apr 2026 19:11 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 apr 2026 18:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[Bestand:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|miniatuur|rechts]]

Beste Wikisource-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia. 

Kom jij op het feest in Utrecht? En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen is Wikipedia gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikisource om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips.
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste bijdragen: wie heeft die destijds verbeterd?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikipediaan jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Elly]] &lt;sub&gt;([[Overleg gebruiker:Ellywa|Overleg]])&lt;/sub&gt; 12 apr 2026 21:22 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 apr 2026 17:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20 apr 2026 17:00 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 26 apr 2026 02:58 (CEST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 apr 2026 20:06 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4 mei 2026 22:43 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11 mei 2026 21:20 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18 mei 2026 22:21 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== Technieuws: 2026-22 ==

&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Het laatste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|technieuws]]''' van de technische gemeenschap van Wikimedia. Niet alle wijzigingen hebben een merkbaar effect op alle projecten. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Meer vertalingen]] zijn beschikbaar.

'''Hoogtepunt van de week'''
* Na een [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|succesvol experiment met het aanmaken van accounts]] wordt een verbeterd waarschuwingsbericht voor niet aangemelde bewerkers in de eerste week van juni worden uitgerold naar alle Wikimedia-wiki's. De wijziging treft alleen niet aangemelde gebruikers op mobiel die een bewerkingssessie openen. De bijgewerkte ervaring is ontworpen om het aanmaken van een account duidelijker aan te moedigen, terwijl gebruikers nog steeds kunnen bewerken met tijdelijke accounts. Resultaten van het experiment lieten een significante toename zien in het aanmaken van accounts, met een relatieve stijging van 27% onder gebruikers die het bijgewerkte bericht te zien kregen. Zoals verwacht namen tijdelijke accounts relatief af met 16% doordat meer mensen een account aanmaakten. Het experiment liet geen significante veranderingen zien in het aantal constructieve bewerkingen of andere gemonitorde bijdragerstatistieken. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates voor moderatoren'''
* Om veiligheidsredenen moeten leden van bepaalde gebruikersgroepen [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|tweetrapsauthenticatie]] (2FA) ingeschakeld hebben. Leden van deze groepen kunnen de laatste 2FA-methode op hun account niet uitschakelen, en het is onmogelijk om gebruikers zonder 2FA aan deze groepen toe te voegen. Gebruikers kunnen nog steeds nieuwe authenticatiemethoden toevoegen of verwijderen, zolang er ten minste één methode continu ingeschakeld blijft. In de komende weken worden gebruikers zonder 2FA uit deze groepen verwijderd. Dit geldt met name voor bureaucraten. Zie de gekoppelde taken voor uitrolschema's. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technische Wensen]] voert een [[w:nl:A/B-test|A/B-test]] uit op [[:phab:T415904|10 wiki's]], waarbij [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|mogelijke verbeteringen voor Referentievoorvertoningen]] worden getest. Het experiment duurt ongeveer 2 weken aan het einde van mei / begin juni en treft 10% van de desktoplezers op de deelnemende wiki's.
* Na twee succesvolle experimenten rolt het Reader Growth-team op 25 mei een bètafunctie [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Afbeeldingen bladeren]] uit voor alle Wikipedia's op mobiel. Dit betekent dat iedereen die standaard alle bètafuncties ingeschakeld heeft deze functie te zien krijgt, en anderen kunnen het vakje aanvinken om het in te schakelen in hun voorkeuren. De bètafunctie bevat een carrousel van alle afbeeldingen van een pagina bovenaan de pagina, met opties voor redacteuren om [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|afbeeldingen uit te sluiten van de carrousel van de pagina of om een pagina volledig uit te sluiten van de functie]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Terugkerend onderwerp]] Bekijk alle {{formatnum:30}} door de gemeenschap ingediende {{PLURAL:30|taak|taken}} die vorige week [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|opgelost]] {{PLURAL:30|is|zijn}}. Zo werden driedimensionale STL-bestanden incorrect weergegeven door de 3D-uitbreiding van de mediaviewer, wat nu is opgelost. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates voor technische bijdragers'''
* De verouderde CSS-klassen &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; zijn vervangen door &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; omdat de eerste niet consistent werken op alle MediaWiki-platforms, met name mobiel en mobiele apps. Projecten die deze klassen gebruiken worden aangemoedigd om gerelateerd gebruik te bekijken en een migratie te plannen. Houd er rekening mee dat &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in de toekomst ook verouderd kunnen worden verklaard, hoewel er momenteel geen plannen zijn om dit te doen. [[phab:T426452|Meer informatie]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Terugkerend onderwerp]] Gedetailleerde code updates later deze week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technieuws]]''' is samengesteld door [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|technieuws schrijvers]] en gepost door een [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Draag bij]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Vertaal]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Vraag hulp]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Geef feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonneren en afmelden]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25 mei 2026 23:52 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Quiddity (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mei 2026 19:15 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1 jun 2026 23:08 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== Controle gewenst! ==

Ik heb zojuist de proeflezing van [[Index:Description of Ukraine (Borysthenes) Atlas Maior NL 1664.pdf]] voltooid! Zou iemand de tekst willen controleren? Wellicht @[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]], die reeds de eerste pagina heeft gecorrigeerd? Of @[[Gebruiker:Vincent Steenberg|Vincent Steenberg]], die me hielp met de paginalijst? :) Mvg, [[Gebruiker:Nederlandse Leeuw|Nederlandse Leeuw]] ([[Overleg gebruiker:Nederlandse Leeuw|overleg]]) 2 jun 2026 15:38 (CEST)

:Kun je de afbeeldingen eerst nog toevoegen? --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 2 jun 2026 15:55 (CEST)
::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Hoe bedoel je? De afbeelding linksonder op [[Pagina:Description of Ukraine (Borysthenes) Atlas Maior NL 1664.pdf/21|p. 21]] en die rechtsmidden op [[Pagina:Description of Ukraine (Borysthenes) Atlas Maior NL 1664.pdf/6|p. 6]]? Dat kan, dan zal ik die eerst uitknippen, apart uploaden op Commons en dan in de tekst voegen. Maar is dat wat je bedoelt? [[Gebruiker:Nederlandse Leeuw|Nederlandse Leeuw]] ([[Overleg gebruiker:Nederlandse Leeuw|overleg]]) 2 jun 2026 16:00 (CEST)
::::::Ja, dat is de werkwijze, voor de kaarten en de overige afbeeldingen. Je kunt [[Commons:CropTool]] activeren en gebruiken, dan hoef je niet eerst te downloaden ion je computer en wordt de afbeelding meteen ook geupload op commons.
:::[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 2 jun 2026 16:09 (CEST)
::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Bedankt voor de tip om CropTool te gebruiken, daar had ik in dit geval niet aan gedacht!
::::Ok ik heb de genoemde afbeeldingen uitgeknipt en toegevoegd (met een extra afbeelding voor het hutframe, want die kwam uit een andere druk en had daardoor afwijkende kleuren. Hetzelfde zouden we kunnen doen bij de boot op [[Pagina:Description of Ukraine (Borysthenes) Atlas Maior NL 1664.pdf/16|pagina 16]], maar dat lijkt me niet nodig.)
::::Is dat goed zo?
::::En wat doen we dan met de kaarten? Bij p. 2 heb ik nu dit gedaan: [[Pagina:Description of Ukraine (Borysthenes) Atlas Maior NL 1664.pdf/2]]. center + 800px. Weet niet wat de normen zijn? En moet dat bijschrift boven, onder of rechtsonder de kaart komen? Mvg, [[Gebruiker:Nederlandse Leeuw|Nederlandse Leeuw]] ([[Overleg gebruiker:Nederlandse Leeuw|overleg]]) 2 jun 2026 16:32 (CEST)
:::::De kaarten kunnen gewoon als afbeelding behandeld worden, dus via croptool met verwijdering van de witte marges. 800px is de volle paginabreedte bij full page, 450 past voor de halve pagina weergave naast het venster van de scanweergave en heeft daarom voorkeur. Men kan via commons altijd volle breedte openen. Gebruik van Pagina:Description of Ukraine (Borysthenes) Atlas Maior NL 1664.pdf/2 is toegestaan, maar schijnt de hele pdf op te halen, wat een nadeel is. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 2 jun 2026 16:48 (CEST)
::::::@[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] Bedankt! {{uitgevoerd}}. En nu? [[Gebruiker:Nederlandse Leeuw|Nederlandse Leeuw]] ([[Overleg gebruiker:Nederlandse Leeuw|overleg]]) 2 jun 2026 17:12 (CEST)
:::::::Nu nog de inhoudsopgave, welke titels wil je gebruiken ? IK stel voor: [[Borysthenes (Dniepr)]] en [[Taurica Chersonesus]], maar dat kun je op de indexpagina wijzigen, vóórdat je die pagina's aanmaakt. Daarna komt valideren: dat moet door andere gebruikers gedaan worden. Voor jouw: nu nog op de Franse wikisource de afbeeldingen toevoegen...--[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 2 jun 2026 23:06 (CEST)
::::::::Hah, je had gezien dat ik daar ook al bezig was. ;)
::::::::De titel van het boek als geheel zou ik wel ''Beschrijving van Oekraïne'' willen houden, zoals het in alle andere talen bekend is en zoals ik ook op [[:nl:w:Beschrijving van Oekraïne]] heb geschreven.
::::::::Borysthenes (Dniepr) en Taurica Chersonesus zijn twee prima titels voor de hoofdstukken, waarin Blaeu de tekst verdeeld heeft.
::::::::Het is mij overigens niet duidelijk of de tekst op p. 25 en p. 27 ook van Beauplan is of niet. Ik denk van niet. Ten eerste sluit p. 24 expliciet de tekst van Beauplan af. Ten tweede is het taalgebruik van p. 25 en 27 veel 'Duitser' dan de rest van de tekst, wat een andere schrijver of vertaler suggereert. Tot slot komt het vrij korte stukje over de Krim-Tataren inhoudelijk totaal niet overeen met de uitgebreide verhandeling die in Frans 1660 of [[:File:A Description of Ukraine Churchill (London 1704).pdf|Engels 1704 (&quot;A Description of Crim Tartary&quot;, pp. 12-20)]] te lezen is. Beauplan verhaalt uitgebreid over de militaire tactieken van de Krim-Tataren, maar niets over de verschillende opvoeding van Tataarse jongens en meisjes, wat Blaeu 1664 p. 27 wel doet.
::::::::Toch denk ik dat het terecht is om p. 25-27 bij dit boek op te nemen omdat het de beschrijving van Oekraïne wel 'af' maakt.
::::::::Maar goed, ik ben al best wel moe. Ik ga morgen weer verder. Bedankt voor je hulp tot dusver! :D [[Gebruiker:Nederlandse Leeuw|Nederlandse Leeuw]] ([[Overleg gebruiker:Nederlandse Leeuw|overleg]]) 2 jun 2026 23:27 (CEST)
:::::::::{{uitgevoerd}}. Bedankt voor de instructies! Dan ga ik ondertussen bezig met die afbeeldingen op fr.wikisource. 
:::::::::Ben ondertussen ook al begonnen op [[:en:Index:A Description of Ukraine Churchill (London 1704).pdf]]. [[Gebruiker:Nederlandse Leeuw|Nederlandse Leeuw]] ([[Overleg gebruiker:Nederlandse Leeuw|overleg]]) 3 jun 2026 10:40 (CEST)
::::::::::Ik zet de kopteksten in het venster ''Koptekst''. Kun je pagina 32r valideren? [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 3 jun 2026 11:58 (CEST)
:::::::::::Gedaan. [[Gebruiker:Nederlandse Leeuw|Nederlandse Leeuw]] ([[Overleg gebruiker:Nederlandse Leeuw|overleg]]) 3 jun 2026 12:04 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8 jun 2026 23:30 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;</text>
      <sha1>r0d6l073bl3zvv278yw9pi7bp6uhm2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gezondheids- en Welzijnswet voor Dieren</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2726</id>
    <revision>
      <id>223120</id>
      <parentid>161985</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T11:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>223120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129135" sha1="bwm1gwd0nf00hapnatu8w8m260e2xrh" xml:space="preserve">[Regeling vervallen per 21-04-2021.]

'''Wet van 24 september 1992, houdende vaststelling van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren'''

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: 

Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het wenselijk is uit een oogpunt van gezondheid en welzijn van dieren, uit ethische overwegingen en uit een oogpunt van bescherming van veiligheid van mens en dier regelen te geven ten aanzien van dieren en handelingen met dieren en dat het voorts wenselijk is regelen te geven terzake van de uitvoer van dieren en dierlijke produkten alsmede met het oog op de raszuiverheid van produkten van de Nederlandse fokkerij; 

Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze: 


== Hoofdstuk I. Algemene bepalingen ==
 
==== Artikel 1 ====
1. In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder: 

Onze Minister: Onze Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij; 

bedrijfslichaam: een produktschap of bedrijfschap bedoeld in artikel 66 van de Wet op de Bedrijfsorganisatie; 

samenwerkingslichaam: rechtspersoonlijkheid bezittend lichaam als bedoeld in artikel 110 Wet op de bedrijfsorganisatie;

dier: dier dat wordt gehouden, voor zover niet uitdrukkelijk anders is bepaald en met dien verstande dat artikel 36 tevens van toepassing is op dieren die niet worden gehouden; 

vee: herkauwende en eenhoevige dieren en varkens; 

pluimvee: dieren zijnde hoenderachtigen, eenden of ganzen; 

besmettelijke dierziekte: elke aantasting van de gezondheid van een dier die gevaar kan opleveren voor de gezondheid van andere dieren of van de mens; 

smetstof: elk micro-organisme of virus dat, of elke andere biologische eenheid die, een infectieziekte en elke parasiet, die een parasitaire ziekte bij dieren kan veroorzaken; 

schadelijke stoffen: stoffen die de gezondheid van mens of dier kunnen aantasten; 

zieke dieren: dieren die zijn aangetast door een krachtens artikel 15, eerste lid, aangewezen dierziekte; 

verdachte dieren: dieren die overeenkomstig artikel 15, vierde lid, verdacht worden gevaar op te leveren voor verspreiding van een krachtens artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke dierziekte; 

produkten van dierlijke oorsprong: van dier afkomstige produkten al dan niet be- of verwerkt; 

houder: eigenaar, houder of hoeder;

Diergezondheidsfonds: fonds als bedoeld in artikel 95a. 
 
2. Voor de toepassing van het bij of krachtens de artikelen 91a tot en met 93a en 96a bepaalde wordt verstaan onder bedrijf: bedrijf als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van de Meststoffenwet.
 
3. Voor de toepassing van artikel 91e wordt verstaan onder vestiging: op één plaats gelegen bedrijf of deel van een bedrijf, bestaande uit alle aldaar gelegen aangrenzende percelen grond, gebouwen of afgescheiden gedeelten daarvan dat, naar de feitelijke omstandigheden beoordeeld, als functionele eenheid voor het houden van varkens in gebruik is of daartoe bestemd is. 
 
4. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld waaraan percelen grond, gebouwen of afgescheiden gedeelten daarvan moeten voldoen om als aangrenzend in de zin van het derde lid te worden aangemerkt. 
 
5. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat het bepaalde bij of krachtens deze wet geheel of gedeeltelijk van toepassing is op handelingen met embryo’s voor zover deze zich buiten de baarmoeder van het dier bevinden. 
 

==== Artikel 2 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Er is een Raad voor dierenaangelegenheden waarin overleg plaatsvindt over vraagstukken betreffende het nationaal en internationaal beleid op het gebied van:

a. 
de gezondheid van dieren, 

b. 
het welzijn van dieren en 

c. 
de biotechnologische toepassingen bij dieren, de ethische aspecten daaronder begrepen. 

2.
De Raad bestaat uit een Afdeling gezondheidsvraagstukken, een Afdeling welzijnsvraagstukken en een Afdeling biotechnologische vraagstukken, ethische vraagstukken daaronder begrepen. 

3.
Onze Minister benoemt in overeenstemming met Onze Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur de leden van de Raad. 

4.
Bij algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld ter zake van de samenstelling en de werkwijze van de Raad. 

 
== Hoofdstuk II. De zorg voor de gezondheid van dieren ==
 
=== Afdeling 1. Algemene bepalingen ===
 
==== Artikel 3 ====

1.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden voor bij die maatregel aangewezen categorieën van houders van dieren of levende dierlijke producten van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren dan wel van levende dierlijke producten regelen gesteld omtrent: 

a. 
de inrichting van de bedrijven waarop dieren of levende dierlijke producten worden gehouden; 

b. 
het toevoegen van dieren aan bedrijven of vestigingen, daaronder begrepen het aantal bedrijven of vestigingen waarvan de toe te voegen dieren ten hoogste afkomstig zijn; 

c. 
de wijze waarop dieren worden gehouden en hun huisvesting; 

d. 
de hygiënische eisen waaraan moet worden voldaan; 

e. 
de voedering, drenking, verzorging en behandeling van dieren; 

f. 
het gebruik van sera, entstoffen, antibiotica en chemotherapeutica; 

g. 
de bestrijding van insecten en ratten alsmede van andere organismen voor zover zij schadelijk zijn voor de gezondheid van dieren; 

h. 
bedrijfsbegeleiding door een dierenarts; 

i. 
het vervoer en het verzamelen van dieren of van levende dierlijke producten; 

j. 
het afvoeren van dieren van bedrijven of vestigingen, daaronder begrepen het aantal bedrijven of vestigingen waaraan die dieren ten hoogste worden toegevoegd; 

k. 
het winnen, bewerken en gebruiken van levende dierlijke producten; 

l. 
de behandeling en aanbieding voor onderzoek van doodgeboren of gestorven dieren dan wel levende dierlijke producten, onvoldragen vruchten en nageboorten; 

m. 
het houden van aantekeningen omtrent bezoekers en vervoermiddelen. 

2.
Bij de in het eerste lid bedoelde maatregel kan het begrip bedrijf en vestiging worden omschreven waarbij voor de verschillende soorten of categorieën van dieren dan wel van levende dierlijke producten verschillende omschrijvingen kunnen worden gegeven. 

==== Artikel 4 ====

1.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kan aan de houder van één of meer dieren, behorende tot een daarbij te bepalen diersoort, de verplichting worden opgelegd om: 

a. 
zich als zodanig voor een bij of krachtens de maatregel genoemd tijdstip schriftelijk te melden bij Onze Minister onder vermelding van het aantal dieren dat hij van de onderscheiden soorten houdt; 

b. 
indien de dieren bedrijfsmatig worden gehouden, aantekening te houden van het aantal op zijn bedrijf aanwezige dieren van deze soort, van de geboorte op, onderscheidenlijk toevoeging van dieren van deze soort aan zijn bedrijf, alsmede van de afvoer van dieren van deze soort van zijn bedrijf, één en ander onder vermelding van de gegevens waardoor de dieren kunnen worden geïdentificeerd en onder vermelding van naam en adres van degene van wie de dieren afkomstig zijn onderscheidenlijk aan wie de dieren zijn afgeleverd. 

2.
De in het eerste lid, onderdeel b, bedoelde aantekeningen dienen gedurende ten minste drie maanden te worden bewaard. 

==== Artikel 5 ====
[Treedt in werking op een nader te bepalen tijdstip]

==== Artikel 6 ====
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen ter voorkoming van verspreiding van smetstof regelen worden gesteld waaraan markten en andere verzamelplaatsen van dieren, slachterijen, inrichtingen waarin producten van dierlijke oorsprong worden gewonnen, be- of verwerkt, inrichtingen waarin diervoeder wordt bereid en plaatsen waar vervoermiddelen worden ontsmet moeten voldoen. 


==== Artikel 7 ====
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen ter voorkoming van verspreiding van smetstof regelen worden gesteld ten aanzien van: 

a. 
de reiniging en ontsmetting van stallen, kooien, vervoermiddelen, de daarbij behorende voorwerpen en andere plaatsen en voorwerpen waar of waarin dieren, produkten van dierlijke oorsprong, diervoeder alsmede andere produkten of voorwerpen die dragers van smetstof kunnen zijn, hebben verbleven; 

b. 
het behandelen van de in onderdeel a bedoelde produkten waardoor zij geen gevaar meer kunnen opleveren voor de verspreiding van smetstof dan wel het vernietigen van deze produkten en de in onderdeel a bedoelde voorwerpen. 

==== Artikel 8 ====
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen ter voorkoming van verspreiding van smetstof regelen worden gesteld ten aanzien van de aflevering, de opslag, het in voorraad en voorhanden hebben en het vervoeren van materialen van dierlijke herkomst.


==== Artikel 9 ====

1. Het is verboden vee of pluimvee en andere dieren van door Onze Minister aangewezen soorten of categorieën van dieren te doen verblijven of dit te gedogen op een terrein of plaats waarop zich vuilnis of mest bevindt of waarop vuilnis of mest pleegt te worden gestort of opgeslagen en op een daaraan grenzend terrein, indien de dieren zich vrijelijk van het ene terrein naar het andere kunnen begeven. 
 
2. Het is verboden vuilnis of mest te storten of op te slaan op, dan wel te verspreiden over een terrein of plaats waarop dieren, als bedoeld in het eerste lid, vrijelijk toegang hebben. 
 
3. In het eerste en tweede lid wordt onder &quot;mest&quot; niet begrepen mest verkregen in het bedrijf, waar de dieren worden gehouden. 
 

=== Afdeling 2. Het weren van besmettelijke dierziekten ===

==== Artikel 10 ====

1.
Onze Minister kan het brengen in Nederland van dieren, produkten van dierlijke oorsprong, alsmede van andere produkten en voorwerpen die dragers van smetstof kunnen zijn, verbieden dan wel verbieden, indien niet wordt voldaan aan door hem te stellen regelen. 

2.
De in het eerste lid bedoelde regelen hebben in elk geval betrekking op: 

a. 
de eisen waaraan de in het eerste lid bedoelde dieren, produkten of voorwerpen moeten voldoen; 

b. 
de eisen waaraan de vervoermiddelen en de verpakkingen moeten voldoen; 

c. 
het aanmelden van het voornemen om dieren, produkten of voorwerpen binnen te brengen; 

d. 
het in overleg met Onze Minister van Financiën aanwijzen van douanekantoren in de zin van de wettelijke bepalingen, bedoeld in artikel 2, tweede lid, onderdeel a, van de Douanewet, waar de dieren, produkten of voorwerpen, die anders dan over de Belgisch-Nederlandse of de Duits-Nederlandse grens worden binnengebracht, moeten worden aangebracht; 

e. 
het aanwijzen van de plaatsen waar dieren, produkten of voorwerpen, die via de Belgisch-Nederlandse of de Duits-Nederlandse grens worden binnengebracht, ter onderzoek moeten worden aangeboden; 

f. 
de verklaringen welke op het douanekantoor, dan wel op een plaats als bedoeld in onderdeel e, moeten worden overgelegd en de eisen waaraan deze verklaringen moeten voldoen en 

g. 
het onderzoek na het binnenbrengen in Nederland. 

==== Artikel 11 ====

1.
Onze Minister kan ten aanzien van in artikel 10, eerste lid, bedoelde, in Nederland gebrachte dieren, produkten en voorwerpen onder meer regelen stellen betreffende: 

a. 
met betrekking tot dieren: 

1°. 
een nader onderzoek, voorbehoedende behandeling of een tijdelijke afzondering; 

2°. 
het vervoer naar de plaats van onderzoek, voorbehoedende behandeling of tijdelijke afzondering; 

3°. 
de bestemming; 

4°. 
het vervoer naar de plaats van bestemming in Nederland dan wel naar de plaats waar de dieren weer buiten Nederland worden gebracht; 

5°. 
het doden of slachten en het toezicht daarop en de bestemming van de gedode of geslachte dieren; 

b. 
met betrekking tot produkten en voorwerpen: 

1°. 
een nader onderzoek; 

2°. 
de bestemming; 

3°. 
het vervoer naar de plaats van onderzoek of de plaats van bestemming dan wel naar de plaats waar de zaken weer buiten Nederland worden gebracht. 

2.
Regelen omtrent de in het eerste lid, onderdeel a, sub 5, genoemde onderwerpen, worden vastgesteld in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. 

==== Artikel 12 ====
Onze Minister kan voorts regelen stellen met betrekking tot de reiniging en ontsmetting van vervoermiddelen waarin en plaatsen waarop, alsmede met betrekking tot de reiniging, ontsmetting dan wel vernietiging van verpakkingsmateriaal waarin de in artikel 10, eerste lid, bedoelde, in Nederland gebrachte dieren, produkten en voorwerpen hebben verbleven. 


==== Artikel 13 ====

1.
Onze Minister kan bepalen, dat dieren die op grond van het bepaalde krachtens artikel 10 niet in Nederland hadden mogen worden gebracht zonder vergoeding van Staatswege en voor rekening van de importeur of diens gemachtigde binnen een door hem te bepalen termijn hetzij buiten Nederland moeten worden gebracht, hetzij onder door hem te stellen regelen naar een door hem aangewezen plaats moeten worden vervoerd en aldaar worden geslacht, onderscheidenlijk worden gedood en vernietigd. 

2.
Onze Minister kan bepalen, dat produkten en voorwerpen die op grond van het bepaalde krachtens artikel 10 niet in Nederland hadden mogen worden gebracht, binnen een door hem te bepalen termijn voor rekening van de importeur of diens gemachtigde hetzij buiten Nederland moeten worden gebracht, hetzij onder door hem te stellen regelen naar een door hem te bepalen plaats worden gebracht om aldaar voor rekening van de importeur of diens gemachtigde een behandeling te ondergaan waardoor zij geen gevaar meer opleveren voor de verspreiding van smetstof, hetzij zonder vergoeding van Staatswege en voor rekening van de importeur of diens gemachtigde worden vernietigd. 

==== Artikel 14 ====
De in deze afdeling bedoelde regelen kunnen onder meer verschillen naar gelang van het land van herkomst en naar gelang van de bestemming der dieren, produkten en voorwerpen. 


=== Afdeling 3. De preventie en de bestrijding van besmettelijke dierziekten ===

==== Artikel 15 ====

1.
Deze afdeling is van toepassing op door Onze Minister aangewezen besmettelijke dierziekten bij: 

a. 
vee; 

b. 
pluimvee; 

c. 
bijen; 

d. 
nertsen; 

e. 
andere dieren behorende tot bij algemene maatregel van bestuur aangewezen soorten of categorieën van dieren; 

f. 
andere dieren van door Onze Minister voor een termijn van ten hoogste acht maanden aangewezen soorten of categorieën van dieren. 

2.
Een besmettelijke dierziekte kan worden aangewezen, indien: 

a. 
de ziekte zich snel kan uitbreiden, ernstige schade kan berokkenen aan de betrokken diersoort en niet of niet volledig kan worden voorkomen of bestreden met normale bedrijfsmiddelen; 

b. 
een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie zulks met zich brengt of 

c. 
de ziekte naar het oordeel van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een ernstig gevaar voor de volksgezondheid oplevert. 

3.
In het geval bedoeld in het tweede lid, onderdeel c, vindt de aanwijzing plaats in overeenstemming met Onze Minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur. 

4.
Bij algemene maatregel van bestuur wordt bepaald wanneer dieren als verdachte dieren moeten worden aangemerkt. 

==== Artikel 16 ====

1.
Een aanwijzing als bedoeld in artikel 15, eerste lid, onderdeel f, kan alleen plaatsvinden in spoedeisende gevallen. 

2.
Indien de aanwijzing tevens in het belang is van de volksgezondheid, vindt zij plaats in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. 

==== Artikel 17 ====

1.
Bij ministeriële regeling kunnen hetzij voor geheel Nederland, hetzij voor bepaalde gedeelten daarvan, regels worden gesteld ter voorkoming van overbrenging van een besmettelijke dierziekte, waaronder in ieder geval regels omtrent:

a. 
het voorbehoedend behandelen, merken, opsluiten, aanlijnen van dieren die door een besmettelijke dierziekte kunnen worden aangetast of drager van smetstof kunnen zijn; 

b. 
het behandelen of onschadelijk maken van producten van dierlijke oorsprong, diervoeder, vervoermiddelen alsmede van andere producten of voorwerpen die drager van smetstof kunnen zijn; 

c. 
het betreden van bedrijven of vestigingen waar dieren worden gehouden, waaronder het opleggen van de verplichting aan personen, die in het kader van de uitoefening van hun beroep of bedrijf bedrijven of vestigingen betreden, tot het houden van aantekeningen omtrent het betreden van desbetreffende bedrijven of vestigingen; 

d. 
het insemineren of laten bevruchten van dieren die door een besmettelijke dierziekte kunnen worden aangetast. 

2.
Onder de in het eerste lid bedoelde regels worden mede verstaan regels met betrekking tot:

a. 
het aanvoeren van dieren, producten van dierlijke oorsprong, diervoeder, vervoermiddelen alsmede van andere producten of voorwerpen aan bedrijven of vestigingen; 

b. 
het ontvangen van dieren, producten van dierlijke oorsprong, diervoeder, vervoermiddelen alsmede van andere producten of voorwerpen op bedrijven of vestigingen; 

c. 
het afvoeren van dieren, producten van dierlijke oorsprong, diervoeder, vervoermiddelen, alsmede van andere producten of voorwerpen van bedrijven of vestigingen; 

d. 
de aanwezigheid van dieren, producten van dierlijke oorsprong, diervoeder, vervoermiddelen alsmede andere producten of voorwerpen op bedrijven of vestigingen. 

3.
Indien een besmettelijke dierziekte is aangewezen in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport worden de in het eerste lid bedoelde regels in overeenstemming met die minister gesteld.

==== Artikel 18 ====

1.
Onze Minister kan, hetzij voor Nederland, hetzij voor bepaalde gedeelten daarvan: 

a. 
schorsing van markten waarop dieren van door hem aangewezen soorten of categorieën van dieren worden verhandeld en sluiting van diergaarden en daarmede vergelijkbare inrichtingen bevelen, dan wel markten, diergaarden of vergelijkbare inrichtingen verbieden indien niet wordt voldaan aan door hem te stellen regelen; 

b. 
het op een plaats bijeenbrengen van dieren van door hem aangewezen soorten of categorieën van dieren afkomstig van verschillende plaatsen verbieden of daaromtrent regelen stellen. 

2.
De regelen, bedoeld in het eerste lid, kunnen onder meer betrekking hebben op de aanvoer van dieren naar en de afvoer van dieren van bedrijven of vestigingen waar dieren worden gehouden, markten en andere plaatsen waarop dieren afkomstig van verschillende plaatsen bijeen worden gebracht alsmede op de controle daarop, daaronder begrepen de verzegeling van vervoermiddelen en de afgifte van bewijsstukken. 

3.
Indien een bevel of verbod, als bedoeld in het eerste lid, van kracht is, is het verboden dieren ten aanzien waarvan het bevel of verbod geldt, op de aldaar genoemde plaatsen aanwezig te hebben onderscheidenlijk aldaar aanwezig te hebben in strijd met de regelen bedoeld in het eerste lid. 

==== Artikel 19 ====

1.
Indien een dier verschijnselen van een besmettelijke dierziekte vertoont of indien redelijkerwijs kan worden aangenomen dat een dier in de gelegenheid is geweest om te worden besmet of drager van smetstof is, geeft de houder hiervan terstond kennis aan een ambtenaar als bedoeld in artikel 114, tweede lid.

2.
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld omtrent de wijze van kennis geven, bedoeld in het eerste lid, die voor iedere besmettelijke dierziekte kunnen verschillen.

3.
Indien een besmettelijke dierziekte is aangewezen in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, worden de in het tweede lid bedoelde regels in overeenstemming met die minister gesteld.

==== Artikel 20 ====

1.
De houder, bedoeld in artikel 19, eerste lid, verstrekt naar waarheid alle inlichtingen en verleent alle medewerking aan een ambtenaar als bedoeld in artikel 114, tweede lid, die deze redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig heeft en doet al datgene dat in zijn vermogen ligt om de aard van de besmettelijke dierziekte zo spoedig mogelijk te doen vaststellen.

2.
Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing op een houder van een dier die door een ambtenaar als bedoeld in 114, tweede lid, op de hoogte is gesteld van het vermoeden dat dat dier door een besmettelijke dierziekte is aangetast of drager van smetstof is.

==== Artikel 21 ====

1.
Onze Minister besluit zo spoedig mogelijk tot het nemen van de door hem nodig geachte maatregelen tot bestrijding van een besmettelijke dierziekte.

2.
Onze Minister stelt de burgemeester van de gemeente, waarop de maatregelen betrekking hebben, onmiddellijk hiervan in kennis.

3.
Indien de situatie, in verband met het voorkomen van overbrenging van besmetting, dermate spoedeisend is dat Onze Minister het besluit tot het nemen van maatregelen niet tevoren op schrift kan stellen, zorgt Onze Minister alsnog zo spoedig mogelijk voor de opschriftstelling en de bekendmaking.

==== Artikel 22 ====

1.
De in artikel 21 bedoelde maatregelen kunnen zijn: 

a. 
het afzonderen van zieke en verdachte dieren; 

b. 
opstallen, ophokken of op een plaats houden van zieke en verdachte dieren; 

c. 
het plaatsen van waarschuwingsborden; 

d. 
het door het plaatsen van kentekenen besmet of van besmetting verdacht verklaren van gebouwen en terreinen; 

e. 
het merken van zieke, verdachte en herstelde dieren; 

f. 
het doden van zieke en verdachte dieren; 

g. 
het onschadelijk maken van gedode of gestorven, zieke en verdachte dieren, en van produkten en voorwerpen, die besmet zijn of ervan worden verdacht gevaar op te leveren voor verspreiding van smetstof; 

h. 
het reinigen en ontsmetten van gebouwen, terreinen, bewaarplaatsen van mest en voorwerpen; 

i. 
het vastleggen, opsluiten of afzonderen van dieren; 

j. 
het behandelen van dieren of producten op een door Onze Minister aangegeven wijze; 

k. 
het verbieden van het vervoeren van de op grond van artikel 25, eerste lid, aangewezen soorten of categorieën van dieren, producten of voorwerpen van of naar gebouwen en terreinen waar geen kenteken als bedoeld onderdeel d, is geplaatst; 

l. 
het verbieden van de toegang aan anderen dan de op grond van artikel 25, tweede lid, aangewezen personen of groepen van personen tot gebouwen en terreinen waar geen kenteken als bedoeld in onderdeel d, is geplaatst; 

m. 
het verbieden van het verlaten van gebouwen en terreinen waar geen kenteken als bedoeld in onderdeel d, is geplaatst, tenzij de door Onze Minister voorgeschreven maatregelen van ontsmetting zijn toegepast; 

n. 
het nemen van andere maatregelen, voorzover een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie zulks met zich brengt. 

2.
In afwijking van het bepaalde in het eerste lid kunnen bedoelde maatregelen met betrekking tot bijen bestaan uit: 

a. 
het ontsmetten van de bijenwoning en de naaste omgeving daarvan; 

b. 
het verbieden van het verplaatsen van een bijenwoning; 

c. 
het hechten van een kenteken aan de bijenwoning, waaruit blijkt dat deze niet mag worden verplaatst; 

d. 
het verbieden van het laten uitvliegen der bijen gedurende een bepaalde tijd; 

e. 
het plaatsen van geneesmiddelen in de bijenwoning; 

f. 
het vernietigen of het onschadelijk maken van producten en voorwerpen die besmet zijn of ervan worden verdacht gevaar op te leveren voor verspreiding van smetstof; 

g. 
het doden en vernietigen van zieke of verdachte bijenvolken; 

h. 
het behandelen van de bijen op een wijze die door wetenschap of praktijk als doeltreffend is aangewezen. 

==== Artikel 23 ====

1.
Onze Minister stelt het model van de in artikel 22 bedoelde waarschuwingsborden en kentekenen vast en stelt nadere regelen vast omtrent de wijze waarop de in dat artikel genoemde maatregelen worden uitgevoerd. 

2.
De burgemeester van de betrokken gemeente verleent zijn medewerking bij het plaatsen en weer verwijderen van de waarschuwingsborden en kentekenen. 

==== Artikel 24 ====
Onze Minister stelt het tijdstip vast waarop de verdenking is ontstaan dat een dier lijdt aan een besmettelijke dierziekte alsmede het tijdstip waarop deze verdenking eindigt en stelt daarbij tevens vast welke op het bedrijf aanwezige dieren op het tijdstip waarop de verdenking is ontstaan reeds ziek waren en welke dieren op dat tijdstip van de ziekte verdacht waren. 


==== Artikel 25 ====

1.
Het is verboden dieren van bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen soorten of categorieën van dieren, danwel bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen produkten of voorwerpen te vervoeren van of naar gebouwen en terreinen, waar een kenteken, als bedoeld in artikel 22, eerste lid, is geplaatst. 

2.
De toegang tot gebouwen of terreinen, waar een kenteken, als bedoeld in artikel 22, eerste lid, is geplaatst of door Onze Minister aangewezen gedeelten daarvan, is aan anderen dan door Onze Minister aan te wijzen personen of groepen van personen verboden. 

==== Artikel 26 ====

1.
Het is verboden gebouwen of terreinen, waar een kenteken, als bedoeld in artikel 22, eerste lid, is geplaatst te verlaten, tenzij na toepassing van de door Onze Minister voorgeschreven maatregelen van ontsmetting. 

2.
De ambtenaar, bedoeld in artikel 114, tweede lid, stelt de middelen tot de in het eerste lid bedoelde ontsmetting ter beschikking. 

==== Artikel 27 ====
[Vervallen.] 


==== Artikel 28 ====
[Vervallen.] 


==== Artikel 29 ====

1.
Iedere houder van een ziek of verdacht dier is verplicht ervoor zorg te dragen, dat dit dier zijn verblijfplaats niet verlaat, tenzij met toestemming of krachtens bevel van Onze Minister. 

2.
De toestemming kan onder beperkingen worden verleend en daaraan kunnen voorschriften worden verbonden. 

==== Artikel 30 ====

1.
Onze Minister kan het vervoeren van dieren van een door hem te bepalen soort, van deze diersoort afkomstige producten, diervoeder, vervoermiddelen alsmede andere producten en voorwerpen welke dragers van smetstof kunnen zijn, uit, naar of binnen Nederland of bepaalde gedeelten van Nederland verbieden dan wel verbieden indien niet wordt voldaan aan door hem te stellen regels.

2.
Rondom het op grond van het eerste lid aangewezen gebied kunnen waarschuwingsborden worden geplaatst.

3.
Onze Minister kan voor het krachtens het eerste lid aangewezen gebied het bij artikel 29 bepaalde van overeenkomstige toepassing verklaren ten aanzien van gezonde dieren.

==== Artikel 31 ====
Indien in het belang van de bestrijding van besmettelijke dierziekten naar het oordeel van Onze Minister een onverwijlde voorziening noodzakelijk is, kan hij bepalen dat door hem krachtens dit hoofdstuk vastgestelde regelingen onmiddellijk na hun bekendmaking in werking treden. In dat geval kan hij zodanige regeling, in afwijking van het bepaalde in artikel 4, eerste lid, van de Bekendmakingswet (Stb. 1988, 18), op andere dan de daar genoemde wijze bekend maken. 


;Artikel 31a

1.
Onze Minister kan mandaat verlenen:

a. 
tot het stellen van het in artikel 30, eerste lid, bedoelde vervoersverbod en de in dat artikellid bedoelde regels, voorzover het toepassingsbereik van het vervoersverbod is beperkt tot een gebied met een straal van 10 kilometer of minder rondom een gebouw of terrein, dat door het plaatsen van een kenteken als bedoeld in artikel 22, eerste lid, onderdeel d, besmet of van besmetting verdacht is verklaard; 

b. 
tot het stellen van de regels, bedoeld in artikel 17 en 18, indien in het belang van bestrijding van besmettelijke dierziekten een onverwijlde voorziening noodzakelijk is. 

2.
Het in het eerste lid bedoelde mandaat kan tevens de bevoegdheid betreffen tot inwerkingtreding en bekendmaking van het vervoersverbod en de regels overeenkomstig artikel 31.

;Artikel 31b

1.
Onze Minister kan besluiten de maatregelen, bedoeld in artikel 22, eerste lid, onderdelen a, b, e, i , j of n toe te passen op dieren die niet lijden aan een besmettelijke dierziekte, of niet van besmetting met een dergelijke dierziekte worden verdacht, maar die zodanige ziekteverschijnselen vertonen dat naar het oordeel van Onze Minister die dieren of de van die dieren afkomstige producten een gevaar voor de diergezondheid kunnen opleveren, danwel naar het oordeel van Onze Minister en Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport die dieren of die producten een gevaar voor de volksgezondheid kunnen opleveren.

2.
Bij ministeriële regeling kan de verplichting, bedoeld in artikel 19, eerste lid, en de verplichting, bedoeld in artikel 20, eerste lid, van overeenkomstige toepassing worden verklaard ten aanzien van dieren die niet lijden aan een besmettelijke dierziekte, of van een besmetting met een dergelijke ziekte niet worden verdacht, maar die door Onze Minister aangewezen andere ziekteverschijnselen vertonen.

3.
Bij de regeling, bedoeld in het tweede lid, kunnen regels worden gesteld omtrent de wijze van kennis geven als bedoeld in dat lid.

==== Artikel 32 ====
Bij het stellen van regelen en het voorschrijven van maatregelen krachtens dit hoofdstuk kan worden afgeweken van het bepaalde bij of krachtens de Meststoffenwet en de Flora- en faunawet. 


== Hoofdstuk III. De zorg voor het welzijn van dieren ==
 
=== Afdeling 1. Algemene bepalingen ===
 
==== Artikel 33 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 34 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden dieren met het oog op de produktie van van die dieren afkomstige produkten te houden, tenzij deze behoren tot bij algemene maatregel van bestuur aangewezen soorten of categorieën daarvan. 

==== Artikel 35 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Bij algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld omtrent de wijze waarop dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren mogen worden gehouden. 
2.
De krachtens het eerste lid gestelde regelen kunnen onder meer betrekking hebben op: 
a. 
het vastleggen of aangebonden houden van dieren; 
b. 
het gescheiden houden van dieren van verschillende leeftijd, geslacht of soort; 
c. 
de ruimte waarover dieren moeten kunnen beschikken. 

==== Artikel 36 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden om zonder redelijk doel of met overschrijding van hetgeen ter bereiking van zodanig doel toelaatbaar is, bij een dier pijn of letsel te veroorzaken dan wel de gezondheid of het welzijn van een dier te benadelen. 
2.
Tot de in het eerste lid verboden gedragingen worden in ieder geval gerekend: 
a. 
een dier arbeid doen verrichten, welke kennelijk zijn krachten te boven gaat of waartoe het uit hoofde van zijn toestand ongeschikt is; 
b. 
een koe met overvolle uier vervoeren of op een markt of openbare verkoping ten verkoop houden; 
c. 
bij de verlossing van een koe gebruik te maken van dierlijke trekkracht of van een niet door Onze Minister daarvoor toegelaten krachttoestel; 
d. 
een hond als trekkracht gebruiken. 
3.
Een ieder is verplicht hulpbehoevende dieren de nodige zorg te verlenen. 

==== Artikel 37 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
Het is de houder van een dier verboden aan een dier de nodige verzorging te onthouden. 

==== Artikel 38 ====
Bij algemene maatregel van bestuur worden voor bij die maatregel aangewezen categorieën van houders van dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren regelen gesteld omtrent de verzorging, voedering, drenking, behandeling en het africhten van dieren. 

==== Artikel 39 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
Het is verboden dieren van bij algemene maatregel van bestuur aangewezen soorten of categorieën van dieren van het ouderdier te scheiden voordat die dieren een bij die maatregel vastgestelde leeftijd hebben bereikt. 


=== Afdeling 2. Lichamelijke ingrepen bij dieren ===
[Vervallen per 01-07-2014]

==== Artikel 40 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden een of meer lichamelijke ingrepen bij een dier te verrichten, waarbij een deel of delen van het lichaam wordt of worden verwijderd of beschadigd. 
2.
Het bepaalde in het eerste lid is niet van toepassing op: 
a. 
ingrepen betreffende het onvruchtbaar maken van een dier; 
b. 
ingrepen waarvoor een diergeneeskundige noodzaak bestaat; 
c. 
bij algemene maatregel van bestuur aangewezen ingrepen; 
d. 
overige bij of krachtens enig wettelijk voorschrift verplichte dan wel toegestane ingrepen. 
3.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regelen worden gesteld omtrent de wijze waarop en de gevallen waarin de lichamelijke ingrepen, bedoeld in het tweede lid, onderdelen c en d, slechts mogen worden verricht. 

==== Artikel 41 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden deel te nemen aan tentoonstellingen, keuringen of wedstrijden met dieren waarbij een bij artikel 40 verboden ingreep is verricht. 
2.
Het is verboden dieren waarbij een bij artikel 40 verboden ingreep is verricht, tot een tentoonstelling, keuring of wedstrijd toe te laten. 
3.
Het ten verkoop in voorraad hebben, ten verkoop aanbieden, verkopen en kopen van dieren waarbij een bij artikel 40 verboden ingreep is verricht, is verboden. 

==== Artikel 42 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
Bij algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld omtrent embryotransplantatie bij dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren. 


=== Afdeling 3. Het doden van dieren ===
[Vervallen per 01-07-2014]

==== Artikel 43 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 44 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld omtrent het doden van dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren. 

2.
De krachtens het eerste lid gestelde regelen hebben in ieder geval betrekking op: 

- 
de wijze waarop, de situaties waarin en de personen door wie dieren mogen worden gedood; 

- 
de bedwelming van slachtdieren; 

- 
de bedrijfsuitrusting en installatie in slachterijen. 

3.
Het slachten van dieren zonder voorafgaande bedwelming volgens de israëlitische of de islamitische ritus is toegestaan. 

4.
Het slachten, bedoeld in het derde lid, mag slechts geschieden in door Onze Minister, in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan te wijzen inrichtingen. 

5.
Een aanwijzing als bedoeld in het vierde lid vindt plaats: 

a. 
indien het betreft het slachten volgens de israëlitische ritus: op verzoek van de Permanente Commissie tot de Algemene Zaken van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap; 

b. 
indien het betreft het slachten volgens de islamitische ritus: op verzoek van één of meer organisaties die geacht kunnen worden alle of een bepaalde groep islamieten in Nederland te vertegenwoordigen; 
een en ander voor zover uit het desbetreffende verzoek blijkt dat in het deel van het land dat vanuit de aan te wijzen inrichtingen pleegt te worden bediend behoefte bestaat aan vlees, afkomstig van volgens de desbetreffende ritus geslachte dieren. 

6.
Een aanwijzing als bedoeld in het vierde lid vindt voorts plaats op verzoek van een israëlitische of islamitische groepering in een ander land, waarmee wordt ingestemd door de in het vijfde lid, onderdeel a, genoemde commissie, onderscheidenlijk de in onderdeel b bedoelde organisaties indien in het verzoek wordt aangetoond dat bij die israëlitische of islamitische groepering behoefte bestaat aan de import van vlees afkomstig van volgens de desbetreffende ritus geslachte dieren. 

7.
Onze Minister stelt, in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en in overleg met de aangewezen inrichting en 

a. 
voor zover het betreft de behoefte aan vlees, afkomstig van volgens de israëlitische ritus geslachte dieren: in overleg met de Permanente Commissie tot de Algemene Zaken van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap, of 

b. 
voor zover het betreft de behoefte aan vlees, afkomstig van volgens de islamitische ritus geslachte dieren: in overleg met de in het vijfde lid, onderdeel b, bedoelde organisaties, 
het aantal in een bepaald tijdvak per inrichting ritueel te slachten dieren vast, waarmede in de bedoelde behoefte aan vlees kan worden voorzien. 

8.
Het slachten zonder voorafgaande bedwelming mag slechts geschieden: 

a. 
voor zover het betreft het slachten volgens de israëlitische ritus: door personen die daartoe door het Opperrabbinaat voor Nederland zijn gemachtigd, en 

b. 
voor zover het betreft het slachten volgens de islamitische ritus: door personen die daartoe door de in het vijfde lid, onderdeel b, bedoelde organisaties zijn aangewezen, mits die personen daarvan door een schriftelijk bewijs aan de keuringsdierenarts hebben doen blijken. 
Deze personen voegen zich ten aanzien van het aantal door hen ritueel te slachten dieren naar de voor elke inrichting aangewezen hoeveelheid; zij volgen ter zake de aanwijzingen van de keuringsdierenarts op, die toeziet, dat het vastgestelde aantal niet wordt overschreden. 

9.
Bij algemene maatregel van bestuur worden in het belang van de bescherming van het slachtdier regelen gesteld omtrent het slachten volgens de israëlitische of de islamitische ritus. 

10.
Een voordracht voor een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het negende lid wordt Ons gedaan door Onze Minister en Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

=== Afdeling 4. De huisvesting van dieren === 

==== Artikel 45 ====

1.
Onverminderd het bepaalde krachtens artikel 35 kunnen bij algemene maatregel van bestuur voor daarbij aan te wijzen categorieën van houders van dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren regelen worden gesteld omtrent de huisvesting van dieren. 

2.
De krachtens het eerste lid gestelde regelen kunnen onder meer betrekking hebben op: 

- 
de afmetingen en uitvoeringen van kooien, hokken en stallen alsmede hun vormgeving; 

- 
de aard van de wanden en van het vloer- en grondoppervlak van kooien, hokken en stallen, in het bijzonder de daarvoor te gebruiken materialen; 

- 
de inrichting van kooien, hokken en stallen, in het bijzonder de daarin aan te brengen voeder- en drinkwatervoorzieningen alsook voorzieningen die het voor de dieren mogelijk maken om soorteigen gedrag te ontplooien; 

- 
de verlichting, luchtverversing en verwarming van kooien, hokken en stallen; 

- 
de aanwezigheid en de aard van afrasteringen; 

- 
de voorzieningen binnen huisvestingssystemen. 

3.
Bij algemene maatregel van bestuur kan het ten verkoop in voorraad hebben, verkopen en afleveren van daarbij aan te wijzen huisvestingssystemen, onderdelen daarvan of voorzieningen binnen huisvestingssystemen worden verboden dan wel slechts worden toegestaan voor zover die systemen, onderdelen of voorzieningen voldoen aan bij die maatregel gestelde eisen. 

4.
Indien Onze Minister overweegt een voordracht te doen tot vaststelling, wijziging of intrekking van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het eerste of derde lid kan hij, indien het belang van het welzijn van dieren naar zijn oordeel een onmiddellijke voorziening vereist regelen stellen overeenkomstig de in overweging zijnde maatregel. 

5.
Een regeling als bedoeld in het vierde lid blijft, behoudens eerdere intrekking, van kracht totdat de daar bedoelde algemene maatregel van bestuur in werking treedt, doch uiterlijk tot acht maanden na het in werking treden van de regeling. 

6.
Tenzij bij een maatregel als bedoeld in het eerste of derde lid of een regeling als bedoeld in het vierde lid anders wordt bepaald, is het bepaalde bij of krachtens de artikelen 46 tot en met 54 niet van toepassing in het geval voor de dieren van de aangewezen soort of categorie van dieren bij die maatregel of regeling, regelen zijn gesteld omtrent de huisvesting. 

==== Artikel 46 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 47 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 48 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 49 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 50 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 51 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 52 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 53 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

==== Artikel 54 ====
[Red: Dit artikel treedt niet meer in werking. Het artikel is ingetrokken door Stb. 2011/345.]

=== Afdeling 5. Het fokken met dieren === 

==== Artikel 55 ====

1.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld omtrent het fokken met dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren. Deze regelen kunnen onder meer betrekking hebben op:

a. 
de methode van fokken; 

b. 
het registreren, identificeren en certificeren van dieren; 

c. 
het voorafgaand aan het fokken door de fokker te verrichten of te doen verrichten onderzoek bij een dier waarmee wordt gefokt naar de aanwezigheid van aandoeningen die de gezondheid of het welzijn van het dier of de nakomelingen van het dier kunnen aantasten, alsmede de methoden die daarbij worden gebruikt. 

2.
Bij algemene maatregel van bestuur kan het worden verboden een dier dat beschikt over één of meer aangewezen aandoeningen of uiterlijke kenmerken die de gezondheid of het welzijn van het dier of de nakomelingen van het dier kunnen aantasten te fokken of voor de fok te gebruiken.

3.
Bij algemene maatregel van bestuur kan het worden verboden een dier dat beschikt over één of meer aangewezen aandoeningen of uiterlijke kenmerken waarvoor krachtens het tweede lid een fokverbod is ingesteld, ten verkoop in voorraad te hebben, ten verkoop aan te bieden, te verkopen, te kopen, toe te laten tot een tentoonstelling, keuring of wedstrijd dan wel om met een dergelijk dier deel te nemen aan een tentoonstelling, keuring of wedstrijd.

=== Afdeling 6. Het verkopen, verhuren en verloten van dieren === 

==== Artikel 56 ====
Bij algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld omtrent het bedrijfsmatig verkopen, ten verkoop in voorraad hebben, ten verkoop aanbieden, verhuren en afleveren van dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren. 


==== Artikel 57 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
Het is verboden dieren als prijs, beloning of gift uit te loven of uit te reiken bij wedstrijden, verlotingen, weddenschappen of andere dergelijke evenementen. 


=== Afdeling 7. Het vervoeren van dieren === 
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
==== Artikel 58 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden dieren behorende tot bij algemene maatregel van bestuur aangewezen soorten of categorieën van dieren in te laden voor vervoer naar het buitenland dan wel naar het buitenland te vervoeren, zonder dat de dieren: 

a. 
vergezeld gaan van een daartoe door een door Onze Minister aangewezen ambtenaar afgegeven certificaat, waarin deze verklaart dat hij de dieren geschikt heeft bevonden voor vervoer naar het buitenland, en 

b. 
voorzien zijn onderscheidenlijk vergezeld gaan van de in het certificaat vermelde identificatiemerken onderscheidenlijk bewijsstukken. 

2.
Het bepaalde in het eerste lid is slechts van toepassing op ander vervoer dan vervoer dat geschiedt in de uitoefening van of ten behoeve van een beroep, onderneming of bedrijf, voor zover zulks bij algemene maatregel van bestuur is bepaald. 

3.
Het in het eerste lid gestelde verbod geldt niet voor wat betreft het vervoeren naar het buitenland van dieren die niet hier te lande zijn ingeladen. 

4.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regelen worden gesteld ter uitvoering van het in het eerste lid bepaalde. 

==== Artikel 59 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
De door Onze Minister aangewezen ambtenaar geeft het in artikel 58 bedoelde certificaat slechts af nadat hij de dieren vóór het inladen heeft onderzocht. 

2.
De in het eerste lid bedoelde ambtenaar geeft het certificaat niet af: 

a. 
indien de dieren niet deugdelijk voorzien zijn, onderscheidenlijk niet vergezeld gaan, van de in artikel 58, eerste lid, onderdeel b, bedoelde merken of bewijsstukken; 

b. 
indien de dieren binnen 48 uren vóór de aanvang van het vervoer hebben geworpen; 

c. 
indien hij het waarschijnlijk acht, dat de dieren tijdens het vervoer zullen werpen; 

d. 
indien hij overigens de dieren niet geschikt acht voor vervoer naar het buitenland, mede in aanmerking genomen de aard van de vervoermiddelen, de aard, wijze of duur van het vervoer of de omstandigheden waaronder het vervoer plaatsvindt; 

e. 
indien naar zijn oordeel niet voldoende zekerheid bestaat, dat het bij of krachtens deze afdeling bepaalde bij het vervoer in acht zal worden genomen. 

3.
Een door Onze Minister aangewezen ambtenaar kan van degene die een certificaat, bedoeld in artikel 58, onder zich heeft de teruggave daarvan vorderen, indien zich naar zijn oordeel omstandigheden voordoen of bekend zijn geworden van dien aard dat, zo deze ten tijde van de afgifte van het certificaat hadden bestaan of bekend waren geweest, die afgifte niet zou hebben plaatsgehad. 

4.
Degene die vervoert, is verplicht de certificaten en bewijsstukken, bedoeld in artikel 58, tijdens het vervoer in het vervoermiddel aanwezig te hebben. 

==== Artikel 60 ====
[Vervallen per 05-01-2007]&lt;br /&gt;
1.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld omtrent het vervoer van dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren. 

2.
De krachtens het eerste lid gestelde regelen kunnen onder meer betrekking hebben op: 

a. 
de vervoermiddelen die ten behoeve van het vervoeren van dieren worden gebruikt of daartoe kennelijk bestemd zijn, alsook hun uitrusting en inrichting; 

b. 
kooien, kisten, kratten, dozen en dergelijke voorwerpen welke ten behoeve van het vervoer van dieren worden gebruikt of daartoe kennelijk bestemd zijn; 

c. 
de beladingsdichtheid van vervoermiddelen als bedoeld in onderdeel a; 

d. 
het in- en uitladen van dieren; 

e. 
de duur en de afstand van het vervoer. 

'''Afdeling 8. Het gebruik van dieren bij wedstrijden''' 

==== Artikel 61 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden om dierengevechten te organiseren of dieren aan dierengevechten te doen deelnemen. 

2.
[Dit lid is nog niet in werking getreden.] 

3.
[Dit lid is nog niet in werking getreden.] 

4.
[Dit lid is nog niet in werking getreden.] 

==== Artikel 62 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Onze Minister kan substanties aanwijzen die het kunstmatig beïnvloeden van het prestatievermogen van dieren in wedstrijden tot gevolg kunnen hebben. 

2.
Het is verboden een dier ingeschreven te hebben voor een wedstrijd of met een dier deel te nemen aan een wedstrijd, indien bij een onderzoek blijkt dat in het lichaam van dat dier een hoeveelheid van een of meer van de krachtens het eerste lid aangewezen substanties, bestanddelen daarvan of omzettingsprodukten aanwezig is, welke groter is dan een door Onze Minister vastgestelde hoogst toelaatbare hoeveelheid. Deze hoeveelheid kan op nul worden gesteld. 

3.
In de krachtens het tweede lid vastgestelde hoeveelheid is mede begrepen de in voorkomend geval uit anderen hoofde in het lichaam van het dier aanwezige hoeveelheid van dezelfde substantie, bestanddeel daarvan of omzettingsprodukt. 

4.
Onze Minister kan de aard en de wijze van uitvoering van het in het tweede lid bedoelde onderzoek voorschrijven. 

==== Artikel 63 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden een of meer van de krachtens artikel 62, eerste lid, aangewezen substanties toe te passen op dieren die zijn ingeschreven voor een wedstrijd. 

2.
Het in het eerste lid bedoelde verbod is niet van toepassing op dierenartsen die ten genoegen van de ambtenaren die door Onze Minister met het toezicht op de naleving van deze afdeling zijn belast, aantonen dat die dieren niet aan de wedstrijd zullen deelnemen. 

3.
Het is verboden op wedstrijdterreinen of op nader door Onze Minister aangewezen plaatsen een of meer van de krachtens artikel 62, eerste lid, aangewezen substanties aanwezig te hebben. 

4.
Het derde lid is niet van toepassing op dierenartsen die ten genoegen van de in het tweede lid bedoelde ambtenaren aantonen dat de substanties niet zijn of worden gebruikt bij dieren die nog moeten deelnemen aan de wedstrijd. 

==== Artikel 64 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
In het belang van een doelmatige handhaving van deze afdeling kan Onze Minister regelen stellen met betrekking tot de organisatie van wedstrijden en de inrichting van wedstrijdterreinen. Daarbij kan worden bepaald dat de organisatie van nader aan te wijzen wedstrijden slechts is toegestaan aan instellingen die: 

a. 
in hun statuten hebben bepaald dat overtreding van het bepaalde in deze afdeling aan intern tuchtrecht is onderworpen, tenzij de officier van justitie beslist dat een overtreding strafrechtelijk zal worden afgedaan; 

b. 
met betrekking tot de onder hun verantwoordelijkheid georganiseerde wedstrijden nader aan te wijzen werkzaamheden in het kader van het verlenen van bijstand aan het toezicht op de naleving van deze afdeling verrichten. 

=== Afdeling 9. Overige bepalingen === 

==== Artikel 65 ====
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regelen worden gesteld omtrent het houden van keuringen, markten, verkopingen, tentoonstellingen en andere gelegenheden of inrichtingen waar dieren worden gehouden of aan het publiek getoond wegens recreatieve, sportieve of opvoedkundige doeleinden dan wel waar dieren al dan niet tijdelijk in bewaring worden genomen. 


== Hoofdstuk IV. Biotechnologie ==
 

==== Artikel 66 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is zonder vergunning verboden: 

a. 
het genetisch materiaal van dieren te wijzigen op een wijze die voorbij gaat aan de natuurlijke barrières van geslachtelijke voortplanting en van recombinatie; 

b. 
biotechnologische technieken bij een dier of een embryo toe te passen. 

2.
Op een aanvraag voor een vergunning als bedoeld in het eerste lid beslist Onze Minister, gehoord de Commissie biotechnologie bij dieren, bedoeld in artikel 69. 

3.
Een vergunning als bedoeld in het eerste lid wordt slechts verleend indien naar het oordeel van Onze Minister: 
a. 
de handelingen geen onaanvaardbare gevolgen hebben voor de gezondheid of het welzijn van dieren en 
b. 
tegen de handelingen geen ethische bezwaren bestaan. 
4.
In de vergunning wordt bepaald voor welke handelingen zij is bedoeld. 
5.
Aan een vergunning kunnen voorschriften worden verbonden. Een vergunning kan onder beperkingen worden verleend. 

==== Artikel 67 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Bij een aanvraag voor een vergunning als bedoeld in artikel 66 dient in ieder geval te worden overgelegd: 

a. 
een overzicht van de handelingen welke de aanvrager voornemens is te verrichten dan wel te laten verrichten; 

b. 
een door of vanwege de aanvrager opgestelde rapportage ter zake van de effecten van de handelingen op dieren, waaronder begrepen de gezondheid en het welzijn van dieren. 

2.
Onze Minister stelt regelen omtrent het indienen van een aanvraag en omtrent de behandeling daarvan. Daarbij kan onder meer worden bepaald: 

a. 
welke gegevens en bescheiden moeten worden overgelegd alvorens een aanvraag in behandeling kan worden genomen; 

b. 
dat een aanvraag eerst in behandeling wordt genomen nadat een daarvoor vastgesteld bedrag is voldaan; 

c. 
welke kosten van het onderzoek, voortvloeiend uit een aanvraag, ten laste van de aanvrager worden gebracht; 

d. 
in welke gevallen een aanvraag voor een vergunning niet ontvankelijk wordt verklaard. 

==== Artikel 68 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het bepaalde in artikel 66, eerste lid, is niet van toepassing op bij algemene maatregel van bestuur aangewezen handelingen voor zover deze handelingen worden uitgevoerd overeenkomstig bij die maatregel gestelde regelen. 

2.
Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat geen vergunning als bedoeld in artikel 66, eerste lid, wordt verleend voor bij die maatregel aangewezen handelingen met betrekking tot dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren indien: 

a. 
de handelingen onaanvaardbare gevolgen hebben voor de gezondheid of het welzijn van dieren of 

b. 
tegen die handelingen ethische bezwaren bestaan. 

==== Artikel 69 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Er is een Commissie biotechnologie bij dieren die is belast met de advisering van Onze Minister over de verlening van vergunning als bedoeld in artikel 66 en de intrekking daarvan. 

2.
Bij algemene maatregel van bestuur worden regelen gesteld omtrent onder meer de samenstelling en de werkwijze van de commissie, bedoeld in het eerste lid. Deze regelen hebben mede betrekking op de zittingsduur, de schorsing en het ontslag van de leden van de commissie. 

==== Artikel 70 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
Bij algemene maatregel van bestuur worden nadere regelen gesteld omtrent de procedure van voorbereiding van beslissingen omtrent de verlening, wijziging of intrekking van vergunningen als bedoeld in artikel 66. 


==== Artikel 71 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
Van een verlening van een vergunning als bedoeld in artikel 66 of de intrekking daarvan wordt mededeling gedaan in de Staatscourant. 


==== Artikel 72 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
Onze Minister kan in ieder geval een vergunning met onmiddellijke ingang schorsen, wijzigen dan wel intrekken indien: 

a. 
de bij de aanvraag verstrekte gegevens zodanig onjuist of onvolledig blijken te zijn, dat op de aanvraag een andere beslissing zou zijn genomen, indien bij de beoordeling daarvan de juiste gegevens bekend waren geweest; 

b. 
na de verlening van de vergunning is gebleken van feiten en omstandigheden die, waren zij bekend op het moment van de verlening van de vergunning, aanleiding zouden zijn geweest om de aanvraag te wijzigen dan wel af te wijzen; 

c. 
de vergunning in strijd met wettelijke voorschriften is verleend of 

d. 
in strijd wordt gehandeld met de aan de vergunning verbonden voorschriften of met de beperkingen waaronder de vergunning is verleend. 

 
== Hoofdstuk V. Regelen met betrekking tot agressieve dieren ==
  
==== Artikel 73 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
Het is verboden dieren, behorende tot door Onze Minister aangewezen soorten of categorieën van dieren te fokken, in Nederland te brengen, te koop aan te bieden of te verkopen. 

2.
Het is verboden dieren behorende tot ingevolge het eerste lid aangewezen soorten of categorieën van dieren voorhanden te hebben. 

3.
Ingevolge het eerste lid worden slechts aangewezen soorten of categorieën, waarvan de dieren een gevaar kunnen opleveren voor de veiligheid van mens of dier. 

==== Artikel 74 ====
[Vervallen per 01-07-2014]&lt;br /&gt;
1.
De burgemeester van de gemeente waar een dier dat in strijd met het bepaalde in artikel 73 is gefokt of voorhanden wordt gehouden, zich bevindt, kan bepalen dat dat dier naar een nader door hem aangewezen plaats moet worden vervoerd en aldaar moet worden gedood. 

2.
De burgemeester legt een maatregel als bedoeld in het eerste lid, voor zover het betreft het doden van het dier, niet ten uitvoer indien binnen zes weken, nadat de desbetreffende beschikking aan de houder van het dier is bekendgemaakt, de houder een verzoek als bedoeld in artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht heeft ingediend en op dat verzoek niet afwijzend is beslist. 

 
== Hoofdstuk VI. Regelen met betrekking tot het fokken van vee ==
 

==== Artikel 75 ====
Voor de toepassing van dit hoofdstuk wordt verstaan onder stamboek: boek, register, kaartsysteem of andere informatiedrager, bijgehouden door een door Onze Minister erkende instelling, waarin vee van een bepaald ras wordt ingeschreven of geregistreerd met vermelding van het voorgeslacht.

==== Artikel 76 ====
[Vervallen per 01-11-2018]&lt;br /&gt;
1.
Onverminderd het bepaalde bij artikel 55 worden ter bevordering van de raszuiverheid of ter verbetering van de raskenmerken bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regelen gesteld omtrent het fokken met dieren van bij algemene maatregel van bestuur aangewezen veesoorten. 

2.
De in het eerste lid bedoelde regelen kunnen betrekking hebben op: 

a. 
de voorwaarden voor de erkenning door Onze Minister van instellingen, die stamboeken bijhouden; 

b. 
de eisen, waaraan dieren moeten voldoen om voor inschrijving in een stamboek in aanmerking te komen; 

c. 
de certificaten, die worden afgegeven ten bewijze van de inschrijving van dieren in een stamboek; 

d. 
het keuren van dieren; 

e. 
de methoden, die worden gebruikt bij onderzoek naar en de beoordeling van de prestaties en de genetische waarde van dieren; 

f. 
de handel in sperma, eicellen en embryo's; 

g. 
de voorwaarden voor toelating van fokdieren tot de voortplanting. 


==  Hoofdstuk VII. Het brengen van dieren en produkten van dierlijke oorsprong buiten Nederland ==
 

==== Artikel 77 ====

1.
Het anders dan in doorvoer brengen van vee of pluimvee buiten Nederland is verboden. 

2.
Het in het eerste lid vermelde verbod geldt niet indien de dieren overeenkomstig door Onze Minister gestelde regelen zijn voorzien van een of meer merken en vergezeld gaan van een of meer bewijsstukken aangebracht onderscheidenlijk afgegeven op grond van een van Rijkswege ingesteld onderzoek ten bewijze dat voldaan is aan de met het oog op deze uitvoer door hem gestelde eisen met betrekking tot: 

a. 
de identificatie der dieren; 

b. 
de gezondheidstoestand der dieren; 

c. 
de voorbehoedende behandeling der dieren; 

d. 
de bedrijven waarop de dieren hebben verbleven en de gezondheidstoestand der dieren op die bedrijven; 

e. 
de markten waarop de dieren zijn aangekocht en de plaatsen waarop de dieren zijn verzameld; 

f. 
de vervoermiddelen alsmede de inlading en het vervoer der dieren; 

g. 
andere onderwerpen, voor zover de nakoming van internationale overeenkomsten of van volkenrechtelijke organisaties zulks met zich brengt. 

3.
Ter uitvoering van het bepaalde in het tweede lid kan Onze Minister voorts regelen stellen met betrekking tot: 

a. 
de plaatsen waar, alsmede de tijdruimten waarbinnen vee en pluimvee ter onderzoek kunnen worden aangeboden; 

b. 
de wijze waarop de dieren voor het onderzoek bedoeld in onderdeel c moeten worden aangeboden; 

c. 
het onderzoek; 

d. 
de wijze waarop het in het tweede lid bedoelde bewijsstuk kan worden verkregen; 

e. 
het toezicht. 

==== Artikel 78 ====
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kan het anders dan in doorvoer buiten Nederland brengen van andere dan in artikel 77, eerste lid, bedoelde dieren van bij die maatregel aangewezen soorten of categorieën van dieren en bij die maatregel aangewezen produkten van dierlijke oorsprong worden verboden, tenzij de zending overeenkomstig daartoe gestelde regelen voorzien is van een of meer merken en vergezeld gaat van een of meer bewijsstukken aangebracht onderscheidenlijk afgegeven op grond van een van Rijkswege ingesteld onderzoek, ten bewijze dat voldaan is aan de met het oog op de uitvoer bij of krachtens die maatregel gestelde eisen. 


==== Artikel 79 ====

1.
In verband met door landen van bestemming gestelde eisen op veterinair gebied kan degene die dieren en produkten van dierlijke oorsprong anders dan in doorvoer buiten Nederland wil brengen, verzoeken een onderzoek van Rijkswege in te stellen, alsmede merken aan te brengen of bewijsstukken af te geven, ten bewijze dat voldaan is aan door die andere landen gestelde eisen. 

2.
Onze Minister kan omtrent de uitvoering van de in het eerste lid bedoelde onderzoeken nadere regelen stellen. 

==== Artikel 80 ====
Indien er gevaar bestaat voor overbrenging van een in Nederland opgetreden besmettelijke dierziekte kan Onze Minister het buiten Nederland brengen van dieren en dierlijke produkten afkomstig uit Nederland of een door hem te bepalen gedeelte daarvan verbieden dan wel verbieden indien niet voldaan wordt aan door hem te stellen regelen. 


==== Artikel 81 ====

1.
De eisen en regelen, bedoeld in de artikelen 77 tot en met 80, kunnen onder meer verschillen naar gelang van de diersoort of categorie van dieren of de produkten en naar gelang van het land van bestemming. 

2.
Indien ter uitvoering van het bepaalde in artikel 77 wordt voorzien in een officiële erkenning van de in het tweede lid van artikel 77 bedoelde bedrijven, markten en verzamelplaatsen van vee of pluimvee wordt een zodanige erkenning verleend voor iedere markt en verzamelplaats en ieder bedrijf, dat aan de daarvoor door Onze Minister gestelde eisen voldoet en wordt de erkenning ingetrokken, indien het bedrijf de markt of de verzamelplaats niet langer aan deze eisen blijkt te voldoen, doch niet dan nadat gedurende een redelijke termijn gelegenheid is gegeven, de voor het behoud van de erkenning noodzakelijke voorzieningen te treffen. 

3.
Onverminderd het bepaalde in het tweede lid kan Onze Minister een officiële erkenning als bedoeld in het tweede lid voor bepaalde tijd intrekken indien: 

a. 
de bedrijfsvoering niet voldoet aan nader door Onze Minister gestelde regelen; 

b. 
de ondernemer ten behoeve van wiens bedrijf de officiële erkenning is verleend, in strijd handelt met het bepaalde bij of krachtens de artikelen 77, 78 of 79. 

4.
Het bepaalde in het tweede en derde lid is van overeenkomstige toepassing indien op grond van de artikelen 78 of 79 wordt voorzien in een officiële erkenning van bedrijven, markten of verzamelplaatsen. 

== Hoofdstuk VIIa. Uitvoering EU-rechtshandelingen bewaking en bestrijding van zoönosen en zoönoseverwekkers ==
=== Artikel 81a ===      
1. In dit hoofdstuk en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:

a. EU-besluit: besluit als bedoeld in artikel 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

b. EU-rechtshandeling: EU-verordening, EU-richtlijn, of EU-besluit;

c. EU-richtlijn: richtlijn als bedoeld in artikel 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;

d. EU-verordening: verordening als bedoeld in artikel 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

2. Dit hoofdstuk is van toepassing op de uitvoering van EU-rechtshandelingen betreffende de bewaking en bestrijding van zoönosen en zoönoseverwekkers die krachtens de artikelen 114, 168, 169 of 192 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie zijn vastgesteld en krachtens die rechtshandelingen vastgestelde EU-rechtshandelingen.

=== Artikel 81b ===
Het is verboden te handelen in strijd met bij ministeriële regeling aangewezen voorschriften van EU-verordeningen.

=== Artikel 81c ===
1. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld ter uitvoering van EU-verordeningen of EU-besluiten.

2. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld ter implementatie van EU-richtlijnen.

3. De regels, bedoeld in het eerste en tweede lid, kunnen betrekking hebben op:

a. de aanwijzing van een bevoegde instantie;

b. de aanwijzing of erkenning van een laboratorium;

c. het doen van onderzoek naar, het bewaren van gegevens over, het verzamelen en ter beschikking stellen van onderzoeksresultaten met betrekking tot de aanwezigheid van zoönosen en zoönoseverwekkers, antimicrobiële resistentie bij zoönoseverwekkers en bij andere verwekkers, wanneer deze een gevaar opleveren voor de volksgezondheid.

4. De regels, bedoeld in het eerste lid, worden vastgesteld in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

5. Een voordracht tot vaststelling, wijziging of intrekking van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het tweede lid wordt Ons gedaan door Onze Minister in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

== Hoofdstuk VIII. Financiële bepalingen ==
 

=== Afdeling 1. Rijksbijdragen === 
 
==== Artikel 82 ====
[Treedt in werking op een nader te bepalen tijdstip]

==== Artikel 83 ====
Uit het Diergezondheidsfonds worden betaald: 

a. 
de kosten van de uitvoering van de in artikel 22, eerste lid, onderdeel c, d en h, genoemde maatregelen, met uitzondering van die van het reinigen van gebouwen, terreinen, bewaarplaatsen van mest en voorwerpen alsmede van het reinigen en ontsmetten van markten en andere plaatsen waarop dieren afkomstig van verschillende plaatsen bijeen worden gebracht; 

b. 
de kosten van het ter beschikking stellen van de middelen ter ontsmetting, als bedoeld in artikel 26. 

==== Artikel 84 ====
Onze Minister kan bepalen, dat de kosten van het in artikel 17, eerste lid, bedoelde behandelen en merken geheel of gedeeltelijk worden betaald uit ’s Rijks kas. 


=== Afdeling 2. Tegemoetkomingen in de schade ===

==== Artikel 85 ====

1.
Deze afdeling is van toepassing op maatregelen als bedoeld in afdeling 3 van hoofdstuk II ter voorkoming en bestrijding van ingevolge artikel 15 aangewezen besmettelijke dierziekten bij vee, pluimvee, bijen en nertsen. 

2.
Bij een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 15, eerste lid, onderdeel e, onderscheidenlijk een aanwijzing als bedoeld in artikel 15, eerste lid, onderdeel f, kan deze afdeling geheel of gedeeltelijk van toepassing worden verklaard. 

==== Artikel 86 ====

1. Uit het Diergezondheidsfonds wordt aan de eigenaar een tegemoetkoming in de schade uitgekeerd, indien: 

a. dieren krachtens het bepaalde in artikel 22, eerste lid, onderdeel f, worden gedood; 
 
b. produkten en voorwerpen krachtens het bepaalde in artikel 22, eerste lid, onderdeel g, onschadelijk worden gemaakt; 
 
c. maatregelen krachtens het bepaalde in artikel 22, tweede lid, onderdeel f en g, zijn toegepast. 
 
 
2. De tegemoetkoming in de schade bedraagt: 

a. voor verdachte dieren: de waarde in gezonde toestand, 
 
b. voor zieke dieren: het bij algemene maatregel van bestuur te bepalen gedeelte van de waarde in gezonde toestand, 
 
c. voor produkten en voorwerpen: de waarde op het moment van de maatregel, 
 

met dien verstande dat indien voor de vaststelling van de waarde van bepaalde dieren, producten of voorwerpen bij of krachtens de artikelen 87a, 87b en 87c regels zijn gesteld, de waarde van die dieren, producten of voorwerpen overeenkomstig die regels wordt vastgesteld.
 
3. Aan de toekenning van een tegemoetkoming kunnen door Onze Minister voorwaarden worden verbonden welke betrekking kunnen hebben op: 

a. de inrichting van het bedrijf; 
 
b. de hygiëne op het bedrijf; 
 
c. de herbevolking van het bedrijf; 
 
d. de bedrijfsbegeleiding door een dierenarts; 
 
e. op het bedrijf te nemen preventieve maatregelen; 
 

en voor zover, de eigenaar niet bedrijfsmatig dieren houdt: 

a. de inrichting van de verblijfsruimten voor dieren; 
 
b. de hygiëne in de verblijfsruimten voor dieren; 
 
c. de herbevolking van de verblijfsruimten voor dieren; 
 
d. de te nemen preventieve maatregelen. 
 
 
4. Onze Minister kan de uitbetaling van de tegemoetkoming opschorten totdat aan de ingevolge het derde lid gestelde voorwaarden is voldaan, dan wel aan degene aan wie de tegemoetkoming is toegekend, de verplichting opleggen zekerheid te stellen voor de juiste nakoming van de krachtens dat lid gestelde voorwaarden. 
 
5. Onze Minister kan bepalen, dat in afwijking van het bepaalde in het eerste en tweede lid, geen tegemoetkoming wordt toegekend, dan wel dat de tegemoetkoming op een geringer bedrag wordt bepaald, voor zover het optreden van de besmettelijke ziekte mede aan betrokkene te wijten is. 
 
6. Een zelfde bevoegdheid heeft Onze Minister indien wordt vastgesteld dat de eigenaar aan zijn krachtens artikel 4 of krachtens artikel 92 opgelegde verplichtingen niet of niet volledig heeft voldaan. 
 
7. Onze Minister kan het bedrag van de tegemoetkoming geheel of gedeeltelijk terugvorderen, indien aan de aan deze tegemoetkoming krachtens het derde lid gestelde voorwaarden niet of niet ten volle is voldaan. 
 

==== Artikel 87 ====
Alvorens dieren op grond van artikel 22, eerste lid, onderdeel f, worden gedood of producten en voorwerpen op grond van artikel 22, eerste lid, onderdeel g, onschadelijk worden gemaakt, danwel producten en voorwerpen op grond van artikel 22, tweede lid, onderdeel f, worden vernietigd of onschadelijk gemaakt of bijenvolken op grond van artikel 22, tweede lid, onderdeel g, worden vernietigd, wordt de waarde daarvan vastgesteld.


;Artikel 87a
[Treedt in werking op een nader te bepalen tijdstip]

;Artikel 87b
[Treedt in werking op een nader te bepalen tijdstip]

;Artikel 87c
[Treedt in werking op een nader te bepalen tijdstip]

==== Artikel 88 ====

1.
Dit artikel is van toepassing op de waardevaststelling van dieren, producten en voorwerpen ten aanzien waarvan geen regels zijn gesteld bij of krachtens de artikelen 87a, 87b en 87c.

2.
De in artikel 87 bedoelde waardevaststelling geschiedt door een beëdigd deskundige, welke wordt aangewezen door Onze Minister. 

3.
Indien Onze Minister of de eigenaar of diens gemachtigde geen genoegen neemt met de waardevaststelling verzoekt Onze Minister de kantonrechter in het kanton waar de dieren, bedoeld in artikel 87, zijn gedood of de producten en voorwerpen, bedoeld in dat artikel, onschadelijk zijn gemaakt of bijenvolken als bedoeld in dat artikel zijn vernietigd, drie beëdigde deskundigen te benoemen, waaronder de krachtens het tweede lid aangewezen deskundige.
4.
Indien over de waardevaststelling geen overeenstemming wordt bereikt, geldt het bedrag dat het gemiddelde is van de verschillende waarderingen. 
5.
De kosten van de in het tweede en derde lid bedoelde deskundigen worden uit het Diergezondheidsfonds betaald. 

==== Artikel 89 ====
Terstond nadat de waarde is vastgesteld deelt Onze Minister aan de eigenaar het bedrag van de waardevaststelling mede. 


==== Artikel 90 ====
Indien door het onschadelijk maken van dieren, produkten of voorwerpen krachtens het bepaalde in artikel 22 schade wordt toegebracht aan gebouwen, terreinen of voorwerpen, wordt aan de eigenaar of gebruiker van deze gebouwen, terreinen of voorwerpen uit het Diergezondheidsfonds een tegemoetkoming in de schade uitgekeerd. 


==== Artikel 91 ====
Schade veroorzaakt door de toepassing van maatregelen, als bedoeld in artikel 17 of 21, kan voor zover deze niet uit hoofde van de artikelen 86 of 90 voor vergoeding in aanmerking komt, in door Onze Minister te bepalen bijzondere gevallen geheel of gedeeltelijk uit het Diergezondheidsfonds worden vergoed. 


=== Afdeling 3. Heffingen === 

;Artikel 91a

1.
Terzake van het houden van varkens wordt van de persoon of rechtspersoon die, of het samenwerkingsverband van personen of rechtspersonen dat een bedrijf voert onder de naam varkensheffing een heffing geheven ter bestrijding van de kosten: 

a. 
bedoeld in artikel 83 en 88, vijfde lid, voor zover die kosten noodzakelijk zijn met het oog op de bestrijding van voor varkens op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten; 

b. 
van de tegemoetkomingen bedoeld in artikel 86, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, en artikel 90, alsmede de vergoedingen bedoeld in artikel 91, voor zover die tegemoetkomingen, respectievelijk vergoedingen, voortvloeien uit de bestrijding van voor varkens op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten; 

c. 
van door Onze Minister getroffen maatregelen en voorzieningen als bedoeld in hoofdstuk II, afdeling 3, voor zover die kosten noodzakelijk zijn met het oog op de bestrijding van voor varkens op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten, waartoe tevens gerekend worden de kosten van door Onze Minister getroffen maatregelen en voorzieningen die noodzakelijk zijn met het oog op de bescherming van het welzijn van dieren dan wel met het oog op onderzoek naar de mate van verspreiding van die ziekten in Nederland, en 

d. 
die noodzakelijk zijn met het oog op de heffing en invordering van de varkensheffing. 

2.
Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat de varkensheffing, met ingang van 1 januari van een op de datum van inwerkingtreding van die maatregel volgend kalenderjaar, tevens wordt geheven ter bestrijding van de kosten van het Diergezondheidsfonds, voor zover noodzakelijk met het oog op het weren van voor varkens op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten. 

3.
De heffing wordt geheven per bedrijf per kalenderjaar. 

;Artikel 91b

1.
De varkensheffing wordt geheven naar het aantal varkens, uitgedrukt in heffingseenheden, dat gemiddeld in een kalenderjaar op het bedrijf wordt gehouden. De omrekening van varkens in heffingseenheden geschiedt overeenkomstig de bij deze wet behorende bijlage. 

2.
Bij ministeriële regeling worden nadere regels gesteld omtrent de wijze waarop het gemiddelde aantal varkens wordt bepaald. 

;Artikel 91c

Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat over de bij die maatregel vast te stellen categorieën varkens geheel of ten dele geen varkensheffing verschuldigd is. 


;Artikel 91d

1.
Het tarief van de varkensheffing bedraagt € 5,22 per heffingseenheid. 

2.
Telkens met ingang van 1 januari van het kalenderjaar, volgende op een periode van drie kalenderjaren, te rekenen vanaf 1 januari 1998, kan het tarief van de varkensheffing voor de op die periode volgende periode van drie kalenderjaren worden gewijzigd. Een wijziging als bedoeld in de vorige volzin geschiedt bij algemene maatregel van bestuur die in werking treedt voor het tijdstip waarop de periode aanvangt waarop de wijziging van het tarief betrekking heeft. 

3.
Wijziging van het tarief op grond van het tweede lid geschiedt op basis van het saldo van: 

a. 
een raming van de kosten, bedoeld in artikel 91a, eerste lid, en, voor zover van toepassing, artikel 91a, tweede lid, over een periode van drie kalenderjaren, te rekenen vanaf 1 januari van het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, bij welke raming rekening wordt gehouden met het totaal van de kosten, bedoeld in artikel 91a, eerste lid, over een periode van drie jaar die eindigt op 1 juli van het kalenderjaar dat voorafgaat aan de periode waarop de raming betrekking heeft; 

b. 
ten hoogste 50% van de door het Diergezondheidsfonds gemaakte kosten, bedoeld in artikel 91a, eerste lid, over de periode vanaf de datum van invoering van de varkensheffing tot 1 januari van het kalenderjaar dat voorafgaat aan het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, voor zover die kosten meer bedragen dan de totale som van de varkensheffing, bestemd voor de bestrijding van die kosten, zoals geheven over de tot laatstbedoelde datum verstreken kalenderjaren, en, voor zover van toepassing, 

c. 
ten hoogste 50% van de door het Diergezondheidsfonds gemaakte kosten, bedoeld in artikel 91a, tweede lid, over de periode vanaf de in dat artikellid genoemde datum tot 1 januari van het kalenderjaar dat voorafgaat aan het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, voor zover die kosten meer bedragen dan de totale som van de varkensheffing, bestemd voor de bestrijding van die kosten, zoals geheven over de tot laatstbedoelde datum verstreken kalenderjaren. 

4.
In geval van toepassing van artikel 91a, tweede lid, wordt bij de in dat artikellid bedoelde algemene maatregel van bestuur het tarief van de varkensheffing verhoogd met ingang van 1 januari van het in artikel 91a, tweede lid, bedoelde kalenderjaar. De tariefsverhoging wordt gebaseerd op een raming van de kosten, bedoeld in artikel 95c, onderdeel c, over de kalenderjaren, te rekenen vanaf de in de vorige volzin bedoelde datum tot de datum met ingang waarvan uit hoofde van het tweede lid het tarief van de varkensheffing kan worden gewijzigd, voor zover die kosten betrekking hebben op de diersoort varken. 

;Artikel 91e

1. Het tarief van de varkensheffing wordt verminderd met: 

a. het aantal procentpunten dat overeenkomt met de uitkomst van de vermenigvuldiging van het aantal tot het bedrijf behorende vestigingen waarvan elke opstal of elk perceel grond op 1 januari van het desbetreffende kalenderjaar is gelegen buiten een concentratiegebied als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van de Meststoffenwet en de deling van het cijfer 15 door het totaal aantal vestigingen van het desbetreffende bedrijf; 
 
b. 40 procentpunten indien in het desbetreffende kalenderjaar ten aanzien van elke tot het bedrijf behorende vestiging noch sprake is van aanvoer van varkens, noch sprake is van afvoer van varkens aan enige andere vestiging van dat bedrijf of van enig ander bedrijf; 
 
c. 30 procentpunten indien in het desbetreffende kalenderjaar ten aanzien van één of meer tot het bedrijf behorende vestigingen de som van het aantal vestigingen van dat bedrijf of enig ander bedrijf waaraan vanaf de desbetreffende vestiging varkens worden geleverd en het aantal vestigingen van dat bedrijf of enig ander bedrijf van waar aan de desbetreffende vestiging varkens worden geleverd gelijk is aan 1, met dien verstande dat ten aanzien van geen van de tot het bedrijf behorende vestigingen die som groter is dan 1; 
 
d. 20 procentpunten indien in het desbetreffende kalenderjaar ten aanzien van één of meer tot het bedrijf behorende vestigingen de som van het aantal vestigingen van dat bedrijf of enig ander bedrijf waaraan vanaf de desbetreffende vestiging varkens worden geleverd en het aantal vestigingen van dat bedrijf of enig ander bedrijf van waar aan de desbetreffende vestiging varkens worden geleverd gelijk is aan 2, met dien verstande dat ten aanzien van geen van de tot het bedrijf behorende vestigingen die som groter is dan 2; 
 
e. 10 procentpunten indien in het desbetreffende kalenderjaar ten aanzien van één of meer tot het bedrijf behorende vestigingen de som van het aantal vestigingen van dat bedrijf of enig ander bedrijf waaraan vanaf de desbetreffende vestiging varkens worden geleverd en het aantal vestigingen van dat bedrijf of enig ander bedrijf waarvandaan aan de desbetreffende vestiging varkens worden geleverd gelijk is aan 3, met dien verstande dat ten aanzien van geen van de tot het bedrijf behorende vestigingen die som groter is dan 3 en vanaf geen van de tot het bedrijf behorende vestigingen aan meer dan 2 vestigingen van dat bedrijf of enig ander bedrijf varkens worden geleverd, en 
 
f. een bij algemene maatregel van bestuur, op ten minste 5 en ten hoogste 25, vastgesteld aantal procentpunten, indien het bedrijf deelneemt aan een samenhangend stelsel van voorwaarden met betrekking tot de gezondheid van varkens dat is gericht op de verschillende, bij de productie van varkens en varkensvlees, betrokken ondernemingen en dat voldoet aan bij algemene maatregel van bestuur te stellen voorwaarden. 
 
 
2. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen, met ingang van 1 januari van het kalenderjaar dat volgt op de datum van inwerkingtreding van die algemene maatregel van bestuur, het in het eerste lid, onderdeel a, genoemde cijfer en de in het eerste lid, onderdelen b tot en met e, genoemde aantallen procentpunten worden vervangen door een ander cijfer, onderscheidenlijk andere aantallen. 
 
3. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen, met ingang van 1 januari van het kalenderjaar dat volgt op de datum van inwerkingtreding van die algemene maatregel van bestuur, met het oog op de bestrijding of het weren van voor varkens besmettelijke ziekten, andere gevallen worden bepaald op basis waarvan het tarief van de varkensheffing wordt verminderd. 
 
4. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat het tarief van de varkensheffing wordt verminderd met een bij die maatregel, op ten minste 5 en ten hoogste 25, vastgesteld aantal procentpunten, indien het bedrijf op een bij die maatregel te bepalen tijdstip voldoet aan bij die maatregel te bepalen voorschriften met betrekking tot één of meer onderdelen waarover krachtens hoofdstuk III van deze wet regels zijn gesteld.
 
5. De toepassing van het eerste, tweede, derde of vierde lid, geschiedt zodanig dat in geen geval meer dan 70% korting op het tarief van de varkensheffing wordt verkregen. 
 

;Artikel 91f

De varkensheffing wordt geheven bij wege van aanslag. 


;Artikel 91g

Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld ten aanzien van de door de in artikel 91a, eerste lid, bedoelde heffingplichtigen te voeren administratie met het oog op de vaststelling van het aantal en de categorieën varkens waarover de varkensheffing verschuldigd is en de toepassing van het bij of krachtens artikel 91e bepaalde. 


;Artikel 91h

1.
Terzake van het houden van dieren, behorende tot enige andere diersoort dan de diersoort varken, kunnen bij algemene maatregel van bestuur, met ingang van een datum die volgt op de datum van inwerkingtreding van de desbetreffende algemene maatregel van bestuur, heffingen worden ingevoerd die worden geheven van de persoon of rechtspersoon die of het samenwerkingsverband van personen of rechtspersonen dat een bedrijf voert, welke heffingen dienen ter bestrijding van de kosten: 

a. 
bedoeld in artikel 83 en 88, vijfde lid, voor zover die kosten noodzakelijk zijn met het oog op de bestrijding van voor andere diersoorten dan de diersoort varken op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten; 

b. 
van de tegemoetkomingen bedoeld in artikel 86, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, en artikel 90, alsmede de vergoedingen bedoeld in artikel 91, voor zover die tegemoetkomingen, onderscheidenlijk vergoedingen, voortvloeien uit de bestrijding van voor andere diersoorten dan de diersoort varken op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten; 

c. 
van door Onze Minister getroffen maatregelen en voorzieningen als bedoeld in hoofdstuk II, afdeling 3, voor zover die kosten noodzakelijk zijn met het oog op de bestrijding van voor andere diersoorten dan de diersoort varken op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten, waartoe tevens gerekend worden de kosten van door Onze Minister getroffen maatregelen en voorzieningen die noodzakelijk zijn met het oog op de bescherming van het welzijn van dieren dan wel met het oog op onderzoek naar de mate van verspreiding van die ziekten in Nederland, en 

d. 
die noodzakelijk zijn met het oog op de heffing en invordering van de heffingen. 

2.
Bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat een heffing als bedoeld in het eerste lid, met ingang van 1 januari van een op de datum van inwerkingtreding van die maatregel volgend kalenderjaar, tevens wordt geheven ter bestrijding van de kosten van het Diergezondheidsfonds, voor zover noodzakelijk met het oog op het weren van voor andere diersoorten dan de diersoort varken op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke ziekten. 

3.
Een krachtens het eerste lid ingevoerde heffing wordt geheven per bedrijf per kalenderjaar naar het aantal dieren van de bij de desbetreffende heffing betrokken diersoort dat gemiddeld in een kalenderjaar op het bedrijf wordt gehouden, met dien verstande dat, in geval de betrokken heffing wordt ingevoerd gedurende het kalenderjaar, de heffing in dat kalenderjaar wordt geheven over het nog niet verstreken deel van dat jaar. 

4.
Een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het eerste lid kan gevallen bepalen waarin korting op het tarief van de desbetreffende heffing wordt verkregen. Daarbij wordt in ieder geval rekening gehouden met de mate waarin het bedrijf of de bedrijfsvoering van de heffingplichtige een risico vormt voor de verspreiding van op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen en voor de bij de desbetreffende heffing betrokken diersoort besmettelijke ziekten. Bij de in de eerste volzin bedoelde maatregel kan op de bij die maatregel aangegeven wijze rekening worden gehouden met de mate waarin en het tijdstip waarop voldaan is aan bij die maatregel voor de desbetreffende soort of categorie dieren te bepalen voorschriften met betrekking tot één of meer onderwerpen waarover krachtens hoofdstuk III van de wet regels zijn gesteld.

5.
De toepassing van het vierde lid geschiedt zodanig dat in geen geval meer dan 70% korting op het tarief wordt verkregen. 

6.
Een krachtens het eerste lid ingevoerde heffing wordt geheven bij wege van aanslag. 

;Artikel 91i

1.
Het tarief van een krachtens artikel 91h, eerste lid, ingevoerde heffing wordt vastgesteld op basis van een raming van de ten aanzien van de, bij de desbetreffende heffing betrokken diersoort, kosten, bedoeld in artikel 91h, eerste lid, over een periode van drie jaar, te rekenen vanaf het tijdstip waarop de heffing wordt ingevoerd. Bij de raming wordt rekening gehouden met het totaal van de ten aanzien van die diersoort gemaakte kosten, bedoeld in artikel 91h, eerste lid, over de periode van drie jaar die eindigt zes maanden voor het in de vorige volzin bedoelde tijdstip. 

2.
Telkens na een periode van drie kalenderjaren, te rekenen vanaf 1 januari van het kalenderjaar waarin een heffing als bedoeld in artikel 91h, eerste lid, wordt ingevoerd, kan het tarief van de betrokken heffing voor de op die periode volgende periode van drie kalenderjaren worden gewijzigd. Een wijziging als bedoeld in de vorige volzin geschiedt bij algemene maatregel van bestuur die in werking treedt voor het tijdstip waarop de periode aanvangt waarop de wijziging van het tarief betrekking heeft. 

3.
Wijziging van het tarief op grond van het tweede lid geschiedt op basis van het saldo van: 

a. 
een raming van de terzake van de bij de desbetreffende heffing betrokken diersoort te maken kosten, bedoeld in artikel 91h, eerste lid, en, voor zover van toepassing, artikel 91h, tweede lid, over een periode van drie kalenderjaren, te rekenen vanaf 1 januari van het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, bij welke raming rekening wordt gehouden met het totaal van de, terzake van die diersoort gemaakte kosten, bedoeld in artikel 91h, eerste lid, over een periode van drie jaar die eindigt op 1 juli van het kalenderjaar dat voorafgaat aan de periode waarop de raming betrekking heeft; 

b. 
ten hoogste 50% van de door het Diergezondheidsfonds terzake van de, bij de desbetreffende heffing betrokken diersoort, gemaakte kosten, bedoeld in artikel 91h, eerste lid, over de periode vanaf de datum van invoering van die heffing tot 1 januari van het kalenderjaar dat voorafgaat aan het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, voor zover die kosten meer bedragen dan de totale som van die heffing, bestemd voor de bestrijding van die kosten, zoals geheven over de tot laatstbedoelde datum verstreken kalenderjaren, en, voor zover van toepassing, 

c. 
ten hoogste 50% van de door het Diergezondheidsfonds terzake van de, bij de desbetreffende heffing betrokken diersoort, gemaakte kosten, bedoeld in artikel 91h, tweede lid, over de periode vanaf de in dat artikellid genoemde datum tot 1 januari van het kalenderjaar dat voorafgaat aan het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, voor zover die kosten meer bedragen dan de totale som van die heffing, bestemd voor de bestrijding van die kosten, zoals geheven over de tot laatstbedoelde datum verstreken kalenderjaren. 

4.

In geval van toepassing van artikel 91h, tweede lid, wordt bij de in dat artikellid bedoelde algemene maatregel van bestuur het tarief van de desbetreffende heffing verhoogd met ingang van 1 januari van het in artikel 91h, tweede lid, bedoelde kalenderjaar. De verhoging wordt gebaseerd op een raming van de kosten, bedoeld in artikel 95c, onderdeel c, voor zover die kosten betrekking hebben op de bij de desbetreffende heffing betrokken diersoort, over de kalenderjaren, te rekenen vanaf de in de vorige volzin bedoelde datum tot de datum met ingang waarvan uit hoofde van het tweede lid het tarief van de desbetreffende heffing kan worden gewijzigd. 

==== Artikel 92 ====

1.
Ter bestrijding van de kosten van de tegemoetkomingen als bedoeld in artikel 86, eerste lid, alsmede de kosten als bedoeld in artikel 82, artikel 88, vijfde lid, artikel 90, en artikel 91, kan bij algemene maatregel van bestuur de verplichting worden opgelegd tot het betalen van een geldsom ten behoeve van ’s Rijks kas aan degenen die dieren houden, verhandelen of slachten, die dierlijke produkten produceren of verhandelen of diervoeder bereiden. 

2.
De hoogte van de in het eerste lid bedoelde geldsom, welke voor de verschillende in dat lid bedoelde categorieën van personen verschillend kan worden bepaald, wordt vastgesteld aan de hand van de in het voorafgaande jaar gemaakte kosten, als bedoeld in het eerste lid. 

;Artikel 92a

1.
Het tarief van een krachtens artikel 92, eerste lid, ingevoerde heffing wordt vastgesteld aan de hand van een raming van de kosten, bedoeld in artikel 92, eerste lid, over een periode van drie jaar, te rekenen vanaf het tijdstip waarop de heffing wordt ingevoerd, waarbij rekening wordt gehouden met de over die periode geraamde som van de varkensheffing en krachtens artikel 91h ingevoerde heffingen. 

2.
Telkens na een periode van drie kalenderjaren, te rekenen vanaf 1 januari van het kalenderjaar waarin een heffing als bedoeld in artikel 92, eerste lid, wordt ingevoerd, kan het tarief van de betrokken heffing voor de op die periode volgende periode van drie kalenderjaren worden gewijzigd. Een wijziging als bedoeld in de vorige volzin geschiedt bij algemene maatregel van bestuur die in werking treedt voor het tijdstip waarop de periode aanvangt waarop de wijziging van het tarief betrekking heeft. 

3.
Wijziging van het tarief op grond van het tweede lid geschiedt op basis van het saldo van: 

a. 
een raming van de kosten, bedoeld in artikel 92, eerste lid, en, voor zover van toepassing, artikel 92, tweede lid, over een periode van drie kalenderjaren, te rekenen vanaf 1 januari van het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, bij welke raming rekening wordt gehouden met de over die periode geraamde som van de varkensheffing en krachtens artikel 91h ingevoerde heffingen; 

b. 
ten hoogste 50% van het totaal van de door het Diergezondheidsfonds tot 1 januari van het kalenderjaar, voorafgaande aan het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, gemaakte kosten, bedoeld in artikel 92, eerste lid, voor zover die kosten meer bedragen dan de totale som van de varkensheffing, bestemd voor de bestrijding van de kosten, bedoeld in artikel 91a, eerste lid, de totale som van de krachtens artikel 91h, eerste lid, ingevoerde heffingen, bestemd voor de bestrijding van de in dat artikellid bedoelde kosten, alsmede de totale som van krachtens artikel 92, eerste lid, ingevoerde heffingen, bestemd voor de bestrijding van de in dat artikellid bedoelde kosten, zoals geheven over de tot laatstbedoelde datum verstreken kalenderjaren, en, voor zover van toepassing, 

c. 
ten hoogste 50% van het totaal van de door het Diergezondheidsfonds tot 1 januari van het kalenderjaar, voorafgaande aan het kalenderjaar met ingang waarvan het tarief uit hoofde van het tweede lid kan worden gewijzigd, gemaakte kosten, bedoeld in artikel 92, tweede lid, voor zover die kosten meer bedragen dan de totale som van de varkensheffing, bestemd voor de bestrijding van de kosten, bedoeld in artikel 91a, tweede lid, de totale som van krachtens artikel 91h, eerste lid, ingevoerde heffingen, bestemd voor de bestrijding van de in artikel 91h, tweede lid, bedoelde kosten, alsmede de totale som van krachtens artikel 92, eerste lid, ingevoerde heffingen, bestemd voor de bestrijding van de in artikel 92, tweede lid bedoelde kosten, zoals geheven over de tot laatstbedoelde datum verstreken kalenderjaren. 

4.
In geval van toepassing van artikel 92, tweede lid, wordt bij de in dat artikellid bedoelde algemene maatregel van bestuur het tarief van de desbetreffende heffing verhoogd met ingang van 1 januari van het in artikel 92, tweede lid, bedoelde kalenderjaar. De verhoging wordt gebaseerd op een raming van de kosten, bedoeld in artikel 95c, onderdeel c, voor zover die kosten betrekking hebben op de kalenderjaren, te rekenen vanaf de in de vorige volzin bedoelde datum tot de datum met ingang waarvan uit hoofde van het tweede lid het tarief van de desbetreffende heffing kan worden gewijzigd en rekening houdend met de over die periode geraamde som van de varkensheffing en krachtens artikel 91h, eerste lid, ingevoerde heffingen. 

==== Artikel 93 ====

1.
De heffing, bedoeld in artikel 91a, alsmede bij algemene maatregel van bestuur op grond van de artikelen 91h en 92 ingevoerde heffingen worden door Onze Minister geheven. 

2.
Onverminderd het overigens bij of krachtens deze afdeling bepaalde worden de in het eerste lid bedoelde heffingen geheven met overeenkomstige toepassing van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, met dien verstande dat van die wet buiten toepassing blijven de artikelen 2, vierde lid, 37 tot en met 39, 47a, 53, tweede en derde lid, 76, 80, tweede, derde en vierde lid, 82, 84, 86 en 87. 

3.
Voor de toepassing van de Algemene wet inzake rijksbelastingen treedt Onze Minister in de plaats van Onze Minister van Financiën. Voor de in de Algemene wet inzake rijksbelastingen genoemde functionarissen treden in de plaats de door Onze Minister aangewezen functionarissen. 

4.
Voor de toepassing van artikel 18, derde lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen wordt met een onherroepelijke veroordeling gelijk gesteld het vervallen van het recht op strafvordering op de voet van de artikelen 74 en 74a van het Wetboek van Strafrecht. 

5.
Voor de toepassing van het bij of krachtens de artikelen 91a tot en met 92a bepaalde wordt artikel 52, tweede lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen als volgt gelezen: 
Administratieplichtigen zijn: de personen, rechtspersonen en samenwerkingsverbanden, bedoeld in artikel 91a, respectievelijk de personen, rechtspersonen en samenwerkingsverbanden, bedoeld in de artikelen 91h en 92. 

6.
Voor de toepassing van artikel 66 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen zijn de bij regeling van Onze Minister van Financiën gestelde regels van toepassing. Door Onze Minister worden de afwijkingen daarop vastgesteld die voor de juiste toepassing van het bij of krachtens de artikelen 91a tot en met 92a bepaalde noodzakelijk zijn. 

;Artikel 93a

1.
De heffing, bedoeld in artikel 91a, alsmede bij algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 91h of artikel 92 ingevoerde heffingen, worden ingevorderd door de door Onze Minister aangewezen functionaris en door de ontvanger, bedoeld in artikel 2, eerste lid, onderdeel i, van de Invorderingswet 1990. 

2.
Onverminderd het overigens bij of krachtens deze afdeling bepaalde worden de heffingen ingevorderd met overeenkomstige toepassing van de Invorderingswet 1990 en de Kostenwet invordering rijksbelastingen, met dien verstande dat van de Invorderingswet 1990 buiten toepassing blijven artikel 17, tweede lid, tweede volzin, alsmede de artikelen 59 en 62. Voorts blijven bij de toepassing van artikel 66 van die wet de artikelen 76, 80, tweede, derde en vierde lid, 82, 84, 86 en 87 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen buiten toepassing. 

3.
Behoudens voor zover de invordering is opgedragen aan de ontvanger, bedoeld in het eerste lid, treedt voor de toepassing van de Invorderingswet 1990 Onze Minister in de plaats van Onze Minister van Financiën. 

4.
Met betrekking tot de invordering geldt dat: 

a. 
voor de toepassing van artikel 8, eerste lid, van de Invorderingswet 1990 uitsluitend bevoegd is de door Onze Minister aangewezen functionaris; 

b. 
de in de artikelen 10, eerste lid, 11, 12, en 26 van de Invorderingswet 1990 bedoelde bevoegdheden uitsluitend toekomen aan de door Onze Minister aangewezen functionaris, met dien verstande dat voor de toepassing van artikel 26 van die wet de bij regeling van Onze Minister van Financiën gestelde regels van toepassing zijn; 

c. 
de overige bij invordering van toepassing zijnde bevoegdheden, met uitzondering van die bedoeld in de artikelen 24, 25, en 58 van de Invorderingswet 1990, uitsluitend toekomen aan de ontvanger, bedoeld in het eerste lid; 

d. 
de bevoegdheid, bedoeld in artikel 24 van de Invorderingswet 1990, zowel toekomt aan de door Onze Minister aangewezen functionaris als aan de ontvanger, bedoeld in het eerste lid; 

e. 
de bevoegdheden, bedoeld in de artikelen 25 en 58 van de Invorderingswet 1990, toekomen aan de door Onze Minister aangewezen functionaris indien hij met de invordering is belast, en toekomen aan de ontvanger, bedoeld in het eerste lid, indien deze laatste met de invordering is belast. 

5.

In het kader van het verzet tegen de tenuitvoerlegging van het dwangbevel wordt voor de toepassing van artikel 17 van de Invorderingswet 1990 voor «de ontvanger die het dwangbevel heeft uitgevaardigd» telkens gelezen: de met de tenuitvoerlegging van het dwangbevel belaste ontvanger. 

6.
Betaling van de heffingen geschiedt aan de door Onze Minister aangewezen functionaris. Na de betekening van het dwangbevel dient te worden betaald aan de ontvanger, bedoeld in het eerste lid, die is vermeld op het dwangbevel. 

==== Artikel 94 ====

1.
Onze Minister kan een vergoeding van kosten heffen overeenkomstig een door hem vastgesteld tarief ter zake van:

a. 
een krachtens artikel 10 voorgeschreven onderzoek; 

b. 
een krachtens artikel 11 voorgeschreven nader onderzoek, voorbehoedende behandeling of tijdelijke afzondering alsmede het toezicht, bedoeld in artikel 11, eerste lid, onderdeel a, ten vijfde; 

c. 
de controle, bedoeld in artikel 18, tweede lid; 

d. 
de afgifte van een vervoerscertificaat als bedoeld in artikel 58; 

e. 
een krachtens artikel 60, tweede lid, onderdeel a, voorgeschreven onderzoek naar vervoermiddelen; 

f. 
een krachtens de artikelen 77 of 78 voorgeschreven onderzoek; 

g. 
een onderzoek als bedoeld in artikel 79; 

h. 
de identificatie en registratie, bedoeld in artikel 96; 

i. 
de behandeling van een aanvraag om een bij of krachtens deze wet voorgeschreven vergunning, toelating, aanwijzing, erkenning of registratie danwel een aanvraag tot wijziging daarvan; 

j. 
de instandhouding van de bij of krachtens deze wet verleende vergunning, toelating, aanwijzing, erkenning of registratie; 

k. 
andere onderzoeken of verrichtingen met betrekking tot dieren, producten van dierlijke oorsprong en andere producten en voorwerpen die dragers van smetstof kunnen zijn, voorzover de onderzoeken of verrichtingen zijn voorgeschreven bij besluit krachtens het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, danwel op verzoek van betrokkenen plaatsvinden. 

2.
Onze Minister kan regelen stellen met betrekking tot betaling van de vergoeding. 

;Artikel 94a

1.
Onverminderd artikel 94 kan Onze Minister bij of krachtens algemene maatregel van bestuur een vergoeding van kosten heffen overeenkomstig een door hem vastgesteld tarief ter zake van bij die maatregel benoemde onderzoeken of verrichtingen met betrekking tot dieren, producten van dierlijke oorsprong en andere producten en voorwerpen die dragers van smetstof kunnen zijn, voorzover de onderzoeken of verrichtingen zijn voorgeschreven krachtens deze wet.

2.
Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld met betrekking tot de betaling van de vergoeding.

;Artikel 94b

Een tarief als bedoeld in de artikelen 94 en 94a wordt zodanig vastgesteld dat de geraamde baten niet uitgaan boven de geraamde kosten die in een rechtstreeks verband staan met de werkzaamheden waarvoor het tarief wordt opgelegd, onverminderd de daaromtrent bij besluit krachtens het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap vastgestelde verplichtingen.


==== Artikel 95 ====
[Treedt in werking op een nader te bepalen tijdstip]

=== Afdeling 4. Het Diergezondheidsfonds ===

;Artikel 95a

1.
Er is een Diergezondheidsfonds, hierna te noemen: het fonds. 

2.
Het fonds is een begrotingsfonds als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2001. 

3.
Onze Minister beheert de begroting van het fonds. 

;Artikel 95b

1.
De ontvangsten van het fonds worden gevormd door: 

a. 
een jaarlijkse bijdrage vanuit de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, welke bijdrage in omvang ten hoogste overeenkomt met de op deze begroting in het desbetreffende begrotingsjaar binnenkomende som van de varkensheffing; 

b. 
het aantal jaarlijkse bijdragen vanuit de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij dat overeenkomt met het aantal krachtens artikel 91h ingevoerde heffingen, welke bijdragen onderscheidenlijk ten hoogste overeenkomen met de op de genoemde begroting in het desbetreffende begrotingsjaar binnenkomende som van de onderscheiden heffingen; 

c. 
het aantal jaarlijkse bijdragen vanuit de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij dat overeenkomt met het aantal krachtens artikel 92 ingevoerde heffingen, welke bijdragen onderscheidenlijk ten hoogste overeenkomen met de op de genoemde begroting in het desbetreffende begrotingsjaar binnenkomende som van de onderscheiden heffingen; 

d. 
overige bijdragen vanuit de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij; 

e. 
de door de Europese Unie ter beschikking gestelde middelen, verband houdende met het weren en de bestrijding van op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke dierziekten; 

f. 
andere ontvangsten. 

;Artikel 95c

Uit het fonds kunnen betalingen worden verricht: 

a. 
ter uitvoering van artikel 83 en 88, vijfde lid, artikel 86, eerste lid, aanhef en onderdelen a en b, artikel 90, en artikel 91; 

b. 
terzake van door Onze Minister getroffen maatregelen en voorzieningen bedoeld in hoofdstuk II, afdeling 3, waartoe tevens gerekend worden de met de bestrijding van op grond van artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke dierziekten verband houdende door Onze Minister getroffen maatregelen en voorzieningen met het oog op de bescherming van het welzijn van dieren dan wel met het oog op onderzoek naar de mate van verspreiding van dierziekten in Nederland; 

c. 
terzake van door Onze Minister, met het oog op het weren van krachtens artikel 15, eerste lid, aangewezen besmettelijke dierziekten, gemaakte kosten; 

d. 
terzake van de heffing en invordering van de varkensheffing en krachtens artikel 91h of 92 ingevoerde heffingen, en 

e. 
terzake van andere uitgaven. 

;Artikel 95d

1.
Ten gunste van de begroting van het fonds van enig jaar wordt het gerealiseerde batig saldo van het fonds van het voorafgaande jaar gebracht. 

2.
Het fonds sluit het begrotingsjaar niet af met een negatief saldo. 

;Artikel 95e

Onze Minister kan regels stellen met betrekking tot de voorwaarden waaronder betalingen worden verricht, alsmede met betrekking tot de informatieverstrekking over de besteding van de verkregen bijdragen.

== Hoofdstuk IX. Overige bepalingen ==
 
==== Artikel 96 ====

Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen ten behoeve van de algemene gezondheidstoestand of van het welzijn van dieren, ter voorkoming van de verspreiding van smetstof of van de aanwezigheid van schadelijke stoffen in dieren en produkten van dierlijke oorsprong dan wel ter bescherming van de veiligheid van mens of dier regelen worden gesteld omtrent de identificatie en registratie van dieren alsmede van levende dierlijke producten. 


;Artikel 96a

Bij een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in de artikelen 3, 35, 45 en 96 kan worden bepaald dat op een bedrijf waarnaar een varkensrecht als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van de Meststoffenwet, of een gedeelte daarvan, is overgegaan, of op een bedrijf dat tezamen met het daarop rustende varkensrecht is overgedragen aan een andere persoon of rechtspersoon, vanaf het tijdstip van registratie van de kennisgeving van overgang overeenkomstig hoofdstuk V, titel 4, van de Meststoffenwet, onderscheidenlijk het tijdstip van de bedrijfsoverdracht, het bij of krachtens de maatregel geregelde overgangsrecht niet van toepassing is ten aanzien van de op dat tijdstip gestelde regels, voor zover deze betrekking hebben op varkens.


==== Artikel 97 ====
[Vervallen per 18-10-2004]

==== Artikel 98 ====

1.
Bij ministeriële regeling kan worden bepaald dat dieren die aan te wijzen schadelijke stoffen hebben opgenomen of waarvan wordt vermoed dat zij die stoffen hebben opgenomen, totdat het tegendeel is gebleken, danwel totdat van overheidswege is vastgesteld dat het dier weer vrij is van deze stoffen, op het bedrijf waar zij worden gehouden worden opgestald of opgehokt danwel slechts met toestemming van Onze Minister het bedrijf mogen verlaten.

2.
Bij ministeriële regeling kan ter voorkoming van de opname van aan te wijzen schadelijke stoffen door dieren worden bepaald dat dieren op het bedrijf waar zij worden gehouden worden opgestald of opgehokt danwel slechts met toestemming van Onze Minister het bedrijf mogen verlaten.

3.
De in het eerste en tweede lid bedoelde aanwijzing van schadelijke stoffen geschiedt door Onze Minister in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

4.
Bij ministeriële regeling kan worden bepaald dat de in het eerste en tweede lid bedoelde dieren op door hem voorgeschreven wijze worden gemerkt, gevoederd of gedrenkt en dat de van die dieren afkomstige producten, voorzover aanwezig op het bedrijf waar de dieren worden gehouden, slechts met toestemming van Onze Minister het bedrijf mogen verlaten.

5.
De toestemming, bedoeld in het eerste, tweede en vierde lid, kan onder beperkingen worden verleend en aan een toestemming kunnen voorschriften worden verbonden.

==== Artikel 99 ====

1.
Onze Minister kan het brengen in Nederland van dieren, waarin zich schadelijke stoffen bevinden, verbieden dan wel verbieden, indien niet voldaan wordt aan door hem te stellen regelen. 

2.
Een regeling krachtens het eerste lid wordt vastgesteld in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

;Artikel 99a

Indien naar het oordeel van Onze Minister een onverwijlde voorziening noodzakelijk is, kan Onze Minister bepalen dat de op grond de artikelen 80, 97, 98 of 99 gestelde regels onmiddellijk na hun bekendmaking in werking treden. In dat geval kan hij zodanige regels, in afwijking van artikel 4, eerste lid, van de Bekendmakingswet, op andere dan de daar genoemde wijze bekend maken.


==== Artikel 100 ====

1.
Indien een dierenarts weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat een dier verschijnselen vertoont van een besmettelijke dierziekte waarop afdeling 3 van hoofdstuk II van toepassing is, danwel van een andere door Onze Minister aangewezen dierziekte, of indien een dierenarts weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat een dier is aangetast door een dergelijke besmettelijke dierziekte of drager van smetstof is, danwel weet dat een dier de krachtens artikel 31b, tweede lid, door Onze Minister aangewezen ziekteverschijnselen vertoont, geeft hij hiervan terstond kennis aan een ambtenaar als bedoeld in artikel 114, tweede lid.

2.
Een ieder die in het kader van werkzaamheden die in een onderzoeksinstelling worden verricht, gevallen van besmettelijke dierziekten opmerkt waarop afdeling 3 van hoofdstuk II van toepassing is, danwel van een andere door Onze Minister aangewezen dierziekte, danwel bij een dier de krachtens artikel 31b, tweede lid, door Onze Minister aangewezen ziekteverschijnselen opmerkt, geeft hiervan terstond kennis aan een ambtenaar als bedoeld in artikel 114, tweede lid.

3.
De artikelen 19, tweede lid, en artikel 31b, derde lid, zijn van overeenkomstige toepassing op de wijze van kennis geven, bedoeld in het eerste en het tweede lid.

==== Artikel 101 ====

1.
Het is verboden dieren opzettelijk in een zodanige toestand te brengen dat zij als ziek onderscheidenlijk verdacht moeten worden aangemerkt. 

2.
Het bepaalde in het eerste lid geldt niet indien Onze Minister het in zieke of verdachte toestand brengen in het belang van de algemene gezondheidstoestand van de betrokken diersoort uitdrukkelijk heeft goedgekeurd. 

;Artikel 101a 

1.
De houder van één of meer dieren die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten, een besmetting met danwel de verspreiding van een krachtens artikel 15 aangewezen besmettelijke dierziekte kan worden veroorzaakt, is verplicht dergelijk handelen achterwege te laten voorzover zulks in redelijkheid kan worden gevergd, danwel alle maatregelen te nemen die in redelijkheid kunnen worden gevergd, teneinde zodanige besmetting of verspreiding te voorkomen, danwel indien zodanige besmetting zich voordoet, de omvang en de gevolgen daarvan zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken.

2.
De in het eerste lid bedoelde houder handelt in ieder geval in strijd met dat lid indien deze een of meer handelingen verricht waarvan redelijkerwijs kan worden aangenomen dat die achterwege zouden zijn gebleven indien geen sprake zou zijn geweest van een uitbraak van een besmettelijke dierziekte, danwel een kennelijke dreiging daarvan, en redelijkerwijs kan worden aangenomen dat die handelingen het gevaar van een zodanige verspreiding kunnen vergroten.

==== Artikel 102 ====

1.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen ter voorkoming van de verspreiding van smetstof door dieren die niet worden gehouden regelen worden gesteld. 

2.
De krachtens het eerste lid gestelde regelen kunnen onder meer betrekking hebben op het behandelen en voorbehoedend behandelen van die dieren. 

==== Artikel 103 ====

1.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen ter wering en bestrijding van ziekten die door dieren op de mens kunnen worden overgebracht en die alleen de gezondheid van de mens aantasten de bepalingen van deze wet geheel of gedeeltelijk van overeenkomstige toepassing worden verklaard. 

2.
Een voordracht voor een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in het eerste lid wordt Ons gedaan door Onze Minister en Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. 

==== Artikel 104 ====

1.
Een ieder wie zulks aangaat is verplicht te handelen overeenkomstig dan wel zijn medewerking te verlenen aan de uitvoering van een krachtens deze wet gegeven bevel of genomen maatregel. 

2.
Het is verboden krachtens deze wet aangebrachte merken te verwijderen, te vernietigen, te beschadigen of onleesbaar te maken, tenzij toestemming is verleend door Onze Minister. 

3.
Het is verboden, tenzij met toestemming van Onze Minister ten aanzien van krachtens deze wet geplaatste of aangebrachte waarschuwingsborden en kentekenen enige handeling te verrichten. 

==== Artikel 105 ====

1.
Indien krachtens enige bepaling van deze wet regelen zijn vastgesteld ten aanzien van het voorzien zijn van dieren en produkten van dierlijke oorsprong van merken of kentekenen kan Onze Minister regelen stellen ten aanzien van het vervaardigen, vervoeren, te koop aanbieden, verkopen, voorhanden en in voorraad hebben, afleveren en gebruiken van zodanige merken of kentekenen en van stempels en andere werktuigen, waarmede merken en kentekenen kunnen worden vervaardigd of aangebracht. 

2.
Het bepaalde in het eerste lid is van overeenkomstige toepassing indien krachtens enige bepaling van deze wet regelen zijn gesteld ten aanzien van het vergezeld gaan van dieren of produkten van dierlijke oorsprong door bewijsstukken. 

==== Artikel 106 ====

Onze Minister is bevoegd tot toepassing van bestuursdwang ter handhaving van de bij of krachtens deze wet gestelde verplichtingen. 


==== Artikel 107 ====

1.
Onze Minister kan, voor zover het belang van de gezondheid of het welzijn van dieren zich daartegen niet verzet, van het bij of krachtens deze wet bepaalde vrijstelling of ontheffing verlenen. 

2.
Een vrijstelling of ontheffing van het bij of krachtens de artikelen 97 tot en met 99 bepaalde alsmede van een voorschrift dat tevens in het belang is van de bestrijding van een dierziekte die is aangewezen in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verleend. 

3.
Aan een vrijstelling of ontheffing kunnen voorschriften of voorwaarden worden verbonden. Zij kunnen onder beperkingen worden verleend. Zij kunnen te allen tijde worden ingetrokken. 

==== Artikel 108 ====

1.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur dan wel bij ministeriële regeling, ter uitvoering van deze wet gegeven, kan medewerking worden gevorderd van het bestuur van een bedrijfslichaam of een samenwerkingslichaam. Hierbij kunnen de, ingevolge het bepaalde bij of krachtens deze wet aan de Minister toekomende bevoegdheden tot het nemen van besluiten, waaronder het vaststellen van nadere regels, aan het bestuur van een bedrijfslichaam of samenwerkingslichaam worden overgedragen.

2.
Indien de in het eerste lid bedoelde medewerking bestaat in het stellen van nadere regelen bij verordening, behoeft zodanige verordening de goedkeuring van Onze Minister. Krachtens de verordening genomen besluiten behoeven, voor zover zulks bij of krachtens de algemene maatregel van bestuur is bepaald, de goedkeuring van de daarbij aangewezen autoriteit. 

;Artikel 108a

1.
Bij toepassing van artikel 108, eerste en tweede lid, kan bij of krachtens algemene maatregel van bestuur dan wel bij ministeriële regeling worden bepaald dat tuchtrechtelijke maatregelen worden gesteld op overtreding van de bij die maatregel of regeling genoemde nadere regelen die door het bestuur van het betrokken bedrijfslichaam of samenwerkingslichaam krachtens artikel 108, eerste lid, bij verordening als bedoeld in artikel 108, tweede lid, zijn of worden gesteld, voorzover handelen in strijd met deze nadere regelen als overtreding strafbaar is gesteld.

2.
De artikelen 1, onderdeel b, 2, 3 tot en met 6, 15 tot en met 44, eerste lid en 46 van de Wet tuchtrechtspraak bedrijfsorganisatie 2004 zijn van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de in artikel 46 genoemde instemming dient te worden verkregen van Onze Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.

3.
Onverminderd artikel 114, eerste lid, kan bij algemene maatregel van bestuur, dan wel bij ministeriële regeling, worden bepaald dat met het toezicht op de naleving van de nadere regels waarvoor tuchtrechtelijke maatregelen zijn of worden opgelegd, de bij besluit van het betrokken bedrijfslichaam of samenwerkingslichaam aangewezen personen zijn belast. Dit besluit behoeft de goedkeuring van Onze Minister. Onze Minister kan het betrokken bedrijfslichaam of samenwerkingslichaam een aanwijzing geven omtrent het aanwijzen van toezichthouders en de wijze waarop toezicht wordt uitgeoefend.

==== Artikel 109 ====

Tegen een op grond van deze wet genomen besluit kan een belanghebbende beroep instellen bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. 


==== Artikel 110 ====

1.
De algemene maatregelen van bestuur, bedoeld in de artikelen 1, tweede lid; 15, eerste lid, onderdeel e; 33, eerste lid; 34, eerste en tweede lid; 35, eerste lid; 38; 39; 40, tweede lid, onderdeel c, en derde lid; 42; 43; 44, eerste en negende lid; 45, eerste en derde lid; 46, eerste lid; 50, tweede lid; 52, eerste lid; 53; 54; 55, eerste, tweede en derde lid; 56; 58, eerste, tweede en vierde lid; 60, eerste lid; 61, tweede en derde lid; 65; 68; 69, tweede lid; 70; 76, eerste lid, 91a, tweede lid, 91d, tweede lid, 91e, tweede en derde lid, 91h, tweede lid, 91i, tweede lid, 92, tweede lid, 92a, tweede lid, alsmede 96 worden aan beide Kamers der Staten-Generaal overgelegd. Binnen 30 dagen na de overlegging kan door ten minste een vijfde van het grondwettelijk aantal leden van één der Kamers de wens te kennen worden gegeven dat de inwerkingtreding bij wet zal worden geregeld. Indien zodanige wens te kennen wordt gegeven, dienen Wij zo spoedig mogelijk een desbetreffend wetsvoorstel in. 

2.
Indien de algemene maatregel van bestuur tevens in het belang is van de volksgezondheid, wordt de voordracht tot vaststelling, wijziging of intrekking van de algemene maatregel van bestuur gedaan door Onze Minister in overeenstemming met Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. 

3.
Indien het wetsvoorstel wordt ingetrokken of één van beide Kamers der Staten-Generaal tot niet-aanneming daarvan besluit, wordt de algemene maatregel van bestuur onverwijld ingetrokken. 

;Artikel 110a

Uiterlijk binnen drie maanden na het tijdstip waarop een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 91h, eerste lid, dan wel een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 92, eerste lid, in werking treedt, wordt een voorstel van wet tot goedkeuring van de betrokken algemene maatregel van bestuur aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal gezonden. Indien het voorstel wordt ingetrokken of indien een van de Kamers der Staten-Generaal tot het niet aannemen van het voorstel besluit, wordt de betrokken maatregel ingetrokken bij algemene maatregel van bestuur, met ingang van het tijdstip waarop eerstbedoelde maatregel in werking trad. 


==== Artikel 111 ====

Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen ter uitvoering van krachtens het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap vastgestelde verplichtingen inzake onderwerpen waarop deze wet van toepassing is, regelen worden gesteld waarbij kan worden afgeweken van bepalingen van deze wet. 


==== Artikel 112 ====
[Vervallen per 01-01-1994]

==== Artikel 113 ====

Deze wet treedt niet in hetgeen bij of krachtens de Wet op de dierproeven (Stb. 1977, 67) is geregeld, met dien verstande dat onverminderd van kracht blijft hetgeen is of wordt bepaald bij of krachtens de artikelen 35, 38, 42, 45 tot en met 54, 55, 66 en 76. 


== Hoofdstuk X. Toezicht en opsporing ==

==== Artikel 114 ====

1.
Onverminderd artikel 108a, derde lid, zijn met het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens deze wet de bij besluit van Onze Minister aangewezen ambtenaren belast.

2.
Onze Minister wijst ambtenaren aan die zijn belast met onderzoek naar de aanwezigheid van besmettelijke dierziekten. 

3.
Met de opsporing van de bij artikel 121 strafbaar gestelde feiten zijn, onverminderd artikel 141 Wetboek van Strafvordering, belast de daartoe aangewezen buitengewone opsporingsambtenaren. Deze ambtenaren zijn tevens belast met de opsporing van de feiten, strafbaar gesteld in de artikelen 179 tot en met 182 en 184 van het Wetboek van Strafrecht voor zover deze feiten betrekking hebben op een bevel, vordering of handeling gedaan of ondernomen door henzelf. 

4.
Van een besluit als bedoeld in dit artikel wordt mededeling gedaan door plaatsing in de Staatscourant. 

==== Artikel 115 ====

1.
De artikelen 5:13 en 5:15 tot en met 5:20 van de Algemene wet bestuursrecht zijn van overeenkomstige toepassing ten aanzien van de in artikel 114, tweede en derde lid, bedoelde ambtenaren. 

2.
De in artikel 114 bedoelde ambtenaren zijn bevoegd, met medeneming van de benodigde apparatuur, een woning binnen te treden zonder toestemming van de bewoner. 

==== Artikel 116 ====
[Vervallen per 01-01-1998]

==== Artikel 117 ====

1.
Onze Minister is terzake van het vervoer van dieren bevoegd tot toepassing van bestuursdwang ter handhaving van de bij of krachtens deze wet gestelde verplichtingen indien de toestand van de dieren tijdens het vervoeren onmiddellijk ingrijpen noodzakelijk maakt. 

2.
Tot de bevoegdheid tot toepassing van bestuursdwang krachtens het eerste lid behoren de volgende maatregelen:

a. 
het verschaffen van voer, drinken, diergeneeskundige verzorging en rust; 

b. 
het stopzetten van de reis of het terugzenden van de dieren langs de kortste weg naar de plaats van vertrek, voorzover daardoor geen onnodig lijden van de dieren wordt veroorzaakt; 

c. 
het adequaat onderbrengen van de dieren, of 

d. 
het doen slachten van de dieren. 

3.
Ter uitvoering van de bevoegdheid tot toepassing van bestuursdwang kunnen bevelen worden gegeven aan degene die vervoert dan wel het feitelijk toezicht op het vervoer heeft. 

==== Artikel 118 ====

1.
In het in artikel 5:18, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht bedoelde geval verpakken en verzegelen de in artikel 114 bedoelde ambtenaren het monster ter plaatse. 

2.
In het in artikel 5:18, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht bedoelde geval laten de in artikel 114 bedoelde ambtenaren een tweede monster verpakt en verzegeld in het bezit van de belanghebbende. 

==== Artikel 119 ====

1.
De in artikel 114 bedoelde ambtenaren die een monster hebben genomen, stellen dit in handen van die instelling die voor onderzoek daarvan door Onze Minister is aangewezen. 

2.
Het monster wordt zo spoedig mogelijk door de aangewezen instelling onderzocht. 

==== Artikel 120 ====

Een ieder ten aanzien van wie een der in de artikelen 115 of 117 van deze wet omschreven bevoegdheden wordt uitgeoefend met het oog op de opsporing van besmettelijke dierziekten, dan wel een ieder die werkzaam is op het gebied van het voorkomen en bestrijden van dierziekten, is verplicht aan de in artikel 114 en in artikel 117 bedoelde ambtenaren alle medewerking te verlenen, welke deze voor de opsporing van besmettelijke dierziekten redelijkerwijs behoeven. 


== Hoofdstuk XI. Slotbepalingen ==
 

==== Artikel 121 ====

[1.]
Gedragingen in strijd met de voorschriften vastgesteld bij of krachtens de artikelen 36, eerste lid, 37, 40, 43, 61, eerste lid, en 73, tweede lid, zijn misdrijven. 

2.
Gedragingen in strijd met de voorschriften vastgesteld bij of krachtens de artikelen 33, 35, 36, derde lid, 41, eerste en tweede lid, 58, tweede lid, 61, tweede en derde lid, 62, 63 en 64 zijn overtredingen. 

==== Artikel 122 ====

1. Gedragingen in strijd met de voorschriften vastgesteld bij of krachtens de artikelen 36, eerste lid, 37, 40, 43, 61, eerste lid, en 73, tweede lid, worden gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie.
 
2. Gedragingen in strijd met de voorschriften vastgesteld bij of krachtens de artikelen 33 en 35, voorzover deze gedragingen plaatsvinden anders dan in de uitoefening van een bedrijf waarop voorschriften gesteld op grond van artikel 45 van toepassing zijn, 36, derde lid, 41, eerste en tweede lid, 58, tweede lid, 61, tweede en derde lid, 62, 63 en 64 worden gestraft met een hechtenis van ten hoogste zes maanden of een geldboete van de derde categorie. 
 
3. Indien een strafbaar feit als omschreven in artikel 62, tweede lid, of artikel 63, eerste lid, wordt gepleegd in verband met een paardenren of harddraverij met betrekking tot welke een totalisator als bedoeld in artikel 23, tweede lid, van de Wet op de kansspelen (Stb. 1964, 483) is georganiseerd, worden de ingevolge het tweede lid geldende strafmaxima met een derde verhoogd. 
 
4. Indien een der misdrijven omschreven in artikel 36, eerste lid, en 37 in de uitoefening van beroep of bedrijf zijn gepleegd, kan een geldboete worden opgelegd van de naast hogere categorie.
 

;Artikel 122a

Onze Minister zendt binnen drie jaar na de inwerkingtreding van de artikelen 91a tot en met 93a, alsmede de artikelen 95a tot en met 95e, aan de Staten-Generaal een verslag over de doeltreffendheid en de effecten in de praktijk van het in die artikelen bepaalde. 


==== Artikel 123 ====

In hetgeen bij of krachtens de Visserijwet 1963 (Stb. 312) is of wordt voorzien, wordt niet voorzien krachtens deze wet. 


==== Artikel 124 ====

[Wijzigt de Veewet.] 


==== Artikel 125 ====

[Wijzigt de Wet op de economische delicten.] 


==== Artikel 126 ====
[Vervallen per 17-02-1999]

==== Artikel 127 ====
[Wijzigt het Wetboek van Strafrecht.] 


==== Artikel 128 ====
[Vervallen per 01-07-1994]

==== Artikel 129 ====

De volgende wetten worden ingetrokken: 

a. de Paardenwet 1939 (Stb. 620); 
 
b. de Bijenwet 1947 (Stb. H 13); 
 
c. de Vogelziektenwet (Stb. 1949, J 585);
 
d. de Runderhorzelwet (Stb. 1953, 189);
 
e. de Wet tot wering van besmettelijke ziekten bij knaagdieren (Stb. 1953, 416);
 
f. de Nertsen-Ziektenwet (Stb. 1960, 102);
 
g. [dit onderdeel is nog niet in werking getreden;] 
 
h. de Wet dierenvervoer (Stb. 1977, 338); 
 
i. [dit onderdeel is nog niet in werking getreden.] 
 

==== Artikel 130 ====

1.
Deze wet treedt in werking op een door Ons te bepalen tijdstip dat voor de verschillende artikelen of onderdelen van artikelen verschillend kan worden vastgesteld. 

2.
Het gestelde in artikel 41 is niet van toepassing ten aanzien van dieren die geboren zijn voor de eerste dag van de maand volgend op de datum van inwerkingtreding van dat artikel. 

3.
Ten aanzien van zaken betreffende overtredingen van ingevolge artikel 124 vervallen en ingevolge artikel 129 ingetrokken voorschriften die op het tijdstip van vervallen en intrekking bij de tot dat tijdstip bevoegde rechter aanhangig waren blijft deze rechter bevoegd. Ook in hoger beroep dat in de zaken bedoeld in de vorige volzin wordt ingesteld, blijft de rechter bevoegd die tot het daar bedoelde tijdstip bevoegd was van dat beroep kennis te nemen. 

4.
De in het derde lid bedoelde zaken worden, onverminderd artikel 1, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht, afgedaan volgens de tot het in het derde lid bedoelde tijdstip geldende regelen. 

==== Artikel 131 ====

Deze wet kan worden aangehaald als: Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. 


Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren wie zulks aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden. 

Gegeven te 's-Gravenhage, 24 september 1992
Beatrix 


De Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,
J. D. Gabor 


De Staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur,
H. J. Simons 

Uitgegeven de twaalfde november 1992

De Minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin 


== Bijlage behorende bij Gezondheids- en welzijnswet voor dieren ==
Onderscheiden categorieën dieren binnen de diersoort varkens  Aantal heffingseenheden per dier van de onderscheiden diercategorieën  
Fokkerij/vermeerdering    
    
1. Fokzeugen (ten minste eenmaal gedekt of geïnsemineerd; guste zeugen, gedekte maar nog niet drachtige zeugen, drachtige zeugen, zeugen met biggen, zeugen waarvan de biggen gespeend zijn):    

a. waarvan de biggen aan een ander bedrijf worden geleverd ca. 6 weken na hun geboorte (ook fokzeugen die nog geen biggen hebben)  3,6  

b. waarvan de biggen worden gehouden tot een gewicht van ca. 25 kg (ook fokzeugen waarvan de biggen op het eigen bedrijf worden gehouden)  5,5  

2. Opfokzeugen (jonge zeugen, nooit gedekt of geïnsemineerd, gehouden voor de fokkerij):    

a. van ca. 25 kg tot ca. 7 maanden (aangeleverde opfokzeugen van ca. 25 kg die worden afgeleverd op ca. 7 maanden of iets ouder, ook opfokzeugen afkomstig van het eigen bedrijf van exact 25 kg die worden afgeleverd op ca. 7 maanden)  1  

b. van ca. 7 maanden tot de eerste dekking (opfokzeugen die zijn aangeleverd op ca. 7 maanden of iets jonger, tot de eerste dekking).  1  

c. van ca. 25 kg tot de eerste dekking (opfokzeugen die zijn aangeleverd op ca. 25 kg, die niet op 7 maanden worden afgeleverd, maar worden aangehouden tot de eerste dekking; ook opfokzeugen afkomstig van het eigen bedrijf die worden aangehouden van exact 25 kg tot de eerste dekking)  1  

3. Opfokberen van ca. 25 kg tot ca. 7 maanden (jonge nog niet dekrijpe beren, die worden aangehouden voor de fokkerij, van ca. 25 kg tot ca. 7 maanden of iets ouder; ook beren afkomstig van het eigen bedrijf vanaf exact 25 kg)  1  

4. Dekberen, van ca. 7 maanden en ouder (dekrijpe beren – ook zoekberen – van ca. 7 maanden en ouder; ook aangeleverde beren van iets jonger dan 7 maanden; beren afkomstig van het eigen bedrijf te rekenen vanaf exact 7 maanden)  1  

5. Biggen, aangeleverd op ca. 6 weken, tot ca. 25 kg (gespeende biggen die op ca. 6 weken zijn aangeleverd, die worden afgeleverd op ca. 25 kg; ook op 6 weken aangeleverde biggen die op het eigen bedrijf worden aangehouden voor de mesterij, tot exact 25 kg)  1  
    
Mesterij    
    
6. Slachtzeugen (zeugen die niet meer gebruikt worden voor fokkerij, maar worden afgemest)  1  

7. Vleesvarkens (varkens die doorgaans worden gemest vanaf ca. 25 kg of iets lichter tot ca. 110 kg; ook biggen afkomstig van het eigen, gesloten bedrijf vanaf exact 25 kg)  1

[[Categorie:Nederlandse wetgeving]]
[[Categorie:Wikisource:Werken zonder scans]]</text>
      <sha1>bwm1gwd0nf00hapnatu8w8m260e2xrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hegel/Encyclopedie van de filosofische wetenschappen in grondtrekken/Inleiding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7317</id>
    <revision>
      <id>223121</id>
      <parentid>192723</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T11:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>Bron onbekend</comment>
      <origin>223121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54846" sha1="ant9ugwpdpp5no66lhxlwykyleguibg" xml:space="preserve">{{bron onbekend}}
Encyclopedie van de filosofische wetenschappen in grondtrekken (1830)&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Auteur:
G.W.F. Hegel&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;h1 style='margin-top:12.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:3.0pt;margin-left:
0cm;page-break-after:avoid'&gt;&lt;b&gt;&lt;span lang=NL style='font-size:16.0pt;
font-family:Arial;mso-font-kerning:16.0pt'&gt;Inleiding&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/h1&gt;

&lt;p class=MsoNormal style='text-align:justify'&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:
12.0pt'&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 1&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;In
tegenstelling tot de andere wetenschappen heeft de filosofie het nadeel dat
haar &lt;i&gt;voorwerpen &lt;/i&gt;niet onmiddellijk door de voorstelling worden
toegegeven; evenmin kan ze de &lt;i&gt;methode &lt;/i&gt;van het kennen voorafgaand aan de
aanvang en voortgang als reeds aangenomen &lt;i&gt;vooronderstellen&lt;/i&gt;. Toch heeft
ze haar voorwerpen aanvankelijk met de religie gemeenschappelijk. Beide hebben
de &lt;i&gt;waarheid &lt;/i&gt;tot hun voorwerp, en wel in de hoogste zin – in die zin dat &lt;i&gt;God
&lt;/i&gt;en hij &lt;i&gt;alleen &lt;/i&gt;de waarheid is. Beide handelen dan verder over het
gebied van het eindige, over de &lt;i&gt;natuur&lt;/i&gt;, de &lt;i&gt;menselijke geest&lt;/i&gt;, hun
betrekking op elkaar en op God als op hun waarheid. De filosofie kan daarom wel
een &lt;i&gt;bekendheid &lt;/i&gt;met haar voorwerpen vooronderstellen, ja, zij &lt;i&gt;moet &lt;/i&gt;een
zulke bekendheid veronderstellen, zoals in ieder geval ook een interesse in
deze voorwerpen, – alleen al omdat het bewustzijn wat de tijd betreft eerst &lt;i&gt;voorstellingen
&lt;/i&gt;van voorwerpen maakt en pas daarna &lt;i&gt;begrippen &lt;/i&gt;van deze voorwerpen,
omdat de &lt;i&gt;denkende &lt;/i&gt;geest zelfs slechts &lt;i&gt;doorheen &lt;/i&gt;het voorstellen en
zich &lt;i&gt;tot &lt;/i&gt;dit voorstellen wendend tot het denkende kennen en begrijpen
voortgaat.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Maar bij het
denkende beschouwen blijkt weldra dat dit de eis insluit de &lt;i&gt;noodzakelijkheid
&lt;/i&gt;van zijn inhoud te tonen, zowel reeds het zijn van zijn voorwerpen als hun
bepalingen te &lt;i&gt;bewijzen&lt;/i&gt;. Eerstgenoemde bekendheid met deze voorwerpen
verschijnt op deze manier als ontoereikend, en het maken van &lt;i&gt;vooronderstellingen
&lt;/i&gt;en &lt;i&gt;verzekeringen &lt;/i&gt;of deze te laten gelden verschijnt als
ontoelaatbaar. De moeilijkheid een &lt;i&gt;aanvang &lt;/i&gt;te maken doet zich echter
tegelijk daarmee voor daar een aanvang als een &lt;i&gt;onmiddellijkheid &lt;/i&gt;zijn
vooronderstelling maakt of veeleer zelf zulk een vooronderstelling is.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 2&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;De filosofie
kan aanvankelijk en in het algemeen als &lt;i&gt;denkende beschouwing &lt;/i&gt;van de
voorwerpen worden bepaald. Wanneer het echter juist is (en het zal juist
blijken) dat de &lt;i&gt;mens &lt;/i&gt;zich door het denken van de &lt;i&gt;dieren &lt;/i&gt;onderscheidt,
dan is al het menselijke daardoor en alleen daardoor menselijk doordat het door
het denken veroorzaakt wordt. Doordat echter de filosofie een eigenaardige
wijze van het denken is, een wijze waardoor het denken kennen en begrijpend kennen
wordt, daardoor zal haar denken ook &lt;i&gt;verschillen &lt;/i&gt;van het in alle mensen
actieve denken, ja een denken dat de menselijkheid van het menselijke
veroorzaakt, zozeer het filosofische denken ook identiek is met het menselijke
denken, zozeer er ook &lt;i&gt;op zich &lt;/i&gt;slechts &lt;i&gt;één &lt;/i&gt;denken is. Dit
onderscheid houdt verband met het feit dat het door het denken gefundeerde,
menselijke gehalte van het bewustzijn aanvankelijk niet &lt;i&gt;in de vorm van het
denken verschijnt&lt;/i&gt;, maar als gevoel, aanschouwing, voorstelling, – &lt;i&gt;vormen
&lt;/i&gt;die van het denken als vorm te onderscheiden zijn.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Het is een
oud vooroordeel, een triviaal geworden stelling, dat de mens zich door het
denken van het dier onderscheidt; het mag triviaal lijken, maar het zou ook
zonderling moeten lijken dat het nodig zou zijn aan zulk oud geloof te
herinneren. Dit kan echter voor een behoefte gehouden worden in het licht van
het vooroordeel van de huidige tijd dat &lt;i&gt;gevoel &lt;/i&gt;en &lt;i&gt;denken&lt;/i&gt; zozeer
van elkaar scheidt dat ze aan elkaar tegengesteld en zelfs zo vijandig
tegenover elkaar moeten zijn dat het gevoel, in het bijzonder het religieuze,
door het denken verontreinigt, verkeerd, ja soms geheel vernietigd wordt en de
religie en religiositeit wezenlijk niet in het denken hun wortel en plaats
hebben. Bij zulk een scheiding wordt vergeten dat slechts de mens in staat is
tot religie, het dier daarentegen geen religie heeft, net zo min het recht en
moraliteit toekomt.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Wanneer
eerstgenoemde scheiding van de religie van het denken aangevoerd wordt, dan
pleegt het denken voor de geest te staan dat als &lt;i&gt;nadenken&lt;/i&gt; kan worden
aangeduid, – het &lt;i&gt;reflecterende &lt;/i&gt;denken dat &lt;i&gt;gedachten &lt;/i&gt;als zodanig
tot zijn &lt;i&gt;inhouden &lt;/i&gt;heeft en dat deze gedachten tot bewustzijn brengt. De
nalatigheid het onderscheid dat met betrekking tot het denken door de filosofie
op bepaalde wijze is aangegeven, te kennen in acht te nemen, brengt de ruwste
voorstellingen en verwijten tegen de filosofie voort. Doordat slechts aan de
mens religie, recht en zedelijkheid toekomt, en wel slechts omdat hij denkend
wezen is, daardoor is in het religieuze, rechtelijke en zedelijke – of het nu
gevoel en geloof of voorstelling is – het &lt;i&gt;denken &lt;/i&gt;in het algemeen niet
inactief geweest; de activiteit en producties van dit denken zijn daarin &lt;i&gt;tegenwoordig
&lt;/i&gt;en &lt;i&gt;bevat&lt;/i&gt;. Alleen verschilt het hebben van zulke door het &lt;i&gt;het
denken bepaalde &lt;/i&gt;en &lt;i&gt;doordrongen &lt;/i&gt;gevoelens en voorstellingen van het
hebben van &lt;i&gt;gedachten daarover&lt;/i&gt;. Onder de gedachten die door het &lt;i&gt;nadenken&lt;/i&gt;
&lt;i&gt;over &lt;/i&gt;eerstgenoemde manieren van het bewustzijn worden voortgebracht,
worden reflectie, redenatie en dergelijke, alsook de filosofie verstaan.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Het is
daarbij gebeurd, en noch vaker heeft het misverstand geheerst, dat zulk &lt;i&gt;nadenken&lt;/i&gt;
als de voorwaarde, ja, als de enige weg aangevoerd is waarop we de voorstelling
en het voorwaarhouden van het ware kunnen bereiken. Zo zijn bijv. de (nu meer &lt;i&gt;voormalige&lt;/i&gt;)
&lt;i&gt;metafysische bewijzen van het bestaan van God&lt;/i&gt; uitgegeven voor de enige
mogelijkheid door kennis en overtuiging van deze bewijzen het geloof en de
overtuiging van het bestaan van God te kunnen veroorzaken. Een dergelijke
bewering zou daarmee overeenkomen dat we niet eerder zouden kunnen eten totdat
we de kennis van de chemische, botanische of zoölogische bepalingen van het
voedingsmiddel zouden hebben verworven, en we met de vertering zouden moeten
wachten totdat we de studie van de anatomie en fysiologie zouden hebben
afgewerkt. Wanneer dat zou zijn, zouden deze wetenschappen in hun velden, zoals
de filosofie in het hare, evenwel zeer aan nuttigheid winnen, ja, hun
nuttigheid zou tot absolute en algemene onontbeerlijkheid zijn gestegen;
veeleer echter zouden zij alle, in plaats van onontbeerlijk te zijn, helemaal
niet bestaan.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 3&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;De &lt;i&gt;inhoud
&lt;/i&gt;die ons bewustzijn vult, van welke soort deze inhoud ook is, maakt de &lt;i&gt;bepaaldheid
&lt;/i&gt;van de gevoelens, aanschouwingen, beelden, voorstellingen, de doelen,
plichten enz. en de gedachten en begrippen uit. Gevoel, aanschouwing, beeld
enz. zijn in zoverre &lt;i&gt;de vormen &lt;/i&gt;van een dergelijke inhoud, die &lt;i&gt;één en
dezelfde &lt;/i&gt;blijft, of hij nu gevoeld, aanschouwd, voorgesteld, gewild en of
hij nu &lt;i&gt;slechts &lt;/i&gt;gevoeld of echter met vermenging van gedachten gevoeld,
aanschouwd enz. of geheel &lt;i&gt;onvermengd &lt;/i&gt;gedacht wordt. In één van deze
vormen of in de vermenging van meerdere vormen is de inhoud &lt;i&gt;voorwerp &lt;/i&gt;van
het bewustzijn. In deze voorwerpelijkheid &lt;i&gt;slaan &lt;/i&gt;echter ook &lt;i&gt;de
bepaaldheden van deze vormen om naar inhouden&lt;/i&gt;; zodanig dat overeenkomstig
elk van deze vormen een bijzonder voorwerp lijkt te ontstaan en, wat op zich
hetzelfde is, als een verschillende inhoud kan uitzien.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Doordat de
bepaaldheden van het gevoel, van de aanschouwing, van het begeren, van het
willen enz., voor zover ze &lt;i&gt;beseft &lt;/i&gt;worden, in het algemeen &lt;i&gt;voorstellingen&lt;/i&gt;
genoemd worden, daardoor kan in het algemeen gezegd worden dat de filosofie &lt;i&gt;gedachten&lt;/i&gt;,
&lt;i&gt;categorieën&lt;/i&gt;, echter preciezer &lt;i&gt;begrippen&lt;/i&gt; in de plaats van de
voorstellingen stelt. Voorstellingen in het algemeen kunnen als &lt;i&gt;metaforen&lt;/i&gt;
van de gedachten en begrippen beschouwd worden. Daarmee echter dat men
voorstellingen heeft, kent men nog niet hun betekenis voor het denken, nog niet
hun gedachten en begrippen. Omgekeerd is het hebben van gedachten en begrippen
ook iets anders dan weten welke voorstellingen, aanschouwingen, gevoelens met
hen overeenkomen. – Een zijde van wat men &lt;i&gt;de onverstaanbaarheid &lt;/i&gt;van de
filosofie noemt, heeft hierop betrekking. De moeilijkheid ligt enerzijds in een
&lt;i&gt;onvermogen&lt;/i&gt;, die op zich slechts &lt;i&gt;ongewoonheid&lt;/i&gt; is, abstract te
denken, d.w.z. zuivere gedachten vast te houden en zich in hen te bewegen. In
ons gewoonlijk bewustzijn zijn de gedachten met zintuiglijke en geestelijke
gebruikelijke stofen aangedaan en verenigd, en in het nadenken, reflecteren en
redeneren &lt;i&gt;vermengen&lt;/i&gt; we de gevoelens, aanschouwingen, voorstellingen met
gedachten (in iedere zin van geheel zinnelijke inhoud: “dit blad &lt;i&gt;is &lt;/i&gt;groen”,
zijn reeds vermengd met categorieën, &lt;i&gt;zijn&lt;/i&gt;, &lt;i&gt;enkelheid&lt;/i&gt;). Iets
anders echter is het de gedachten zel onvermengd tot voorwerp te maken. – Het
andere deel van de onverstaanbaarheid is het ongeduld dat wat als gedachte en
begrip in het bewustzijn is in de wijze van de voorstelling voor zich te willen
hebben. De uitdrukking komt voor, men weet niet wat men bij een te vatten
begrip moet &lt;i&gt;denken&lt;/i&gt;; bij een begrip is verder niets te denken als het
begrip zelf. De zin van die uitdrukking echter is een hunkering naar een reeds &lt;i&gt;bekende&lt;/i&gt;,
&lt;i&gt;gebruikelijke voorstelling&lt;/i&gt;; het is voor het bewustzijn alsof met de
wijze van de voorstelling het de bodem ontrokken zou zijn waarop het anders
zijn vast en eigen standplaats heeft. Wanneer het bewustzijn zich in de zuivere
regio van de begrippen verplaatst vindt, weet het niet waar het in het veld is.
– Het &lt;i&gt;begrijpelijkst &lt;/i&gt;worden daarom schrijvers, predikers, redenaars enz.
gevonden, die hun lezers of toehoorders dingen voorzeggen die deze reeds van
buiten weten, die voor hen gebruikelijk zijn en die &lt;i&gt;vanzelf &lt;/i&gt;worden &lt;i&gt;verstaan&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 4&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Met
betrekking tot ons alledaags bewustzijn zou de filosofie in eerste instantie de
&lt;i&gt;behoefte van haar eigenaardige kenwijze &lt;/i&gt;moeten laten zien of zelfs laten
ontwaken. Met betrekking tot de voorwerpen van de religie echter, met
betrekking tot de &lt;i&gt;waarheid&lt;/i&gt; in het algemeen zou ze het &lt;i&gt;vermogen &lt;/i&gt;moeten
bewijzen deze voorwerpen vanuit zichzelf te kennen. Met betrekking tot een te
voorschijn komend &lt;i&gt;verschil &lt;/i&gt;met de &lt;i&gt;religieuze &lt;/i&gt;voorstellingen zou
ze haar afwijkende bepalingen moeten &lt;i&gt;rechtvaardigen&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 5&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Ten behoeven
van een voorlopig begrip over het aangegeven onderscheid en over het daarmee
samenhangende inzicht dat de waarachtige &lt;i&gt;inhoud &lt;/i&gt;van ons bewustzijn in
het vertalen van deze inhoud in de vorm van de gedachte en begrip &lt;i&gt;behouden&lt;/i&gt;
blijft, ja, eerst in zijn eigenaardig licht gesteld wordt, kan aan een ander &lt;i&gt;oud
vooroordeel &lt;/i&gt;herinnerd worden, namelijk dat om te ervaren wat &lt;i&gt;waar &lt;/i&gt;is
van de voorwerpen en gebeurtenissen, ook gevoelens, aanschouwingen, meningen,
voorstellingen enz., &lt;i&gt;nadenken &lt;/i&gt;vereist is. Nadenken echter doet minstens
in ieder geval de gevoelens, voorstellingen enz. in &lt;i&gt;gedachten &lt;/i&gt;transformeren.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Voor zover
het slechts het &lt;i&gt;denken &lt;/i&gt;is waarop de filosofie als de eigenaardige &lt;i&gt;vorm
&lt;/i&gt;van haar zaak aanspraak maakt, ieder mens echter van nature kan denken,
daarom treedt krachtens deze abstractie, die het in § 3 aangegeven onderscheidt
weglaat, het tegendeel in van wat voorheen als bezwaar over de &lt;i&gt;onverstaanbaarheid
&lt;/i&gt;van de filosofie is vermeld. Deze wetenschap ervaart vaak de verachting dat
ook zulke mensen, die geen moeite voor haar hebben gedaan, de inbeelding
uitspreken dat ze van huis uit de omstandigheid van de filosofie &lt;i&gt;verstaan&lt;/i&gt;,
en in staat zijn zoals ze zo in een gewoonlijke vorming, in het bijzonder
vanuit religieuze gevoelens, gaan en staan, te filosoferen en over haar te
oordelen. Men geeft toe dat men de andere wetenschappen bestudeerd moet hebben
om ze te kennen, en dat men eerst krachtens zulk een kennis het recht gegeven
is een oordeel over deze wetenschappen te hebben. Men geeft toe dat, om een
schoen te vervaardigen, men dit geleerd en geoefend moet hebben, hoewel
eenieder de maatstaf daarvoor in zijn voeten heeft en in zijn handen handen de
natuurlijke handigheid bezit voor de vereiste zaken. Slechts tot het
filosoferen zelf zou dergelijke studie, leren en inspanning niet vereist zijn.
– Deze gemakzuctige mening heeft in de nieuwste tijden haar bevestiging
ontvangen door de leer van het onmiddellijke weten, het weten door
aanschouwing.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 6&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Van de
andere kant is het evenzeer belangrijk dat de filosofie daarvan verwittigd is
dat haar inhoud geen andere is dan het in het gebied van de levende geest
oorsrponkelijk voortgebrachte en zich voortbrengende gehalte die gemaakt is tot
&lt;i&gt;wereld&lt;/i&gt;, de uiterlijke en innerlijke wereld, van het bewustzijn, – dat
haar inhoud de &lt;i&gt;werkelijkheid &lt;/i&gt;is. Het eerstvolgende bewustzijn van deze
inhoud noemen we &lt;i&gt;ervaring&lt;/i&gt;. Een zinnige beschouwing van de wereld
onderscheidt reeds wat van het grote bereik van het uiterlijke en innerlijke
bestaan slechts &lt;i&gt;verschijning&lt;/i&gt;, voorbijgaand en betekenisloos is, en wat
in zich waarachtig de naam van de &lt;i&gt;werkelijkheid &lt;/i&gt;verdient. Doordat de
filosofie slechts naar vorm onderscheiden is van het andere bewustworden van
dit één en hetzelfde gehalte, daarom is haar overeenstemming met de
werkelijkheid en ervaring noodzakelijk. Ja, deze overeenstemming kan voor een
op zijn minst uiterlijke toetssteen van de waarheid van een filosofie worden
beschouwd, zoals als het hoogste einddoel van de wetenschap het door de kennis
van deze overeenstemming voortbrengen van de verzoening van de zelfbewuste rede
met de &lt;i&gt;zijnde &lt;/i&gt;rede, met de werkelijkheid beschouwd moet worden. &lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;In het &lt;i&gt;Voorwoord&lt;/i&gt;
tot mijn &lt;i&gt;Filosofie van het recht&lt;/i&gt; bevinden zich de zinnen:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;i&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Was
redelijk is, dat is werkelijk,&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;i&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;en wat
werkelijk is, dat is redelijk&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:
12.0pt'&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Deze
eenvoudige zinnen leken voor menigeen opvallend en hebben vijandigheid ervaren,
en wel zelfs van zulke mensen die niet willen ontkennen dat ze filosofie en wel
in ieder geval religie bezitten. Het zal onnodig zijn de religie in deze
betrekking aan te voeren daar haar leerstellingen over de goddelijke
wereldregering deze zinnen te bepaald uitspreken. Wat echter de filosofische
zin betreft, daarbij is zoveel vorming te vooronderstellen dat men niet alleen
weet dat God werkelijk is, – dat hij het werkelijkst, dat hij alleen waarachtig
werkelijk is, maar ook, ten aanzien van het formele, dat in het algemeen het
bestaan voor een deel &lt;i&gt;verschijning &lt;/i&gt;is en slechts voor een werkelijkheid.
In het alledaagse leven noemt men ongeveer iedere inval, de dwaling, het kwaad
en wat hiertoe behoort, evenals iedere existentie die nog zo verkommert en
vergankelijk is toevallig een &lt;i&gt;werkelijkheid&lt;/i&gt;. Maar ook een reeds
gewoonlijk gevoel is niet toereikend voor een toevallig bestaan om de
emfatische naam van iets werkelijks te verdienen; – het toevallige is een
existentie die geen grotere waarde heeft dan iets &lt;i&gt;mogelijks&lt;/i&gt;, dat
evengoed kan zijn als &lt;i&gt;niet zijn&lt;/i&gt;. Wanneer ik echter over werkelijkheid
gesproken heb, dan zou vanzelf daaraan te denken zijn in welke zin ik deze
uitdrukking gebruik daar ik een uitvoerige &lt;i&gt;Logica &lt;/i&gt;ook de werkelijkheid
behandeld heb en haar niet slechts meteen van het toevallige, wat toch ook
existentie heeft, nauwkeurig heb onderscheiden, maar preciezer van het er-zijn
(&lt;i&gt;Dasein&lt;/i&gt;), existentie en andere bepalingen.(NOOT) – De &lt;i&gt;werkelijkheid
van het redelijke &lt;/i&gt;stelt zich reeds tegenover de voorstelling dat de ideeën,
idealen verder niets anders zijn dan chimères en de filosofie een systeem van
zulke hersenschimmen, evenals dat omgekeerd de ideeën en idealen iets veel te
voortreffelijks zijn om werkelijkheid te hebben, of evenzo iets te onmachtigs
om zich zulk een werkelijkheid te verschaffen. Maar de afscheiding van de
werkelijkheid van de idee is in het bijzonder bij het verstand geliefd, het
verstand dat de dromen van zijn abstracties voor iets waarachtigs houdt en
ijdel is over het &lt;i&gt;moeten&lt;/i&gt; (&lt;i&gt;Sollen&lt;/i&gt;) dat dit verstand voornamelijk
ook in het politieke veld graag voorschrijft, alsof de wereld op dit verstand
gewacht zou hebben om te ervaren hoe ze zou &lt;i&gt;moeten &lt;/i&gt;zijn, maar niet is;
zou ze zijn zoals ze zou moeten zijn, waar blijft dan de vroegrijpheid van zijn
moeten? Wanneer het verstand zich met het moeten keert tegen triviale,
uiterlijke en vergankelijke voorwerpen, instellingen, toestanden enz., die soms
ook voor een zekere tijd, voor bijzondere kringen een grote relatieve
belangrijkehid mogen hebben, dan mag dit verstand waarschijnlijk gelijk hebben
en in zulke gevallen veel vinden wat niet overeenstemt met algemene juiste
bepalingen; wie zou niet zo schrander zijn om in zijn omgeving veel te zien dat
inderdaad niet zo is zoals het moet zijn? Maar deze schranderheid heeft
ongelijk zich in te beelden met zulke voorwerpen en hun moeten zich binnenin de
interesses van de filosofische wetenschap te bevinden. Deze wetenschap heeft
slechts met de idee te maken, die niet zo onmachtig is om slechts te moeten en
niet werkelijk te zijn, en daarmee met een werkelijkheid waaraan die
voorwerpen, instellingen, toestanden enz. slechts de oppervlakking buitenkant
zijn.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 7&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Doordat het &lt;i&gt;nadenken&lt;/i&gt;
in het algemeen aanvankelijk het principe (ook in de zin van de aanvang) van de
filosofie bevat en nadat het in zijn &lt;i&gt;zelfstandigheid&lt;/i&gt; weer in nieuwere
tijden opgebloeid is (na de tijden van de Lutherse Reformatie), en doordat dit
nadenken aanvankelijk niet louter abstract was zoals in de filosoferende
aanvangen van de Grieken, maar zich tegelijk op de als mateloos schijnende stof
van de verschijningswereld geworpen heeft, daardoor is de naam &lt;i&gt;filosofie &lt;/i&gt;alleen
dat weten gegeven dat zich bezighoudt met de kennis van de vaste maat en &lt;i&gt;het
algemene &lt;/i&gt;in de zee van de empirische enkelheden en van het &lt;i&gt;noodzakelijke&lt;/i&gt;,
de &lt;i&gt;wetten &lt;/i&gt;in de schijnbare wanorde van de oneindige mengeling van het
toevallige en daarmee tegelijk zijn &lt;i&gt;inhoud &lt;/i&gt;uit het &lt;i&gt;eigen&lt;/i&gt;
aanschouwen en waarnemen van het uiterlijke en het innerlijke, uit de &lt;i&gt;presente
&lt;/i&gt;natuur evenals uit de &lt;i&gt;presente &lt;/i&gt;geest en de borst van de mensen genomen
heeft.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Het principe
van de &lt;i&gt;ervaring&lt;/i&gt; bevat de oneindig belangrijke bepaling dat voor het
aannemen en voorwaarhouden van een inhoud de mens zelf &lt;i&gt;daarbij &lt;/i&gt;moet &lt;i&gt;zijn&lt;/i&gt;,
preciezer, dat hij zulk een inhoud met de &lt;i&gt;zekerheid van zijn zelf &lt;/i&gt;in
eendracht en verenigd vindt. Hij moet zelf daarbij zijn, slechts met zijn
uiterlijke zintuigen of echter met zijn diepere geest, zijn wezenlijk
zelfbewustzijn. – Dit is hetzelfde principe als wat vandaag de dag geloof,
onmiddellijk weten, de openbaring in het uiterlijke en voornamelijk in het &lt;i&gt;eigen
&lt;/i&gt;innerlijke is genoemd. We noemen die wetenschappen die &lt;i&gt;filosofie &lt;/i&gt;zijn
genoemd &lt;i&gt;emprische &lt;/i&gt;wetenschappen vanwege de uitgangspunten die ze nemen. Echter
het wezenlijke waarop ze doelen en naar voren brengen zijn &lt;i&gt;wetten&lt;/i&gt;, &lt;i&gt;algemene
stellingen&lt;/i&gt;, een &lt;i&gt;theorie&lt;/i&gt;; de &lt;i&gt;gedachten &lt;/i&gt;van het voorhandene. Zo
is de &lt;i&gt;Newtoniaanse &lt;/i&gt;fysica &lt;i&gt;natuurfilosofie &lt;/i&gt;genoemd, terwijl? bijv.
&lt;i&gt;Hugo Grotius&lt;/i&gt;door samenstelling van de historische gedragingen van de
volkeren tegenover elkaar en met de ondersteuning van een gewoonlijke
redenering algemene grondstellingen, een theorie heeft opgesteld die filosofie
van het uiterlijke (internationale) staatsrecht kan worden genoemd. – Nog heeft
de naam &lt;i&gt;filosofie &lt;/i&gt;bij de Engelsen algemeen deze bepaling, &lt;i&gt;Newton&lt;/i&gt;
heeft voortdurend de roem van de gootste filosoof; tot en met de prijslijsten
van de instrumentenmaker heten die instrumenten die niet onder een bijzondere
rubriek magnetische, electrische aparaat gebracht worden, de thermometer,
barometer enz. &lt;i&gt;filosofische instrumenten&lt;/i&gt;; evenwel zou niet een
samenstelling van hout, ijzer enz., maar alleen het &lt;i&gt;denken&lt;/i&gt; het
instrument van de filosofie genoemd moeten worden.(NOOT) – Zo heet in het
bijzonder de recente wetenschap van de politieke economie ook filosofie, wat
wij (Duitsers) &lt;i&gt;rationele &lt;/i&gt;staatseconomie of ongeveer staatseconomie van
de &lt;i&gt;intelligentie &lt;/i&gt;plegen te noemen.(NOOT)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 8&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Zo
bevredigend aanvankelijk deze kennis in haar veld is, zo toont zich &lt;i&gt;op de
eerste plaats &lt;/i&gt;nog een andere kring van &lt;i&gt;voorwerpen&lt;/i&gt; die daarin niet
vervat zijn, – &lt;i&gt;vrijheid, geest, God&lt;/i&gt;. Ze zijn op die bodem niet te
vinden, niet omdat ze de ervaring niet zouden toebehoren – ze worden weliswaar
niet zintuiglijk ervaren, maar wat in het bewustzijn in het algemeen is, dat
wordt ervaren; dit is zelfs een tautologische zin -, maar omdat deze voorwerpen
zich meteen naar hun &lt;i&gt;inhouden&lt;/i&gt; als oneindig aanbieden.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opm. Het is
een oude zin die ten onrechte zodanig aan &lt;i&gt;Aristoteles &lt;/i&gt;pleegt te worden
toegeschreven alsof daarmee het standpunt van zijn filosofie uitgedrukt zou
zijn: “nihil est in intellectu, quod non fuerit in sensu”, – er is niets in het
denken dat niet in de zintuigen, in de ervaring is geweest. Het is slechts voor
een misverstand te achten wanneer de speculatieve filosofie deze zin niet zou
willen toegeven. Maar omgekeerd wordt deze filosofie evenzo beweren: “nihil est
in sensu, quod non fuerit in intellectu&amp;quot;, – in de geheel algemene zin dat
de &lt;/span&gt;&lt;span style='mso-ansi-font-size:12.0pt;mso-ansi-language:EN-GB'&gt;&amp;#957;&amp;#959;&amp;#965;&amp;#962;&lt;/span&gt;&lt;span
lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt; en in diepere bepaling &lt;i&gt;de geest &lt;/i&gt;de
oorzaak van de wereld is, en in de preciezere zin (zie § 2) dat het
rechtelijke, zedelijke, religieuze gevoel een gevoel en daarmee een ervaring
van zulk een inhoud is die zijn wortel en zijn zetel slechts in het denken
heeft.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 9&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;i&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;In de
tweede plaats&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;
verlangt de subjectieve rede &lt;i&gt;naar vorm &lt;/i&gt;haar verdere bevrediging; deze
vorm is de &lt;i&gt;noodzakelijkheid &lt;/i&gt;in het algemeen (zie § 1). In die
wetenschappelijke wijze is deels het in haar bevatte &lt;i&gt;algemene&lt;/i&gt;, de soort
enz. als voor zich onbepaald, met het &lt;i&gt;bijzondere &lt;/i&gt;niet voor zich
samenhangend, maar beide voor elkaar uiterlijk en toevallig, zoals evenzo de
verbonden bijzonderheden voor zich wederzijds uiterlijk en toevallig zijn.
Deels zijn de aanvangen allerwegen &lt;i&gt;onmiddellijkheden, gevondenheden,
vooronderstellingen&lt;/i&gt;. In beide wordt de vorm van de noodzakelijkheid geen
voldoening geschonken. Het nadenken, voorzover het daarop gericht is aan deze
behoeften te voldoen, is het eigenlijk filosofische, &lt;i&gt;het speculatieve denken&lt;/i&gt;.
Als nadenken hiermee, dat in zijn &lt;i&gt;gemeenschappelijkheid&lt;/i&gt; met dat eerste
nadenken tegelijk daarvan &lt;i&gt;onderscheiden &lt;/i&gt;is, heeft het buiten het gemeenschappelijke
ook &lt;i&gt;eigenaardige vormen&lt;/i&gt; waarvan de algemene vormen het &lt;i&gt;begrip &lt;/i&gt;is.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;De
verhouding van de speculatieve wetenschap tot de andere wetenschappen in
zoverre slechts deze dat eerstgenoemde de empirische inhoud van laatstgenoemde
niet min of meer? aan de zijkant laat liggen, maar deze inhoud erkent en
gebruikt, dat eerstgenoemde evenzo het algemene van deze wetenschappen, de
wetten, de soorten enz. erkent en op haar eigen inhouden toepast, dat ze echter
ook verder in deze categorieën andere categorieen invoert en tot gelding
brengt. Het onderscheid betrekt zich in zoverre alleen op deze verandering van
de categorieen. De speculatieve logica bevat de vorige logica en metafysica,
conserveert dezelfde gedachtenvormen, wetten en voorwerpen, maar deze tegelijk
met verdere categorieen verdervormend en omvormend. Van de &lt;i&gt;begrippen &lt;/i&gt;in
speculatieve zin is dat te onderscheiden wat gewoonlijk begrip is genoemd. In
de laatste, eenzijdige zin is het dat de bewering opgesteld en keer op keer
herhaald is en tot vooroordeel gemaakt dat het oneindige niet door begrippen
gevat zou kunnen worden.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 10&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Dit denken
van de filosofische kenwijze heeft het zelf nodig, zowel naar zijn
noodzakelijkheid gevat als ook naar zijn vermogen, de absolute voorwerpen te
kennen, gerechtvaardigd te worden. Een zulk inzicht is echter zelf filosofisch
kennen dat daarom slechts &lt;i&gt;binnenin&lt;/i&gt; de filosofie valt. Een &lt;i&gt;voorlopige&lt;/i&gt;
explicatie zou hiermee een onfilosofische zijn en zou niet meer als een weefsel
van vooronderstellingen, verzekeringen en beredenaties, – dat wil zeggen van
toevallige beweringen waarvan met hetzelfde recht de tegenovergestelde
verzekerd zou kunnen worden.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Een
hoofdgezichtspunt van de &lt;i&gt;kritische &lt;/i&gt;filosofie is dat voordat God, het
wezen van de dingen enz. gekend kunnen worden eerst het &lt;i&gt;kenvermogen &lt;/i&gt;zelf
onderzocht moet worden, of dit vermogen in staat is zoiets te presteren; men
zou het &lt;i&gt;instrument &lt;/i&gt;moeten leren kennen voordat men de arbeid onderneemt
die door middel van datzelfde instrument tot stand moet komen; wanneer het
ontoereikend is, zou anders alle moeite tevergeefs en verkwist zijn. – Deze
gedachte leek zo &lt;i&gt;plausibel&lt;/i&gt; dat ze de grootste bewondering en toestemming
opgewekt heeft en het kennen uit zijn interesse voor de &lt;i&gt;voorwerpen &lt;/i&gt;en de
aangelegenheden met deze voorwerpen op zichzelf, op het formele teruggevoerd.
Will men zich echter niet met woorden misluiden, dan is makkelijk te zien dat
weliswaar andere instrumenten zich op andere wijzen min of meer laten
onderzoeken en beoordelen dan door het voornemen van de eigenaardige arbeid
waardoor ze bepaald zijn. Maar de onderzoeking van het kennen kan niet anders
dan &lt;i&gt;kennend &lt;/i&gt;gebeuren; bij deze zogenaamde werktuigen betekent dit
onderzoeken niets anders dan het … te kennen. Het willen kennen echter &lt;i&gt;voordat
&lt;/i&gt;men kent is evenzo ongerijmd als de wijze opzet van die scholasticus te
leren &lt;i&gt;zwemmen voordat hij zich in het water waagt&lt;/i&gt;. &lt;i&gt;Reinhold&lt;/i&gt;,(NOOT)
die de verwarring heeft ingezien die in zulk een beginnen heerst, heeft als
oplossing voorgesteld voorlopig met een &lt;i&gt;hypothetisch &lt;/i&gt;en &lt;i&gt;problematisch
&lt;/i&gt;filosoferen aan te vangen in daarin, men weet niet hoe, door te gaan tot zich
voorts iets voordoet dat men op zulk een weg het &lt;i&gt;oerware &lt;/i&gt;bereikt heeft.
Nader beschouwd eindigt deze weg in het gewoonlijke, namelijk in de analyse van
een empirische basis of een in een definitie gebrachte voorlopige aanname. Het
is niet te miskennen dat een juist bewustzijn daarin ligt de gewoonlijke gang
van de vooronderstellingen en voorlopigheden voor een hypothetische en
problematische procedure uit te roepen. Maar het juiste inzicht verandert de
gesteldheid van zulk een procedure niet, maar spreekt het ontoereikende ervan
meteen uit.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 11&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Dichterbij
kan de behoefte van de filosofie daarheen bepaald worden dat, doordat de geest
als voelend en aanschouwend het zinnelijke, als fantasie beelden, als wil
doelen enz. tot voorwerpen heeft, hij in &lt;i&gt;tegenstelling &lt;/i&gt;of louter in &lt;i&gt;onderscheid&lt;/i&gt;
&lt;i&gt;van deze vormen&lt;/i&gt; zijn bestaan en zijn voorwerpen ook zijn hoogste
innerlijkheid, &lt;i&gt;aan zijn denken&lt;/i&gt;, bevrediging verschaft en het denken tot
zijn voorwerp wint. Zo komt hij &lt;i&gt;tot zichzelf&lt;/i&gt;, in de diepste zin van het
woord, want zijn principe, zijn onvermengde zelfheid is het denken. In deze
zaken van hem echter gebeurt het dat het denken zich in tegenspraken
verwikkelt, dat wil zeggen zich in de vaste nietidentiteit van de gedachten
verliest, daarmee zichzelf niet bereikt, veeleer in zijn tegendeel bevangen
blijft. De hogere behoefte gaat tegen dit resultaat van het slechts
verstandelijke denken en is daarin gefundeerd dat het denken niet van zich
loslaat, zich ook in dit bewuste verlies zijn bijzichzijn trouw blijft, “&lt;i&gt;op
dat het overwint&lt;/i&gt;”, in het denken zelf de oplossing van zijn eigen
tegenspraken volbrengt.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Het inzicht
dat de aard van het denken zelf de dialectiek is, dat dit denken als verstand
in het negatieve van zijn zel, in de tegenspraak moet geraken, maakt een hoofdaspect
van de logica uit. Het denken, vertwijfelend, ook de oplossing van de
tegenspraak waarin het zichzelf gesteld heeft&lt;i&gt; uit zichzelf&lt;/i&gt; te kunnen
preseteren, keert tot de oplossingen en geruststellingen terug die de geest in
zijn andere manieren en vormen ten deel gevallen zijn. Het denken zou het
echter bij deze terugkeer niet nodig hebben in de &lt;i&gt;misologie &lt;/i&gt;te vervallen
waarvan &lt;i&gt;Plato&lt;/i&gt; reeds de ervaring voor zich heeft gehad, en zich polemisch
tegen zichzelf te gedragen zoals dit gebeurt in de bewering van het zogenaamde &lt;i&gt;onmiddellijke
weten&lt;/i&gt; als de &lt;i&gt;uitsluitende &lt;/i&gt;vorm van het bewustzijn van de waarheid.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 12&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Het uit de
genoemde behoeften voortkomende &lt;i&gt;ontstaan &lt;/i&gt;van de filosofie heeft de &lt;i&gt;ervaring&lt;/i&gt;,
het onmiddellijke en beredenerende bewustzijn, tot &lt;i&gt;uitgangspunt&lt;/i&gt;.
Daardoor als een prikkel veroorzaakt, gedraagt het denken zich wezenlijk zo dat
het over het natuurlijke, zinnelijke en redenerende bewustzijn zich &lt;i&gt;verheft&lt;/i&gt;
in het onvermengde element van zijn zelf en zich zo in eerste instantie een zich
verwijderende, &lt;i&gt;negatieve verhouding&lt;/i&gt; tot die aanvang geeft. Het vindt zo
in zich, in de idee van &lt;i&gt;algemene &lt;/i&gt;wezen van deze verschijningen, in
eerste instantie zijn bevrediging; deze idee (het absolute, God) kan meer of
minder abstract zijn. Omgekeerd brengen de ervaringswetenschappen de prikkel
met zich mee &lt;i&gt;de vorm &lt;/i&gt;te overwinnen waarin de rijkdom van haar inhoud als
slechts een onmiddellijkheid en gevondenheid, &lt;i&gt;naast elkaar &lt;/i&gt;gestelde
veelvoudigheid, daarom in het algemeen &lt;i&gt;toevalligheid &lt;/i&gt;geboden wordt, en
deze inhoud tot noodzakelijkheid te verheffen, – deze prikkel prikkelt het
denken uit die algemeenheid en de &lt;i&gt;op zich &lt;/i&gt;verleende bevrediging eruit en
drijft het tot &lt;i&gt;ontwikkeling van zich uit&lt;/i&gt;. Deze is enerzijds slechts een
opnemen van de inhoud en zijn voorgelegde bepalingen en geeft deze tegelijk
anderzijds de gestalte vrij in de zin van het oorspronkelijke denken slechts
volgens de noodzakelijkheid van de zaak zel voort te gaan.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Over de
verhoudingen van de &lt;i&gt;onmiddellijkheid &lt;/i&gt;en &lt;i&gt;bemiddeling in het bewustzijn
&lt;/i&gt;is hieronder uitdrukkelijk en uitvoeriger te spreken. Hier kan slechts
voorlopig opgemerkt worden dat hoewel beide moemnten als onderscheiden &lt;i&gt;verschijnen&lt;/i&gt;
&lt;i&gt;geen van beide &lt;/i&gt;kan worden &lt;i&gt;gemist&lt;/i&gt; en dat ze in &lt;i&gt;onafscheidbare
verbinding &lt;/i&gt;staan. – Zo bevat het weten van God, zoals van al het &lt;i&gt;boven&lt;/i&gt;zintuiglijke
in het algemeen, wezenlijk een &lt;i&gt;verheffing &lt;/i&gt;boven het zintuiglijke gevoel
(&lt;i&gt;Empfindung&lt;/i&gt;) of aanschouwing; het bevat daarmee een &lt;i&gt;negatieve &lt;/i&gt;houding
tegenover dit eerste, daarin echter de &lt;i&gt;bemiddeling&lt;/i&gt;. Want bemiddeling is
een aanvangen en een voortgegaanzijn tot een tweede, zodat dit tweede slechts
is in zoverre hiertoe gekomen wordt door iets anders dat daar tegenover staat.
Daarmee echter is het weten van God tegenover die emprische zijde niet minder
zelfstandig, ja, dit weten verschaft zich zijn zelfstandigheid wezenlijk door
deze negatie en verheffing. – Wanneer de bemiddeling tot voorwaarde (&lt;i&gt;Bedingtheit&lt;/i&gt;)
gemaakt wordt en eenzijdig uitgelicht, dan kan men zeggen, hoewel daar niet
veel mee is gezegd, dat de filosofie aan de ervaring (aan het &lt;i&gt;aposteriorische&lt;/i&gt;)
haar eerste ontstaan – inderdaad is het denken wezenlijk de negatie van iets
dat onmiddellijk voorhanden is –, zozeer als men het eten dankt aan de
voedingsmiddelen, want zonder deze middelen zou men niet kunnen eten; het eten
wordt evenwel in deze verhoudingen als ondankbaar voorgesteld, want het is het
verteren van dat waaraan het zichzelf moet danken. Het denken is in deze zin
niet minder ondankbaar.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Echter, de
eigen, in zich gereflecteerde, daarom in zich bemiddelde &lt;i&gt;onmiddellijkheid &lt;/i&gt;van
het denken (het &lt;i&gt;apriorische&lt;/i&gt;) is de &lt;i&gt;algemeenheid&lt;/i&gt;, zijn bijzichzijn
in het algemeen; in deze algemeenheid is het denken in zich bevredigd, en in
zoverre is dit denken onverschillig tegenover de &lt;i&gt;verbijzondering&lt;/i&gt;,
daarmee echter tegenover zijn ontwikkeling. Zoals de religie, of deze nu
ontwikkelder is of ongevormder, tot wetenschappelijk bewustzijn uitgevormd o in
het onbevangen geloof en hart gehouden, diezelfde intensieve aard van de
bevrediging en verzadiging bezit. Wanneer het denken bij de &lt;i&gt;algemeenheid &lt;/i&gt;van
de ideeen blijft staan – zoals dat noodzakelijk in de eerste filosofieen (bijv.
bij het &lt;i&gt;zijn&lt;/i&gt; van de eleatische school, bij het &lt;i&gt;worden &lt;/i&gt;van
Heraclitus e.d.) het geval is -, wordt dit denken met recht &lt;i&gt;formalisme &lt;/i&gt;verweten;
ook bij een ontwikkelde filosofie kan het gebeuren dat slechts de abstracte
stellingen of bepalingen, bijv. dat in het absolute alles één is, de identiteit
van het subjectieve en objectieve, opgevat en bij het bijzondere slechts deze
herhaald worden. Met betrekking tot de eerste abstracte algemeenheid van het
denken heeft het een juiste en grondige betekenis dat de filosofie haar &lt;i&gt;ontwikkeling
&lt;/i&gt;aan de ervaring dankt. De empirische wetenschappen blijven enerzijds niet
bij het waarnemen van de &lt;i&gt;enkelvoudigheden &lt;/i&gt;van de verschijning staan,
maar denkend hebben ze de filosofie de stof tegengewerkt, doordat ze de
algemene bepalingen, soorten en wetten vinden; zo bereiden ze die inhoud van
het bijzondere voor om in de filosoie opgenomen te kunnen worden. Anderzijds
bevatten ze daarmee de dringende uitnodiging voor het denken dat dit denken
zelf tot deze concrete bepalingen voortgaat. Het opnemen van deze inhoud,
waarin door het denken de nog aanklevende onmiddellijkheid en het gegevenzijn
opgeheven wordt, is tegelijk een &lt;i&gt;ontwikkelen&lt;/i&gt; van het denken uit
zichzelf. Doordat de filosofie zo haar ontwikkeling aan de empirische
wetenschap dankt, geeft ze hun inhouden de wezenlijke gestalte van de &lt;i&gt;vrijheid&lt;/i&gt;
(van het &lt;i&gt;apriorische&lt;/i&gt;) van het denken en de waarmaking (&lt;i&gt;Bewährung&lt;/i&gt;)
van de &lt;i&gt;noodzakelijkheid&lt;/i&gt;, in plaats van het getuigschrift (&lt;i&gt;Beglaubigung&lt;/i&gt;)
van het aantreffen en van het ervaren feit, dat het feit tot presentatie en
nabootsing van de oorspronkelijke en volkomen zelfstandige activiteit van het
denken wordt.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 13&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;In de
eigenaardige gestalte van een &lt;i&gt;uiterlijke geschiedenis&lt;/i&gt; wordt het onstaan
en de ontwikkeling van de filosofie als &lt;i&gt;geschiedenis van deze wetenschap &lt;/i&gt;voorgesteld.
Deze gestalte geeft de ontwikkelingsniveau’s van de de idee de vorm van &lt;i&gt;toevallige
&lt;/i&gt;opeenvolging en iets van loutere &lt;i&gt;verschil&lt;/i&gt; van de principes en hun
uitvoeringen in hun filosofieën. De werkmeester echter van deze arbeid van
milennia is de &lt;i&gt;ene &lt;/i&gt;levendige geest die als denkende aard heeft dat &lt;i&gt;wat
hij is&lt;/i&gt; tot zijn bewustzijn te brengen en, doordat dit zo voorwerp geworden
is, tegelijk reeds daarboven verheven en een hoger niveau in zich te zijn. De &lt;i&gt;geschiedenis
van de filosofie &lt;/i&gt;toont aan de verschillende verschijnende filosofieën deels
slechts &lt;i&gt;één &lt;/i&gt;filosofie aan, deels dat de bijzondere &lt;i&gt;principes&lt;/i&gt;, die
eens aan een systeem ten grondslag lagen, slechts &lt;i&gt;twijgen &lt;/i&gt;van één en
hetzelfde geheel zijn. De wat de tijd betreft laatste filosofie is het
resultaat van alle voorafgaande filosofieën en moet daarom al hun principes
bevatten; ze is daarom, als ze filosofie is, de meest ontvouwde, rijkste en
concreetste.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Bij de
schijn van de zo vele&lt;i&gt;, verschillende &lt;/i&gt;filosofieen moet het &lt;i&gt;algemene &lt;/i&gt;en
&lt;i&gt;bijzondere &lt;/i&gt;naar hun eigenlijke bepaling onderscheiden worden. Het
algemene, formeel genomen en &lt;i&gt;naast &lt;/i&gt;het bijzondere gesteld, wordt zelf
ook tot iets bijzonders. Zulke stelling zou bij voorwerpen van het dagelijkse
leven vanzelf als ongepast en ongeschikt opvallen, zoals wanneer bijv. iemand
naar fruit verlangt, kersen, peren, druiven enz. afslaan, omdat ze kersen,
peren, druiven, &lt;i&gt;niet &lt;/i&gt;echter fruit zijn. Met betrekking tot de filosofie
echter laat men het zich toe, het versmaden daarvan daarmee te rechtvaardigen
omdat er zulke verschillende filosofieen zijn en ieder slechts &lt;i&gt;één &lt;/i&gt;filosofie,
niet &lt;i&gt;de &lt;/i&gt;filosofie is, – alsof niet ook de kersen fruit zouden zijn. Het
gebeurt ook dat zo iemand, wiens principe het algemene is, &lt;i&gt;naast &lt;/i&gt;een
ander, wiens principe iets bijzonders is, ja, zelfs naast leerstellingen die
verzekeren dat er helemaal geen filosofie is, gesteld wordt, in de zin dat beide
&lt;i&gt;slechts verschillende &lt;/i&gt;meningen over filosofie zijn, ongeveer zoals
wanneer licht en duisternis slechts twee &lt;i&gt;verschillende &lt;/i&gt;soorten van het
licht genoemd zouden worden.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 14&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Dezelfde
ontwikkeling van het denken die in de geschiedenis van de filosofie voorgesteld
wordt, wordt in de filosofie zelf voorgesteld, maar bevrijd van die historische
uiterlijkheid, &lt;i&gt;zuiver in het element van het denken&lt;/i&gt;. De vrije en
waarachtige gedanke is in zich &lt;i&gt;concreet&lt;/i&gt;, en zo is zij &lt;i&gt;idee&lt;/i&gt;, en in
haar gehele algemeenheid &lt;i&gt;de &lt;/i&gt;idee of &lt;i&gt;het absolute&lt;/i&gt;. De wetenschap
ervan is wezenlijk &lt;i&gt;systeem&lt;/i&gt; omdat het ware als &lt;i&gt;concreet &lt;/i&gt;slechts
als zich in zich ontvouwend en in eenheid samennemend en samenhoudend, dat wil
zeggen als &lt;i&gt;totaliteit&lt;/i&gt; is en slechts door onderscheiding en bepaling van
zijn onderscheidingen de noodzakelijkheid ervan en de vrijheid van het geheel
kan zijn.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Een
filosoferen &lt;i&gt;zonder systeem&lt;/i&gt; kan niets wetenschappelijks zijn; bovendien,
omdat zulk een filosoferen voor zich meer een subjectieve aard uitdrukt, is dit
filosoferen naar zijn inhoud toevallig. Een inhoud is alleen als moment van het
geheel gerechtvaardigd, buiten dit geheel echter heeft deze inhoud een
ongefundeerde vooronderstelling of subjectieve zekerheid; vele filosofische
geschriften beperken zich daartoe op zulk een manier slechts &lt;i&gt;gezindheden &lt;/i&gt;en
&lt;i&gt;meningen &lt;/i&gt;uit te spreken. – Onder een &lt;i&gt;systeem &lt;/i&gt;wordt ten onrechte
een filosofie van een beperk principe verstaan dat van andere principes is
onderscheiden; het is daarentegen een principe van waarachtige filosofie om
alle bijzondere principes in zich te bevatten.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 15&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Ieder van de
delen van de filosofie is een filosofisch geheel, een zich in zichzelf
sluitende cirkel, maar de filosofische idee is daarin in een bijzondere
bepaaldheid of element. De enkele cirkel doorbreekt omdat hij in zich
totaliteit is ook de grens van zijn element en fundeert een verdere sfeer; het
geheel stelt zich daarom als een cirkel van cirkels voor waarvan iedere cirkel
een noodzakelijk moment is zodat het systeem van hun eigen elementen de gehele
idee uitmaakt, die evenzo in ieder enkele … verschijnt.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 16&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Als &lt;i&gt;encyclopedie
&lt;/i&gt;wordt de wetenscchap niet in de uitvoerige ontwikkeling van haar
verbijzondering voorgesteld, maar is op de aanvangen en de grondbegrippen van
de bijzondere wetenschappen te beperken.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Hoeveel van
de bijzondere delen daartoe behoren een bijzondere wetenschap te constitueren
is in zoverre onbepaald als het deel niet slechts een verenkeld moment, maar
zelf een toetaliteit moet zijn om iets waars te zijn. Het geheel van de
filosofie maakt daarom waarachtig &lt;i&gt;één&lt;/i&gt; wetenschap uit, maar ze kan ook
als een geheel van meerdere bijzondere wetenschappen worden beschouwd. – De
filosofische encycledie onderscheidt zich van een andere, gewoonlijke
encyclopedie daardoor dat deze min of meer een &lt;i&gt;aggregaat &lt;/i&gt;van de
wetenschappen moet zijn die toevallig en empirisch opgenomen zijn en waaronder
ook zulke zijn die slechts de naam van wetenschap dragen, anders echter zelf
een loutere verzameling van kennissen zijn. De eenheid waarin in zulk een
aggregaat de wetenschappen samengebracht worden is, omdat ze uiterlijk
opgenomen zijn, evenwel een &lt;i&gt;uiterlijke&lt;/i&gt;, – &lt;i&gt;één ordening&lt;/i&gt;. Deze
ordening moet om dezelfde reden, bovendien daar ook de materialen van
toevallige aard zijn, een &lt;i&gt;poging &lt;/i&gt;blijven en altijd onpassende kanten
tonen. – Bovendien want, dat de filosofische encyclopedie (1) loutere &lt;i&gt;aggregaten
&lt;/i&gt;van kennis – zoals bijv. de filologie aanvankelijk verschijnt – uitsluit,
zo ook in ieder geval (2) zulke, die de loutere willekeur als grondslag hebben,
zoals bijv. de heraldiek; wetenschappen van de laatste soort zijn de &lt;i&gt;door en
door positieve&lt;/i&gt;. (3) Andere wetenschappen worden ook &lt;i&gt;positief&lt;/i&gt;
genoemd, hoewel zij echter een rationale grond en aanvang hebben. Dit
bestanddeel behoort tot de filosofie; de &lt;i&gt;positieve zijde &lt;/i&gt;echter blijft
hen eigen. Het postieve van de wetenschappen is van verschillende soort. (1)
Hun op zich rationele aanvang gaat in het toevallige over doordat ze het
algemene in de &lt;i&gt;emprisiche enkelheid &lt;/i&gt;en &lt;i&gt;werkelijkheid &lt;/i&gt;hebben te
onderbrengen. In dit veld van de veranderlijkheid en toevalligheid kan niet het
&lt;i&gt;begrip&lt;/i&gt;, maar slechts &lt;i&gt;gronden&lt;/i&gt; tot gelding worden gebracht. De
rechtswetenschap bijv. of het systeem van de directe en indirecte afgiften
vereisen &lt;i&gt;laatste nauwkeurige &lt;/i&gt;beslissingen die buiten het &lt;i&gt;op-en-voor-zich-bepaaldzijn
van het begrip liggen&lt;/i&gt; en daarom een breedte voor de bepaling toelaten die
volgens een grond zo en volgens een andere grond anders gevat kan worden en tot
geen zeker laatste in staat is. Evenzo verdwaalt de idee van de &lt;i&gt;natuur&lt;/i&gt;
in haar afzondering in toevalligheden, en de &lt;i&gt;natuurgeschiedenis, beschrijving
van de aarde, geneeskunde&lt;/i&gt; enz. komen terecht in bepalingen van de
existentie, in soorten en onderscheidingen die door uiterlijk toeval en door
spelingen, niet door rede bepaald zijn. Ook de &lt;i&gt;geschiedenis &lt;/i&gt;hoort hier
thuis voor zover het wezen van de idee, haar verschijning echter in de
toevalligheid en in het veld van de willekeur is. (2) Zulke wetenschappen zijn
ook &lt;i&gt;positief&lt;/i&gt; in zoverre ze hun bepalingen niet voor &lt;i&gt;eindige &lt;/i&gt;bepalingen
herkennen, noch de overgang van deze bepalingen en hun gehele sfeer in een
hogere laten zien, maar ze voor &lt;i&gt;eenvoudigweg&lt;/i&gt; als geldend aannemen. Met
deze eindigheid van de &lt;i&gt;vorm&lt;/i&gt;, zoals de eerste eindigheid van de &lt;i&gt;stof &lt;/i&gt;is,
hangt (3) die van de &lt;i&gt;kennisgrond &lt;/i&gt;samen die deels de redenatie, deels
gevoel, geloof, autoriteit van een ander, in het algemeen de autoriteit van de
innerlijke of uiterlijke aanschouwing is. Ook de filosofie, die zich wil
funderen op antropologie, feiten van het bewustzijn, innerlijke aanschouwing of
uiterlijke ervaring, hoort hier thuis. (4) Het kan nog zijn dat louter de &lt;i&gt;vorm
van de wetenschappelijke presentatie &lt;/i&gt;empirisch is, echter de zinvolle
aanschouwing dat wat slechts verschijningen zijn zo ordent zoals de innerlijke
volgorde van het begrip is. Het hoort bij zulke empirie dat door de
tegengesteldheid en veelheid van de samengestelde verschijningen de &lt;i&gt;uiterlijke&lt;/i&gt;,
&lt;i&gt;toevallige&lt;/i&gt; &lt;i&gt;omstandigheden&lt;/i&gt; van de voorwaarden zich opheffen
waardoor dan het &lt;i&gt;algemene &lt;/i&gt;voor het oog treedt. – Een zinnige
experimentele fysica, geschiedenis enz. zal op deze wijze de rationele
wetenschap van de natuur en de menselijke gebeurtenissen en daden in een
uiterlijk, het begrip weerspiegelend beeld voorstellen.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 17&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Voor de &lt;i&gt;aanvang&lt;/i&gt;
die de filosofie moet maken lijkt ze in het algemeen evenzo met een subjectieve
vooronderstelling als de andere wetenschappen te beginnen, namelijk een
bijzonder voorwerp, zoals …. ruimte, getal enz., zo hier het &lt;i&gt;denken&lt;/i&gt; tot
voorwerp van het denken te moeten maken. Alleen het is deze vrije act van het
denken zich op het standpunt te stellen waar het voor zichzel is en &lt;i&gt;zich &lt;/i&gt;hiermee
&lt;i&gt;zijn voorwerp zelf voortbrengt&lt;/i&gt; en &lt;i&gt;geeft&lt;/i&gt;. Verder moet het
standpunt dat zo als &lt;i&gt;onmiddellijk &lt;/i&gt;verschijnt, binnenin de wetenschap
zich tot &lt;i&gt;resultaat&lt;/i&gt;, en juist tot haar laatste … maken, waarin ze haar
aanvang weer bereikt en in zich terugkeert. Op deze wijze toont zich de
filosofie als een in zich teruggaande cirkel die geen aanvang in de zin van
andere wetenschappen heeft, zo dat de aanvang slechts een betrekking op het
subject dat besluit te filosoferen, niet echter op de wetenschap als zodanig heeft.
– Of, wat hetzelfde is, het begrip van de wetenschap en daarmee het eerste
begrip – en omdat dit begrip de eerste is, bevat het de scheiding dat het
denken voorwerp voor een (eveneens uiterlijk) filosoferend subject is – moet
door de wetenschap zelf gevat worden. Dit is zelfs haar enige zin, doen en
doel, tot begrikp van haar begrip en zo tot haar terugkeer en bevrediging te
komen.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;§ 18&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Zoals van
een filosofie niet een voorlopige, algemene voorstelling gegeven kan worden,
want slechts het &lt;i&gt;geheel&lt;/i&gt; van de wetenschap is de presentatie van de idee,
zo kan ook haar &lt;i&gt;indeling &lt;/i&gt;slechts eerst uit deze idee begrepen worden; ze
is zoals deze…, waaruit ze te nemen is, iets geanticipeerds. De idee echter
bewijst zich als het bij uitstek met zich identieke denken en dit tegelijk als
de activiteit, zichzelf, om voor zich te zijn, zich tegenover te stellen en in
dit andere slechts bij zichzelf te zijn. Zo valt de wetenschap uiteen in de
drie delen:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;I. &lt;i&gt;De
logica, de wetenschap van de idee op en voor zich&lt;/i&gt;,&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;II. &lt;i&gt;De
natuurfilosofie als de wetenschap van de idee in haar anderszijn&lt;/i&gt;,&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;III. &lt;i&gt;De
filosofie van de geest als de idee die uit haar anderszijn in zich terugkeert&lt;/i&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Opmerking&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;

&lt;p class=MsoNormal&gt;&lt;span lang=NL style='mso-ansi-font-size:12.0pt'&gt;Hierboven in
§ 15 is opgemerkt dat de onderscheidingen van de bijzondere filosofische
wetenschappen slechts bepalingen van de idee zelf zijn en deze het slechts is
die zich in deze verschillende elementen voorstelt. In de natuur wordt niets
anders dan de idee gekend, maar ze is in de vorm van de &lt;i&gt;veruiterlijking&lt;/i&gt;,
zoals in de geest deze idee &lt;i&gt;als voor zich zijnd &lt;/i&gt;en &lt;i&gt;op en voor zich
wordend&lt;/i&gt;. Zulk een bepaling waarin de idee verschijnt is tegelijk een &lt;i&gt;vloeiend
&lt;/i&gt;moment; vandaar is de enkele wetenschap evenzozeer dit, haar inhoud als &lt;i&gt;zijnde
&lt;/i&gt;voorwerp, alsook dit, onmiddellijk daarin zijn overgang in zijn hogere cirkel
te kennen. De &lt;i&gt;voorstelling &lt;/i&gt;van de &lt;i&gt;indeling &lt;/i&gt;heeft daarom het
onjuiste dat ze de bijzondere delen of wetenschappen &lt;i&gt;naast elkaar &lt;/i&gt;neerzet,
alsof ze slechts rustende en in hun onderscheiding substantiele, als &lt;i&gt;soorten&lt;/i&gt;,
zouden zijn.&lt;/span&gt;&lt;span lang=NL style='font-size:10.0pt;font-family:Arial'&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;


[[Categorie:Hegel|Encyclopedie van de filosofische wetenschappen in grondtrekken/Inleiding]]</text>
      <sha1>ant9ugwpdpp5no66lhxlwykyleguibg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken</title>
    <ns>4</ns>
    <id>22785</id>
    <revision>
      <id>223069</id>
      <parentid>222443</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T13:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wthjmkuiper</username>
        <id>946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Antwerpen */</comment>
      <origin>223069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217004" sha1="8fprkhls4qyjst6v3vk11ip3bclib1d" xml:space="preserve">{{Infobox|afbeelding = Der naturen bloeme - Jacob van Maerlant - KB KA 16 - 042v-043r 3D.jpg |tekst = Lijst van verwijzingen naar brondocumenten}}
{| cellpadding=5 align=center border=1 style=&quot;border: 1px #AAAAAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 97%; width: 500px;&quot; rules=cols
! {{larger|{{sc|'''Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken.'''}}}}
|-
|align=center|
Iedereen kan een bijdrage leveren door relevante links toe te voegen, zoals aangegeven in onze in onze &lt;br&gt;[https://www.neerlandistiek.nl/2018/04/op-weg-naar-een-lijst-van-gedigitaliseerde-middelnederlandse-handschriften-en-drukken/ {{larger|{{sc|'''oproep in www.neerlandistiek.nl.'''}}}}]&lt;br&gt;
{{smaller|''Deze pagina maakt geen deel uit van de Wikisource e-bibliotheek''.&lt;br&gt;Beheerders van deze pagina zijn [[Gebruiker:Wthjmkuiper|Willem Kuiper]] en [[Gebruiker:Dirkschoenaers|Dirk Schoenaers]].}} 
|} 

Deze lijst bevat links naar '''volledig''' gedigitaliseerde handgeschreven en gedrukte boeken, inclusief fragmenten, die geschreven zijn in (varianten van) het Middelnederlands. Boeken die buiten de huidige grenzen van het Nederlandse taalgebied zijn gemaakt, maar wel tot de Middelnederlandse tekstoverlevering zijn te rekenen, worden eveneens opgenomen. Ook teksten uit het overgangsgebied tussen oostelijk Middelnederlands en Niederdeutsch, evenals handschriften met Veldekes lyriek, de Eneasroman en Duitse bewerkingen zijn welkom. Het eindjaar is 1568, het begin van de Tachtigjarige Oorlog, dan houden de Middeleeuwen hier definitief op. Maar als een 16e-eeuwse druk ontbreekt, kan een 17e-eeuwse uitgave die direct teruggaat op een verloren laatmiddeleeuws boek ook worden toegevoegd.

'''Work in progress''': Als u wilt bijdragen door een aantal links uit onderstaande bibliotheken en databanken voor uw rekening te nemen: graag! Kijk wel steeds eerst eventjes na of de signatuur nog niet in dit overzicht is opgenomen. 
Als u eerst een Wikipedia account aanmaakt en/of '''uzelf eerst aanmeldt''' alvorens bij te dragen, dan kunnen wij reageren op uw bijdrage. Draagt u anoniem bij, dan kan dat niet.

Wilt u deze Lijst citeren in een publicatie, gebruik dan deze verkorte URL.&lt;ref&gt;https://w.wiki/D$f4&lt;/ref&gt; 

Heel wat complete digitale facsimiles van vroege Nederlandse drukken uit Europese bibliotheken (waaronder de KB in Den Haag) zijn vrij toegankelijk via: 
* [https://archive.org/details/early-european-books?and%5B%5D=languageSorter%3A%22Dutch%22&amp;sort=date ''Early European Books''] op [https://archive.org/ Internet Archive] 
* [https://data.cerl.org/istc/_search?query=electronic+facsimile+dutch&amp;from=0&amp;facet=authors&amp;facet=imprintdate&amp;facet=location&amp;facet=printers&amp;size=10&amp;mode=default&amp;sort=chronological Incunabula Short Title Catalogue] voor Digitale facsimiles van Nederlandstalige drukken tot 1500.
*  [https://www.ustc.ac.uk/explore?keywords=&amp;author=&amp;title=&amp;imprint=&amp;printer=&amp;place=&amp;format=&amp;country=&amp;subject=&amp;language=Dutch&amp;citation=&amp;date=&amp;fqAt=&amp;fqPr=&amp;fqPl=&amp;fqLg=&amp;fqFr=&amp;fqSb=&amp;fqCn=&amp;fqDg=y&amp;st=11&amp;page=1 Universal Short Title Catalogue] voor digitale facsimiles van Nederlandstalige drukken.

Er wordt verwezen naar de volgende databases en naslagwerken:

* '''B''': BNM-I: [https://bnm-i.huygens.knaw.nl/ Bibliotheca Neerlandica Manuscripta &amp; Impressa] ; (zie [[Sjabloon:BNM-I]]) 

* '''N''': DBNL [https://www.dbnl.org/ Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]

* '''L''': Luc Debaene, ''De Nederlandse volksboeken'', (2e druk), Hulst 1977, [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/ Tekst op DBNL]

* '''D''': J. Deschamps, ''Middelnederlandse handschriften uit Europese en Amerikaanse bibliotheken'', 2e druk, Leiden 1972, [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/ Tekst op DBNL]

* '''G''': GW: [https://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/ Gesamtkatalog der Wiegendrucke] ; (zie [[Sjabloon:GW]])

* '''I''': ISTC: [https://data.cerl.org/istc/_searchIncunabula Incunabula Short Title Catalogue] ; (zie [[Sjabloon:ISTC]])

* '''M''': MMDC: [https://www.mmdc.nl/static/site/ Medieval Manuscripts in Dutch Collections] ; (zie [[Sjabloon:MMDC]])

* '''S''': STCN: [https://www.kb.nl/over-ons/diensten/stcn Short Title Catalogue Netherlands] (zie [[Sjabloon:STCN]])

* '''U''': USTC: [https://ustc.ac.uk/index.php Universal Short Title Catalogue] ; (zie [[Sjabloon:USTC]]) 

* '''V''': STCV: [https://vlaamse-erfgoedbibliotheken.be/en/dossier/short-title-catalogue-flanders-stcv/stcv Short Title Catalogue Vlaanderen] (zie [[Sjabloon:STCV]])


De '''vette''' letters '''E''' en '''X'''  worden gebruikt als siglen bij de 'voetnoten', zodat visueel duidelijk is, waarheen de link voert. De '''E''' van '''E'''ditie verwijst naar een online editie van de desbetreffende tekst. Aanvullende informatie wordt gemarkeerd met de '''X''' van e'''X'''tra. 


==Amsterdam==

'''Universiteitsbibliotheek Vrije Universiteit''' (UBVU)

* UBVU XV.05500{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/8342 ''Van xii graden der doechden'']. ca. 1480-1500. {{BNM-I|02216}} ; {{MMDC|1335}}

* UBVU XV.05502{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/6419 Gebedenboek van Van Hooff]. [1494 - 1510]. {{BNM-I|02217}} ; {{MMDC|13742}}

* UBVU XV.05503{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/7508 ''Devote ghebeden van die vijf wonden ons heren Jhesu'' (f. 5r-70r); ''Item hyr volgen nae suverlicke leringe'' (f. 70r-83)]. ca. 1500-1525. {{BNM-I|02218}} ; {{MMDC|13700}}

* UBVU XV.05547{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/9017 ''Dit is van dem heilgen Sacramente'' en andere (devote) teksten]. ca. 1450-1500. {{MMDC|13708}}

* UBVU XV.05560{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/6420 Getijdenboek] in de vertaling van Geert Groote (1340-1384), met communie- en aflaatgebeden. {{BNM-I|16274}} ; {{MMDC|13939}}

==Antwerpen==
'''A''': [https://anet.be/brocade/ Anet netwerk]. (zie [[Sjabloon:ANET]]) 


'''Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience''' (EHC)

* EHC 695610{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/O1NLYeGVTjbZlRTNlA37VTJQ ''Olivier van Castillen'']. Jan van Ghelen, Antwerpen, 1576. {{ANET|6707108}} ; {{USTC|430519}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0021.php '''L''']

* EHC 708156{{gap}}Geoffroy de La Tour-Landry, [https://dams.antwerpen.be/asset/gUgSkIgrovsbXHNRNCucCUn1 ''Ponthus ende Sydonie'']. Niclaes vanden Wouwere, Antwerpen, 1564. {{ANET|6880553}} ; {{USTC|430512}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0059.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://pure.uva.nl/ws/files/2538323/157861_Ponthus_ende_Sidonie_feuilleton_cumulatief.pdf W. Kuiper, ''Ponthus ende Sidonie. - Kritische studie-editie'', UvU 2013]&lt;/ref&gt; 

* EHC 752269{{gap}}Anna Bijns, [https://dams.antwerpen.be/asset/l2ezWbUxFkfvMQsETIpsneRP Nieuwjaarsreferein VI]. Antwerpen, 1532. {{ANET|13200365}}

* EHC 810271{{gap}}Gerrit vander Goude, [https://dams.antwerpen.be/asset/w1mfU4uVxXc9lWfIAnX2LWPZ ''Dit is die beduydenisse der missen'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1504. {{ANET|14385475}} 

* EHC 812423_1{{gap}}''[https://dams.antwerpen.be/asset/aOgeYVokmVcUhXRYXTpj0aPL Van Jason ende Hercules]'' (fragment). Willem Vorsterman, Antwerpen 1521.

* EHC 812423_2{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/R17QR7alVeGJQpMNufcNLjAQ ''Die historie vanden stercken Hercules'']. Jan van Doesborch, Antwerpen z.j. [1521-1530]. {{ANET|14398961}}

* EHC 812424{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/P1WOAJAhKrUCYhOAPWpqSj5L ''Galien Rethore'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1520-1525. {{ANET|14398965}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0049.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Galien_Rethore/Galien_Rethore_kritisch.pdf W. Kuiper, ''De historie van Galien Rethore - Kritische synoptische editie'', UvA 2018.]&lt;/ref&gt;

* EHC 843230{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/S2gDeCkfqNnqcdLOYK8Wv8S1 ''Hier beghint den droeflijcken strijt opten Berch vanden Roncevale in Spaengien gheschiet daer Roelant ende Olivier metten fleur van kerstenrijck verslaghen waren'']. Jan van Ghelen. Antwerpen, 1576. {{ANET|14822255}}

* EHC 871850{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/nZrTQXTpkRWjdjUJg9pSqLlv ''Der scaepherders kalengier'']. Adriaen van Berghen, Antwerpen, 1520. {{ANET|15288974}}

* EHC B 11418{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/RXYYKe7oKQZNiaqtZiGSNGFg Getijdenboek] [15e eeuw] {{ANET|611456}} ; {{BNM-I|05602}}

* ECH B141155{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/O2FQ4bToEgV8vESZTVdaJnCc/f2NJncTVXIzfReVlZKqzurnq Limburgs gebedenboek], c. 1497 {{ANET|637829}} 

* EHC B 15828{{gap}}Jan van Boendale, [https://dams.antwerpen.be/asset/GgEGcLWhgWYhabZQlxTw4LIJ ''Brabantsche yeesten'' met ''Voortzetting'', historiografisch materiaal over Brabant]. ca 1450-1500. {{ANET|478629}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0037.php '''D'''] ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001brab01_01/ '''N''']

* EHC B 29166{{gap}}Dirck Zael, [https://dams.antwerpen.be/asset/z1siiuYeKMQAiDrcaepN4Snu Zeeboek]. 15de eeuw. {{ANET|628449}}, '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.vliz.be/nl/open-marien-archief?module=ref&amp;refid=126864 Denucé, J, Gernez, D. (1936). ''Het zeeboek: handschrift van de stedelijke boekerij te Antwerpen'', Mededelingen van de Marine Academie van België, 2 vols. (fac-simile)]&lt;/ref&gt;

* EHC B 55632{{gap}}[https://books.google.be/books?id=-e-IrBSDqIEC ''Die negen couden met meer ander devote oeffeningen van der passien ons heeren Jesu Cristi'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1533. {{ANET|911394}} ; {{USTC|437654}}

* EHC B 78679{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/Q1NIYKYBXGMlHQaTLU1yI5Bh Samengesteld handschrift: medische tractaten]. ca. 1533. {{ANET|631963}}

* EHC B 79834{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/KMrbOSIXDizBl9lTFHMGFg43 ''Cockbouck'']. 15de eeuw. {{ANET|635519}}

* EHC B 89420{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/z1eyeJtGYLG8MkZYKfBUsSiM Wapenboek van Hendrik van Heessel (met kroniekje van de graven van Holland)]. ca. 1450. {{ANET|637039}} 

* EHC E 55386{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/sROlWPLRewwAMP2jY71FyMfj ''Der Vrouwen Peerle'']. Hendrick Aertssen, Antwerpen z.j. [ca. 1621]. {{ANET|971051}} [https://www.dbnl.org/tekst/_vro002vrou01_01 '''N''']

* EHC E 60230{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/WgWMRsS7Q8lkmMEsZNxNcTfb ''Historie van Thijl Ulenspiegel'']. Broer Jansz., Amsterdam 1637. {{ANET|437400}}

* F 202594 [M-287 c]{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=4VhVAAAAcAAJ ''Dat dyalogus of twisprake tusschen den wisen coninck Salomon, ende Marcolphus'']. Henrick Eckert van Homberch. Antwerpen 1501. (xerocopie van Antwerpen, MPM 8 370) {{ANET|634561}} ; {{USTC|438149}}

* Fragm. 50 a-c{{gap}}Jan van Boendale, [https://fragmentarium.ms/overview/F-cxg3 ''Der leken spieghel'' (fragment, Boek 4, Kap. 4, v. 4-83)]. Nederlanden, 1350-1400. 

* F 46422{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=EHC:148100104441S ''Dit is den duytschen souter'']. Hendrick Eckert van Homberch, Antwerpen, c. 1502. {{ANET|960096}} ; {{USTC|400229}}

* F 15568{{gap}}Jan Fruytiers, [https://dams.antwerpen.be/asset/f1QKJIlVeQOidPmNQrEo35KB ''Ecclesiasticus, oft: De wijse sproken Jesu des soons Syrach'']. Willem Silvius, Antwerpen 1564 {{ANET|700330}} ; {{USTC|407617}}


'''Museum Plantin Moretus''' 
* M 14.7{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/N1nLPfNOCTcfOQF4Ub9hT05g Getijdenboek]. 1489. {{ANET|13282978}} ; {{BNM-I|02589}}

* M 14.8{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/pQXZibQOHcl5FXdReRzq3mwl ''Getiden van onser liever Vrouwen'', (Getijdenboek}]. 15de eeuw. {{ANET|14010683}} ; {{BNM-I|02590}}

* M 14.12{{gap}}[https://anet.uantwerpen.be/digital/opacuantwerpen/mpm/dg:mpm:896/N ''Onser Liever Vrouwen ghetiden'' (Getijdenboek)]. ca. 1450-1490. {{ANET|14010686}} ; {{BNM-I|02586}}

* M 14.13{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/CWYHbfDbNYbKNXGMXU9O3RR5 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{ANET|13282978}} ; {{BNM-I|02588}}

* M 14.14{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/Z1aPiRSt9KMNJWMY8erSz6ba ''Office de la Vierge'' (Getijdenboek latijn-Nederlands)]. 1508 {{ANET|13972258}} ; {{BNM-I|10014}}

* M 14.16{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/AJcdYSiLPh7jhhKVpulWZuPA Getijdenboek]. 15de eeuw. {{ANET|14010690}} ; {{BNM-I|02602}}

* M 14.17{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/PYWpSNMTALtiO9fEXOQzhDbQ Getijdenboek]. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1500-1550. {{ANET|14007284}} ; {{BNM-I|02594}}

* M 14.18{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/ZhFHbCbjjJgLNjRiTvFpWGe4 ''Getide der ewiger wijsheit'' (Getijdenboek)]. 15de eeuw. {{ANET|14010692}} ; {{BNM-I|02596}}

* M 14.19{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/q2NUmAtZQHOwUEOlia9ZkEjw ''Onser Vrouwen getiden'' (Getijdenboek)]. 15de eeuw. {{ANET|14010695}} ; {{BNM-I|02598}}

* M 15.10{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/N2LbQedMiZXKRWLWO6NJENhq ''Fragmenten van een ridderroman''. ''Roman van Heinric ende Margriete van Limborch''. ''Loyhier ende Malaert''] 1400-1500 {{ANET|14216137}} ; {{BNM-I|06436}} 

* M 64{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/ObNpxjcYrFZDgIdQ3TzVwgL8 Tekst over het maken van kleuren] 1500-1600 {{ANET|14798838}} ; {{BNM-I|08701}}

* M 318{{gap}}Willem vande Lare, [https://dams.antwerpen.be/asset/s1aCdUOtiL5TrQQHO4f59Gh8 ''Grootboek van Willem vande Lare''] 1522-1530 {{ANET|14131568}} ; {{BNM-I|08774}}

* 2 56{{gap}}Nicolaes van Winghe, [https://www.bijbelsdigitaal.nl/view/?mode=1&amp;bible=leuvb1548 ''Den gheheelen bybel, inhoudende het oude ende uieuwe testament''] : Bartholomeus van Grave, Leuven, 1548. {{ANET|6825942}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ghe005gheh01_01/ '''N'''] 

* 8 397{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500043102Q ''Dat nieuwe Testament ons liefs Heeren Jesu Christi''] (gedruct na de copye van Nicolaes Biestkens), Jan Hendricksz, Franeken, 1563. {{ANET|13218427}} ; {{STCN|159831822}} 

* A 1824 {{gap}}Cornelis Muller, Arnout Nicolaï,[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000097571 ''Het Nieuwe Testament Ons Heeren Jesu Christi''] Christoffel Plantijn, Antwerpen, 1566. {{ANET|915358}} ; {{USTC|409738}}

* A 2190{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500011762X ''Drijderley refereynen ghepronuncieert opte rhetorijck-feest der blauwe Acoleyen van Rotterdam 1561''] Willem Silvius, Antwerpen 1564 {{ANET|645654}} 1561

* A 2462{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500013091U ''Dat Nieuwe Testament'']. Michiel van Hoochstraten,Antwerpen 1530. {{ANET|7069148}} ; {{USTC|402985}}

* A 2480{{gap}}Martinus Duncanus, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500013124R ''Vant rechte evangelissche avontmael Christi Jesu'']. Peeter van Keerberghe, Antwerpen 1567 {{ANET|7073070}}

* A 2622{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500004415U ''Het Nieuwe Testament ons Heeren Jesu Christi'']. Ameet Tavernier, Antwerpen 1566. {{ANET|14175982}} 

* A 3620{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/YKelYQ8MnbTfnSWMYsud81HM ''Fortunatus borse'']. Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610. {{ANET|14233440}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0048.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Fortunatus_borse/Fortunatus_borse_synoptisch_kritisch_opnieuw.pdf Willem Kuiper en Annette Hemmes-Hoogstadt, kritische editie, Amsterdam 2020.]&lt;/ref&gt;

* A 4339{{gap}}Vergilius, Cornelis van Ghistele (vert.) [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500020027R ''De twaelf boecken van Aeneas ghenaemt Aeneidos'']. Weduwe Jacob van Liesveldt, Antwerpen 1556 {{ANET|646164}} 

* A 41436{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000197785 ''Den Bibel, inhoudende het Oude ende Nieuwe Testament''] Hans de Laet, Antwerpen 1565. {{ANET|748261}}

* B 2591{{gap}}Jan vanden Bundere, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500036019Z ''Den scilt des gheloofs ... teghen tfeninich ghescut Joannis Anastasii Velvani'']. Cornelius Manilius, Gent 1557 {{ANET|7067659}}

* R 5.36{{gap}}A. Alexandrinus, J. Reuchlin, Jan van Campen, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500032515W ''Den psalter des ... Davids...'' (Biblia VT. Libri didactici. Psalmi)] Jan Kock, Antwerpen 1540. {{ANET|6900507}} 

* R 6.13{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500032620T A. Alexandrinus, J. Reuchlin, Jan van Campen, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500032515W ''Den psalter des ... Davids...''] (Biblia VT. Libri didactici. Psalmi). Jan van Loo, Antwerpen, c. 1550. {{ANET|6909064}}

* R 6.14:5{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500003481W ''Dat heylich Evangelium dat levende woort Godts...'']. Christophel van Remunde, Antwerpen, 1526? {{ANET|6908025}}

* R 7.1{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000408892 ''Den bibel, tgheheele Oude en de Nyeuwe Testament''] Henrick Peetersen van Middelborch, Antwerpen 1541. {{ANET|6911532}}

* R 10.40{{gap}}Thomas More, [https://dams.antwerpen.be/asset/M1lilYT7YMGyaBqtHWyXWjRy ''De utopie'']. Hans de Laet, Antwerpen 1562. {{ANET|6556970}}

* R 18.32{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500003127T ''Dit is die kuere vanden lande van Zeelandt'']. Jacob van Liesveldt, Antwerpen, c. 1530 {{ANET|6670764}} ; {{USTC|430379}}

* R 23.12{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000379170 ''Den psalter Davids ... Met die hymnen ende ghebeden, so vanden tijt als van die feestdagen des jaers ... nu nieuwelicx tot profijt van alle menschen binnen Mechelen overghesedt'']. Jan van Waesberghe, Antwerpen, 1566. {{ANET|911964}}

* R 24.15{{gap}}Kiliaan, Cornelis, [https://dams.antwerpen.be/asset/p1IaAFVVQinhVIIVJWOIkBa1 ''Dictionarium tetraglotton'']. Christoffel Plantijn, Antwerpen 1562 {{ANET|678091}} ; {{USTC|57647}}

* R 26.11{{gap}}Anthoonis de Roovere, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500003166W ''Dits die excellente cronike van Vlaendere'', Vol. 1] Willem Vorsterman, Antwerpen, col. 1531 {{ANET|798315}} ; {{USTC|400512}}  

* R 46.9{{gap}}Eusebius, [https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000375930 ''Die historie diemen heet Ecclesiastica'']. Govaert vander Haghen, Antwerpen  1534 {{ANET|668220}} ; {{USTC|407374}}

* R 48.16{{gap}}Gerrit vander Goude, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500039601Z ''Dat boexken vander missen anderwerf ghecorrigeert'']. Adriaen van Berghen, Antwerpen 1507 {{ANET|6534682}}

* R 48.18{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500039610Z ''Dat heylich Evangelium'' ... NT]. Hans van Ruremunde, Antwerpen 1525. {{ANET|1124734}}

* R 53.13{{gap}}Arnout Nicolaï, [ ''Den Bibel inhoudende het Oude ende Nyeuwe Testament'']. Weduwe van Jacob van Liesveldt, Antwerpen 1560. {{ANET|800015}} ; {{USTC|403149}}

* R 55.24{{gap}}Peter Heyns, [https://dams.antwerpen.be/asset/vWCeYROhObIGcLVOhBQ8INeQ ''ABC, oft exemplen om de kinderen bequamelick te leeren schryven'']. Christoffel Plantyn, Antwerpen, 1568. {{ANET|3247725}} ; {{USTC|443723}}

* R 58.6{{gap}}Nicolaes van Winghe, [https://dams.antwerpen.be/asset/j2bSbWHnzD9QSXqfACVEJPnb ''Den bibel inhoudende het oudt end nieu Testament'']. Christoffel Plantijn, Antwerpen, 1566. {{ANET|1164172}}.

* R 61.9{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500030123P ''Dat nieuwe testament ons heren Jhesu Christi'']. Jan van Ghelen, Antwerpen 1526. {{ANET|6538471}}


'''Rijksarchief te Antwerpen, Verzameling Losse Aanwinsten'''

* Nr. 147.1 (olim nr. 15){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-7hht ''Spiegel historiael'']. Zuidoost-Vlaanderen?, ca. 1300-1350. {{BNM-I|08075}}

* Nr 147.2 (olim nr. 15){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-mwfz ''Spiegel historiael'']. Zuidoost-Vlaanderen?, ca. 1300-1350. {{BNM-I|08078}}

* Nr. 2.1{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-oz6j Middelnederlandse perikopen]. ca. 1300-1350. 

* Nr. 2.2{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-fzl7 Middelnederlandse perikopen]. ca. 1300-1350.


'''UAntwerpen Bibliotheek van het Ruusbroecgenootchap''' [https://www.uantwerpen.be/nl/onderzoeksgroep/ruusbroecgenootschap/bibliotheek/bijzondere-collecties/handschriften/beschrijvingen/neerlandica/ Ruusbroecgenootchap handschriften]

* Hs Neerl 1{{gap}}Geert Groote, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1089/N Getijdenboek]. Zwolle, ca. 1450. {{ANET|13274849}} ; {{BNM-I|01440}} ; 

* Hs Neerl 4{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1191/N Regel van het Sint-Elisabethbegijnhof (Groot Begijnhof) te Gent met latere aanvullingen]. Gent, ca. 1450. {{ANET|14329340}} ; {{BNM-I|01454}}

* Hs Neerl 5{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1216/N Regel van het Sint-Elisabethbegijnhof (Groot Begijnhof) te Gent met latere aanvullingen]. Gent, ca. 1450. {{ANET|14330825}} ; {{BNM-I|01455}}

* Hs Neerl 8{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1188/N Gebedenboek]. Noordelijke Nederlanden?, ca. 1500. {{ANET|14338588}} ; {{BNM-I|01442}}

* Hs Neerl 9{{gap}}Pseudo-Richardus de Sancto Victore, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1867/E Explicatio in Cantica Canticorum in Nederlandse vertaling]. Vermoedelijk afkomstig van het tertarissenklooster Sion te Lier, ca. 1475-1500. {{ANET|14353466}} ; {{BNM-I|01450}}

* Hs Neerl 10{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1868/N Richtlijnen voor de kosteres van het Groot Begijnhof te Leuven op het feest van de heilige Martha]. Leuven, 1549. {{ANET|14385928}} ; {{BNM-I|01456}}

* Hs Neerl 11{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1080/N Gebedenboek]. Vlaanderen?, ca. 1425. {{ANET|13248770}} ; {{BNM-I|01443}}

* Hs Neerl 13{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1074/N ''Gebeden en getijden van een apostel, martelaar en belijder'']. ca. 1475-1500. {{ANET|14053668}}  

* Hs Neerl 14{{gap}}Johannes Brugman, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:2073/N Sermoenen]. Zuidoost Limburg?, ca. 1525. {{ANET|14399556}} ; {{BNM-I|01453}}

* Hs Neerl 15/1{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1123/N ''Roman van Aspremont''] (fragment). Zuidoost Vlaanderen?, ca. 1300. {{ANET|13274763}} ; {{BNM-I|07391}}

* Hs Neerl 15/2{{gap}}''Wybeert van Andernaken''? (fragment) [https://fragmentarium.ms/view/page/F-koak/6498 Ongeidentificeerde Frankische roman]. Westelijke Nederlanden, ca. 1375-1400. {{BNM-I|07392}} ; '''E''' &lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/arch/_tij010192701_01/pag/_tij010192701_01.pdf D.A. Stracke,S. J., ''Een onbekende Frankische Roman'', Tijdschrift voor taal en letteren, 1927 p.138-151.]&lt;/ref&gt;

* Hs Neerl 15/3{{gap}}Jan van Ruusbroec [https://fragmentarium.ms/overview/F-0imf ''Van den geesteliken tabernakel''] (fragment). Brabant?, ca. 1350-1400, ; {{BNM-I|06905}}

* Hs Neerl 16{{gap}}Jacob van Maerlant [https://fragmentarium.ms/overview/F-hyfm ''Spiegel historiael''] (fragment Eerste Partie, Boek I, kap.36, vs.4-8 en vs.54-58; kap.38, vs.14-18 en vs.63-67) . ca. 1300-1350. {{BNM-I|06657}}

* Hs Neerl 20{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-gb7s Leven van de H. Margaretha (fragment)]. Oostelijke Denderstreek?, ca. 1350-1400. {{BNM-I|11770}}

* Hs Neerl 26{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1174/N Refterlezingen]. Bisdom Kamerijk, reguliere kanunnikessen van Sint-Augustinus, ca. 1550. {{ANET|14284395}} ; {{BNM-I|11774}}

* Hs Neerl 385/1{{gap}}Willem Jordaens, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1102/N ''De mystieke mondkus'']. 16de eeuw. {{ANET|13274862}} ; {{BNM-I|11776}}

* Hs Neerl. 385/2{{gap}}Hadewijch, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1070/N ''Werken'']. Oost-Brabant?, ca. 1500-1525. {{ANET|13274873}} ; {{BNM-I|06617}}

* Hs Neerl 413/1{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1594/N Spreukstrofen] (fragment). Zuid-Limburgse kopie van een Oost-Vlaams/Brabantse spreukenverzameling. 14de eeuw. {{ANET|13274810}} ; {{BNM-I|11771}}


'''UAntwerpen Bijzondere Collecties''' 

* MAG-P 64.19{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uapreciosa/dg:ua:3035/N Middelnederlandse Alexandercyclus] (fragment). Brabant, ca. 1350. {{ANET|14970581}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://doi.org/10.24446/vpsb Schoenaers e.a., ''Reconstructing a Middle Dutch Alexander Compilation'', Fragmentology vol. 4, 2021, p. 29-54.]&lt;/ref&gt;

==Arnhem==

'''Gelders Archief''' 

* 0508 Inv 191{{gap}}[https://permalink.geldersarchief.nl/0BA7E2AC4C3F4A3EA6D1A24C75F86926 Legende van St.-Eusebius, de wonderen van St.-Eusebius en het leven van St.-Bonifacius]. Arnhem, 1450-1500. {{BNM-I|07573}}

* 0908 Familie Van Rhemen; Handschriften Inv. nr. 186{{gap}}[https://permalink.geldersarchief.nl/EDF610688FEB4F4D98DBD0CF8C440E5C Nederlandse vertaling van de ''Saksenspiegel'']. 1475-1500.

==Ballarat==

'''Art Gallery of Ballarat'''

* MS Crouch 12{{gap}}[https://handle.slv.vic.gov.au/10381/171080 Gebedenboek]. Zuidelijke Nederlanden, ca 1544. {{BNM-I|10589}}

==Baltimore==

[https://www.thedigitalwalters.org/01_ACCESS_WALTERS_MANUSCRIPTS.html '''The Walters Art Museum''' Manuscripts]

* W. 95{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W95/ Gebedenboek]. Gent, 1320-1330. {{BNM-I|09960}}

* W. 165{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W165/ Getijdenboek (Loftie Hours)]. Delft, 1440-1450. {{BNM-I|04685}}

* W. 166{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W166/ Getijdenboek van Daniel Rym]. Vlaanderen (Gent?), 1420-1430. {{BNM-I|04691}}

* W. 167{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W167/ Getijdenboek en Middelnederlandse vertaling van Hendrik Suso ''Cursus aeternae sapientiae'' (Amherst Hours)]. Noordelijke Nederlanden, 1450-1500. {{BNM-I|04690}}

* W. 169{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W169/ Getijdenboek ]. Vlaanderen, 1420. {{BNM-I|08597}}

* W. 171{{gap}}Dirc van Delf, [https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W171/ ''Tafel van den kersten ghelove. Winterstuc'']. Utrecht, Kartuizers S. Salvator / Nieuwlicht, 1400-1404. {{BNM-I|04687}}

* W. 178{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W178/ Getijdenboek]. Brugge, ca. 1500. {{BNM-I|11051}}

* W. 182{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W182/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1470. {{BNM-I|09958}}

* W. 185{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W185/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1415-1420. {{BNM-I|04700}}

* W. 188{{gap}}Geert Groote, [https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W188/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1435. {{BNM-I|04695}}

* W. 189{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W189/ Getijdenboek]. Brugge, 1480-1490. {{BNM-I|04700}}

* W. 192{{gap}}Geert Groote, [https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W192/ Getijdenboek]. Haarlem, ca. 1460-1490. {{BNM-I|04692}}

* W. 438{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W438/ Gebedenboek]. Gent of Brugge, ca. 1480-1490. {{BNM-I|09959}}

* W. 782{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W782/ Getijdenboek (Van Alphen Hours)]. Noordelijke Nederlanden (Utrecht?), 1440-1450. {{BNM-I|05990}}

* W. 834{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W834/ Gebedenboek]. Delft?, ca. 1475.
 
* W. 918{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W918/ Getijdenboek]. Zwolle, ca. 1470.

==Belle | Bailleul==

'''Musée Benoît de Puydt'''

* Inv. 992.7.1{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md52j6733s9f Getijdenboek]. Appingedam, 1491, '''X''' &lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/43884610 P. M. le Blanc en Jos M. M. Hermans, ''Een verlucht handschrift uit Oost-Groningen. Het getijdenboek van zuster Alheyt van Limberghen (1491)'', Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek, Vol. 36, Miniaturen (1985), pp. 153-197]&lt;/ref&gt;

==Berlijn==

'''Staatsbibliothek zu Berlin - Preussischer Kulturbesitz'''

* 4° Inc 4826.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/799306711 ''Passionael, Winter- en Somerstuc'']. Heynrick Eckert van Homberch, Delft, 1499-1500. {{GW|GW14095}} ; {{ISTC|ij00143000}} ; {{USTC|436589}}

* 4° Inc 4899{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789772728 ''Die historie van Godevaert van Bulioen'']. Gouda, 1488. {{GW|GW12573}} ; {{ISTC|ig00317000}}

* 4° Inc 4948.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789774496 ''Gulden legende, Somerstuc'']. Johan Veldener, Utrecht, 1480. {{GW|GW14089}} ; {{ISTC|ij00140500}}

* 8° Inc 4806.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/788610171 ''Spieghel der gracien'']. Collaciebroeders, Gouda, 1492. {{GW|M43085}} ; {{ISTC|is00671500}} ; {{USTC|436166}}

* 8° Inc 4812{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789769085 ''Karel ende Elegast'']. Govaert Bac, Antwerpen, 1493. {{GW|GW12602}} ; {{ISTC|ic00204750}} ; {{USTC|436218}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0092.php '''L''']

* 8° Inc 4812.10{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789775379 ''Der kerstenen salicheyt'']. [Govaert Bac, Antwerpen, 1495]. {{GW|M3951430}} ; {{ISTC|is00044200}} ; {{USTC|436302}}

* 8° Inc 4813{{gap}}[https://stabikat.de/Record/815342675 ''Die historie die ghetiden ende die exempelen vander heyliger vrouwen sint Annen'']. Adriaan van Liesveldt, Antwerpen, 1497. {{GW|GW02000}} ; {{ISTC|ia00743300}} ; {{USTC|436478}}

* 8° Inc 4821.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/819828688 ''Cronike of die hystorie van Hollant van Zeelant ende Vrieslant ende vanden Sticht van Utrecht'']. Jacob vander Meer, Delft, 1484. {{GW|GW0668514N}} ; {{ISTC|ic00484820}} ; {{USTC|435530}}

* 8° Inc 4894{{gap}}[https://stabikat.de/Record/772390045 ''Die historie, dat leven ende dat regiment van des coninc Alexanders'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1477. {{GW|GW00891}} ; {{ISTC|ia00400900}}

* 8° Inc 4906{{gap}}[https://stabikat.de/Record/819821543 ''Die ghetiden van onser liever vrouwen met ander getijden ende scone oracien'']. [Hugo Janszoen van Woerden, Leiden], 1498. {{GW|GW13434}} ; {{ISTC|ih00432500}} ; {{USTC|436489}}

* 8° Inc 4907{{gap}}[https://stabikat.de/Record/815338546 ''Dat gulden ghewichte'']. Hugo Janszoen van Woerden, [Leiden, 1500]. {{GW|GW1090420}} ; {{ISTC|ig00299600}}

* 8° Inc 4908{{gap}}[https://stabikat.de/Record/815341520 ''Een salige meditacie des lijdens ons liefs Heren op die seven getijden'']. Hugo Janszoen van woerden, Leiden, 1500. {{GW|M22586}} ; {{ISTC|iv00374000}}

* 8° Inc 4940{{gap}}[https://stabikat.de/Record/819825190 ''Devote materien dienende totter salicheit'']. Fratres apud S. Michaelem in den Hem, Schoonhoven, 1500. {{GW|M21594}} ; {{ISTC|im00352100}}

* MS germ. fol. 52{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/756658144 ''Der naturen bloeme''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02881}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ '''N''']

* MS germ. fol. 90{{gap}}[https://stabikat.de/Record/776196952 Evangelie, Traktaat over het sterven]. 15de eeuw. {{BNM-I|02883}}

* MS germ. fol. 282{{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://stabikat.de/Record/833652451 ''Eneasroman'']. ca. 1220-1230.

* MS germ. fol. 516{{gap}}[https://stabikat.de/Record/757246826 Nederrijnse Historiebijbel]. Maas-Rijngebied, 1457.

* MS germ. fol. 549{{gap}}Johannes Veghe, [https://stabikat.de/Record/833652451 ''Een devoet boeck van enen gheesteliken wyngaerden'']. 15de eeuw. {{BNM-I|02886}}

* MS germ. fol. 736-fragm. 27{{gap}}[https://stabikat.de/Record/66501970X&amp;PHYSID=PHYS_0062&amp;DMDID=DMDLOG_0016 Preek] (fragment), [1100 - 1199]. {{BNM-I|02891}}

* MS germ. fol. 751: 10 katernen (''Heften'')
* * MS germ. fol. 751 Heft 1{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Renout van Montalbaen''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02892}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ren001reno01_01/_ren001reno01_01_0001.php '''N''']

* * MS germ. fol. 751 Heft 2{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750  ''Geraert van Viane''] (fragment). Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|07373}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 3{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Valentijn en Nameloos''] (fragment). Vlaanderen, ca. 1325-1375. {{BNM-I|07388}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 4{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/637427750 ''Rijmbijbel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02893}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 5{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/637427750 ''Spieghel Historael''] (fragment). 1425-1450. {{BNM-I|02894}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 6{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/637427750 ''Der naturen bloeme''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02895}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 7{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Dietsche doctrinale''] (fragment). ca. 1345-1375. {{BNM-I|02896}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.iter-austriacum.at/fragmenta/ein-fragment-des-dietsche-doctrinale-zwischen-wien-und-berlin/ Larissa Rasinger, ''Ein Fragment des „Dietsche Doctrinale“ zwischen Wien und Berlin'', Iter Austriacum, 14 october 2019.]&lt;br&gt;Zie ook: [https://fragmentarium.ms/overview/F-7x5c Reconstructie, Wenen, Österreichische Nationalbibliothek, Cod. 4013.]&lt;/ref&gt; 

* * MS germ. fol. 751 Heft 8{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Dietsche Catoen''] (fragment). ca. 1400-1450. {{BNM-I|02897}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 9{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 Middelnederlandse vertaling van ''Douce dame de miséricorde''] (fragment). West-Vlaanderen, ca. 1400. {{BNM-I|02898}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 10{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 Gebedenboek] (fragment). 15de eeuw. {{BNM-I|02899}}

* MS germ. fol. 757{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427963 ''Rijmbijbel, Dietsche doctrinale, Tweede partie Spiegel historiael, Parthonopeus van Bloys''] (fragmenten). 14de eeuw. {{BNM-I|16184}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ Tekst van ''Dietsche doctrinale'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS germ. fol. 827{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637364252 ''Dietsche doctrinale''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02903}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ Tekst van ''Dietsche doctrinale'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS germ. fol. 922{{gap}}[https://stabikat.de/Record/726185647 Berlijns liedhandschrift, o. a. ''Seghelijn van Jherusalem'']. 1410. {{BNM-I|02904}}

* MS germ. fol. 1385{{gap}}[https://stabikat.de/Record/78391525X ''Roman der Lorreinen''] (fragment). ca. 1370. {{BNM-I|02914}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] ; ''''N'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_lor001wjaj01_01/ Tekst op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/_lor001lorr02_01/ Tekst Nieuw ontdekte delen op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS germ. oct. 2{{gap}}[https://stabikat.de/Record/786454342 Devote teksten]. 15de eeuw. {{BNM-I|03003}}

* MS germ. oct. 6{{gap}}[https://stabikat.de/Record/79623373X Getijdenboek]. ca. 1470. {{BNM-I|03004}}

* MS germ. oct. 7{{gap}}[https://stabikat.de/Record/786457090 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|03005}}

* MS germ. oct. 29{{gap}}[https://stabikat.de/Record/779375904 Devote teksten]. 1470. {{BNM-I|03007}}

* MS germ. oct. 62{{gap}}[https://stabikat.de/Record/788484613 Reflectie op de passie] (fragment). 15de eeuw. {{BNM-I|03013}}

* MS germ. oct. 120{{gap}}[https://stabikat.de/Record/739356151 Devote teksten]. 16de eeuw. {{BNM-I|03016}}

* MS germ. oct. 185{{gap}}[https://stabikat.de/Record/719296331 Deventer liedhandschrift]. Zwolle, 15de eeuw. {{BNM-I|03019}}

* MS germ. oct. 190{{gap}}[https://stabikat.de/Record/75044021X Liederenhandschrift Berlijn 190]. Nedersticht (Utrecht), ca. 1480. {{BNM-I|03023}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://anet.be/record/opacvabbg/c:vabb:373584/N Thom Mertens &amp; Dieuwke E. van der Poel e.a. (ed.), ''Het liederenhandschrift Berlijn 190''. Hilversum, 2013.]&lt;/ref&gt;

* MS germ. oct. 280{{gap}}[https://stabikat.de/Record/719304008 Liedboek van Anna van Keulen]. 15de-16de eeuw. {{BNM-I|03029}}

* MS germ. oct. 635{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637366980 ''Dietsche doctrinale] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|03065}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ '''N''']

* MS germ. qu. 42{{gap}}[https://bijzonderecollecties.ubn.ru.nl/cdm/landingpage/collection/p21010coll3 Gebedenboek van Maria van Gelre]. Arnhem / Nijmegen-Utrecht ca. 1415. {{BNM-I|02996}}

* MS germ. qu. 600{{gap}}Gerard van Vliederhoven, Jan van Ruusbroec, Hendrik Suso, [https://stabikat.de/Record/669857904 Mystieke geschriften]. 15de eeuw. {{BNM-I|08242}}

* MS germ. qu. 1084{{gap}}[https://stabikat.de/Record/63212573X Mystieke preken en traktaten]. 15de eeuw. {{BNM-I|02949}}

* MS germ. qu. 1398{{gap}}[https://stabikat.de/Record/771337787 Teksten van de moderne devotie, Jan van Ruusbroec, Willem Jordaens, Jan van Schoonhoven, Geert Groote]. 15de eeuw. {{BNM-I|02976}}

* MS germ. qu. 1480{{gap}}[https://stabikat.de/Record/647422247 Liedboek van Kathryn van Hatzfelt]. Rijn-Maasgebied (Jülich), 1530-1540. {{BNM-I|07585}}

* MS germ. qu. 1715{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637367073 ''Dietsche doctrinale] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02979}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ '''N''']

* Fragment 259{{gap}}Jan van Boendale, [https://stabikat.de/Record/614269628 ''Der Leken Spiegel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|09122}}

==Bethlehem, PA==

'''Lehigh University, Special Collections'''

* Codex 5{{gap}}Johannes Cassianus, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0007/html/lehigh_codex_005.html ''Collationes patrum'']. 14de eeuw.

* Codex 15{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0007/html/lehigh_codex_015.html Getijdenboek]. ca. 1400.

==Boston, MA==

'''Boston Public Library'''

* MS q Med. 33{{gap}}Geert Groote, [https://search.digital-scriptorium.org/catalog/DS3537 Getijdenboek]. Noord-Holland, ca. 1470-1480. {{BNM-I|07603}}

* MS q Med. 86{{gap}}Geert Groote, [https://search.digital-scriptorium.org/catalog/DS3550 Getijdenboek]. Delft, ca. 1460-1480.

* MS pb Med. 235{{gap}}Geert Groote, [https://ark.digitalcommonwealth.org/ark:/50959/3r076r294 Getijdenboek, fragment]. Delft, ca. 1450-1475.

* Q.404.20 Jacobus de Voragine [https://archive.org/details/legendaaureasanc00jaco_5 ''Passionael: Winterstuc.''] Zwolle: Peter van Os 1490. {{GW|GW14094}} ; {{ISTC|ij00142000}}

==Boulogne-sur-Mer==

'''Bibliothèque municipale'''

* 0504{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md064455bn6m Getijdenboek met gebeden in het Frans en Nederlands]. 15de eeuw.

==Breda==

'''Stadsarchief'''

* Archieven Barbaraparochie afd. III-103, hs. 133{{gap}}Jan Smeken, [https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Sacrament_van_Niervaert/Handschrift_Spel_van_het_Sacrament_van_Niervaert.pdf Spel vanden Sacramente vander Nyeuwervaert.''] ca. 1530. {{BNM-I|07484}} ; {{MMDC|13952}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.neerlandistiek.nl/2017/09/nieuwe-editie-met-vertaling-van-het-spel-van-het-sacrament-van-niervaert/ W. Kuiper, ''Nieuwe editie met vertaling van het Spel van het Sacrament van Niervaert'', Neerlasndistiek, 18 september 2017]&lt;/ref&gt; 

* Archieven Barbaraparochie, afd. III-103, hs. 144{{gap}}''De Bredase Denensage'' alias ''Het heilig kruis van Breda''. Breda, ca. 1450-1500. [tijdelijk niet beschikbaar] {{BNM-I|14768}} ; {{MMDC|13942}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://dare.uva.nl/search?identifier=86b6cacd-2ab2-41c2-85ac-5474408d0411 W.Kuiper, ''De Noormannen in Breda, tekst en vertaling van de Bredase Denensage'', UvA 2003.]&lt;/ref&gt;

* Archief Begijnhof Breda, afd. III-21, hs. 708{{gap}}[https://archieven.stadsarchief.breda.nl/detail.php?nav_id=0-1&amp;id=2134430&amp;index=0&amp;volgnummer=1&amp;thumb_page=0 ''Vlaamse Aiol''] (fragment). ca. 1350. {{BNM-I|06355}} ; {{MMDC|6715}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003188201_01/_tij003188201_01_0018.php J. Verdam, ''Nieuwe Aiol-Fragmenten'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 2 (1882), p. 209-286]&lt;/ref&gt;

==Bremen==

'''Staats- und Universitätsbibliothek'''

* msa 0039{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://brema.suub.uni-bremen.de/ms/content/pageview/1617010 ''Der naturen bloeme'']. Egmond, 1453. {{BNM-I|04653}}

* msb 0002{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115489 ''Die dietsche doctrinale'']. Vlaanderen, 1345-1375. {{BNM-I|04646}}

* msc 0013{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-116040 Getijdenboek]. 1450-1500. {{BNM-I|04648}}

* msc 0023{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115802 Communie- en Passiegebeden]. Holland, ca. 1480. {{BNM-I|04650}}

* msc 0027{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115993 Gebedenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca.1500. {{BNM-I|04651}}

* msc 0055{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115946 Getijdenboek]. Leiden (Tertiarissen Roomburg, midden 15e eeuw. {{BNM-I|04652}}

==Brugge==

'''Hoofdbibliotheek Biekorf'''

* GGB 0374{{gap}}Olav Magnus, [https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/gezelle/GGB374/index.html ''De wonderlijcke historie vande Noordersche landen beschreven door ... Olaus de Groote ... nu eerst overghestelt uten Latijne in ons Nederlantsche Duytsche sprake'']. Willem Silvius, Antwerpen, 1562.[https://www.dbnl.org/tekst/groo126wond01_01/'''N''']

* MS 437{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS437/index.html ''Excellente cronike van Vlaenderen'' en ''Gedicht op de bijeenkomst van Frederik III en Karel de Stoute'']. 15de eeuw, ná 1478. {{BNM-I|05669}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_dit004dits01_01/ '''N'''] ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://brugge.bibliotheek.be/catalogus/anthonis-de-roovere/ms-437-excellente-cronike-van-vlaenderen-en-gedicht-op-de-bijeenkomst-van-frederik/library-v-obbrugge-oudedrukken_2980 ''Over Anthonis de Roovere'', Catalogus Brugge bibliotheek]&lt;/ref&gt;

* MS 593{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/liber-trotula/ Middelnederlandse vertaling van ''Liber trotula'']. 15de eeuw. {{BNM-I|05673}}

* MS 673{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS673/index.html Getijdenboek]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|08802}}

* MS 674{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS674/index.html Getijdenboek]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|07633}}

* MS 675{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS675/index.html Getijdenboek]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|10039}}

* MS 711{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/o-wonderlic-werc/ Gebedenboek, ''O wonderlic werc'']. Brugge, ca. 1460-1470. 

* St. 137{{gap}}Eduard de Dene, [https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/St.137/index.html ''De warachtighe fabulen der dieren'']. Pieter De Clerck, Brugge, 1567. [https://www.dbnl.org/tekst/dene001wara01_01/ '''N''']

'''OCMW-archief'''

* reg.1 van 'Stukken met onbekende herkomst'{{gap}}Rombout de Doppere, [https://erfgoedbrugge.be/op-bedevaart-naar-jeruzalem/ Handschrift De Doppere met Vademecum voor een Jeruzalemvaarder]. Brugge (?), ca. 1491-1492. {{BNM-I|13373}}

'''Stadsarchief'''

* Oud Archief, reeksnr. 30: Drie Santinnen, inv. nr. 1{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/cartularium-van-de-drie-santinnen/ Cartularium van de Drie Santinnen]. Brugge, ca. 1474-16de eeuw. 

* Oud Archief, reeksnr. 314: Beeldenmakers{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/memorielijst-van-de-brugse-schilders/ Memorielijst van de Brugse Schilders]. Brugge, 1450-1801.

==Brussel==

'''Koninklijke Bibliotheek van België'''

[https://belgica.kbr.be/belgica/SearchMinify/fc9995d79479ef184e190af4d77d7199 Gedigitaliseerde handschriften en fragmenten met werk van Jacob van Maerlant]

* 394-98{{gap}}[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/10741130 convoluut met o.a. Latijnse tekst en Middelnederlandse vertaling van de ''Regula Benedicti'' door de Bijbelvertaler van 1360 op ff. 77-145v, Necrologium van de abdij van Vorst en excerpten uit Boendales ''Der leken spiegel'']. Oudergem, Rooklooster (?), de afzonderlijke delen kwamen tot stand tussen c. 1350 en 1516. {{BNM-I|03609}}

* 720-22{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1738033 1) ''De reis van Jan van Mandeville'', 2) hekeldicht, inc. 'Ic soude gherne dichten die waerheit', 3) Jacob van Maerlant, ''Scolastica'' (Rijmbijbel) Oude Testament]. Nederlanden, 1434. {{BNM-I|03616}}

* 2485{{gap}}Bijbelvertaler van 1360, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/10740072 Middelnederlandse vertaling van de ''Regula Benedicti'']. {{BNM-I|3651}}

* 2877-78{{gap}}Hadewijch, [https://uurl.kbr.be/1734493 Brieven, visioenen, etc.]. Nederlanden, 1350-1400. {{BNM-I|03669}}

* 2979{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1962248 ''D'Evangelien van sente Matheus, sente Marcus, sente Lucas, sente Jan'']. West-Brabant (België), ca. 1350. {{BNM-I|03678}}

* 9018-19{{gap}}[https://belgica.kbr.be/BELGICA/doc/SYRACUSE/18378782/historiebijbel Historiebijbel - Bijbelvertaling van 1360]. Utrecht, 1431. {{BNM-I|03795}}

* 15001{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/2059921 ''Scolastica'' (Rijmbijbel), ''Wrake van Jherusalem'']. {{BNM-I|03871}}

* 15003-48{{gap}}[https://uurl.kbr.be/2046191 Sermoenen en stichtelijke werken in het Latijn en Middelnederlands, o.a. Dirc Coelde van Münster, ''Dit es een hant vol wijsheid'' ]. Leuven, Kartuizers S. Maria Magdalena, 16de eeuw. {{BNM-I|03872}}

* 15589-623{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737555 Handschrift van Hulthem]. Brabant, tussen 1405-1408. {{BNM-I|05898}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_hul001hult02_01/index.php '''N''']

* 15652-56{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1733715 Wapenboek Gelre]. Gelre en Holland, tussen 1395-1414. {{BNM-I|03900}}

* 19545{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1738031 ''Scolastica'' (Rijmbijbel)]. {{BNM-I|03927}}

* 19546{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1939415 ''Der naturen bloeme'' en rijmspreuken]. Limburg, 14de eeuw (kort na 1300?). {{BNM-I|03928}}

* II 138{{gap}}Jan van Leeuwen, [https://uurl.kbr.be/1834822 Werken]. Hoeilaart, 1400-1425. {{BNM-I|04003}}

* II 144{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1940703 Gedichten; liederen; rijmspreuken; spreekwoorden]. 16de eeuw. {{BNM-I|04004}}

* II 478{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1557860 ''Die sevenste bliscap van onser vrouwen'']. {{BNM-I|04026}}

* II 7619{{gap}}[https://uurl.kbr.be/2112901 Getijdenboek]. Utrecht, ca 1460. {{BNM-I|04135}}

* IV 90{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1065662 liedboekje] (superius partij). 

* IV 192{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1557863 ''Die eerste bliscap van Maria'']. {{BNM-I|01695}}

* IV 217{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1824864 ''Spiegel historiael''] (fragmenten). 1300-1350. {{BNM-I|01725}}

* IV 398,1{{gap}}Jan van Boendale, [https://uurl.kbr.be/1737557 ''Der leken spieghel''] (fragment).

* IV 398,3{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737561 ''Dietsche doctrinale''] (fragment).

* IV 398,4{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737563 ''Sidrac''] (fragmenten). 15e eeuw. {{BNM-I|01762}}

* IV 398,5{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1737567 ''Der naturen bloeme''] (fragmenten: Bk. III, vs.1890-2852). 14e eeuw. {{BNM-I|01763}}

* IV 398, 6{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://uurl.kbr.be/1737569 ''Rijmkroniek van Holland''] (fragment). ca. 1315-1325. {{BNM-I|01764}}

* IV 398, 7{{gap}}[https://bnm-i.huygens.knaw.nl/tekstdragers/TDRA000000007361 ''Beerte metten breden voeten''] (fragment). ca. 1375-1425? ; {{BNM-I|07361}}
 
* IV 398, 8{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737571 Preek uit ''Een nuttelijc boec den kerstenen menschen''] (fragment).

* IV 398, 9{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737573 Berijmde kalender] (fragment).

* IV 421, 7{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1907144 Verzamelhandschrift met devote teksten in het Latijn en Middelnederlands]. Tongeren, Regulieren S. Maria /Ter Noot Gods, ca. 1475-1500. {{BNM-I|01774}}

* IV 543{{gap}}Philip Utenbroeke, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18375496 ''Spiegel historiael'' (fragment Tweede Partie, Boek II, kap.57/vs.62-Boek III, kap.2/vs.97)]. Holland, ca. 1400. {{BNM-I|01795}}

* IV 684{{gap}}Jan van Boendale, [https://uurl.kbr.be/1065581 ''Brabantsche yeesten'', Boek IV], zie ook IV 685 [https://uurl.kbr.be/1734491 Boek V]. ca.1450. {{BNM-I|01817}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001brab01_01/index.php '''N'''] 

* IV 685{{gap}}Jan van Boendale, [https://uurl.kbr.be/1734491 ''Brabantsche yeesten'', Boek V], zie ook IV 684 [https://uurl.kbr.be/1065581 Boek IV]. ca.1450. {{BNM-I|01817}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001brab01_01/index.php '''N''']

* IV 750, 1{{gap}}[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18498312 rol met berijmde gebeden (fragment)]. Vlaanderen, c. 1325-1350. {{BNM-I|01823}}

* IV 750, 2{{gap}}[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18498339 rol met berijmde gebeden (fragment)]. Vlaanderen, c. 1325-1350. {{BNM-I|01823}}

* IV 827, 1{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1738014 ''Spiegel historiael''] (fragment).

* IV 827, 2{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1738016 ''Spiegel historiael''] (fragment).

* IV 828{{gap}}Philip Utenbroeke, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18375102 ''Spiegel historiael''] (fragment Tweede Partie, Boek VI, kap.32/vs.10-29, kap.33/vs.9-28, kap.39/vs.16-35 en kap.40/vs.15-35). Holland, ca. 1400. {{BNM-I|01843}}

* IV 853{{gap}}''[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/10713426 Roman van Heinric en Margriete van Limborch]'' (fragment).

* IV 927{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18560514 ''Dye istorij va(n) Troye(n)'']. Kleef / Gelre, ca. 1470-1480.

* IV 1001{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1737645 ''Spiegel historiael''] (fragment).

* IV 1036{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1750222 ''Rijmbijbel''] (fragment).

* IV 1064{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1627206 Statuten voor een klooster van het Kapittel van Venlo].

* IV 1235{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1750226 ''Der naturen bloeme''] (fragment).

* IV 1249{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1613612 Wapenboek].

* IV 1274{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1065666 Liedboekje] (altus partij).


* INC A 2.188 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1065300 Getijdenboek]. Parijs, 1500.

* INC A 2.350 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1044151 Pro[nosticatie ...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;] van [?] [1499]

* INC B 1.369 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1528764 ''Die wonderlike vreemde ende schone historie van Melusyne ende van haren geslachte'']. Gheraert Leeu, Antwerpen, 1491. {{ISTC|ij00218420}}

* INC B 1.373 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1963729 ''Die alder excellenste cronyke van Brabant'' met aantekeningen door Petrus Treckpoel (?) en ''Chronijk der landen van Overmaas'']. Rolant vanden Dorp, Antwerpen, 1498 met aantekeningen en handgeschreven kroniek, Bilzen, begin 16de eeuw (voor 1509). {{ISTC|ic00475000}} ; {{USTC|436467}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ald001vanb01_01/ '''N'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa033187001_01/_jaa033187001_01_0001.php Jos. Habets, ''Chronijk der landen van Overmaas en der aangrenzende gewesten door eenen inwoner van Beek bij Maastricht.'', Publications de la Société Historique et Archéologique dans le duché de Limbourg. Deel 7(1870), p.5-10]&lt;/ref&gt;

==Cambridge==

'''Cambridge University Library'''

* Inc.7.F.6.2[4653]{{gap}}[https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/PR-INC-00007-F-00006-00002-04653/1 ''Sinte Bernardus souter tot tot onser liever vrouwen Maria, Vermaningen vanden vijf droefheiden Mariae'']. Gheraert Leeu, Antwerpen, 1491. {{USTC|436102}}

* MS Nn.4.1[4653]{{gap}}[https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-NN-00004-00001/204 Benedictionale van Robert de Clercq met eed van de bruidegom in het Nederlands, ff. 100v-101v]. Brugge, ca. 1519-1529.

'''Queens' College'''
* MS 50{{gap}}[https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-QUEENS-00050/1 Getijdenboek Latijn en Nederlands]. Amsterdam / Haarlem, 1453. {{BNM-I|06952}}

'''Wren Library, Trinity College'''

* B.1.46.{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=41 Getijdenboek]. ca. 1460. 

* B.11.22.{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=92 Getijdenboek (Middelnederlandse tekst in randdecoratie)]. ca. 1300. {{BNM-I|04318}}

* B.13.18.{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=122 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|04319}}

* O.8.29{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=938 Magica (Arabisch, Engels, Frans, Latijn, Nederlands)]. ca. 1300-1600. {{BNM-I|04321}}

* O.9.31.{{gap}}[https://mss-cat.trin.cam.ac.uk/manuscripts/uv/view.php?n=O.9.31&amp;n=O.9.31#?c=0&amp;m=0&amp;s=0&amp;cv=82&amp;xywh=-2761%2C0%2C10142%2C6178Medica (Latijn en Middelnederlands) Planten- en mineralenglossarium ]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1505-1507. {{BNM-I|04322}}

==Cambridge, MA==

'''Harvard, Houghton Library'''

* GEN, MS DUTCH 13{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:50064946$1i Gebedenboek]. 1428. {{BNM-I|07764}}

* GEN, MS TYP 31{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:3499184$1i Getijdenboek]. ca. 1500. {{BNM-I|07765}}

* MS TYP 39{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:3499186$5i Getijdenboek] (alleen de miniaturen). Nederlanden, ca. 1530. {{BNM-I|07766}}

* GEN, MS TYP 132{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:423385938$1 Psalter, gevolgd door enkele gebeden]. ca. 1420. {{BNM-I|05902}}

* GEN, MS TYP 302{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:49592873$1i Getijdenboek]. 1471. {{BNM-I|05912}}

* GEN, NC5.B4555.530vb{{gap}}Noel van Berlainmont, scoolmeester Tantwerpen, [https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:459844187$1i ''Vocabulare van nyeus gheordineert. Ende wederom gecorrigeert om lichtelic francois te leren lezen scriven ende spreken dwelc gestelt is meestendeel bi personagien. Vocabulaire de nouveau ordonne et derechief recorrige / pour aprendre legierement a bien lirre / escripre et parler francois et Flameng / lequel est mis tout la plus part par personnaiges'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, 1536. {{USTC|76298}}

* TYP INC 9459.3{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:47339352$1i Hier beghint die hystorye vander destrucyen van Troyen hoe sy ghewonnen ende verdorven wart vanden Gryecken ende oec wort in desen boecke verclaert die grote Amorueselijcke liefde van Troylus des conincx Priamus van Troyen kint ende van Bryseda Calcas dochter welc dat een verrader was. Rolant van den Dorpe. Antwerpen, ca. 1500'']. {{ISTC|ih00281000}} ; {{USTC|436380}}

* 27283.48.4.{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:17884833$1i ''Een Schoone Historie vande twee Ghebroeders / den vromen Ridder Valenteyn ende Oursson den Wildeman / Sonen van Alexander Keyser van Constantinopelen / ende Neve van Pepinus Coninck van Vranckrijck.'' Van nieuws oversien, ghesuyvert ende in vele plaetsen verbetert. Hieronymus Verdussen, Antwerpen z.j. (ná 1684). [oudste bekende herdruk van de gekuiste Zuidnederlandse versie, Antwerpen 1624]

==Chantilly==

'''Musée Condé - Bibliothèque du château'''

* 0738 (1401){{gap}}Jean de Stavelot, [https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md07gq67jt5g ''Liber vitae et miraculorum S. Benedicti.'' met op ff. 112r-147r een levensbeschrijving van Benedictus in drie talen]. Luik, 1432.

==Colmar==

'''Bibliothèque municipale'''

* 0145 (832){{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md87pn89h07p Berijmde passie, gebeden en meditaties in het Latijn.] 16de eeuw. 

==Cologny==

'''Fondation Martin Bodmer'''

* Cod. Bodmer 61{{gap}}Eike von Repgow, [https://www.e-codices.unifr.ch/en/fmb/cb-0061 Saksenspiegel.] ca. 1400-1405. {{BNM-I|06159}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_sak001saks02_01/ '''N''']

* Cod. Bodmer 101{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.e-codices.unifr.ch/en/fmb/cb-0101 Martijns] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|06560}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002stro01_01/ '''N''']

==Columbia, MO==

'''University of Missouri, Ellis Library, Special Collections'''

* Fragmenta Manuscripta 128{{gap}}Henricus Suso, [https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=basic;language=dutch;docsPerPage=1;startDoc=17;fullview=yes ''Hondert artikelen vander passien ons heren Jhesu Christi'' (fragment)]. 15de eeuw. {{BNM-I|08005}}

* Fragmenta Manuscripta 189{{gap}}Cassianus, [https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=basic;language=dutch;docsPerPage=1;startDoc=19;fullview=yes ''Der vader collacien''? (fragment)]. 15de eeuw.

* RARE FO Z113.P3 item 10{{gap}}[https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=basic;language=dutch;docsPerPage=1;startDoc=20;fullview=yes Getijdenboek (fragment)]. 15de eeuw.

* PFTP26{{gap}}[https://dl.mospace.umsystem.edu/mu/islandora/object/mu:307629 ''Fasciculus mirre'' (fragment)]. Roelant Bollaert, Delft, 1500.

==Columbia, SC==

'''University of South Carolina. Irvin Department of Rare Books and Special Collections'''

* Early MS 71{{gap}}[https://digital.tcl.sc.edu/digital/collection/pfp/id/768 Getijdenboek (fragment)]. Utrecht, 1475.

==Darmstadt==

'''Universitäts- und Landesbibliothek'''

* 978{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-978  Getijdenboek]. Kleef of omgeving, ca. 1495. {{BNM-I|04733}}

* 1093{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1093  Evangelieharmonie etc.]. Sonsbeek, ca. 1480. {{BNM-I|04866}}

* 1433{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1433  Heiligenlevens]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|07097}}

* 1437{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1437  Gebeden en getijden]. Kleef of omgeving, ca. 1490. {{BNM-I|04734}}

* 1463{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1463  Psalter]. Amsterdam, 1440. {{BNM-I|04842}}

* 1473{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1473  Getijdenboek]. Zwolle (Agnietenberg), c. 1435. {{BNM-I|04707}}

* 1837{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1837  Gebedenboek]. Kleef of omgeving, c. 1490. {{BNM-I|04734}}

* 1907{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1907  Getijdenboek Geert Grote]. Aken, 1520. {{BNM-I|04735}}

* 2278{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-2278  ''Der leyen Doctrinal''], Ripuarische vertaling van ''Die Dietsche doctrinale''. 1432-1436. {{BNM-I|04877}}

* 2290{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-2290/0001/thumbs?sid=89119e2b2ce020153bf3d9cf7b13b548#current_page ''Karl Meinet'']. Keulen ca. 1470. {{BNM-I|04882}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://books.google.nl/books?id=gr0WAAAAYAAJ A. von Keller, ''Karl Meinert zum ersten Mahl herausgegeben'', Stuttgart 1858.]&lt;/ref&gt;

* 2667{{gap}}Dirc van Delft [https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-2667  , ''Tafel van den kersten ghelove'', Moselfrankische bew.]. 1425-1450. {{BNM-I|04881}}

* 3321{{gap}}Willem, [https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-3321/0001  ''Van den vos reynaerde'' (fragment E)]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1300. {{BNM-I|04886}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_vos001mgys01_01/_vos001mgys01_01_0001.php Tekdt op DBNL]&lt;/ref&gt;

==Den Bosch==

'''Brabants Historisch Informatie Centrum'''

* 9 Domeinen, raad en rentmeester-generaal, 1515-1816, 290 (olim 289A){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://proxy.archieven.nl/235/42B605A51AD640A99B5019C91F03B643 ''Rijmbijbel'', fragment]. Brabant, ca. 1350. {{BNM-I|07009}}

'''Erfgoed 's-Hertogenbosch'''

* z.s.{{gap}}[https://hdl.handle.net/21.12121/15022927 ''Roman van Florimont'']. Brabant, ca. 1350. {{BNM-I|07372}}

* OSA 8857{{gap}}[https://hdl.handle.net/21.12121/14572644 Leefregels voor begijnen]. ca. 1484.

==Den Haag==

'''Koninklijke Bibliotheek''' [https://webggc.oclc.org/cbs/DB=2.37/SET=5/TTL=1291/NXT?FRST=1&amp;SET=5&amp;ADIGRP_IKT=9004 Zoeken] 

* 76 E 4{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/dernaturenbloeme2 ''Der naturen bloeme''].

* 76 E 5{{gap}}Jan van Boendale, Jacob van Maerlant, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/beatrijs ''Dietsche doctrinale'', ''Beatrijs'', ''Heimelicheit der heimelicheden'']. Brabant (Brussel?), ca. 1374. {{BNM-I|03108}} ; {{MMDC|378}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ Tekst ''Dietsche...'' op DBNL],  [https://www.dbnl.org/tekst/_bea001beat06_01/ Tekst ''Beatrijs'' op DBNL], [https://www.dbnl.org/tekst/maer002aave01_01/ Tekst ''Heimelicheit...'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* 79 K 2{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/zweder Zweder getijdenboek]. Utrecht, ca. 1430-1435. {{MMDC|594}}

* 79 K 10{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/gruuthuse Gruuthuse handschrift]. Brugge, ca. 1405-1410. {{BNM-I|06745}} ; {{MMDC|13464}} ; [https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=_gru001khee01 ''Het Gruuthuse handschrift'', Algemene informatie en Edities op DBNL]&lt;/ref&gt;

* 79 K 11{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/bout Bout Psalter-getijdenboek]. Amsterdam, Haarlem, Utrecht, 1453.

* 79 K 21{{gap}}Claes Heynenzoon [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/wapenboek Wapenboek Beieren]. Den Haag, 1405. {{BNM-I|09888}}

* 128 E 2{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/liederen Haags liederenhandschrift]. Gelre, ca. 1400. {{BNM-I|03114}} ; {{MMDC|16869}}

* 128 E 3{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/A ''Rijmkroniek van Holland'']. Holland, ca. 1325-1350. {{BNM-I|03115}} ; {{MMDC|608}}

* 128 E 4{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/B ''Rijmkroniek van Holland'']. Holland (Egmond?), ca. 1400. {{BNM-I|03116}} ; {{MMDC|609}}

* 128 E 5{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/C ''Rijmkroniek van Holland'']. Naaldwijk, 1390. {{BNM-I|03117}} ; {{MMDC|610}}

* 129 A 10{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/lancelot Lancelot-compilatie]. Antwerpen ca. 1325-1330. {{BNM-I|06456}} ; {{MMDC|839}} ; '''E'''&lt;ref&gt;Ds. W. J. A. Jonckbloet, ''Roman van Lancelot (13 eeuw): naar het (eenig-bekende) handschrift'', [https://archive.org/details/romanvanlancelo01joncgoog deel 1], 's Gravenhage 1846; [https://archive.org/details/romanvanlancelo00joncgoog deel 2], 's Gravenhage 1849. (Een nieuwe kritische editie, die wezenlijk verschilt van deze, is deels in de maak en deels voltooid in de reeks Middelnederlandse Lancelotromans.)&lt;/ref&gt;

* 150 C 30{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001686-001#page/n11/mode/2up ''Die konste van spreken ende van swighen'']. [Gerardus de Leempt], ’s-Hertogenbosch, 1484-1485. {{ISTC|ia00209220}} ; {{USTC|435665}}

* 150 E 14{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001716-001#page/n13/mode/2up ''Die Duytsche souter'']. Jacob Jacobszoon vander Meer, Delft, 1480. {{ISTC|ip01070000}} ; {{USTC|438302}}

* 150 E 15{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001717-001&amp;ImageNumber=0&amp;resultClick=1 ''Die Duytsche Souter'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft, 1487. {{ISTC|ip01070500}}

* 150 F 1{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00001735-001 ''Een suverlick boexken van onser liever vrouwen croen ende horen salter ende horen roosen crans ende oeck van horen mantel, welcke boecxkens seer devoet ende suet syn te lesen'']. Rykert Paffroedt, Deventer 1492. {{ISTC|ic00978700}}

* 150 F 40{{gap}}[https://books.google.be/books?id=n2RXCGiiqusC ''Wapene Martijn'']. Henrick die Lettersnider, Antwerpen 1496 ; {{ISTC|im00013450}}

* 168 B 8{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001797-001#page/n10/mode/2up ''Die heylighe bevarden tot dat heylighe grafft in Iherusalem, ende van daen totten berch Synai tot die heilighe maghet ende martelarisse Sunte Katherin'']. Erhard Reuwich, Mainz, 1488. {{ISTC|ib01191000}} ; {{USTC|743704}}

* 168 E 5{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayItem.do?ItemNumber=2&amp;resultClick=1 ''Der sielen troest'']. [Jacob Bellaert – De titelpagina van Symon Cock is later ingeplakt], Haarlem, 1484. {{ISTC|is00361000}} ; {{USTC|435647}}

* 168 E 31{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001822-001#page/n1/mode/2up ''Der sielen troest'']. [Gerardus de Leempt], Utrecht, 1479. {{ISTC|is00359700}} ; {{USTC|435412}}

* 168 E 32{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001823-001#page/n22/mode/2up ''Wech der sielen salicheit'']. [Utrecht], 1479. {{ISTC|iw00010740}} ; {{USTC|435418}}

* 168 G 32 [1]{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?&amp;FormatType=fulltextpdf&amp;&amp;ItemNumber=1&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001828-002&amp;ImageNumber=0&amp;PageNumber=7 ''De vier uitersten'']. [Jacob Bellaert], Haarlem, 1484.

* 168 G 32 [2]{{gap}}Laurent d'Orléans, ''Summe le roy'', vertaald door broeder Jan van Brederoede als [http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?&amp;FormatType=fulltextpdf&amp;&amp;ItemNumber=1&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001828-001&amp;ImageNumber=0&amp;PageNumber=14 ''Des conincs summe'']. [Jacob Bellaert], Haarlem, 1484.{{USTC|435688}}

* 168 G 35{{gap}}''[https://ia801600.us.archive.org/10/items/ned-kbn-all-00001831-001/ned-kbn-all-00001831-001.pdf Vanden leven ende voerganc des alder boesten ende quaetsten Antekerst, ghetrocken uut den autoriteyten ende scriften der heyliger leeraers ende doctoors, ende dan volghen die .xv. eyselijcke teikenen die voergaen sullen die toecoemst ons heren Jesu Cristi eer hi ten ordel comen sal].'' Jan Beerntszoon, Utrecht 1539.

* 168 G 37{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001833-001#page/n11/mode/2up ''Alle die epistelen ende ewangelien mitten sermonen vanden ghehelen jaere'']. [Johann Veldener, Utrecht, 1478]. {{ISTC|ie00064900}} ; {{USTC|435376}}

* 168 G 41{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001836-001#page/n9/mode/2up ''Boec van vier oeffeninghen]. [Utrecht], [1480]. {{ISTC|ib00956900}} ; {{USTC|438340}}

* 168 G 42{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001837-001#page/n8/mode/2up ''Van die nutticheyt ende edelheit des Vrouwen Souter'']. Utrecht, 1480. {{ISTC|ir00360500}} ; {{USTC|438365}}

* 168 G 43{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001838-001#page/n15/mode/2up ''Tafelboek''] (uit: Dirc van Delf, ''Tafel van den kersten ghelove''. [Utrecht] 1479. {{ISTC|it00010850}} ; {{USTC|435416}}

* 169 G 46{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001845-001#page/n0/mode/2up ''Historie der heiligher drie coninghen'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1479. {{ISTC|ij00340500}} ; {{USTC|435450}}

* 169 G 47 [1]{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001846-001#page/n12/mode/2up ''Dit boec is seer oerbaerlic den menschen ende leert hoe datmen bidden sal'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1479. {{ISTC|ib00766400}} ; {{USTC|435406}}

* 169 G 47 [2]{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001846-002#page/n6/mode/2up ''Spieghel des ewighen levens'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer], Delft, 1480. {{ISTC|is00671200}} ; {{USTC|438303}}

* 169 G 48{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001847-001#page/n9/mode/2up ''Vertroestinghe des menschen levens uut der Heiligher Scriften'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1479. {{ISTC|ij00438200}} ; {{USTC|435451}}

* 169 G 51{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001850-001#page/n17/mode/2up ''Cyrilus parabelen'']. [Jacob Jacobszoon van der Meer], Delft, 1481. {{ISTC|ic01022500}} ; {{USTC|435484}}

* 169 G 56{{gap}}Jan van Brederode, [https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001855-001#page/n3/mode/2up ''Des conincs summe'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1487. {{ISTC|il00089700}} ; {{USTC|435520}}

* 169 G 62{{gap}}''[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00001859-001/page/n8/mode/2up Tleven van Liedwy, die maghet van Sciedam]''. [Jacob Jacobszoon van der Meer], Delft, 1487.

* 169 G 63{{gap}}[https://www.neerlandistiek.nl/2019/08/karel-ende-elegast-eindelijk-gedigitaliseerd/ ''Karel ende Elegast'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft, ca. 1486-1488. {{ISTC|ic00204700}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0092.php '''L''']

* 169 G 65{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001862-001&amp;ImageNumber=0&amp;BackTo= ''Van die konste van spreken ende van swighen'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft ca. 1487-1491. {{ISTC|ia00209250}}

* 169 G 66{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001863-001&amp;ImageNumber=0&amp;resultClick=1 ''Liden ende die Passie ons Heeren Jesu Christi'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft, 1487. {{ISTC|il00214000}}

* 169 G 82{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001879-001#page/n9/mode/2up ''Die vier uterste'']. [Christiaen Snellaert], Delft, [1488]. {{ISTC|ic00905000}} ; {{USTC|435945}}

* 169 G 89{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001886-001#page/n10/mode/2up ''Van Arent Bosman; een mirakel dat geschiede int jaar 1433 in den lande van Cleve'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer], Delft, [1487]. {{ISTC|ib01039950}} ; {{USTC|435897}}

* 169 G 90{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001887-001&amp;ImageNumber=0&amp;BackTo= ''Die Historie van Sinte Barbara met die miraculen'']. Christiaen Snellaert of Henrick Eckert van Homberch, Delft, 1497. {{ISTC|ib00098900}}

* 169 G 93{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001890-001#page/n8/mode/2up ''Dat liden ende passie ons Heren Jesu Christi'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1477. {{ISTC|il00212900}} ; {{USTC|435299}}

* 169 G 94{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00001891-001 ''Spieghel des kersten gheloefs'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|is00672000}} ; {{USTC|435374}}

* 169 G 94 [2]{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001891-002#page/n5/mode/2up ''Tafel des kersteliken levens'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|it00010800}} ; {{USTC|435380}}

* 169 G 95{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001892-001#page/n20/mode/2up ''Die cronike of die hystorie van Hollant, van Zeelant ende Vrieslant ende vanden Sticht van Utrecht'']]. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|ic00484800}} ; {{USTC|435375}}

* 169 G 96{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001893-001#page/n11/mode/2up ''Die spieghel der Sassen'']]. Gheraert Leeu, Gouda 1479. {{ISTC|ie00028200}} ; {{USTC|435444}}

* 169 G 98{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001895-001#page/n10/mode/2up ''Hystorie van Reynaert die vos'']]. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ir00135800}} ; {{USTC|435458}}

* 170 E 16{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001909-001#page/n9/mode/2up ''Alle die epistelen ende ewangelien vanden gheheelen jaere'']]. Gheraert Leeu, Gouda, 1477. {{ISTC|ie00064700}} ; {{USTC|435297}}

* 170 E 17{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001910-001#page/n2/mode/2up ''Het passionael''] (''Legenda aurea'') Winterstuc + Somerstuc. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|ij00139000}} ; {{USTC|435394}}

* 170 E 20{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001913-001#page/n11/mode/2up ''Dat scaecspel]. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ic00411000}} ; {{USTC|435433}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0101.php '''L''']

* 170 E 26{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001917-001#page/n11/mode/2up ''Boec vanden leven der heiligen vaderen inder woestinen hoer leven leydende''] (''Vaderboec''). Gheraert Leeu, Gouda, 1480. {{ISTC|ih00210000}} ; {{USTC|438351}}

* 171 E 20{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00002067-001#page/n13/mode/1up ''Die gesten oft die ghesciedenissen van Romen'']. Peter van Os, Zwolle, 1484. {{ISTC|ig00298350}} ; {{USTC|435641}}

* 171 E 22{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00002069-001 ''Der sielen troest.''] Pieter van Os, Zwolle, 1485. {{ISTC|is00361100}} ; {{USTC|435718}}

* 171 E 30{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00002075-001 ''Der sielen troest.'']] Pieter van Os, Zwolle, 1491. {{ISTC|is00361200}} ; {{USTC|436063}}

* 172 C 22{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00002196-001#page/n9/mode/2up ''Die hystorie vanden grooten coninck Alexander'']. Christiaen Snellaert, Delft, 1491. {{ISTC|ia00402200}} ; {{USTC|435967}}

* 190 C 55{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00002555-001#page/n8/mode/2up ''Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wensch-hoet'']. Weduwe van Juriaen van Poolsum, Utrecht, 1700, [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0048.php '''L'''] ; {{STCN|840928238}}

* 227 E 55{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00003148-001#page/n16/mode/2up ''Thuys der fortunen ende dat huys der doot'']. {{USTC|437024}} ; {{STCN|833569473}}

* 231 G 29{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayThumbnails.do?&amp;FormatType=defaultFormatType=default&amp;ResultsID=162E3445F1A19B87BF&amp;PageNumber=1&amp;ItemNumber=1# ''Dye Cronijcke van Hollant, Zeelant ende Vrieslant van alle geschiedenissen int corte, met dye Cronijcke van den Bisscoppen van Wtrecht, hoe dat Hollant eerst begrepen is, geduerende totten Jare 1539'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, 1539. 

* 231 G 51{{gap}}[https://search.proquest.com/eebgeo/docview/2090321476/1EFD7F456F1F4424PQ/1/thumbnail?accountid=139415 ''Elckerlijc'']. [Govaert Back, Antwerpen, ca. 1500].

* 231 J 44{{gap}}Gherit van der Goude, [http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00003304-001&amp;ImageNumber=0&amp;BackTo= ''Dat boexken vander missen Anderwerf ghecorrigeert'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1509. 

* 1084 A 6{{gap}}Cornelius Aurelius, [https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/divisiekroniek/#page=0&amp;accessor=thumbnails&amp;source=1&amp;view=homePane Die Chronyk van Hollandt, Zeelandt ende Vriesland''] (''Divisiekroniek''). Jan Severszoon, Leiden, 1517. {{USTC|420580}}

* 1900 A 008{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/kattendijke Kattendijke-kroniek]. Noord-Holland, ca. 1491-1493, '''E'''&lt;ref&gt;[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/kattendycke/#page=0&amp;accessor=toc&amp;view=homePane Antheun Janse e.a., Johan Huyssen van Kattendijke-kroniek, Instituut voor Nederlandse geschiedenis, Den Haag, 2005]  &lt;/ref&gt;

* 1703 H 14{{gap}}Carolus Battus (vert.), [https://books.google.nl/books?id=vyPLhPigwYIC ''Warachtighe historie van Doctor Johannes Faustus'']. 1592.

* KA 16{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/dernaturenbloeme ''Der naturen bloeme'']. Utrecht, ca. 1340-1350. {{BNM-I|01534}} ; {{MMDC|1335}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ '''N''']

* KW 78 E 54{{gap}}Adriaen Coenen, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/visboek ''Visboeck'']. Scheveningen 1577-1579.

* KW 129 F 2{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/silvius Schrijfboek van Willem Silvius'']. Leuven, ca. 1550-1562. 

* KW 1702 C 42 [4]{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=fwwNa1ez1ukC&amp;pg=PP1&amp;hl=nl&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=3#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Die wonderlijcke reyse van Jan Mandevijl''] [...]. wed. Guillaem van Parijs, Antwerpen, 1592.

'''Huis van het boek - Museum Meermanno-Westreenianum'''

* [https://db.ecodices.nl/search/eyJzZWFyY2h2YWx1ZXMiOlt7Im5hbWUiOiJDb2xsZWN0aW9uIiwiZmllbGQiOiJjb2xsZWN0aW9uIiwidmFsdWVzIjpbIkRlbiBIYWFnLCBIdWlzIHZhbiBoZXQgYm9layJdfSx7Im5hbWUiOiJUZXh0IExhbmd1YWdlIiwiZmllbGQiOiJsYW5ndWFnZSIsInZhbHVlcyI6WyJEdXRjaCJdfV0sInBhZ2UiOjEsInBhZ2VfbGVuZ3RoIjozMCwic29ydG9yZGVyIjoidGl0bGUifQ== 30+ handschriften] gedigitaliseerd op e-codices.nl

* Hs. 10 B 21{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://metabotnik.com/projects/648/ ''Rijmbijbel'' en ''De wrake van Jerusalem'']. Utrecht, 1332. {{BNM-I|00451}} ; {{MMDC|10531}}

== Detmold ==
'''Lippische Landesbibliothek'''

* Mscr 70{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://s2w.hbz-nrw.de/llb/content/thumbview/6246475 ''Der Naturen Bloeme]. ca. 1287-1319.

== Deventer ==

'''Athenaeumbibliotheek''' [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/gedigitaliseerde-collecties/?mode=gallery&amp;view=list&amp;sort=order_s_auteurs%20asc&amp;fq%5B%5D=search_s_jaar_van_publicatie:%5B10000000%20TO%2015680000%5D&amp;reverse=0 Zoeken]
* [https://db.ecodices.nl/search/eyJzZWFyY2h2YWx1ZXMiOlt7Im5hbWUiOiJDb2xsZWN0aW9uIiwiZmllbGQiOiJjb2xsZWN0aW9uIiwidmFsdWVzIjpbIkRldmVudGVyLCBBdGhlbmFldW1iaWJsaW90aGVlayJdfSx7Im5hbWUiOiJUZXh0IExhbmd1YWdlIiwiZmllbGQiOiJsYW5ndWFnZSIsInZhbHVlcyI6WyJEdXRjaCJdfV0sInBhZ2UiOjEsInBhZ2VfbGVuZ3RoIjozMCwic29ydG9yZGVyIjoidGl0bGUifQ== 30+ handschriften] gedigitaliseerd op e-codices.nl

* 4 J 2 KL{{gap}}Geoffroy de Bath?, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be25b2c-3487-11e6-9144-d3019377c6b0/media/af0a55e1-4b54-05c0-a456-888212d6b5fb ''Sermones ad fratres de heremo'']. ca. 1450-1500. {{BNM-I|09049}} ; {{MMDC|15020}}

* 10 W 3 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc356dc-3487-11e6-b997-b34de8e3e1df/media/57bb42cc-c481-5837-af8b-158d28b0b66c Passieboek]. ca. 1475.

* 10 W 7 KL{{gap}}Hendrik Herp, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc747e2-3487-11e6-91df-871ab076f12e/media/0df658e2-630c-b673-7be9-f97544da8e33 ''Spieghel der Volcomenheit'']; Meister Eckhart, ''Rede der Unterscheidunge.''; 10e-eeuwse fragmenten met onder andere exorcistische teksten. Derde kwart 15e eeuw.

* 11 D 2 KL{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be672e8-3487-11e6-9b1b-5721046a6fda/media/431dbaf6-99e5-4bec-de0e-8172cc985799?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=44&amp;sort=order_s_auteurs%20asc ''Spiegel historiael]'' (fragment uit de 3e Partie). {{BNM-I|02204}}

* 11 E 55 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0b8b3ebe-3487-11e6-b073-af75c36586ef/media/05ff33aa-a905-cc39-ef3c-7c588faf71e0?mode=detail&amp;view=list&amp;q=Jacob%20van%20breda&amp;rows=1&amp;page=1 ''Proverbia seriosa in Theutonica prima, deinde in Latino sibi invicem consonantia]. Jacob van Breda, Deventer, 1485. {{ISTC|ip01025575}}

* 11 E 69 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be3bcba-3487-11e6-94de-07b336e81554/media/6cf79690-2a6e-15e2-cdc2-1bad7754ddae Vocabularius : ''Curia palatium''] (Latijn en Nederlands). Richard Pafraet (I), Deventer, [1480-1485]. {{ISTC|iv00325200}}

* 101 A 15 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bb74306-3487-11e6-b2d3-379f2b8656d8/media/f4cdb26b-7cc6-e20c-20f7-01ec8cc5f7a8 David Joris, ''Wonder Boeck'']. Dirk van Borne II, Deventer, ca. 1542.

* 101 D 2 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be079ce-3487-11e6-bfce-bb692ebe45d5/media/27262328-7c85-aa0b-1403-95173ff8dd02?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=24&amp;fq%5B%5D=search_s_jaar_van_publicatie:%5B10000000%20TO%2015970000%7D&amp;sort=order_ Verzamelhandschrift met o.a. het complete derde hoofdstuk uit ''De imitatione christi'' door Thomas à Kempis]. Deventer, ca. 1450. {{BNM-I|01635}} ; {{MMDC|14910}}

* 101 D 13 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bca159e-3487-11e6-98a1-e72b2c86d518/media/1a49575a-4984-ff54-9567-f54c706b032f?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=3&amp;sort=order_s_auteurs%20asc ''Sermonen des somers vanden hoechtiden'']. Diepenveen, 1451. {{BNM-I|01650}} ; {{MMDC|14986}}

* 101 D 14 KL{{gap}}Beernt Arboestier, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bca62d8-3487-11e6-9948-6f0eb4ea074d/media/af1d48b8-9210-c73a-daef-0e6c96954166 ''Van mennigerley sermonen'']. Diepenveen, 1453. {{BNM-I|01651}} ; {{MMDC|14986}}

* 101 D 18 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc5ac66-3487-11e6-bf8c-7bfe5d07cb25/media/2e8f08b7-33e2-9963-fb09-4f405f2e7b73 Van den claren ende verluchten mannen der oerden van Cistercien.]'' Deventer, 1487.

* 101 E 9 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/gedigitaliseerde-collecties/detail/17cb34ed-0cb3-5d2a-a045-3b8562b97245/media/082a6b08-d5db-f246-cdb4-e0c8af207b3a Gebedenboek van Katherina Kerstkens]. Vermoedelijk Deventer of Diepenveen, 1475-1500.

* 101 F 2 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/051911ec-6dcd-aa47-8eb7-27d3ae9e499f/media/6306f6a3-4c85-b2bf-21c6-47ec7e053588 ''Die bedudinghe van cantica canticorum'']. Deventer, Klooster Diepenveen, 22 juni 1426, '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.rug.nl/research/portal/publications/bedudinghe-op-cantica-canticorum-bewerkende-vertaling-van-glossa-tripartita-super-cantica(22dcea63-d5c9-4ea8-ac1f-6f9a3faa6b5a).html C.A.M. Schepers, ''Bedudinghe op Cantica Canticorum, bewerkende vertaling van Glossa Tripartita super Cantica: editie en teksthistorische studies'', thesis, Groningen 14 januari 1999]&lt;/ref&gt;

* 101 F 5 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc6add2-3487-11e6-9095-0fb6f2482b8d/media/47f64a33-074b-aef6-e139-551433cae915 Jan van Leeuwen, ''Van vijf manieren broederliker minnen'']. Diepenveen, ca. 1425.

* 101 F 16 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bcaccd2-3487-11e6-9a30-33a059a687af/media/9f0cc70f-9442-34f8-f2b9-f7e89110d0a3 Sermoenen, Deel 4]. Diepenveen, 1454. {{BNM-I|01652}} ; {{MMDC|14986}}

* 111 C 8 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0b98a478-3487-11e6-a5b9-a368eb10b4f6/media/45f3b27e-90d8-b022-a3bc-1e27aa363ace?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=6&amp;sort=order_s_auteurs%20asc Convoluut]: ''Dialogus Creaturarum'' (Gouda, 1481), ''Fabulae Latine van Aesopus'' (1481), ''Historia destructionis Troiae'' (Deventer, 1480-1485), ''Speculum Stultorum'' (Utrecht, 1474) en ''Reynardus vulpes'' (Utrecht, 1474).

* 2000 D 18 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be0b8bc-3487-11e6-8d60-678c205fe1eb/media/35030641-0539-7bb1-dfc6-541a7e9acceb Getijden- en gebedenboek]. Zuid-Holland, ca. 1485-1490. {{BNM-I|16279}} ; {{MMDC|15025}}

== Dordrecht ==

'''Regionaal Archief'''

* Stadsarchieven Dordrecht 1-652{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/46/987CDD96C8C845DC8EB78F18A4B23394 ''Stedelijk gravenkroniekje van Holland'' (vanaf beeld 153) en bekortende versie van het ''Gouds kroniekje'' (vanaf beeld 158)]. Dordrecht, ca. 1470 (gravenkroniekje tussen 1467-77).

== Dresden ==

* Mscr.Dresd.App.51{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id306728257 Stadsrechten en privileges Breda]. Breda, 1401/1433 en 1411/1416, 

* Mscr.Dresd.App.1343{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id281182418 Gebedenboek]. Oost-Vlaanderen, ca. 1480-1490.

* Mscr.Dresd.M.33.a{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id30479287X Artesteksten. Rederijkersgedichten. Kroniek van Vlaanderen]. Vlaanderen, ca. 1480. {{BNM-I|02040}}

* Mscr.Dresd.M.182{{gap}}Erhart Gross, [https://digital.slub-dresden.de/id278676308 Beierse prozavertaling van de Dietsche Doctrinale; autogr.]. Nürnberg, 1443. {{BNM-I|02041}}

* Mscr.Dresd.M.220{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id306646773 Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|02042}}

* Mscr.Dresd.M.254{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id30614915X Getijdenboek]. Leiden, 1475-1500. {{BNM-I|02043}}

* Mscr.Dresd.M.255{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id307403556 Getijdenboek]. Holland, ca. 1480. {{BNM-I|02044}}

* Mscr.Dresd.M.256{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id279349599 Getijdenboek]. Weesp, 1504. {{BNM-I|09444}}

* Mscr.Dresd.M.291{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id279361238 Getijdenboek]. Selwerd, ca. 1500. {{BNM-I|02046}}

* Mscr.Dresd.M.292{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id30665167X Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1425-1475. {{BNM-I|02047}}

== Düsseldorf ==

'''Universitäts- und Landesbibliothek'''

* Ms B 119{{gap}}Godfried van Wevel, [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/6066703  Van tweelf doechden. Jan van Ruusbroec, Van seven trappen. Rulman Merswin, Von den neun Felsen]. Marienfrede, 15e eeuw. {{BNM-I|04334}}

* Ms B 144{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/2651490 Mnl. vertaling van Henricus Suso: Horologium aeternae sapientiae]. Niederrhein, 1474. {{BNM-I|04336}}

* Ms B 158{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/7932385 Noordnederlandse vertaling van Gregorius de Grote: Dialogi]. Marienfrede, 1478. {{BNM-I|04337}}

* Ms B 208{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/8903430 Mnl. vertaling van Bernardus van Clairvaux: Sermones; 2 preken van Nicolaas van Clairvaux]. Niederrhein, 1478. {{BNM-I|07323}}

* Ms C 17{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/2822237 Pseudo-Bonaventura-Ludolphiaanse leven van Jezus]. Niederrhein, 1415-1425. {{BNM-I|04341}}

* Ms C 21{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/5016389 Leven van Augustinus]. Wesel, Fraterhuis, 1478. {{BNM-I|04343}}

* Ms C 22{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9177138 Leven van Franciscus, etc.]. Niederrhein, 1450-1455. {{BNM-I|04344}}

* Ms C 23{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9191857 Heiligenlevens, preken]. Wezel, Kruisheren Marienfrede, c. 1475. {{BNM-I|04345}}

* Ms C 24{{gap}}Marquard van Lindau,[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9188272  Wechwiser naer den hemelschen Jherusalem]. Niederrhein, 1462. {{BNM-I|07811}}

* Ms C 25{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9192447 Marialegenden; preken] Verzamelhandschrift, Kruisheren Marienfrede, c. 1475. {{BNM-I|04346}}

* Ms C 75{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9496668 Getijdeboek Geert Groote] Diocees Münster, 3e kwart 15e eeuw.

* Ms C 89{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9542324 Gebedenboek]. Nederlanden, 16e eeuw. {{BNM-I|04347}}

* Ms C 93{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/7981542 Verzamelhandschrift, convoluut]. Wezel, Kruisheren / Marienfrede?, 1450-1463. {{BNM-I|04348}}

* Ms C 111{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9423171 Ludolph van Saksen, Vita Jesu Christi]. Niederrhein of Westfalen, 1563-1564.

* Ms N 2 [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/8499146 Gebedenboek] 1446.

* Ms N 3 [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/8524152 Gebedenboek.] 15e eeuw.

* K02:C109{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3063 Bijbelperikopen]. 15de eeuw.

* K02:C116{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3387 Psalter]. 14de-15de eeuw. 

* K02:F23{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2886 ''Roman van Perchevael''] 15de eeuw.

* K02:F26a{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2888 ''Wrake van Ragisel'']. 14de eeuw. 

* K02:F26b{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2889 ''Wrake van Ragisel'']. 13de eeuw. 
 
* K02:F45{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2890 ''Madelgijs'']. 14de eeuw. {{BNM-I|07381}}

* K02:F46{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2891 ''Der Naturen Bloeme'']. 14de eeuw. {{BNM-I|04356}}

* K02:F48{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2892 ''Florigout'']. 14de eeuw. {{BNM-I|07371}}

* K03:F52{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2896 ''Rijmbijbel''] (fragmenten). 1321.

* K03:F86{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2899 ''Boeve van Hamtone'']. ca. 1250-1300. {{BNM-I|07362}}

* K03:F88{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2902 ''Sidrac'']. 15de eeuw.
 
* K04:004{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3103 Beschrijving van een stad en burcht]. 15de-16de eeuw.

* K08:004B{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3410 Ongeïdentificeerd]. 14de-15de eeuw.

* K12:001{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3095 Religieus gedicht]. 15de eeuw.

* K20:Z15/01{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3047 ''Dat Boec van den Houte'']. 15de eeuw. {{BNM-I|06470}}

* K20:Z15/09{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3054 ''Spieghel Historiael'']. 15de eeuw. 

* M0007{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3060 Brief over klooster van de Derde Orde]. 15de eeuw 

* 2012{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ink/content/titleinfo/3658088 ''Getijdenboek'']. Jacob vander Meer, Delft, 8 april 1480. {{GW|GW13424}} ; {{ISTC|ih00429300}}

* 2012{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ink/content/pageview/3821983 ''Vanden scaeckspeel'']. [Johannes de Vollenhoe], [Zwolle], ca. 1478-1480. {{GW|GW6538}} ; {{ISTC|ic00411600}}

* 2015{{gap}}Werner Rolevinck, [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ink/content/thumbview/8966603 ''Fasciculus temporum'']. Johann Veldener, Utrecht, 14 februari 1480. {{GW|M38760}} ; {{ISTC|ir00278000}}

* NK 3114{{gap}}Lambertus Goetman, [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-118168 ''Den spieghel der ionghers'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1510. {{USTC|436787}} ;  [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0105.php '''L''']

== Edinburg ==

'''National Library of Scotland''' [https://digital.nls.uk/early-manuscripts/browse/archive/235248524 Zoeken: Manuscripts from the Low Countries]

== Erfurt ==

'''Universität Erfurt - For­schungs­bi­blio­thek Gotha'''

* Chart. A 584{{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00025722 ''Eneasroman''] [Mandeville]. ca. 1470-1475. {{USTC|436787}}

* Dep. Erf., CA 2° 326{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00017766/CA-2-00326_0444.tif?logicalDiv=log_f62dfc-3696-ba48-1b49ad53a Aantekening: lied f. 218v]

* Dep. Erf., CA 4° 325{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00017743/CA-4-00325_0095.tif?logicalDiv=log_ufb_cbu_00023665 Aantekening: aanhef lied, f. 42r]

* Dep. Erf., CA 4° 332{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00024593 Aantekeningen schutbladen: o.a. lied f. 105]

* Dep. Erf., CA 4° 349{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00015100/CA-4-00349_0029.tif Aantekening schutblad: lied f. 9r]

* Membr. II 83{{gap}}Geert Groote, [https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00015058/Memb-II-00083_00001.tif Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1486-1500 ; {{BNM-I|02059}} ; 

* Membr. II 204{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00026101?&amp;derivate=ufb_derivate_00015081 Hymnen en sequensen]. Oostelijke Nederlanden, 1446/1475 of c. 1490 ; {{BNM-I|02147}} ; 

* Membr. II 219{{gap}}Heraut Gelre/Beyeren [https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00026042 Gotha-fragment met slot van ererede op Diederic van den Elner en begin van ererede op Adam van Mopertingen]. Noordelijke Nederlanden, 1402-1414 ; {{BNM-I|02148}} ; 

* Membr. II 220{{gap}}Jan van Boendale, [https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00012524 ''Der leken spiegel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02149}} ; 

== Erlangen ==

'''Universitätsbibliothek Erlangen-Nürnberg'''

* 665{{gap}}[https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:29-bv046207692-4 ''Practica Magistri Goswini. (Eiusdem?) Tractatus Speculi astrorum. Tractatus Astrolabii Masaallah. Tabulae astronomicae et al.'' (Latijn en Nederlands)]. ca 1475-1500 ; {{BNM-I|08579}}

* H62/AH 590/625{{gap}}Anthonis de Roovere, [https://digital.bib-bvb.de/webclient/DeliveryManager?custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2776959 ''Staties uit de heilsgeschiedenis'' (Berijmde passie met houtsneden)]. [Gheraert Leeu, Gouda, 1482.] ; {{ISTC|il00185500}}

==Fécamp==

''' Musée du Palais Bénédictine'''

* A.10.008{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md494742cw76 ''Der Roesen krantz'' ]. 15de eeuw.

==Frankfurt am Main==

''' Universitätsbibliothek Johann Christian Senckenberg '''

* Fragm. germ. III 10{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/7722997 ''Sibeli en Aetsaert van Zweden''] (fragmenten). ca 1300-1350. {{BNM-I|09069}}

* Fragm. germ. IV 6{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/7843426 Rechtsaantekeningen] (fragment). ca 1500. 

* Ms. Barth. 171{{gap}}Maarten Luther, [https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3641389 Catechismus]. ca 1550. 

* Ms. germ. oct. 21{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3678817 Brieven uit de Zuidnederlandse vertaling van het Nieuwe Testament, gevolgd door een apocriefe brief van Paulus aan de Laodicenzen ]. ca 1475-1500. {{BNM-I|05899}}

* Ms. germ. oct. 27 (Ausst. 36){{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3663073 Middelnederlandse gebeden] (rol). 15de eeuw.

* Ms. germ. oct. 32 (Ausst. 43){{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3682002 Getijdenboek]. Middelnederlands en Frans. ca. 1480-1490. {{BNM-I|05214}}

* Ms. germ. oct. 33 (Ausst. 45){{gap}}Geert Groote, [https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3693105 Getijdenboek]. ca. 1475-1500. {{BNM-I|05215}}

* Ms. germ. oct. 47{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3693933 Gebedenboek]. ca. 1550. {{BNM-I|13296}}

* Ms. germ. qu. 35{{gap}}Philip Utenbroeke [https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3663113 ''Spiegel historiael''] (fragment, Tweede Partie, Boek I, kap.67/vs.1-kap.68/vs.24). ca. 1375-1400. {{BNM-I|05221}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/uten001twee01_01/index.php '''N''']

* Ms. Praed. 12 (Ausst. 42){{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3733473 Gebedenboek]. ca. 1510. {{BNM-I|05223}}

==Fulda==

''' Hochschul- und Landesbibliothek'''

* Aa 79{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN325287104 St. Georgener Predigten met ingevoegd preken uit de Limburgse sermoenen]. Rijnland, ca. 1300-1350. {{BNM-I|11787}}

* Aa 124{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN321275802 Getijdenboek]. Utrecht, ca. 1450-1475. {{BNM-I|07735}}

* Aa 132{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN434646644 Getijdenboek Geert Grote]. Oost-Nederland / Rijnland, ca. 1400-1450. {{BNM-I|09112}}

* Aa 144{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN437530361 Getijden- en gebedenboek Latijn-Nederlands ]. Vlaanderen, ca. 1400-1450. {{BNM-I|07853}}

==Gent==

'''Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren'''

* KANTL.HS.6{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-lllu Eerste, tweede en derde ''Martijn''] (fragmenten). Nederlanden, ca. 1480. {{BNM-I|06561}}


'''Universiteitsbibliotheek'''
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?access=online&amp;lang=dum&amp;type=manuscript Zoeken: hoge resolutie Middelnederlandse handschriften].
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?sort=old-to-new&amp;type=manuscript&amp;access=online&amp;lang=dut-dum&amp;min_year=1301&amp;max_year=1600 Zoeken: handschriften tot 1600].
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?access=online&amp;lang=dum-dut&amp;max_year=1570&amp;min_year=1301&amp;sort=old-to-new&amp;type=book Zoeken: drukken tot 1570].
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?access=online&amp;lang=dut-dum&amp;max_year=1570&amp;min_year=1301&amp;sort=old-to-new&amp;type=manuscript-book Zoeken: handschriften en drukken in Middelnederlands en Nederlands tot 1570].


* HS.0029/1{{gap}}Gerard van Woelbosch, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000805686 ''Spel vanden Somer ende vanden Winter''] (fragment). Gent, ca. 1430.

* HS.0082{{gap}}Olivier de Langhe, [http://lib.ugent.be/catalog/rug01:000991241 Expositie Op De Regel Van S. Benedictus. Verklaring Van De Bulle Van Urbanus V: Ne In Vinea Domini. Concordantiae Super Regulam S. Benedicti.] Gent, 1445. {{BNM-I|00041}}

* HS.0123{{gap}}Jacobus de Voragine, ''Legenda Aurea'' [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000809105 Winterstuk] (Tweede Noordnederlandse vertaling). Den Haag, 1470. {{BNM-I|00047}}

* HS.0125{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000808075 Oude Costume Van Ghendt.] Gent, 1301.

* HS.0186{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769900 Horae Sanctae Crucis E.a. Nederlandse Gebeden.] Brabant, 15e eeuw.

* HS.0198{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000772388 Verscheidene Devoties In Het Latijn En Het Middelnederlands.] Gent, 15e eeuw.

* HS.0209{{gap}}Henricus Suso en Arnulf van Leuven. [https://lib.ugent.be/catalog/rug01:000762292 Middelnederlands Getijden- En Gebedenboek.] Zuidelijke Nederlanden, 1504.

* HS.0388{{gap}}Caesarius van Heisterbach, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000797892 Dialogus Miraculorum] (De eerste Middelnederlandse vertaling). Nederlanden, begin 16e eeuw.

* HS.0444{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000860804 ''Der vrouwen Heimelijcheit'', ''Fysiognomie''] en andere gedichten. Vlaanderen, 1405. {{BNM-I|00113}}

* HS.0529{{gap}}Jacobus de Voragine, and Olivier De Langhe.[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000794401 Heiligenlevens In Het Middelnederlands]. Gent, 1450.

* HS.0607{{gap}}Hugo de Sancto Victore.[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990667 Regel Van De H. Brigitta. Regel Van De H. Augustinus. Commentaar Op De Regel Van De H. Augustinus.] Dendermonde, 1500.

* HS.0632{{gap}}Johan Scutken, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000773362 Middelnederlandse Historiebijbel, deel 2]. Noordelijke Nederlanden, 1468.

* HS.0663{{gap}}Machteld Gerijtsdochter, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769899 Leven Van Jezus. ]Delft, 1474. 

* HS.0691{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://lib.ugent.be/catalog/rug01:000990629 ''Historie van Troyen'' (fragmenten)]. Brabant, ca. 1350-1375. {{BNM-I|06425}}

* HS.0697{{gap}}[https://lib.ugent.be/catalog/rug01:000844072 Geneeskundige en occulte teksten.] Zuidelijke Nederlanden, ca. 1450.

* HS.0895{{gap}}Petrus Dorlandus en Henricus van Santen, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769871 ''Die historie des patriarchen sijnte Joseph''] en andere vrome geschiedenissen en sermoenen. Sint-Truiden, 1500-1503.

* HS.0896/A{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755970 ''Karel ende Elegast''] (fragmenten). Zuidelijke Nederlanden, ca. 1350.

* HS.0941{{gap}}Hadewijch, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755566 Brieven, visioenen, liederen, mengeldichten ]. Brabant, ca. 1350. https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=hade002 Hadewich op DBNL]&lt;/ref&gt;

* HS.0942{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000886937 Die Dietsche Doctrinale] Oudenaarde, 1367. 

* HS.1016{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000880954 Middelnederlands Passieboek.] Brabant, 1450

* HS.1017{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000992995 Leven Van Jezus.] Nederlanden, tweede kwart 15e eeuw

* HS.1021{{gap}}Arnoldus de Villa Nova e.a., [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000803880 Clavicula Salmonis en andere magische tractaten en voorschriften]. 16e eeuw.

* HS.1035{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000772918 Kookboek.] Nederlanden, 1475.

* HS.1038{{gap}}Jordanus de Quedlinburg en Joannes Tauler. [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000857823 Sermoenen, religieuse tractaten en devoties.] Zuidelijke Nederlanden, eerste helft 16e eeuw.

* HS.1080{{gap}}Peregrinus de Opole. [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769845 ''Leven van Jezus'',] sermoenen, exempelen en devoties. Brabant, ca. 1450-1500.
 
* HS.1171{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990496 Leven Van Jezus.] 15e/16e eeuw

* HS.1273{{gap}}Jan Yperman, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000790503 ''Cyrurgie''.] Nederlanden, 1440.

* HS.1305{{gap}}Jan van Schoonhoven e.a., [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000797894 Devote tractaten]. Hasselt, 3e kwart 15e eeuw. {{BNM-I|00192}}

* HS.1357{{gap}}Christophorus Brukere, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000890208 Regel Van De Zusters Van Het St.-janshospitaal Te Oudenburg. Berijmde Gebeden En Andere Devoties]. Kalender. 1562.

* HS.1360{{gap}}Jan van Schoonhoven, Henricus Suso en Mechtildis de Hackeborn, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000956235 Gebeden En Devoties]. Nederlanden, ca. 1450-1500.

* HS.1365{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000762247 Teksten van pseudo-Brigitta van Zweden, Johannes Brinckerinck en anderen]. Holland, ca. 1425-1475. {{BNM-I|00213}}

* HS.1371{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000992650 Twee Biechtboeken]. 1401.

* HS.1374{{gap}}Jacob van Maerlant e.a. [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000763342 Heber-serrure Codex] (Middelnederlands verzamelhandschrift). Brabant, ca. 1375-1400. {{BNM-I|00216}}

* HS.1588{{gap}}Jan van Boendale, [https://fragmentarium.ms/overview/F-7jqe ''Der leken spiegel'' (fragment, Boek 2, Kap. 44, v. 482 - Kap. 45 v. 39; Boek 2, Kap. 48, v. 562-721).] Nederlanden, ca. 1450-1500. {{BNM-I|00233}}

* HS.1590{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000839806 ''Borchgravinne van Vergi''; Gedicht op het huwelijk in Cana; ''Vander zielen ende van den lichame'', fragment]. West-Vlaanderen, ca. 1350-1375. {{BNM-I|00234}}

* HS.1619{{gap}}Pieter Vostaert, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000969203 Roman van Walewein (fragment)]. Vlaanderen, ca. 1350-1375. {{BNM-I|00242}}

* HS.1638{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990133 ''Die Rose'' van Heinric (fragment)]. Nederlanden, 14de eeuw. {{BNM-I|00250}}

* HS.1649{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/G Rijmkroniek van Holland''] ([https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek fragment G]). ca. 1325-1350.

* HS.2166{{gap}}Anna Bijns, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755562 Gedichten]. ca. 1520-1530.

* HS.2749/3-4{{gap}}Jacob van Maerlant; Lodewijk van Velthem, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990038 Vierde Partie van de ''Spieghel historiael'', fragment]. Westelijk Brabant of Oost-Vlaanderen, ca. 1325. {{BNM-I|06622}}  

* HS.2749/7{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990045 ''Sidrac''] (fragment). eerste helft 14e eeuw. {{BNM-I|06563}} 

* HS.2749/9{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000993611 ''Valentijn ende Nameloos''] (fragment). eerste helft 14e eeuw. {{BNM-I|07389}} '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003189201_01/_tij003189201_01_0019.php#146 Willem de Vreese, ''Een nieuw fragment van Valentijn en Nameloos'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Jaargang 11 (1892) p. 140-162]&lt;/ref&gt;

* HS.3330{{gap}}Eduard de Dene, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755412 Testament rhetoricael]. 1561. [https://www.dbnl.org/tekst/dene001test01_01/dene001test01_01_0656.php '''N''']

* G.13860 ; [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001667788 ''Korte rijmkroniek van Vlaanderen'']. Oost-Vlaanderen, ca. 1431-1440. 

* BHSL.RES.0043/1{{gap}}Werner Rolevinck, [https://books.google.be/books?id=V6dKAAAAcAAJ ''Fasciculus temporum]. Veldener. Utrecht, 14 februari 1480. {{ISTC|ir00278000}}

* BHSL.RES.0170/1{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000176405 ''Die destructie van Jherusalem]. [Gheraert Leeu, Goude, 1482].

* BHSL.RES.0219{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001457031 ''Historie van Floris ende Blancefloer''] (fragment). Jan van Doesborch, Antwerpen, ca. 1517.

* BHSL.RES.0401/1{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=qSdNAAAAcAAJ ''Historien van Troyen, als si bescreven is bi den rechter Guidonem vander Columnen.''] Gheraert Leeu, Gouda, 1479.

* BHSL.RES.0401/2{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=nidNAAAAcAAJ ''Historien van Troyen, als si bescreven is bi den rechter Guidonem vander Columnen.''] Gheraert Leeu, Gouda, 1479.

* BHSL.RES.0460{{gap}}Anna Bijns, [https://books.google.be/books?vid=GENT900000177041 ''Een seer scoon ende suyver boeck, verclarende die mogentheyt Gods, ende Christus ghenade, over die sondighe menschen. Daer boven die warachtighe oorsake van der plaghen groot die wy voor ooghen sien, met veel scoone vermaninghe (...)'']. Peter van Keerberghen, Antwerpen, 1567. [https://www.dbnl.org/tekst/bijn003refe03_01/ '''N''']

* BHSL.RES.0537/1{{gap}}Anthonis de Roovere, Eduard de Dene, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001359678 Rethoricale wercken van Anthonis de Roouere (...) Carnation (...)]. Jan van Gelen, Antwerpen, 1562, '''X'''[https://www.dbnl.org/tekst/roov002reth01_01/index.php Tekst Anth. de Roovere op DBNL]

* BHSL.RES.1070{{gap}}''[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001018720 Frederick van Jenuen]''. Willem Vorsterman, Antwerpen, 1531.

* BHSL.RES.1071{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224241 ''Der IX quaesten'']. Jan van Doesborch, Antwerpen, 1528.

* BHSL.RES.1084{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224258 ''Historien der heiligher drie coninghen'']. J. Jacobszoon Vander Meer en Mauricius Yemantszoon, Delft, 1479. {{ISTC|ij00340500}}

* BHSL.RES.1295{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224453 ''Des conincs summe'']. Jacob Jacobszoon van der Meer en Mauricius Yemantszoon, Delft, 1478. 

* BHSL.RES.1401{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224496 ''Der sielen troest'']. Nicolaes Grapheus alias Claes de Grave, Antwerpen 1526. {{USTC|402986}}

* BHSL.RES.1402{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224495 ''Der sielen troest'']. Govaert Back, Antwerpen, 1502. {{USTC|402805}}

* BHSL.RES.1500/1 BIB.ACC.008994{{gap}}[https://books.google.be/books?id=-ZlbAAAAQAAJ ''Winterstuck des passionaels, dat ghehieten is Aurea legenda'']. Wolffgang Hopyl, Parijs, 1505. {{USTC|407295}}

* BIB.ACC.004589{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000038650 ''De zeer wonderlijcke ende vvarachtighe historie van Mahomet, inde welcke beschreuen ende verhaelt wordt zijn gheboorte, afcomste, leuen en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; valsche leeringhe, mette confutatie oft wederlegginge van den Alcora[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; quade secte des selfs Mahomet'']. Guillaem van Parijs, Antwerpen, 1580. {{STCN|424178524}}

* BIB.ACC.025068{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:002052893 ''Historie vanden Ridder metten Swaen''] (fragment). Jan van Doesborch, Antwerpen [151?].

* 7859{{gap}}François Goedthals, [https://books.google.be/books?id=xmU-AAAAcAAJ ''Les proverbes anciens Flamengs et François correspondants de sentence les uns aux autres.'']. Christofle Plantin, Antwerpen, 1568. {{USTC|13557}} ;  '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Renaissance/GoedthalsProverbes1568.pdf Transcriptie (pdf), Leiden Universiteit]&lt;/ref&gt;

==Giessen==

'''Universitätsbibliothek'''

* Hs.45{{gap}}[https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-hm/content/titleinfo/565165 Glossaria Latijn/Nederduits]. ca. 1350. {{BNM-I|07948}}

* Hs.98{{gap}}[https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-hm/content/titleinfo/565329 ''Roman der Lorreinen''] (fragment). Brabant, ca. 1325-1350. {{BNM-I|06365}} ;[https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] ; '''N'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_lor001wjaj01_01/ Tekst op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/_lor001lorr02_01/ Tekst Nieuw ontdekte delen op DBNL]&lt;/ref&gt;

* Hs.98a{{gap}}Lodewijk van Velthem, [https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-hm/content/titleinfo/565832 ''Spiegel historiael'' (Vijfde Partie, Boek IV, kap.27/vs.4-15 en vs.54-65 en kap.28/vs.25-36 en 75-85)] (fragment). West-Vlaanderen, ca. 1315-1350. {{BNM-I|06691}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/velt003spie02_01/ '''N''']

* Hs.642a{{gap}}[https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-fb/content/titleinfo/3917775 o.a. Rijnlandse bewerkingen van verhalen uit de Noord-Nederlandse bewerking van ''Vitas patrum''] Westfalen, ca. 1450-1475. {{BNM-I|08103}}Zie ook: [https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-fb/content/titleinfo/3935448 Hs. 790b] en [https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-fb/content/titleinfo/3925911 Hs. 816a]

* Hs. NF 345{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:hebis:26-digisam-105187 ''Rijmbijbel''] (fragment). Nederlanden, ca. 1350-1375, [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0029.php '''D'''] ; '''X'''&lt;ref&gt;Universiteit Giessen: [https://jlupub.ub.uni-giessen.de/items/2ff897ab-1a87-409a-b79f-918d0d49026f/full cataloogitem] met [https://jlupub.ub.uni-giessen.de/server/api/core/bitstreams/51f1cb89-7775-4491-8f50-69ba57b6201d/content bijlage]&lt;/ref&gt; 

==Göttingen==

'''Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek'''

* 8 TH TH I, 666/19:1{{gap}}[David Joris], [https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN876297246 Ernstelijcke Klage, Leere unde onderwysinghe aen alle Regenten unde Ouericheden, ouer den nydighen bloetdorstighen aardt Belials unde Antichristi hare Dienaren unde Medgenooten, die daer eenichsins raden unde leeren yemanden om't Geloof of die Weth haerder conscientien te mogen vervolgen oder te dooden'']. z.p., 1544.

* 4 Cod. Ms. philol. 184: II{{gap}}Jan van Boendale, [https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/DE-611-HS-3801882 ''Der leken spiegel'' (fragment)]. ca. 1330-1350. {{BNM-I|06712}}

* 8 Cod. Ms. hist. 823b{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/DE-611-HS-3746406 Reis van Jan van Mandeville]. Holland, 1425-1475. 

* Fab. Rom. I 2200{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN770755488 ''Die hystorie van die seven wijse mannen van Romen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{GW|GW12876}} ; {{ISTC|is00450100}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0033.php '''L'''] ; [https://www.dbnl.org/tekst/_sev001abot01_01/ '''N''']

* Fab. Rom. III 1945{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1668342502 Rijckaert zonder Vreese'']. Hieronimus van Dussen, Antwerpen, 1619, [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0060.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Rijckaert_zonder_Vreese/Rijckaert_zonder_Vreese_feuilleton_editie.pdf W.Kuiper, ''Rijckaert zonder Vreese - kritische editie'', Amsterdam 2019]&lt;/ref&gt;

* Fab. Rom. III 2011{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1685820972 ''Een schoone ende wonderlijcke historie, diemen voor warachtich houdt, ende autentijck, sprekende van eender vrouwen gheheeten Melusine [...]'']. Hieronymus Verdussen, Antwerpen, 1602, 

* Fab. Rom. III 2108{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1680075381 ''Een schoone Historie van Jan van Parijs, coninck van Vranckrijck'']. Pauwels Stroobant, Antwerpen, 1612. [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0055.php '''L''']

* Fab. Rom. VI, 1223{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1685936180 ''Van Ulenspieghels leven ende schimpelijcke wercken ende wonderlijcke avontueren die hi hadde [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;'']. Jan van Ghelen de Jonghe, Antwerpen, 1580, 

* Fab. Rom. VI 1533{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN779971469 ''Een schoon historie van broeder Ruyssche die een koc was in een klooster ende een duyvel die hem in menschelijcker ghedaente verschapen hadde'']. Jan van Ghelen, Antwerpen, 1596. 

* Fab. Rom. VI 1542{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN686082044 ''Een schoone genuechelicke enn seer pluysante Historie van den Pastoor te Kalenberghe von syn wonderbaerlikke avontueren ende corthwylige cluchten die hy by synen leven bedreven heeft'']. Albert Bouwman, Amsterdam, 1613.

* Fab. Rom. X 32{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1685925472 ''Die conste ende maniere om broot ende vleesch, visch, wyn, gebraet, spijs, dranc ende den vryen kost te kryghen sonder ghelt.''] Weduwe Jan van Ghelen, Rotterdam, 1610. {{USTC|1018385}}

* 8 FAB X, 132 RARA{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1782610715 ''Een schone ende ghenoechelijcke historie van joncker Jan uut den Vergiere, des graven soone van Artoys, die veel wonderlijcke avontueren gehadt heeft ende door zijn groote vromicheyt namaels keyser van Roomen ende coninck van Vranckrijck wert'']. Harman Janszoon Muller, Amsterdam, [1590]. {{USTC|429335}}

* Poet. Germ. II 1316{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN532719360 ''De historia van Lanslot ind van dye schone Sandrin'']. Heinrich von Neuss, Köln, 1510.{{gap}}{{USTC|629944}}

* Theol. 160{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN86944929X ''op Cantica Canticorum'']]. [ca. 1460] ; {{BNM-I|06062}}

==Graz==

'''Universitätsbibliothek'''

* 503{{gap}}[https://unipub.uni-graz.at/urn:nbn:at:at-ubg:2-28457 ''Commentarius in Augustini libri De civitate Dei'', met gebed in het Middelnederlands op het voorste schutblad]. Nederlanden of Frankrijk, ca. 1400. {{BNM-I|13200}}

* 1703/131{{gap}}Jacob van Maerlant,[https://sosa2.uni-graz.at/sosa/katalog/katalogisate/1703/1703-0131.html ''Spiegel historiael'', fragmenten Eerste Partie]. West-Vlaanderen (?), ca. 1300-1350. {{BNM-I|06652}}

* 1703/132{{gap}}Philip Utenbroeke,[https://sosa2.uni-graz.at/sosa/katalog/katalogisate/1703/1703-0132.html ''Spiegel historiael'', fragmenten Tweede Partie]. West-Vlaanderen (Brugge?), ca. 1300-1325. {{BNM-I|06677}}

==Greifswald==

'''Universitätsbibliothek Greifswald''' 

* MS 638{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275191,T ''Roman van Lorreinen'', fragment]. Brabant, ca. 1325-1350. {{BNM-I|02150}}

* MS Nd. 1{{gap}}Arnt Buschmann, [https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275108,T Mirakelbericht]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1450-1460.

* MS Nd. 2{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275109,T Getijdenboek]. Utrecht, ca. 1400-1425. {{BNM-I|02153}}

* MS Nd. 9{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275116,T Gebedenboek]. Maaseik, ca. 1534/1566.

* MS Nd. 20{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275124,T Gebedenboek]. Brabant, ca. 1510-1520.{{gap|1em}{{BNM-I|08581}}

* MS Nd. 37{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275128,T Johannes Cassianus]. West-Vlaanderen, ca. 1450-1500.

==Groningen==

'''Universiteitsbibliotheek'''

* HS.ADD 274{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/13938/rec/57 Getijdenboek], Thesinge, 1512-1518. {{BNM-I|05933}}

* HS.ADD 360{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/manuscripts/id/8583 Gebedenboek]. ca. 1500-1525.

* HS.ADD 424{{gap}}[https://dbc.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/67849 Het boek van Brecht]. Zwolle, ca. 1465-1490.
 
* HS.103{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/compoundobject/collection/manuscripts/id/8436/rec/1 Verzameling Artesteksten in het Latijn en het Nederlands]. ca. 1500-1525.

* HS.216{{gap}}Augustinus, Hugo van St-Victor, [https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/manuscripts/id/9061 ''Bedudinge nae den sinne van Sante Augustinus regele''. Met het commentaar van Hugo van St-Victor]. Maaseik, 1435. {{BNM-I|02104}}

* HS.217{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/779/rec/10 ''Pseudo-Bonaventura-Ludolfiaanse leven van Jezus'']. Noordelijke Nederlanden, 1438. {{BNM-I|02105}}

* HS.254{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/7404/rec/22 Verzameling juridische teksten]. 1530 en later.

* HS.279{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/compoundobject/collection/manuscripts/id/7877/rec/27 Stadboek van Groningen]. Groningen, 1532. {{BNM-I|02114}}

* HS.350{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/15000/rec/1 Nederlandse vertaling van Olivier de la Marche ''L'estat de la maison du duc Charles de Bourgoingne dit le Hardy'']. 16de eeuw. {{BNM-I|02116}}

* HS.405{{gap}}o.a. Jacob van Maerlant, [https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/manuscripts/id/3332 Zutphens-Groningse Maerlanthandschrift ], 's Hertogenbosch?, ca. 1325-1339. {{BNM-I|02118}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_que002199601_01/_que002199601_01_0023.php E.A. Overgaauw, ''Een nieuw fragment van Jacob van Maerlant's Eerste Martijn (Koblenz, Landeshauptarchiv, Best. 701: Nr. 262, fol. 173)], Queeste, Jaargang 1996, p. 191-196]&lt;/ref&gt;

* HS.406{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/membradisje/id/54 ''Parthonopeus van Bloys'' (fragment)], Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|02119}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_par002part02_01/ '''N''']
 
* uklu INC 131 A{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/compoundobject/collection/boeken/id/1804/rec/2 ''Dat boeck vanden leven ons liefs heren ihesu christi, ... met addicien van scoonen moralen ende gheesteliken leringhen ende deuoten meditacien ...'']. Peter van Os. Zwolle, 1495.

* INC 132{{gap}}[https://dbc.rug.nl/digital/collection/membradisje/id/732/rec/93 Dekblad met fragment van Middelnederlandse prozatekst over de sacramenten]. ca. 1450-1500?.

== Haarlem ==

'''Noord-Hollands Archief'''

* Losse aanwinsten 1039{{gap}}Jan van Leiden, [https://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&amp;mizig=210&amp;miadt=236&amp;miaet=1&amp;micode=176&amp;minr=741443&amp;miview=inv2 ''Brederodekroniek. Met een serie kroniekjes van andere adellijke geslachten uit Holland.''] Zestiende eeuw.

* Losse aanwinsten 1040{{gap}}Jan van Leiden, [https://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&amp;mizig=210&amp;miadt=236&amp;miaet=1&amp;micode=176&amp;minr=741444&amp;miview=inv2 ''Kroniek van de heren van Brederode, met stamreeksen van de heren van Arkel en Egmond.''] Zestiende eeuw.

* Stadsbestuur van Haarlem (Stadsarchief van Haarlem), 928 (= Stadsarchief Rood 21){{gap}}[https://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&amp;mizig=210&amp;miadt=236&amp;miaet=1&amp;micode=1573&amp;minr=1111261&amp;miview=inv2 ''Negen besten'', ''Cort Chronijkje van de graaven van Holland'', ''Historialike materie'' (kroniek van Haarlem) ]. Haarlem, kort na 1446. {{BNM-I|08255}}

'''Stadhuis'''

* [https://noord-hollandsarchief.nl/beelden/beeldbank/?mode=gallery&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=1&amp;fq%5B%5D=search_i_period:%5B14000000%20TO%2015510000%7D&amp;q=gravenportretten&amp;reverse=0&amp;oldView=horizontal Reeks van 19 gravenportretten]. Haarlem, circa 1490.

==Halle==

'''Frankesche Stiftungen'''

* 44 E 12 (1){{gap}}Guillaume de Digulleville, [https://192.124.243.55/digbib/pilger.htm ''Boek van den pelgrim'']. Hendrik Eckert van Homberch. Delft, 1498, ; {{ISTC|ig00638500}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_boe007boec01_01/_boe007boec01_01_0001.php '''N''']

* ZV 27234{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386591 ''Lerung ende vermaenung met bequame gelijckenissen wtgesproocken totter Ghodtsaelicheit dienstelick'']. Ludwig Dietz, Rostock, 1546.

* ZV 27235{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386590 ''Een twesprake tuschen een Meister ende sijn Discipel'']. Ludwig Dietz, Rostock, 1546.

* ZV 27236{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386589 ''Alle waere gheloeuighen saluyt'']. Ludwig Dietz, Rostock, 1546.

* [?]{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386588 ''Wtspraeck des waeren Religions ende verklaering der Ceremonien'']. Ludwig Dietz, Rostock, [1550].

== Hamburg ==

'''Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg Carl von Ossietzky '''

* Cod. theol. 2194{{gap}}[https://resolver.sub.uni-hamburg.de/kitodo/PPN1036472221 Ascetische geschriften: Sinte Bernaerts testament; David van Augsburg ''Profectus religiosorum'', excerpt; Jan van Ruusbroec ''Vanden kerstenen ghelove'', excerpt; traktaten, heiligenlevens, gebeden; preek uit de ''Jhesus collacien''; preek van Nicolaas van Straatsburg: Preek over de gulden berg, gevolgd door Jan van Schoonhovens commentaar op deze preek; anonieme preek]. Nederlanden, 1450-1600. {{BNM-I|05584}}

* Inc App A/80 1039{{gap}}[https://resolver.sub.uni-hamburg.de/kitodo/PPN782153259 ''Die Historie van Buevijne van Austoen ut Engelandt gheboren, vol wonderlijke aventueren, vol strijen, vol amoruesheyt ende vol van verraderijen'']. Jan van Doesborch, Antwerpen, 1504. {{USTC|436691}}

* Inc App A/265{{gap}}[https://digitalisate.sub.uni-hamburg.de/de/nc/detail.html?tx_dlf%5Bid%5D=26495&amp;tx_dlf%5Bpage%5D=1&amp;tx_dlf%5Bpointer%5D=0 De Spieghel der behoudenessen]''. Thomas van der Noot, Brussel, [1508]. {{USTC|403645}}

==Hannover==

'''Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek | Niedersächsische Landesbibliothek'''

* Ms IV, 369{{gap}}[https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1756555699 Nederrijns Moraalboek]. eind 13 eeuw. {{BNM-I|06704}}

==Hanover (NH)==

'''Rauner Library - Dartmouth College Library'''

* Ms. 1270{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/001270.html Getijdenboek] (fragment). 15de eeuw. 

* Ms. 1302{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/001302.html Getijdenboek] (fragment). Vlaanderen, 15de eeuw. 

* Ms. 1345{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/001345.html Gebedenboek] (fragment). 15de eeuw.

* Ms. 2491{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/002491.html Getijdenboek] (fragment). 15de eeuw.

==Hattem==

'''Bibliotheek Stichting Oud-Hattem'''

* Hs. C5:{{gap}} Collectie 'secreten'. 15e eeuw. {{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-44915 
 Zie Utrecht: UBU Hs. Hattem C 5].

==Heeswijk Dinther==

'''Abdij van Berne'''

* Hs. 2{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/895616A95CE34908B5C08ECF75FB8FB3 Godfried van Wevel, Vanden twaelf dogheden; Eenliker sprake]. 1450-1500. {{MMDC|17021}}

* Hs. 4{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/F19D7C7429AB40F098CB778139A112E3 Gebedenboek]. 1450-1500. {{BNM-I|07416}} ; {{MMDC|17024}}

* Hs. 6{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/F19D7C7429AB40F098CB778139A112E3 Getijdenboek]. Zuidelijke Nederlanden, c. 1470. {{BNM-I|07514}} ; {{MMDC|17031}}

* Hs. 9{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/0BEC7AB595F340368B73AF7DB8F5ABF8 Getijdenboek]. IJsselregio, 1470-1490. {{BNM-I|05987}}{{MMDC|17060}} ; 

* Hs. 11{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/298A97AF81574053A50426C2C93CA5AD Teksten met instructies voor een vroom leven]. Oostelijk Brabant, 1500-1550, ; {{BNM-I|07545}}{{MMDC|17040}}

* Hs. 33{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/B277D3ED3FEB4C059F1AEF534BCB901B Pesttractaat]. 15e eeuw. 

* Hs. 100.1{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/80391E23340D472BBF340E3B64D26F6B Van den hertogen ende heren van Brabant. Rijmkroniek]. 16e eeuw.

==Heidelberg==

'''Universitätsbibliothek'''

* Cod. Pal. germ. 87{{gap}}Johann von Soest, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg87?ui_lang=eng ''Kinder von Limburg'' (Middelhoogduitse vertaling van ''Roman van Heinric ende Margriete van Limborch'').] Heidelberg, 1480. {{BNM-I|06428}}

* Cod. Pal. germ. 147{{gap}}[https://doi.org/10.11588/diglit.70#0001 ''Prosalancelot'' (naar Middelnederlands model).] Heidelberg?, ca. 1470. 

* Cod. Pal. germ. 315{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg315?ui_lang=eng ''Malagis'' (Middelhoogduitse vertaling van ''Madelgijs'').] Westschwaben, ca. 1480. {{BNM-I|07379}}

* Cod. Pal. germ. 340{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg340?ui_lang=eng ''Malagis'', ''Reinolt von Montelban''.] ca. 1474. {{BNM-I|07377}}

* Cod. Pal. germ. 357{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg357?ui_lang=eng Kleine Heidelberger Liederhandschrift.] Elzas (Straatsburg?), ca. 1270-1280. {{BNM-I|08295}}

* Cod. Pal. germ. 363{{gap}}Johann der Clerick, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg363?ui_lang=eng ''Ogier van Dänemark'' (Middelhoogduitse vertaling van ''Ogier van Denemarken'').] Heidelberg? 1479. {{BNM-I|07384}}

* Cod. Pal. germ. 368{{gap}}Herbort von Fritzlar, Hendrik van Veldeke [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg368?ui_lang=eng ''Liet von Troye'', ''Eneasroman''.] Würzbürg 1333. {{BNM-I|08297}}

* Cod. Pal. germ. 399{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg399?ui_lang=eng ''Reinolt von Montelban''.] Rottenburg? Tübingen? Urach?, 1480. {{BNM-I|07378}}

* Cod. Pal. germ. 403{{gap}}Heinric van Veldeke, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg403 ''Eneasroman.''] Straatsburg, 1419. [https://www.dbnl.org/tekst/veld028thfr02_01/ '''N'''] 

* Cod. Pal. germ. 848{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg848?&amp;ui_lang=eng Codex Manesse.] Zürich, ca. 1300-1340.

* Cod. Sal. VII,4d{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/salVII4d?ui_lang=ger Devotieboek: getijden, boetpsalmen, gebeden, traktaten, ''Der vader collacien'', fragment van een preek van Nicolaas van Straatburg: Preek over de gulden berg]. Oostelijke Nederlanden? Brabant?, ca. 1440?, ca. 1500?.{{BNM-I|07263}}

* Heid. Hs. 200{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/heidhs200 ''Wapene Martijn'' (fragment)]. ca. 1300-1400 (?).{{BNM-I|06559}}

* Heid. Hs. 1012{{gap}}Augustijn[ken van Dordt], ''[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/heidhs1012/0015/image,info,thumbs Der Herzog von Braunschweig]''. [Trier] ca. 1460.

==Innsbruck==

'''Universitäts- und Landesbibliothek Tirol'''

* Cod. 455{{gap}}[https://diglib.uibk.ac.at/urn:nbn:at:at-ubi:5-1461 Geneeskundig verzamelhandschrift, Latijn en Nederlands (simplicia).] Nederlanden, 14de en 15de eeiw. {{BNM-I|08656}}

==Jena==

Thüringer Universitäts- und Landesbibliothek Jena

* Ms. Prov. f. 155{{gap}}[https://collections.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/HisBest_derivate_00023755/Ms-Prov-f-155_0001.tif ''Parthonopeus van Blois''] (fragment). {{BNM-I|02163}}

==Kampen==

'''Stadsarchief'''

* Oud Archief 11 [https://kroniekvankampen.huygens.knaw.nl/ Kamper Stadskroniek ''De annalibus quaedam''.] Kampen, ca. 1470-1545. {{BNM-I|11949}}

==Karlsruhe==

'''Badische Landesbibliothek'''

* Cod. Donaueschingen 217 [https://digital.blb-karlsruhe.de/urn/urn:nbn:de:bsz:31-66200 Getijdenboek van Geert Groote] IJsselgebied (Zwolle?), ca. 1470-1490.

==Kassel==

'''Universität Kassel'''

* 4° Ms. poet. et roman. 29{{gap}}[https://orka.bibliothek.uni-kassel.de/viewer/image/1398416988020/1/LOG_0000/ ''Roman der Lorreinen.]'' ; {{BNM-I|06368}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] 

==Keulen==

'''Dombibliothek'''

* Codex 248{{gap}}[https://www.ceec.uni-koeln.de/ceec-cgi/kleioc/0010/exec/pagepro/%22kn28-0248_001.jpg%22/segment/%22body%22 ''Die bereydinge des herten'', ''Die weerdicheit der caritaten'']. Limburg? ca. 1475-1525. {{BNM-I|05159}}

* Codex 1117{{gap}}[https://www.ceec.uni-koeln.de/ceec-cgi/kleioc/0010/exec/pagepro/%22kn28-1117_001.jpg%22/segment/%22body%22 Getijdenboek]. ca. 1500. 

* Codex 1323{{gap}}[https://www.ceec.uni-koeln.de/ceec-cgi/kleioc/0010/exec/pagepro/%22kn28-1323_001.jpg%22/segment/%22body%22 Preken]. ca. 1550. 

'''Universitäts- und Stadtbibliothek'''

* AD+BL220{{gap}}[https://www.ub.uni-koeln.de/cdm/ref/collection/inkunabeln/id/165239 ''Herbarius.''] Johann Veldener, Leuven, 1484. {{GW|GW12279}} ; {{ISTC|ih00067000}}
* ENNE167{{gap}}Jan van Ruusbroec, [https://fragmentarium.ms/overview/F-ds6i''Vanden blinkenden steen'' (fragment)] Nederlanden, ca. 1400-1450. 

'''Historisches Archiv'''

* C&amp;D 337{{gap}}Jan Beke, [https://historischesarchivkoeln.de/archive.xhtml?id=Vz++++++00134516MHupElko#Vz______00134516MHupElko  ''Croniken'']. 15de eeuw. {{BNM-I|10449}}

* W.* 46 * {{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003339PPLS#Vz______90003339PPLS ''Prosalancelot'' (naar Middelnederlands model).] Heidelberg?, ca. 1470.

* W. 4 121{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003430PPLS#Vz______90003430PPLS Frans-Nederlands gespreksboekje]. ca. 1375-1400. {{BNM-I|05007}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://books.google.be/books?id=9mwUAAAAQAAJ Scan op google books]&lt;/ref&gt;

* W. 4 322{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003354PPLS#Vz______90003354PPLS ''Parthonopeus van Bloys'', fragment]. ca. 1475-1525. {{BNM-I|05159}}

* W. 4 324{{gap}}Jacob van Maerlant, [http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003356PPLS#Vz______90003356PPLS ''Spieghel historiael'', fragment]. West-Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|04898}}

* W. 8 262{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003457PPLS#Vz______90003457PPLS Notitieboek van een Vlaams koopman]. ca. 1450-1460. {{BNM-I|05013}}

* W. 8 325{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003594PPLS#Vz______90003594PPLS Glossarium Latijn-Nederlands, fragment]. Limburg, ca. 1300-1325. {{BNM-I|05116}}

==Koblenz==

'''Landeshauptarchiv Koblenz'''

* Bestand 701 Nummer 262{{gap}}[https://apertus.rlp.de/index.php?PLINK=1&amp;ID=ca23ec55-096e-4c81-aaca-9cfef51067dd Convoluut met in het tweede deel: Arnoldus Leodiensis, ''Alphabetum narrationum'' (162r-172r), zes lectiones uit een ''Officium sanctae Barbarae'' (172v) en Jacob van Maerlant, ''Eerste Martijn'' (fragment op f. 173r)]. Dit deel van het convoluut: Nederlanden, 1380-1400. {{BNM-I|09090}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_que002199601_01/_que002199601_01_0023.php E.A. Overgaauw, ''Een nieuw fragment van Jacob van Maerlant's Eerste Martijn (Koblenz, Landeshauptarchiv, Best. 701: Nr. 262, fol. 173)]], Queeste, Jaargang 1996, p. 191-196]&lt;/ref&gt;

==Kopenhagen==

'''Det Kongelige Bibliotek'''

* 77 II,-233 4to{{gap}}[https://www5.kb.dk/permalink/2006/manus/541/eng/ ''Ulenspiegel. Van Ulenspieghels leven.''] Michiel van Hoochstraten, Antwerpen ca. 1512. {{USTC|437065}}

==Kraków==

'''Biblioteka Jagiellońska'''

* Berol. mgq 1087{{gap}}[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/714545/edition/676992/content Verzamelhandschrift met o.a. Preken uit de ''Limburgse sermoenen, Tondalus’ visioen'' en ''Sint Patricius’ vagevuur'']. Noordelijke Nederlanden, tweede helft vijftiende eeuw, circa 1490? ; {{BNM-I|02998}}

* Berol. mgq 1094{{gap}}[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/340948/edition/325636/content Godfried van Wevel. Henricus Suso. Traktaten]. Gelre, 1468. {{BNM-I|02957}}

* Berol. mgq 1303 Nr. 1{{gap}}[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/301264/edition/288259/content?ref=desc Ongeïdentificeerd (1) ''Henric en Claredamye''] [?]. Eerste helft 13e eeuw, Nederrijns. {{BNM-I|03002}}

* Berol. mgq 1303 Nr. 3{{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/doccontent?id=175986 ''Eneasroman''] (fragment). na 1250. {{BNM-I|03001}}

==Lancaster, PA==

'''Franklin &amp; Marshall College, Shadek-Fackenthal Library'''

* Misc. Ms. 146{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0038/html/MS_146.html Book of Hours]. Zwolle, ca. 1470-1480.

==Leeds==

'''University Library - Special Collections'''

* BC MS 7{{gap}}[https://explore.library.leeds.ac.uk/special-collections-explore/372689 Getijdenboek]. Delft? en Zuidelijke Nederlanden, ca. 1490 en ca. 1500-1510. {{BNM-I|05856}}

* BC MS 14{{gap}}[https://explore.library.leeds.ac.uk/special-collections-explore/372696 Getijdenboek]. Nederlanden, ca. 1450-1500, met toegevoegde miniaturen uit de eerste helft van de 13de eeuw. {{BNM-I|10206}}

* BC MS 24{{gap}}[https://explore.library.leeds.ac.uk/special-collections-explore/372702 Psalter]. Holland, ca. 1440. {{BNM-I|05908}}

== Leeuwarden==

'''Tresoar'''
* [https://db.ecodices.nl/search/eyJzZWFyY2h2YWx1ZXMiOlt7Im5hbWUiOiJDb2xsZWN0aW9uIiwiZmllbGQiOiJjb2xsZWN0aW9uIiwidmFsdWVzIjpbIkxlZXV3YXJkZW4sIFRyZXNvYXIiXX0seyJuYW1lIjoiVGV4dCBMYW5ndWFnZSIsImZpZWxkIjoibGFuZ3VhZ2UiLCJ2YWx1ZXMiOlsiRHV0Y2giXX1dLCJwYWdlIjoxLCJwYWdlX2xlbmd0aCI6MzAsInNvcnRvcmRlciI6InRpdGxlIn0= 15+ handschriften] gedigitaliseerd op e-codices.nl

* Hs. 290{{gap}}[https://digicollectie.tresoar.nl/object.php?object=199 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|02809}} ; {{MMDC|15727}}

* Hs. 1804{{gap}}[https://digicollectie.tresoar.nl/object.php?object=12 ''Florigout''] (fragmenten). 14de eeuw. {{BNM-I|02813}} ; {{MMDC|15659}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_flo004flor02_01/ '''N'''] 


==Leiden==

'''Hoogheemraadschap van Rijnland'''

* 2.2.17, no 21{{gap}}[https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&amp;mizig=210&amp;miadt=319&amp;miaet=1&amp;micode=2.2.17&amp;minr=1065347&amp;miview=inv2 Van die heerlikije der lande van Steyn.''] ca. 1500. {{MMDC|15365}}

'''Universiteitsbibliotheek''' 

Leiden University Libraries Digital Collections : [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/search?type=edismax&amp;cp=collection%3Aubl_manuscripts&amp;islandora_solr_search_navigation=1&amp;f%5B0%5D=mods_language_languageTerm_text_authority_iso639%5C-2b_ms%3A%22Dutch%22 Zoeken: Manuscripts : Dutch]
[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/search?type=dismax&amp;islandora_solr_search_navigation=1&amp;f%5B0%5D=RELS_EXT_isMemberOfCollection_uri_ms%3A%22info%5C%3Afedora%5C/collection%5C%3Aubl_manuscripts%22&amp;f%5B1%5D=mods_language_languageTerm_text_authority_iso639%5C-2b_ms%3A%22Dutch%22&amp;f%5B2%5D=RELS_EXT_isMemberOfCollection_uri_ms%3A%22info%5C%3Afedora%5C/collection%5C%3Awestern_mediev_manuscripts%22 Zoeken: Westerse middeleeuwse handschriften - Nederlands] 

* 1369 C 11{{gap}}Werner Rolevinck, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1543099#page/1/mode/1up ''Fasciculus temporum]''. Johann Veldener, Utrecht, 14 februari 1480. {{ISTC|ir00278000}}

* 1497 B 11{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1936602#page/1/mode/1up ''Historien ghetoghen uuten gesten ofte croniken der Romeynen, tracterende ende roerende van die doechden ende sonden, ende die ghemoraliseert ende ghetoghen tot enen gheesteliken sinne'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1481. {{ISTC|ig00298000}}

* 1497 H 14{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1557824#page/1/mode/1up ''Den spyeghel der salicheyt van Elcerlĳc : hoe dat elcerlĳc mensche wert ghedaecht Gode rekeninghe te doen'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1525. {{USTC|407327}}


* BPL 3{{gap}}Jean Froissart, ''Chroniques'' [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/938926#page/1/mode/1up deel I] - [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/938926#page/1/mode/1up deel II], vertaald door Gerijt Potter vander Loo. Leiden?, 1470. {{BNM-I|01878}} ; {{MMDC|4869}}

* BPL 14 A{{gap}}Broeder Geraert, Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1602664 ''Natuurkunde van het geheelal - Der naturen bloeme'']. Utrecht, 1350-voor 1366? ; {{BNM-I|01882}}

* BPL 14 C{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/2668898?solr_nav%5Bid%5D=b3b7dbfb2b5dd03cb600&amp;solr_nav%5Bpage%5D=0&amp;solr_nav%5Boffset%5D=0#page/1/mode/1up ''Scolastica''] (Rijmbijbel). Nederlanden (Gelre of Overijssel), ca. 1460-1470.

* BPL 14 E{{gap}}Lodewijk van Velthem, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1599911 Spiegel Historiael''], Vijfde Partie. Brabant, ca. 1316-1325. {{BNM-I|00006}} ; {{MMDC|4914}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/velt003spie02_01/ '''N''']

* BPL 14 F{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/2692079#page/1/mode/1up Reis van Jan van Mandeville'']. Noordelijke Nederlanden. ca. 1425-1450. {{BNM-I|01885}}

* BPL 76 C{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1686975|Wereldkroniek ''Claes Heynenzoon en andere kronieken'']. Holland, 1476. {{BNM-I|01901}} ; {{MMDC|5499}}

* BPL 101{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1606999 ''Sinte Franciscus leven'']. Vlaanderen, 1300-1350. {{BNM-I|01907}}

* BPL 136 D{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1594995#page/1/mode/1up ''Gouds kroniekje'']. 1463.

* BPL 1010{{gap}}Joannes de Beka, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1989383?solr_nav%5Bid%5D=14e60660c0312d2db5ab&amp;solr_nav%5Bpage%5D=0&amp;solr_nav%5Boffset%5D=5#page/6/mode/1up Die croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant'']. Noordelijke Nederlanden, ca. 1425. {{BNM-I|10447}} ; {{MMDC|1792}}

* BPL 1049{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1606657 Limburgse ''Aiol'']. Limburg (omgeving Venlo?), ca. 1175-1225. {{BNM-I|01927}}

* BPL 1215{{gap}}Heinric van Veldeke, [[hdl:1887.1/item:1594784|''Sinte Servaes levene'']]. Maastricht, St. Bartholomeüsklooster ca. 1470. {{BNM-I|01928}} ; {{MMDC|r1797}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/veld028sent01_01/index.php '''N''']

* BPL 2894{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1679726 Bastaard-Godevaert]. Brabant?, ca. 1330-1370. {{BNM-I|02018}}

* BPL 3085{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:760243 ''Wrake van Ragisel''] (fragment). 1250-1300?. {{BNM-I|02024}} ; {{MMDC|2079}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_wra001mgys01_01/ '''N''']

* BPL 32522:4{{gap}}Jan van Ruusbroec,[https://hdl.handle.net/1887.1/item:3493569 ''Vanden blinckenden steen'' (fragment)]. {{BNM-I|05280}}

* LTK 168{{gap}}Jacob van Maerlant,[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1678947 ''Scolastica''] (Rijmbijbel). Nederlanden, 1450-1475. {{BNM-I|00833}}

* LTK 183{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/L ''Rijmkroniek van Holland''] (fragment). ca. 1400. {{BNM-I|00843}} ; {{MMDC|14190}}

* LTK 191{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1598537 ''Ferguut, Floris ende Blancefloer, Der Historiën Bloeme, Esopet, Bediedenis der misse, Dietsche doctrinale'']. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1350. {{BNM-I|00001}} ; {{MMDC|14191}}

* LTK 194{{gap}}Jan de Weert, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1595455#page/1/mode/1up ''Nieuwe Doctrinael, Dierenriemmannetje, Lied van Geraert van Velsen'']. Z. Nederlanden, ca. 1450-1475. {{BNM-I|00847}} ; {{MMDC|14197}}

* LTK 195{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1595077#page/1/mode/1up ''Roman van Heinric en Margriete van Limborch'', ''Roman van Walewein'']. West-Brabant / West-Vlaanderen ca. 1350. {{BNM-I|00848}} ; {{MMDC|14200}}

* LTK 205{{gap}}Dirc Potter, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1608717#page/1/mode/1up ''Der minnen loep'']. Holland, 1486. {{BNM-I|00853}} ; {{MMDC|14408}}

* LTK 221 ; [https://hdl.handle.net/1887.1/item:3300393 Samengestelde codex met o.a. sermoenen, gebeden en een Middelnederlandse bewerking van ''Soliloquia animae ad Deum''. Fragmenten uit ''Dietsche Catoen'' als schutbladen (oorspronkelijk dekbladen)] 1450-1550. De vrije dekbladen met de ''Catoen'' (na 1350) worden gelokaliseerd in Zuid-Holland. {{BNM-I|00862}}

* LTK 318{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1685644 Sermoenen:winter- en zomerstuk; Passieboek; Meditatiën over de lijdensgeschiedenis; Middelnederlandse vertaling van Willem van Gouda, ''Peregrinationes terrae sanctae'']. Gouda, 1476. {{BNM-I|01347}}

* LTK 360{{gap}}Thomas van Cantimpré, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1526173#page/1/mode/1up ''Boec dat geheeten is een gemeen goet van der natueren der bijen'']. [Utrecht] 1461. {{BNM-I|01384}} ; {{MMDC|14629}}

* LTK 856{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/936120#page/1/mode/1up ''Jerusalemsche reyse ende des berchs Synai tot S. Cathlijnen gedaen bij den eersamen Jan Aerts''] AD 1484. c. 1575-1600. {{BNM-I|08155}}

* LTK 1019{{gap}}Jan van Boendale, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/877816#page/1/mode/1up ''Brabantsche yeesten]''. West-Brabant, c. 1430. {{BNM-I|01405}} ; {{MMDC|14772}}

* LTK 1022{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:376813 ''Roman der Lorreinen''] (fragment). ca. 1325-1350. {{BNM-I|01410}} ; {{MMDC|14658}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D''']

* LTK 1024{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:376816 ''Borchgrave van Couchi''] (fragment). ca. 1375-1400. {{BNM-I|01478}} ; {{MMDC|14660}}

* LTK 1029{{gap}}Godfried van Wevel, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1598336#page/1/mode/1up ''Vanden twaelf dogheden'']. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1400-1425. {{BNM-I|01414}} ; {{MMDC|14664}}

* LTK 1196{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:375576 ''Alexanders geesten'']] (fragment). ca. 1300. {{BNM-I|01425}} ; {{MMDC|14686}}

* LTK 1511{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1508153 Lijst in verzen van de Hertogen van Brabant. - Dirck Goeyarts, ''Een reiffereijn van Nijmeghen'']. 1519-1530?. {{BNM-I|11410}}

* LTK 1527{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1993579 ''Eerste Partie Spiegel historiael'' (excerpt) en andere teksten]] (fragment). 1300-1400. {{BNM-I|06662}}

* LTK 2040{{gap}}Diederic van Assenede, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1615114 ''Floris ende Blancefloer''] (fragment). Brugge?, 1275-1300. {{BNM-I|01505}} ; {{MMDC|14798}} ; '''E'''&lt;ref&gt; [https://www.dbnl.org/arch/asse008plee01_01/pag/asse008plee01_01.pdf P. Leendertz, ''Floris ende Blancefloer'', Kritische editie, Leiden 1912.]&lt;/ref&gt;

==Leipzig==

'''Universitätsbibliothek'''

* MS 1302{{gap}}Godfried van Wevel, [https://digital.ub.uni-leipzig.de/mirador/index.php#88a421ee-c15d-406b-b2b3-78e474c4b5e0 ''Vanden twaelf dogheden'' en andere teksten (Nederduits)]. 1466. {{BNM-I|06930}}

* MS 1517{{gap}}[https://digital.ub.uni-leipzig.de/mirador/index.php#cb62da14-1691-47f8-b97e-254fd37ad4c1 Getijdenboek]. Zuid-Holland, ca. 1480. {{BNM-I|02179}}

* MS 1616{{gap}}[https://digital.ub.uni-leipzig.de/object/viewid/0000011036 ''Vlaamse Rose'' (fragmenten)]. ca. 1300-1325. {{BNM-I|02182}}

* MS 1658{{gap}}[https://digital.ub.uni-leipzig.de/object/viewid/0000009978 Gebedenboek]. ca. 1500. {{BNM-I|02184}}

* MS Deutsche Fragmente 59b-1/3{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://digital.ub.uni-leipzig.de/mirador/index.php#6f3228bb-693a-4e21-96f1-020e592a6aa0 ''Rijmbijbel'' (fragmenten)]. ca. 1350-1400.

==Leuven==

'''KU Leuven Bibliotheken Bijzondere Collecties'''

* Inc. 224{{gap}}Werner Rolevinck, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE4703275 ''Fasciculus temporum'']. Veldener. Utrecht, 14 februari 1480.

* MS 1064{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2226385 Gebedenboek voor zusters]. ca. 1471-1500. 

* MS 1183{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236299 ''Die eerste bliscap van Maria'' (fragment)]. eind 15de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/_bli001eers03_01/317 '''N''']

* MS 1188{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2237067 Religieuze en andere poëzie] (fragmenten). ca. 1400-1450. 

* MS 1200{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236331 ''Ogier van Denemarken''] (fragment). ca. 1350. {{BNM-I|07385}}

* MS 1259{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2232437 ''Ordonnantie reghele ende maniere van levene omme de beghijnen.'']. ca. 1300-1400 (1532). 

* MS 1262{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236261 Glossarium Latijn-Middelnederlands, fragment]. ca. 1300-1325. 

* MS 1263{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236271 Glossarium Latijn-Middelnederlands, fragment]. ca. 1300-1325,  

* MS 1264{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236315 ''Spiegel historiael'' (fragment)]. 14de E, https://www.dbnl.org/tekst/maer002spie00_01/ Overzicht edities op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS 1266-1267{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236605 Getijdenboek (fragment 1)] [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236615  Getijdenboek (fragment 2)]. 15de eeuw. 

* MS 1268{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236625 Religieuze tekst (?)]. eind 15de eeuw. 

* MS 1317{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2237365 Ongeïdentificeerde prozatekst]. 15de eeuw. 

* MS 1323{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2232525 Cartularium van ’s Hertogenbosch, met op f. 53v ''Die een stat wael wil regeren'']. 15de eeuw. 

* MS 1325{{gap}}Hendrik van Brussel, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2941285 ''Die rose'']. ca 1350?. [https://www.dbnl.org/tekst/aken002ever01_01/ '''N''']

* MS 1336{{gap}}Anthonis de Roovere? [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2228088 De blijde inkomste van Margaretha van York]. eind 15de eeuw. 

* MS 1466{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2229093 ''Cronyncke van Brabant ende van Grimbergen''] (''De Grimbergse oorlog'' in proza). 16de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/_gri001grim01_01/ '''N''']

* MS 1467a{{gap}}Jan van Diksmuide [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2201446 ''Cronyke bezonderlyk van het gene in vlaenderen is voorgevallen van den jaere 1420 tot 1440''] (gedeeltelijk). 15de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/_gri001grim01_01/ '''N''']

* MS 1488{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238083 Ongeïdentificeerd fragment uit een ridderroman]. ca. 1375-1400. 

* MS 1489{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238093 ''Historie van Troyen''] (fragment). ca. 1350-1400. [https://www.dbnl.org/tekst/_gri001grim01_01/ '''N''']

* MS 1495{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238291 Gebeden] (fragment). 16de eeuw.

* MS 1511{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238575 Gebeden] (fragment). 15de eeuw.

* MS 1512{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238585 Gebeden] (fragment). 15de eeuw.

* MS 1621{{gap}}Boethius, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236159 Middelnederlandse vertaling van ''De consolatione philosophie''] (fragmenten). 1450.

'''KU Leuven Bibliotheken Maurits Sabbe Bibliotheek'''

* Inc APB W 88{{gap}}Ludolphus de Saxonia, O.Carth, ''[https://repository.teneo.libis.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE16677798 Tboeck vanden leven Jhesu Christi].'' Gheraert de Leeu, Antwerpen 1487.
* PM 0025/V{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE9360454 ''Van den levene ons Heren Ihesu Christi'']. 15de eeuw.
* SJH74YSPIE1488S{{gap}}Simon van Venlo, [https://repository.teneo.libis.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE56610540 ''Die spiegel der volcomenheyt'']. Geraerdt Leeu, Antwerpen 1488.

==Londen==

'''British Library'''

* Add Ms 10290{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?index=0&amp;ref=Add_MS_10290 ''De historie van Jason, Dat scaecspel'']. Brugge? ca. 1470-1480. {{BNM-I|04295}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 11390{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://iiif.bl.uk/uv/#?manifest=https://bl.digirati.io/iiif/ark:/81055/vdc_100057739145.0x000001 ''Der naturen bloeme'']. West-Vlaanderen ca. 1300-1325. {{BNM-I|04296}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ '''N''']

* Add Ms 11575{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_11575&amp;index=2 ''Spieghel der menscheliker behoudenisse'']. ca. 1410. {{BNM-I|04302}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 15410{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_15410&amp;index=3 Utrechtse bijbel]. Utrecht? ca. 1440. {{BNM-I|04375}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 20698{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_20698&amp;index=0 ''Stede der vrauwen'']. Brugge 1475. {{BNM-I|04387}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/pisa001nver01_01/ '''N''']
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 50005{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_50005&amp;index=4 Getijdenboek]. Utrecht? Delft? 1410-1420. {{BNM-I|04436}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Egerton MS 2323{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Egerton_MS_2323&amp;index=7 ''Nevelingenlied'', ''Van den bere wisselau'' (fragmenten)]. Z. Nederlanden 1250-1350. {{BNM-I|04545}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/kalf003midd01_01/kalf003midd01_01_0002.php ''Nevelingenlied'' op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/kalf003midd01_01/kalf003midd01_01_0003.php ''Van den bere wisselau'' op DBNL]&lt;/ref&gt;
Tijdelijk onbeschikbaar

* Egerton MS 3044{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Egerton_MS_3044 ''Getijdenboek in de vorm van een rol'']. Z. Nederlanden 1350-1375. {{BNM-I|15578}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Harley MS 3828{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Harley_MS_3828 ''Getijdenboek'']. Vlaanderen (Brugge?) en Noord-Brabant (?), 1440-1500. {{BNM-I|04526}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Sloane MS 345{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Sloane_MS_345&amp;index=45 Compendium met wetenschappelijke teksten]. ca. 1500. {{BNM-I|04458}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* G.6707{{gap}}[https://access.bl.uk/item/viewer/ark:/81055/vdc_100104806251.0x000001#?xywh=-4747%2C-555%2C16560%2C11056&amp;c=0&amp;m=0&amp;s=0&amp;cv=0|&lt;em&gt;De reis van Jan van Mandeville&lt;/em&gt;]. Govaerdt Back, Antwerpen, 1494. {{ISTC|im00162200}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* IA.47210{{gap}}Albertanus van Brescia, [https://access.bl.uk/item/viewer/ark:/81055/vdc_100110715132.0x000001#?c=0&amp;m=0&amp;s=0&amp;cv=22&amp;xywh=-453%2C318%2C12055%2C8048 ''Die conste om te leeren spreken ende swigen alst tijt is]. [Christiaen Snellaert], Delft [1493-1494]. {{ISTC|ia00209350}}
Tijdelijk onbeschikbaar

==Los Angeles==

'''UCLA Library'''

* Coll. 170. MS. 685{{gap}}[https://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz000s0t51 Getijdenboek]. ca. 1475-1500.

* Rouse MS. 22{{gap}}[https://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz00152sfh Brevier] (fragment). 13de eeuw.

* Rouse MS. 63{{gap}}[https://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz001hq39f Register van eigendommen van Willem van Merhout] (fragment). 1380.

==Luik==

'''Bibliothèques Université de Liège'''

* Ms 437{{gap}}[https://donum.uliege.be/bitstream/2268.1/8532/1/Ms0437.pdf ''Luikse Diatesseron'']. Sint-Truiden (?), 13de eeuw. {{BNM-I|05728}}

* MsW30{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1610 Getijdenboek]. Frankrijk, tweede helft 15de eeuw.

* MsW31{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1611 Getijdenboek]. 1522.

* MsW32{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1612 Getijdenboek]. ca. 1440.

* MsW33{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1613 Getijdenboek]. Leiden, 1490-1520.

* MsW34{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1614 Getijdenboek]. Utrecht, 1465.

* MsW35{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1615 Getijdenboek]. Delft, 1415.

* MsW36{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1625 Getijdenboek]. Delft, 1450-1480.

* MsW37{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1626 Getijdenboek]. 15de eeuw.

* MsW42{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1628 Gebedenboek]. Eerste helft 16de eeuw.

* Ms. Wittert 72{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/4016 ''Onze-Lieve-Vrouw-ter-Potterie'']. Brugge, 16de eeuw. {{BNM-I|11591}}

* XV.B16{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1022 ''Die alder excellenste cronyke van Brabant'']. Rolant vanden Dorp, Antwerpen, 1498. {{ISTC|ic0047500}} ; {{USTC|436467}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ald001vanb01_01/ '''N''']

* XV.B136{{gap}}'[https://donum.uliege.be/bitstream/2268.1/2271/1/XVB136_compressed.pdf Hier beghint tsomerstuc vanden passionale]'.Heynrick Eckert van Homberch, Delft, 1499, 

* XV.B157{{gap}}Thomas van Cantimpré, [https://donum.uliege.be/handle/2268.1/2330 ''Dit is der bien boeck'']. Peter van Os, Zwolle, 1488. {{ISTC|it00348000}} ; {{USTC|435974}}

* XV.B159{{gap}}''Dat sterfboeck''. Peter van Os, Zwolle, 1488. {{ISTC|ia01121100}} ; {{USTC|435943}}

* XV.B164{{gap}}Bartolomeus Engelsman, [https://donum.uliege.be/handle/2268.1/2399 ''Van den proprieteyten der dinghen'']. Jacob Bellaert, Haarlem, 1485. {{GW|GW03423}} ; {{ISTC|ib00142000}} ; {{USTC|435725}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/enge022vand01_01/ '''N''']

* XV.B235{{gap}}'[https://donum.uliege.be/bitstream/2268.1/2271/8/XVB235.pdf Hier beghint tsomerstuc vanden passionale]'.Henrick Eckert van Homberch, Antwerpen, 1516.

* XV.C131{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/2677 ''Die historien ende fabulen van Esopus'']. Henrick Eckert van Homberch, Delft, 1498. {{ISTC|ia00117000}} ; {{USTC|436506}}

==Lund==

'''Lund University Library'''

* Medeltidshandskrift 32a{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A14464&amp;dswid=6717 ''Gebedenboek'']. Delft, ca. 1460-1480. {{BNM-I|07247}}

* Medeltidshandskrift 33{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0002&amp;pid=alvin-record%3A14462&amp;dswid=3798 ''Psalter'']. Utrecht, ca. 1500-1525. {{BNM-I|05901}}

* Medeltidshandskrift 52{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A14719&amp;dswid=3074 ''Getijdenboek'']. Brugge, ca. 1450-1500.

* Medeltidshandskrift 55{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A12938&amp;dswid=7716 ''Lundse liederen'']. Limburg?, 14de eeuw. {{BNM-I|06796}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_lun001lund02_01/_lun001lund02_01_0001.php '''N''']

==Lyon==

'''Bibliothèque municipale'''

* Ms. 6848{{gap}} Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-px3n ''Martijns'']. Brabant, ca. 1375-1400.

==Maastricht==

'''Regionaal Historisch Centrum Limburg'''

* Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht 86{{gap}}[https://www.archieven.nl/mi/1540/?mivast=1540&amp;mizig=210&amp;miadt=38&amp;miaet=1&amp;micode=22.001A&amp;minr=14224314&amp;miview=inv2#inv3t2 Huisboek der familie Houcken]. Bisdom Munster, ca. 1450-1500.

* Handschriftencollectie (voormalig) Rijksarchief Limburg, 235 (oud nummer: 167 III 9)  86{{gap}}[https://www.archieven.nl/mi/1540/?mivast=1540&amp;mizig=210&amp;miadt=38&amp;miaet=1&amp;micode=18.A&amp;minr=14496475&amp;miview=inv2 ''Parthonopeus van Bloys'', fragment]. Vlaanderen, ca. 1350. {{BNM-I|06466}}

==Madrid==

'''Biblioteca Nacional de España'''

* MSS/13931{{gap}}[https://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000242767&amp;page=1 ''Officium hebdomadae sanctae'', Nederlands]. ca. 1450-1500. '''X'''&lt;ref&gt;https://catalogo.bne.es/uhtbin/cgisirsi/?ps=3JQmooJuGJ/BNMADRID/151860818/9&lt;/ref&gt;

==Mainz==

'''Johannes Gutenberg Universität - Universitätsbibliothek'''

* Ms. 72{{gap}}[https://visualcollections.ub.uni-mainz.de/ubmzms/content/pageview/36271 Gebedenboek]. ca. 1450-1500. '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.hss-census-rlp.ub.uni-mainz.de/mainz-ub-ms-72/ Item in Rheinland-Pfalz Handschriftencensus]&lt;/ref&gt;

==Manchester==

'''University of Manchester - John Rylands Library'''

* Blockbook 17256{{gap}}[https://luna.manchester.ac.uk/luna/servlet/detail/Manchester~20~20~48~188994:Bookreader-17256?qvq=q:dutch&amp;mi=0&amp;trs=50 ''Spiegel der menselijker behoudenisse'']. ca. 1474-1475.

==Marburg==

'''Staatsarchiv '''

* Best. 147 Hr 1 Nr. 12{{gap}}Hendrik van Veldeke [https://www.marburger-repertorien.de/abbildungen/1867a_HS_MR_StA_Best147_Hr1_Nr12_001.jpg ''Eneasroman'' (fragment recto)] [https://www.marburger-repertorien.de/abbildungen/1867a_HS_MR_StA_Best147_Hr1_Nr12_002.jpg (fragment verso)]. ca. 1300-1325.

==Middelburg==

'''Planbureau en Bibliotheek van Zeeland'''

* 1108 C 43 (olim KZGW 49934){{gap}}[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Appollonius_van_Thyro/Appollonius_van_Thyro_Delft_1493.pdf ''Appollonius van Thyro'']. [Christiaen Snellaert], Delft, [1493]. {{GW|GW02285}} ; {{ISTC|ia00924600}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0006.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Appollonius_van_Thyro/Appollonius_van_Thyro_kritisch.pdf Appollonius van Thyro, Kritische uitgave]&lt;/ref&gt;

* 6353 (KZGW){{gap}}[https://www.zeeuwsarchief.nl/maisi_ajax_proxy.php?mivast=239&amp;mizig=210&amp;miadt=239&amp;miaet=185&amp;micode=KZGW&amp;minr=20428774&amp;milang=nl&amp;misort=last_mod%7Cdesc&amp;miview=viewer2 ''Boec der resepten'': medisch verzamelhandschrift met o.a. een Middelnederlandse vertaling van de ''Chirurgia'' van Guido de Cauliaco, ''De boec van Catone'' en een excerpt uit ''Der naturen bloeme'']. Nederlanden, 1475-1525. {{BNM-I|06498}}

==Montauban==

'''Archives départementales de Tarn-et-Garonne'''

* J(18) ARCH 0048{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md63st74gf4x Gebedenboek]. 15de eeuw.

==München==

'''Bayerische Staatsbibliothek'''

[https://www.digitale-sammlungen.de/en/search?query=&amp;sortField=NONE&amp;filter=language_bib%3A%22nl%22&amp;filter=date_facet%3A%5B1350-01-01+TO+1562-03-01%5D Gedigitaliseerde Nederlandstalige handschriften en drukken voor 1569] 

* 2 Inc.c.a. 979 d{{gap}}Werner Rolevinck, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00031551/images/ ''Fasciculus temporum'']. Johann Veldener, Utrecht, 14 februari 1480. {{ISTC|ir00278000}}

* 2 Inc.c.a. 1058{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00081804/images/ ''Die gesten of gheschienisse van Romen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1481. {{ISTC|ig00298000}}

* 2 Inc.c.a. 1549{{gap}}Bartholomaeus Engelsman, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0007/bsb00079541/images/index.html?fip=193.174.98.30&amp;id=00079541&amp;seite=1 ''Van den proprieteyten der dinghen'']. Jacob Bellaert, Haarlem, 1485. {{GW|GW03423}} ; {{ISTC|ib00142000}} ; {{USTC|435725}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/enge022vand01_01/ '''N''']

* 2 Inc.c.a. 2022m{{gap}}Bernhardus Breydenbach, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0002/bsb00026461/images/index.html?id=00026461&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=10 ''Die heylighe bevarden tot dat heylighe grafft in Jherusalem'']. Erhard Reuwich, Mainz, 1488. {{GW|GW05081}} ; {{ISTC|ib01191000}}

* 2 Inc.c.a. 3179{{gap}}sinte Bernardus, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0007/bsb00079818/images/index.html?id=00079818&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=5 ''Sermones Bernardi in Duytssche'']. [Winterstuc en Somerstuc], Peter van Os, Zwolle, 1495. {{GW|GW03948}} ; {{ISTC|ib00435000}}

* 4 Inc.c.a. 365 d6{{gap}}Jan van Brederode / Laurent d'Orléans, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082142/images/ ''Des conincs summe'']. [Jacob Bellaert], Haarlem 1484. {{USTC|435688}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_con001coni01_01/ '''N''']

* 4 Inc.s.a. 1261{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/0003/bsb00035381/images/index.html?id=00035381&amp;groesser=&amp;fip=qrsewqeayafsdrewqeayafsdrxssdaseaya&amp;no=18&amp;seite=5 ''Mellibeus'']. Govaert Bac, Antwerpen, z.j. {{ISTC|ia00209600}}

* 4 Inc.s.a. 1906{{gap}}Jan vanden Dale, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0005/bsb00052090/images/index.html?id=00052090&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=1 ''De uure vander doot'']. [Thomas vander Noot, Brussel, ca. 1516]. https://www.dbnl.org/tekst/dale004gdeg01_01/ '''N''']

* 4o L g sept 31{{gap}}Noel van Berlainmont, [https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10163875-3  ''Vocabulare van nieus geordineert ende wederom gecorrigeert – Vocabulaire de nouveau ordonne et de rechief recorrige''], Jacob van Liesveldt, Antwerpen, 1527. {{USTC|78045}}


* Cod. germ. 41{{gap}}Jacob [van Maerlant], [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00089993/images/ ''Alexanders geesten'']. [Aken ?], c. 1400. {{BNM-I|05361}} ; '''E'''&lt;ref&gt;Diplomatische editie F.A. Snellaert, 2 dln. Brussel [https://books.google.nl/books?id=JqoUAAAAQAAJ&amp;hl=nl&amp;source=gbs_book_other_versions 1860 Deel 1]-[https://books.google.nl/books?id=OqoUAAAAQAAJ&amp;hl=nl&amp;source=gbs_book_other_versions 1861 Deel2].&lt;/ref&gt; 

* Cod. germ. 57{{gap}}Heinric van Veldeke, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00095927/images/index.html?seite=00001&amp;l=de ''Eneasroman'']. 13de-14de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/veld028thfr02_01/ '''N''']

* Cod. germ. 76{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00096307/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijdenboek]. Holland, 1480-1490. {{BNM-I|05362}}

* Cod. germ. 83{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00092597/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Passiegetijden, boetpsalmen, vigilie]. Vlaanderen, 1486/1500. {{BNM-I|05363}}

* Cod. germ. 84{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00096307/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Gebedenboek van Sibylle van Kleef]. ca. 1526. {{BNM-I|06453}}

* Cod. germ. 99{{gap}}Jan van Ruusbroec, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0004/bsb00040580/images/index.html?seite=00001&amp;l=en ''Vanden vier becoringhen''; ''Boecsken der verclaringhe'', Duitse bewerking]. 1375-1425. {{BNM-I|05363}}

* Cod. germ. 102{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088340/images/index.html?id=00088340&amp;groesser=&amp;fip=qrsewqeayafsdrewqeayafsdrxssdaseaya&amp;no=14&amp;seite=1 ''Distischa Catonis'']. {{BNM-I|05365}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die001abee01_01/ '''N''']

* Cod. germ. 103{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088342/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijden- en gebedenboek]. Sticht Utrecht, ca. 1465. {{BNM-I|05366}}

* Cod. germ. 104{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088341/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1460-1470. {{BNM-I|05367}}

* Cod. germ. 106{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093202/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1425-1475. {{BNM-I|05368}}

* Cod. germ. 112{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00091405/images/ Brevier]. 15de eeuw. {{BNM-I|05370}}

* Cod. germ. 115{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00092598/images/ Getijdenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1460-1475. {{BNM-I|05371}}

* Cod. germ. 122{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00092763/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1450-1500. {{BNM-I|05372}}

* Cod. germ. 126{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088347/images/ Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|05373}}

* Cod. germ. 135{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093201/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Gebedenboek]. 1410-1420. {{BNM-I|05374}}

* Cod. germ. 137{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093203/images/ Getijdenboek]. Delft, 1483. {{BNM-I|05375}}

* Cod. germ. 160{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088353/images/ Getijdenboek]. 1475-1500. {{BNM-I|05376}}

* Cod. germ. 161{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088354/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|05377}}

* Cod. germ. 162{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00096109/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|05378}}

* Cod. germ. 167{{gap}}Johannes Cassianus, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00090855/images/ Noordnederlandse vertaling van ''Collationes patrum'', collaties 9-16)]. Noordelijke Nederlanden, 1460-1470. {{BNM-I|05379}}

* Cod. germ. 180{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088360/images/ o.a. Jacobus van Gruitrode, ''Die roesengaert jhesu ende marie'']. 1475-1525. {{BNM-I|05380}}

* Cod. germ. 185{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088365/images/ Getijdenboek]. Oostelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|05381}} 

* Cod. germ. 198{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00090857/images/ ''Roman der Lorreinen''] (fragment). {{BNM-I|05382}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D''']

* Cod. germ. 477{{gap}}Jan van Leeuwen; Hendrik Suso [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0010/bsb00105991/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Excerpten]. Rebdorf, 1475-1500. {{BNM-I|06988}}

* Cod. germ. 818{{gap}}Jan van Ruusbroec, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093141/images/index.html?seite=00001&amp;l=en ''Geestelijke brulocht'', Duitse bewerking]. Elzas, 1441. {{BNM-I|06820}}

* Cod. germ. 1102{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0010/bsb00103423/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Utrechtse historiebijbel (deels Bijbelvertaling van 1360)]. Sticht Utrecht, 1439. {{BNM-I|05390}}

* Cod. germ. 5062{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0000/bsb00004443/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Bijbelvertaling van 1360]. Holland, 1450-1475. {{BNM-I|05391}}

* Cod. germ. 5150{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0000/bsb00004446/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Bijbelvertaling van 1360, Deel 1]. Holland, 1445. {{BNM-I|05392}}

* Cod. germ. 5151{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0000/bsb00004444/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Bijbelvertaling van 1360, Deel 2]. Holland, 1445. {{BNM-I|05392}}

* Cod. germ. 5235{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0006/bsb00064449/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Passie]. Prinsbisdom Keulen, 1375-1400. {{BNM-I|05396}}

* Cod. germ. 5249(18,1a){{gap}}Heinric van Veldeke, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00011615/images/index.html?seite=00001&amp;l=de ''Sinte Servaes levene (fragment)'']. Maastricht?, ca. 1200-1250. [https://www.dbnl.org/tekst/veld028sent01_01/index.php '''N''']

* Cod. germ. 5249 (20){{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0007/bsb00076504/images/index.html?seite=00001&amp;l=en ''Die Schlacht von Alischanz'', fragment]. 1275-1300. {{BNM-I|13777}}

* Cod. germ. 5249 (69){{gap}}[https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb00157433-1 ''Karel ende Elegast'', fragment]. Maasland, 1375-1425. {{BNM-I|05383}}

* Cod. germ. 8346{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00036276/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500.

* Cod. germ. 10436{{gap}}Nicolaas Clopper, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00029528/images/ ''Florarium temporum'' (Latijn)]. Noordelijk Brabant, 1483. {{BNM-I|05354}}


* Ink B-591{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/0003/bsb00036414/images/index.html?fip=193.174.98.30&amp;id=00036414&amp;seite=1 ''Boec van den Houte'']. Johann Veldener, Culemborg, 1483. {{ISTC|ib00766500}} ; {{USTC|435528}}

* Ink S-516{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00038555/images/ ''Spieghel onser behoudenisse'']. Johann Veldener, Culemborg, 1483. {{ISTC|is00660000}} ; {{USTC|435544}}

* Mus. MS 1516{{gap}}[https://stimmbuecher.digitale-sammlungen.de/view?id=bsb00104653 4 stemboeken, Liedverzameling, Frans en Nederlands]. 1540. {{BNM-I|14593}}

* Rar. 177{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082612/images/ ''Die evangelien vanden spinrocke metter glosen bescreven ter eeren vanden vrouwen'']. Michael van Hoochstraten, Antwerpen, ca. 1520. {{GW|GWVIII154A}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0106.php '''L''']

* Rar. 518{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082566/images/ ''Die waerachtige en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; Een seer wonderlijche historie van Marike[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; van nieumeghen die meer dan seuen iaren mette[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; duuel woe[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;de en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; verkeerde'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1518.

* Rar. 714{{gap}}[https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10858293-1 ''Reynaert de vos: een seer ghenouchlicke ende vermakelicke historie: in Franchoyse ende neder Duytsch'']. Christoffel Plantyn, Antwerpen, 1566.

* Rar. 990{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082613/images/ ''Een schoon amoruese Historie va[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; Sandrijn en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; lansloot die seer ghenuechlijch is om te leesen'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1518. 

* Res/4 Phyt. 353 u{{gap}}Leonhart Fuchs, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00024767/images/ ''Den Nieuwen Herbarius dat is dboeck vanden cruyden [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; dat desghelijcs voormaels noyt ghesien en heeft geweest / noch oyt inde printe ghecomen en is.''] Michiel Isingrin, Basel, ca. 1543. 

'''Ludwig-Maximilians-Universität München'''

* 0001/Cim. 77{{gap}}[https://epub.ub.uni-muenchen.de/14276/1/Cim._77.pdf ''Dit is de historie vanden vier heems kinderen'']. Jan Seversoen, Leiden, 1508, ; {{USTC|425508}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_his003hist01_01/ '''N''']

* 0014/W 4 Hist. 3097{{gap}}Jan van Scheerere, inc. [https://epub.ub.uni-muenchen.de/21318/ ''De triumphe ghedaen te Brugghe binnen / ter intreye van Caerle, die wij beminnen.''] Adriaen van Berghen, Antwerpen, 1515. {{USTC|436934}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/805394/Jan_de_Scheereres_Triumphe_ghedaen_te_brugghe_ter_intreye_van_caerle._Teksteditie_met_inleiding_en_aantekeningen Samuel Mareel, ''Jan de Scheereres' Triumphe ghedaen te brugghe ter intreye van caerle'. Teksteditie met inleiding en aantekeningen'', 2005]&lt;/ref&gt;

* 0014/W 4 P.germ. 165{{gap}}[https://epub.ub.uni-muenchen.de/17456/ ''Den droefliken strijt die opten berch van Roncevale in Hispanien gheschiede daer Rolant ende Olivier metten fluer van Kerstenrijc verslagen waren.''] Willem Vorsterman, Antwerpen, [1520]. {{USTC|437080}}

==Münster==

'''Universitäts- und Landesbibliothek'''

* N.R. 381{{gap}}Jacob van Maerlant, Willem, [https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hdh/content/titleinfo/2138209 ''Der naturen bloeme'', ''Van den vos reynaerde'' (Dyckse handschrift)]. Westelijke Nederlanden (Holland/Utrecht?), ca. 1350. {{BNM-I|06100}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ ''Der naturen bloeme'' op DBNL] en[https://www.dbnl.org/tekst/_vos001vosr01_01/ ''Van den vos reynaerde'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* N.R. 1553 (Cod 75){{gap}}Pseudo-Augustinus, [https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/5827515] Verklaring der boetpsalmen]. 1475-1500. {{BNM-I|11942}}

* N.R. 5502 (Cod 82){{gap}}[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/5819455 Getijdenboek]. Oostelijk Nederland (Arnhem?), 1503-1525. {{BNM-I|06091}}

* N.R. 5503 (Cod 83){{gap}}[{{BNM-I|11939}}Getijdenboek]. Oostelijk Nederland, 1475-1500. {{BNM-I|11942}}

==Nantes==

'''Bibliothèque municipale de Nantes'''

* MS 133{{gap}}[https://catalogue-bm.nantes.fr/in/faces/imageReader.xhtml?id=2045398c-1fc4-4d34-a53d-a4921255c6da&amp;highlight= Gebedenboek]. 15de eeuw.

==Neuchâtel==

'''Bibliothèque publique et universitaire de Neuchâtel'''

* AF A28{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/bpun/A0028 Getijdenboek]. Brugge? ca. 1500.

==Neurenberg==

'''Germanisches Nationalmuseum'''

* Hs. 8826{{gap}}Bijbelvertaler van 1360, [https://dlib.gnm.de/item/Hs8826/1 Zuidnederlandse vertaling van Jacobus de Voragine, ''Legenda aurea'', winterstuk en zomerstuk (gedeeltelijk) met toegevoegde teksten]. {{BNM-I|07140}}

* Hs. 18423{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs18423/1 ''Floovent'', fragment]. Brabant, 1325-1375. {{BNM-I|07369}}

* Hs. 18432{{gap}}Geert Groote, [https://dlib.gnm.de/item/Hs18432/1 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|08925}}

* Hs. 22219{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs22219/1 ''Roman van Lorreinen'', fragment]. Brabant, 1325-1350. {{BNM-I|06367}}

* Hs. 22403{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs22403/1 Gebeden met Zuidnederlandse bewerking van Henricus Suso, ''Hundert Betrachtungen und Begehrungen'']. Bisdom Keulen, 15de eeuw. {{BNM-I|08000}}

* Hs. 42536{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42536/1 ''Spieghel historiael'', fragment]. Vlaanderen/Brabant, 1300-1325. {{BNM-I|06655}}

* Hs. 42581{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42581/1 ''Rijmbijbel'', fragment]. 1300-1350. {{BNM-I|06640}}

* Hs. 42582{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42582/1 ''Spieghel historiael'', fragment]. Holland?, 1350-1400. {{BNM-I|06674}}

* Hs. 42583{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42583/1 ''Spieghel historiael'', fragment]. Zuidoost-Vlaanderen of Brabant, 1300-1325. {{BNM-I|06656}}

* Hs. 42584{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs42584/1 ''Malegijs'', fragment]. 1350-1375. {{BNM-I|07380}}

* Hs. 147589{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs147589/1 Medische en botanische glossaria]. 1431. {{BNM-I|08518}}

==New Brunswick==

'''Rutgers, The State University of New Jersey, Special Collections and University Archives'''

* C 0886:15{{gap}}[https://search.digital-scriptorium.org/catalog/DS452 Getijdenboek (fragment)], ca. 1490-1510.

==New Haven==

'''Yale University, Beinecke Rare Book &amp; Manuscript Library'''

* Beinecke MS 218{{gap}}[https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3436714 Getijdenboek]. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1470. 

* Beinecke MS 712.36{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3442862 ''Istorie van Troyen'' (fragment)]. ca. 1325-1350, https://www.dbnl.org/tekst/maer002npau01_01/ scans op DBNL]&lt;/ref&gt;

* Beinecke MS 902{{gap}}[https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3436997 Rituelen en gebeden uit een vrouwenklooster, Latijn en Nederlands]. ca. 1450-1500. 

* Beinecke MS 915{{gap}}Hendrik van Brussel, [https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3443009 ''Die rose'' (fragment)]. ca. 1350-1360. [https://www.dbnl.org/tekst/aken002ever01_01/aken002ever01_01_0008.php '''N''']

* Osborn a23{{gap}}Jan van Boendale, [https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3443142 ''Der leken spieghel''] (fragment Boek II, kap.1/vs.52-124, kap.2/vs.1-2). ca. 1350-1400. {{BNM-I|06716}}[https://www.dbnl.org/tekst/boen001mvri01_01/boen001mvri01_01_0006.php '''N''']

==New York==

'''Columbia University, Rare Book and Manuscript Library'''

* Med/Ren Frag. 001{{gap}}[https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=advanced;field1=text;term1=Dutch;join1=token;operator1=or;field2=text;term2=Flemish;join2=token;operator2=and;field3=text;join3=token;datetype=range;languagefacet=Dutch;docsPerPage=1;startDoc=36;fullview=yes ''Vijf remedien teghen de temptacien des vleesch'' (fragment)]. 15de eeuw.

'''New York, Fordham University, Walsh Library, Archives and Special Collections''' 
* MS Item 26{{gap}}Geert Groote, [https://ds.lib.berkeley.edu/MSItem26_3 Getijdenboek (fragment)]. c. 1450-1500.

'''New York, The Morgan Library &amp; Museum'''

* M. 649{{gap}}[https://ica.themorgan.org/manuscript/thumbs/112423 ''Typologische taferelen uit het leven van Jezus'']. Brugge, c. 1440. {{BNM-I|04684}}

==Nijmegen==

'''Regionaal Archief Nijmegen'''

* Hs. 26{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://studiezaal.nijmegen.nl/zoeken/groep=Beeldbank/Vrij_zoeken=maerlant/aantalpp=20/?nav_id=5-0 Excerpten uit ''Der naturen bloeme''. (Proloog vs.1-98, Bk. I vs. 1-232; Bk. II, vs. 912-1302)]. 1325-1375. {{BNM-I|01553}}

'''Universiteitsbibliotheek Radboud Universiteit'''


Radboud Universiteitsbibliotheek  [https://bijzonderecollecties.ubn.ru.nl/digital Zoeken: Digitale Bijzondere Collecties]


* Hs. 85{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%2085/#page/6/mode/2up ''Passieboek. Van die swarichet ... des bitteren lijdens Jhesu xpisti'']. Nederlanden, 1550. {{BNM-I|00324}}

* Hs. 188{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20188/#page/10/mode/2up ''Vander oerden des levens'']. Arnhem, c. 1450-1500. {{MMDC|4352}}

* Hs. 205{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20205/#page/2/mode/2up Gebedenboek]. Venlo, ca. 1500. {{MMDC|4400}}

* Hs. 235{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20235 ''Gebedenboek'']. Vlaanderen, 1503 of later. {{BNM-I|00342}} ; {{MMDC|4409}}

* Hs. 301{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20301 ''Epistele vanden dode'']. Deventer?, ca. 1450-1500. {{MMDC|6622}}

* Hs. 306{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20306 ''Boec der caritaten'']. Delft?, 1473. {{MMDC|6606}}

* Hs. 311{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20311 ''Die LXV artikelen vander passien ons heeren ihesu cristi'']. Zeeland, 1453. {{MMDC|6498}}

* Hs. 315{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20315 ''Statuten van een Augustinessenklooster'']. Neerbosch (bij Nijmegen), 1504. {{BNM-I|00364}} ; {{MMDC|4411}}

* Hs. 316{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20316 Gebedenboek]. Vlaanderen, ca. 1500. {{MMDC|4401}}

* Hs. 317{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20317 Sermoenen]. Gelre, ca. 1475-1500. {{MMDC|6522}}

* Hs. 322{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20322 ''Vanden twaelf dogheden en andere teksten'']. Arnhem en Maaseik, 1450-150 en 1470. {{BNM-I|06805}} ; {{MMDC|6527}}

* Hs. 463{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20463%20(IV%2072)/#page/1/mode/2up ''Jordanus van Quedlinburg, Nederlandse vert. van Opus postillarum et sermonum de tempore''']. Diest, ca. 1484-1500. {{BNM-I|07792}} ; {{MMDC|13636}}

* Hs. 464{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20463%20(IV%2072)/#page/1/mode/2up ''Geestelijke oefeningen''. 's-Hertogenbosch, ca. 1500. {{BNM-I|06980}} ; {{MMDC|13666}}

* Hs. 475{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20475%20(IV%2084)/#page/1/mode/2up ''Liturgisch verzamelhandschrift, met Nederlandse kerstliederen'']. Gelre (Arnhem?), ca. 1497-1499. {{MMDC|13671}}

* Hs. 478{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20478%20(IV%2087)/#page/1/mode/2up ''Oefeningen en overwegingen, uitleg van de regel van Augustinus, preken''''. Noord-Brabant, ca. 1525-1550. {{BNM-I|07793}} ; {{MMDC|13643}}

* Hs. 485{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20485%20(IV%20130)/#page/1/mode/2up ''Manuale'']. Zuidoost-Nederland, ca. 1502-1516. {{MMDC|13647}}

* Hs. 610{{gap}}[https://bijzonderecollecties.ubn.ru.nl/digital/collection/Handschriften/id/11160/rec/15 Gebedenboek]. Maastricht (klooster Maagdendries), ca. 1500, '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/rondreis-door-het-maagdendries-gebedenboek Bea Ros, ''Rondreis door het Maagdendries-gebedenboek'', Onderzoeksbericht Radboud Universiteit, juli 1921.]&lt;/ref&gt;

* Inc. 57{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_186949650/ ''Herbarius'']. Johann Veldener, Leuven, 1484. {{GW|GW12279}} ; {{ISTC|ih00067000}}

* Inc. 60{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_200615157/ ''Jacobus de Voragine, Sermones de tempore et de sanctis, in Nederlandse vert.'']. Peter van Os, Zwolle, 1489. {{GW|GW14120}} ; {{ISTC|ij00197400}}

* Inc. 63 dl. 1{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_185091520_01/ ''Legenda aurea, Winterdeel'']. Peter van Os, Zwolle, 1490. {{GW|GW14094}} ; {{ISTC|ij00142000}}

* Inc. 63 dl. 2{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_185091520_02/ ''Legenda aurea, Zomerdeel'']. Peter van Os, Zwolle, 1490. {{GW|GW14094}} ; {{ISTC|ij00142000}}

==Oudenaarde==

'''Stadsarchief Oudenaarde'''

* Handschriften en Zeldzame Drukken, nr. 32{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-1nxs ''Rijmboek van Oudenaarde'']. Oudenaarde, ca. 1290. {{BNM-I|06489}}

==Oxford==

'''University of Oxford'''

* Ashm. 1768{{gap}}Jacobus de Voragine, [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/61a3a295-05da-46c3-9047-6770763cbbcb      ''Sermones de tempore (Sermonen op die evangelien van de zondagen door dat gehele jaar) '']. Peter van Os. Zwolle, 1489.

* Auct. 2Q 5.7{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/21a1acb4-7979-4e15-bb6c-b89b3dc33760 ''Collacie van den goeden Tobias en zijn zoon. Manuscript leaves (Epistola de gubernatione rei familiaris). Jacobus de Cessolis, De ludo scachorum (Boek dat men hiet dat scaecspel)'']. Delft, 1483.

* Auct. 2Q inf. 2.76{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/33c1a6b4-7c95-4bb8-8334-b2e15c261fcb ''Vocabularius: Gemmula vocabulorum, cum addito'']. Gheraert Leeu. Antwerp, 1486.

* Auct. V 3.6{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/edc35f49-bcb4-4ea1-b36e-60a43e451297 ''Biblia: Vetus Testamentum'']. Jacob Jacobszoen van der Meer, Mauricius Yemantszoen. Delft, 1477.

* Auct. V 3.7{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/d211ba4f-79ac-473b-bd42-a33c0449b851 ''Biblia: Vetus Testamentum'']. Jacob Jacobszoen van der Meer, Mauricius Yemantszoen. Delft, 1477.

* Don. d.216{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/0bb919e2-4b54-419f-8e9f-c2dc6d3558b8 ''Passionael''] (''Gulden legende''). Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{USTC|435394}} ; '''STCN'''&lt;ref&gt;https://picarta.nl/xslt/DB=3.11/SET=1/TTL=1/SHW?FRST=6&lt;/ref&gt;

* Inc. e. N14.3{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/eb7e1320-fa40-416b-91aa-2e700b94fcba ''Ordinancie Van der Munten'']. Gheraert Leeu, 1489-1490.

* Junius 83{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/6bfb0f50-0a4c-491c-901b-04006af9bb4a/ Convoluut. Lat. kalenderium met Noord-Limburgse gezondheidsregels; glossen op het Oude en Nieuwe Testament (Lat.); Latijns-Hoogduits glossarium]. 1253 (kalendarium). {{BNM-I|04439}}

* Marshall 29{{gap}}Jan van Boendale, Lodewijk van Velthem, Hein van Aken [https://dutch.clp.ox.ac.uk/?q=chw0007 ''Mellibeus, Jans Teesteye, Boec van der Wraken, Maskeroen, Van den coninc Saladijn ende van Hughen van Tabaryen'']. Brabant, ca. 1370. {{BNM-I|04444}}

==Parijs==

'''Bibliothèque de l'Arsenal''' 

* MS 424{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b550131995 Getijdenboek]. 1493 (en latere toevoeging). {{BNM-I|09231}}
* MS 565{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b550094367 Getijdenboek]. 1400-1415. {{BNM-I|08599}} ; 

* FOL-BL-975{{gap}}''Van Jason en Hercules. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k859426h Dye wonderlike ende vreemde hystorien. Ende hoe dat die edel Jason ghewan dat gulden vlies [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;]''. Symon Cock, Antwerpen, 1566. {{USTC|407516}}

'''Bibliothèque Mazarine''' 

* 4° 10204-1 [Res]{{gap}}[https://mazarinum.bibliotheque-mazarine.fr/viewer/3070/?offset=#page=2&amp;viewer=picture&amp;o=bookmark&amp;n=0&amp;q= ''Vocabulair pour apprendre Romain et Flameng. Vocabulaer om te leerne Walsch ende Vlaemsch'']. Antwerpen, Roland van den Dorpe, [1497-1498]. {{ISTC|iv00314500}}

'''Bibliothèque nationale de France''' (BnF)

* French books before 1601; 415.1{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k542951 ''Winterstuck des passionaels, dat ghehieten is Aurea legenda'']. Wolffgang Hopyl, Parijs, 1505. {{USTC|407295}}

* MS Allemand 118 (fragment b){{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100378950 ''Roman van Lorreinen'', fragment (f. 3)]. Brabant, ca. 1325-1350. {{BNM-I|06553}}

* MS Allemand 118 (fragment g){{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100378950 ''Roman van Limborch'', fragment (f.22)]. {{BNM-I|06429}}

* Ms Allemand 333{{gap}}1) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100800078 geestelijke brief], inc. Jhesum Christum met mijnen armen ghebede ende al dat ic vermach in tijt ende in eewicheit voer vriendelike gruete ghescreven in dat doerwonde herte Christi; 2) Jacob van M(a)erlant, ''Scolastica in dietschen'' (Rijmbijbel) fragmenten. 

* MS Latin 15962{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9067269t/f226.item convoluut (Latijn) met professie in het Nederlands]. Maastricht? 14de eeuw. 

* MS Néerlandais 1{{gap}}Boethius, [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84511055 ''De consolatione philosophiae''] (&quot;Geschreven voor Lodewijc vanden Gruuthuse [...] door Jan van Kriekenborch, onderdanich dienare, [...] int jaar ons Heeren 1491, den 16en in Maerte&quot;).

* MS Néerlandais 3{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10532634z ''Apocalipsis in dietsche'']. Vlaanderen, ca. 1400-1410. 

* MS Néerlandais 16{{gap}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52517157n ''Le livre des mestiers | De bouc vanden ambachten'']. Brugge 13??.&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''E'''&lt;ref&gt;https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3410703g?rk=21459;2&lt;/ref&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''E'''&lt;ref&gt;https://www.dbnl.org/tekst/_bru004jges01_01/_bru004jges01_01_0055.php&lt;/ref&gt;

* MS Néerlandais 39{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52501507q ''Devote gedichten'']. 16de eeuw. 

* MS Néerlandais 106{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b105087064 ''Excellente cronike van Vlaenderen'']. Bruges?, 1493-1494. [https://www.dbnl.org/tekst/_dit004dits01_01/ '''N''']

* Ms Néerlandais 118{{gap}}Philip Utenbroeke, [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100918035 ''Spiegel historiael'']. partie II (fragment).

* Ms Néerlandais 126{{gap}}Jacob van M(a)erlant, [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10077333z ''Scolastica in dietschen''] (Rijmbijbel) fragment.

* RES-J-64{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k316313w ''Historien van Troyen als si bescreven is bi den rechter Guidonem van der Columnen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ic00775500}} ; {{USTC|435434}}

* RES-J-760{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3163148 ''Historien van Troyen als si bescreven is bi den rechter Guidonem van der Columnen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ic00775500}} ; {{USTC|435434}}

* RES P-V-162{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k316501d ''Der Scaepherders Calengier'']. Thomas van der Noot, Brussel, 1511. {{USTC|441129}}

* RES-Y2-349{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1502285s ''Historie van den vromen ridder Jason''] Jacob Bellaert, Haarlem, ca. 1485. {{ISTC|il00111000}} ; {{USTC|435612}}

* RES-Y2-698{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k990002r ''Parijs ende Vienna'']. Gheraert Leeu, Antwerpen, 1487. {{ISTC|ip00113800}} ; {{USTC|435854}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://dare.uva.nl/search?identifier=ec140114-fae8-41d7-8d5f-be77c281e018 W. Kuiper, ''Parijs ende Vienna''. kritische editie, Amsterdam 2013]&lt;/ref&gt;

* RES-YH-64{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k10732244 ''Der zotten ende der narren scip'']. Gui de Coopman, Parijs, 1500. {{ISTC|ib01093500}} ; {{USTC|436642}}

* XYLO-53{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k10404709 ''Spieghel onser behoudenisse'']. Johann Veldener, Culemborg, 1483. {{ISTC|is00660000}} ; {{USTC|435544}}

==Philadelphia==

'''Free Library of Philadelphia, Rare Book Department''' 

* Lewis E 84{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_084.html Theologische verzameling, achteraan blad uit 15de-eeuws getijdenboek (Nederlands)]. Engeland, ca. 1300-1350. 

* Lewis E 91{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_091.html Getijdenboek]. ca. 1475-1500. {{BNM-I|08111}}

* Lewis E 129{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_129.html Getijdenboek]. ca. 1460. {{BNM-I|08963}}

* Lewis E 130{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_130.html Getijdenboek]. Leiden, ca. 1475-1500. {{BNM-I|10008}}

* Lewis E 131{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_131.html Getijdenboek]. ca. 1450. {{BNM-I|08056}}

* Lewis E 132{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_132.html Getijdenboek]. ca. 1500. {{BNM-I|08135}}

* Lewis E 174{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_174.html Gebedenboek]. 15de E. {{BNM-I|08026}}

* Lewis E 181{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_181.html Psalter, Latijn met Nederlandse annotatie]. ca. 1270. {{BNM-I|15273}}

* Lewis E 182{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_182.html Psalter (15de eeuws Nederlands fragment ingebonden aan het einde]. ca. 1470. {{BNM-I|08964}}

* Lewis E 183{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_183_v1.html Getijdenboek - Deel 1] [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_183_v2.html Deel 2]. ca. 1450-1465. {{BNM-I|05903}}

* Lewis E 213{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_213.html Regel van Augustinus; Sermoen over Mattheus 25:6]. Brussel, ca. 1500. {{BNM-I|07397}}

* Lewis E 217{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_217.html Gebedenboek]. Brabant, ca. 1550. {{BNM-I|08147}}

* Lewis E 257{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_257.html Getijdenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1505. 

* Lewis E M 018:5-8{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_m_018_005-008.html Getijdenboek] (fragment). ca. 1475-1500. {{BNM-I|08961}}(5-7) ; {{BNM-I|07919}}(8)

* Lewis E M 018:9{{gap}}Johannes Scutken [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_m_018_009.html Bijbel, Mattheusevangelie] (fragment). 15de eeuw. {{BNM-I|05911}}

'''Philadelphia Museum of Art, Department of Prints, Drawings, and Photographs, Bloomfield Moore Collection'''

* 1882-983{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0031/html/1882_983.html Gebedenboek]. ca. 1470.

'''University of Pennsylvania, Kislak Center for Special Collections, Rare Books and Manuscripts'''

* Ms. Codex 738{{gap}}Geert Groote, [https://hdl.library.upenn.edu/1017/d/medren/9924875773503681 Getijdenboek]. Bisdom Utrecht?, 15de E. 

* Ms. Codex 991{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0002/html/mscodex991.html  Lantrecht van Zallant, van Twenthe, van Vullenhoe, van Drenthe, mit anderen priviligien des landes van Overijssel]. ca. 1546.

* Ms. Coll. 591, Folder 11 [https://hdl.library.upenn.edu/1017/d/medren/9938829483503681 brevier (fragment)]. ca. 1480.

* Ms. Coll. 591, Folder 12 [https://hdl.library.upenn.edu/1017/d/medren/9938831833503681  brevier (fragment)]. 15de eeuw.

==Porrentruy==

'''Bibliothèque cantonale jurassienne''' 

* Ms. 14{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/bcj/0014 Heiligenlevens] (fragmenten). 15de eeuw.

==Rijsel==

'''Bibliothèque municipale''' 

* 062 (034){{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md33rv04573b Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|07280}}

* 063 (043){{gap}}[https://numerique.bibliotheque.bm-lille.fr/sdx/num/manuscrit_043/ Gebedenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|07923}}

* 068 (158){{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md07tm70q66b Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|07920}}

==Rome==

'''Biblioteca Apostolica Vaticana'''

* MS Borgh 200{{gap}}[https://digi.vatlib.it/view/MSS_Borgh.200 Miscellanea, pleraque de arte grammatica et rhetorica. ff. 10r-12r: ''Olla patella'' met interlineaire glossen in het Nederlands]. 13de-14de eeuw. {{BNM-I|08521}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003193101_01/_tij003193101_01_0011.php O. de Neve, ''De Nederlandsche glossen van de Brusselsche ‘Olla patella’'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Jaargang 50 1931, p. 126-130]&lt;/ref&gt; ; 

* MS Pal. Lat. 577{{gap}}[https://digi.vatlib.it/view/MSS_Pal.lat.577 ''Sententiae Bonifatianae Palatinae'' met op ff. 6v-7r: ''Utrechtse doopgelofte'' en op ff. 7r-7v ''Indiculus superstitionum et paganiarum'']. Mainz of Fulda, 8ste eeuw.

* Stamp.Ross.6955{{gap}}[https://digi.vatlib.it/view/STP_Stamp.Ross.6955/0001 ''Die genealogie des edelen huys van Oostenrijck'']. Marten Nuyts, Antwerpen, ca. 1540-1558.

==Rostock==

'''Universität Rostock'''
* Fragm. philol. 34{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1817610570 ''Dietsche doctrinale'' (fragment)]. Nederlanden, ca. 1400.

* Fragm. theol. 64{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1832932036 fragmenten van boetepsalmen | gebeden]. Nederlanden, ca. 1400-1450.

* Fragm. var. 5{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1845899628 fragmenten van een tekst met religieuze | devote inhoud]. Nederlanden, 14de eeuw.

* Mss. philol. 84{{gap}}Willem van Hildegaersberch [https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1689878665 Sproken (fragm.)]. Holland, ca. 1400. {{BNM-I|02536}}

* Mss. theol. 24{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1833741978 Getijdenboek]. Utrecht, ca. 1440-1450.

* Mss. theol. 30{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1851273719 Gebedenboek]. Westelijke Nederlanden (Utrecht?), ca. 1450-1475.

==Saint John's==

'''Memorial University of Newfoundland. Libraries. Archives and Special Collections '''

* BX 2080 1455 Vault{{gap}}[https://collections.mun.ca/cdm/compoundobject/collection/rarebooks/id/1478/rec/2 Getijdenboek]. Haarlem, ca. 1455-1465.

* BX 2015 A2 1475 Vault{{gap}}[https://collections.mun.ca/cdm/compoundobject/collection/rarebooks/id/1116/rec/4 Missaal]. 1475.

==Sankt-Gallen==

'''Stiftsbibliothek'''

* Cod. Sang. 461{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/searchresult/list/one/csg/0461 Fridolin Sicher’s Liedboek]. voor 1545.

==Sint-Petersburg==

'''Nationale Bibliotheek van Rusland'''

* М 6. 4. 43 (№ 227188){{gap}}[https://vivaldi.nlr.ru/bn000000005/view#page= ''Souter liedekens''.] Symon Cock, Antwerpen, 1540. {{USTC|403021}}

* SSSPL: 6.10.3.3{{gap}}[https://vivaldi.nlr.ru/bx000018369/view/ ''Valentijn ende Oursson'']. Jan Jacobszoon Bouman, Amsterdam 1657, '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Valentijn_ende_Oursson/feuilleton_editie.pdf W,Kuiper, ''Valentijn_ende_Oursson'', Kritische synoptische studie, Amsterdam 2012]&lt;/ref&gt;

==Sint-Winoksbergen | Bergues==

'''Bibliothèque patrimoniale'''

* MS 2{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md88qb98pz2r ''Dat boec van den heilighen sacrament Ende dit heeft ghemaket Sinte Thomas van Aquinen''] 15de eeuw, 

* MS 14{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md36tx31sw5t Getijdenboek (Latijn, Frans, Nederlands)]. 15de eeuw. {{BNM-I|15403}} ; 

==Stuttgart==

'''Württembergische Landesbibliothek'''

* Cod.brev. 11{{gap}}[https://digital.wlb-stuttgart.de/sammlungen/sammlungsliste/werksansicht/?no_cache=1&amp;tx_dlf%5Bid%5D=2813&amp;tx_dlf%5Bpage%5D=182&amp;tx_dlf%5Bdouble%5D=0&amp;cHash=b244e7e6f74a05b9f20db63cb4d093bf Getijdenboek] Haarlem?, ca. 1480. {{BNM-I|04572}}

* Cod. HB XIII 1{{gap}}[https://digital.wlb-stuttgart.de/sammlungen/sammlungsliste/werksansicht/?no_cache=1&amp;tx_dlf%5Bid%5D=3919&amp;tx_dlf%5Bpage%5D=1&amp;cHash=f1cfe25a7e01e7653cf94f562b2aabc6 Weingartner Liederhandschrift met de liederen van Hendrik van Veldeke]. Konstanz, ca. 1300-1325, 

* Cod.poet.et phil.fol.22{{gap}}[https://dfg-viewer.de/show/?set%5Bmets%5D=https://digital.wlb-stuttgart.de/mets/urn:nbn:de:bsz:24-digibib-bsz3239702651 Het Comburgse handschrift.] Gent, ca. 1405-1420. {{BNM-I|04571}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0025.php '''D'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.textualscholarship.nl/?p=7009 Diplomatische editie H. Brinkman en J. Schenkel. 2 dln. Hilversum 1997.]&lt;/ref&gt;

* Cod.theol.et.phil.qt.140{{gap}}[https://digital.wlb-stuttgart.de/purl/bsz379066157 ''Leven van Jezus.''] West-Vlaanderen, 1332. {{BNM-I|06771}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0050.php '''D''']

==Tilburg==

'''Universiteitsbibliotheek'''

* ms. KHS 43{{gap}}Jan van Boendale, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=urn:PTP:Tilburg:UVT:KHS43 ''Der leken spiegel'']. {{BNM-I|00545}} ; {{MMDC|5620}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001mvri01_01/index.php '''N''']

* KOD 028 A 11{{gap}}[https://viewer.onlinepublisher.nl/pskod-25-e-19 ''Dit is die afcoemste ende genalogie der hertoghen ende hertoginnen van Brabant'']. Antwerpen, Jan Mollijns, 1565, '''STCN'''&lt;ref&gt;https://picarta.nl/xslt/DB=3.11/SET=2/TTL=1/SHW?FRST=4&lt;/ref&gt; ; '''X'''&lt;ref&gt;https://www.brabant.nl/subsites/het-nieuwste-brabant/eregalerij/1565-hertogenboek&lt;/ref&gt;

== Toruń ==
'''Universiteitsbibliotheek Uniwersytet Mikołaja Kopernika'''

* Rps 1/I{{gap}}[https://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=59330 Gebedenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1480. {{BNM-I|02171}}

==Trogen==

'''Kantonsbibliothek Appenzell Ausserrhoden'''

* CM Ms. 9{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/cea/0009 Gebedenboek van Anne van Kleef.] Vlaanderen, ca. 1525-1550.

==Tübingen==

'''Universitätsbibliothek'''

* Me IV 3{{gap}}[https://idb.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/MeIV3 Berijmde passie en andere geestelijke gedichten]. Noord-Holland (Amsterdam?), ca.1445-1450. {{BNM-I|08365}} 

* Me IV 5{{gap}}[https://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/MeIV5/0001 ''Roman der Lorreinen''] (fragment). ca.1325-1350. {{BNM-I|06371}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] ; '''N'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_lor001wjaj01_01/ Tekst op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/_lor001lorr02_01/ Tekst Nieuw ontdekte delen op DBNL]&lt;/ref&gt;

==Uppsala==

'''Uppsala University Library'''

* C 512{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A159748&amp;dswid=-6391 Getijdenboek.] Utrecht, ca. 1480. {{BNM-I|06016}}

* C 517 l{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dswid=5575&amp;pid=alvin-record%3A159746&amp;dsId=ATTACHMENT-0001 Getijdenboek.] ca. 1450-1500. {{BNM-I|08985}}

* C 803 c fol.{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dswid=5575&amp;pid=alvin-record%3A163127&amp;dsId=ATTACHMENT-0001 Openbaring van de H. Birgitta.] ca. 1520. {{BNM-I|07284}}

* DG 56{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/view.jsf?pid=alvin-record%3A76200&amp;dswid=-9150 ''Natuurkunde van het geheelal'' | Geneeskundige recepten] Nederlanden, voor 1429. {{BNM-I|06708}}
 
* Waller 31{{gap}}Bartholomeus Anglicus [https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dswid=8839&amp;pid=alvin-record%3A101734&amp;dsId=ATTACHMENT-0001 ''Van den proprieteyten der dinghen''.] Jacob Bellaert, Haarlem, 1485. {{USTC|435725}} ; {{ISTC|ib00142000}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/enge022vand01_01/ '''N''']

==Utrecht==

'''Universiteitsbibliotheek''' (UBU)
* [https://utrechtuniversity.on.worldcat.org/search?sortKey=DATE_A&amp;databaseList=3882%2C2474%2C3441%2C2198%2C2274%2C2273%2C2194%2C2229%2C1931%2C3959%2C3557%2C2269%2C3313%2C2267%2C2662%2C3036%2C3950%2C4126%2C638%2C2507%2C1978%2C3879%2C4062%2C4065%2C4023%2C3374%2C3572%2C3450%2C3250%2C2281%2C3969%2C3448%2C1941%2C2237%2C3205%2C1862%2C2038%2C2236%2C2796%2C1982%2C2433%2C2795%2C2233%2C3967%2C2056%2C2375%2C2175%2C3583%2C3384%2C3582%2C2051%2C3261%2C2328%2C3218%2C1953%2C1875%2C3018%2C2369%2C2006%2C2005%2C2401%2C1674%2C3410%2C1672%2C3652%2C4026%2C3654%2C4028%2C2409%2C3976%2C2407%2C3539%2C1834%2C2221%2C3155%2C3551%2C2462%2C2264%2C3275%2C2262%2C2260%2C3195%2C1920%2C2217%2C2259%2C2897%2C3589%2C2895%2C2178%2C3909%2C3986%2C1847%2C3988&amp;queryString=ubu+hs&amp;changedFacet=language&amp;scope=wz%3A9286&amp;format=all&amp;database=all&amp;author=all&amp;year=all&amp;yearFrom=&amp;yearTo=&amp;language=Dut Zoeken: handschriften Nederlands]

* [https://utrechtuniversity.on.worldcat.org/search?sortKey=DATE_A&amp;databaseList=3882%2C2474%2C3441%2C2198%2C2274%2C2273%2C2194%2C2229%2C1931%2C3959%2C3557%2C2269%2C3313%2C2267%2C2662%2C3036%2C3950%2C4126%2C638%2C2507%2C1978%2C3879%2C4062%2C4065%2C4023%2C3374%2C3572%2C3450%2C3250%2C2281%2C3969%2C3448%2C1941%2C2237%2C3205%2C1862%2C2038%2C2236%2C2796%2C1982%2C2433%2C2795%2C2233%2C3967%2C2056%2C2375%2C2175%2C3583%2C3384%2C3582%2C2051%2C3261%2C2328%2C3218%2C1953%2C1875%2C3018%2C2369%2C2006%2C2005%2C2401%2C1674%2C3410%2C1672%2C3652%2C4026%2C3654%2C4028%2C2409%2C3976%2C2407%2C3539%2C1834%2C2221%2C3155%2C3551%2C2462%2C2264%2C3275%2C2262%2C2260%2C3195%2C1920%2C2217%2C2259%2C2897%2C3589%2C2895%2C2178%2C3909%2C3986%2C1847%2C3988&amp;queryString=ubu+hs&amp;changedFacet=language&amp;scope=wz%3A9286&amp;format=all&amp;database=all&amp;author=all&amp;year=all&amp;yearFrom=&amp;yearTo=&amp;language=Dum Zoken: handschriften Middelnederlands]


* UBU Hs. 2 C 15{{gap}}Boethius, ''[https://objects.library.uu.nl/reader/1874-325272 De consolatione philosophiae]'', vertaald door Jac. Vilt, goudsmid te Brugge, handschrift geschreven in 1470.

* UBU Hs. 2 D 23{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/20.500.14918-326789 Stichtelijke tractaten en getijden]. ca. 1460-1480.

* UBU Hs. 15 C 19{{gap}}Jan van Leiden, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-340025 ''Brederodekroniek'']. 1521-1525.

* UBU Hs. 35 A 5{{gap}}Jan van Brederode *vert.), ''[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-406812&amp;lan=en#page//16/11/31/161131185476750209943947177401785218799.jpg/mode/1up Des conincx summe]''. Utrecht of omgeving, Karthuizerklooster Nieuwlicht of Bloemendaal, 1487.

* UBU Hs. 1016 (Hs 5 D 6){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-33669 ''Dat boec van den claren ende verluchten mannen der oerden van cistercien''; ''Der byen boeck''; Heiligenlevens van Maria van Oignies en Christina de Wonderbare; Exempelen] Goch? / Neerbosch?, 1491. {{BNM-I|01141}} ; {{MMDC|9608}}

* UBU Hs. 1017 (Hs 5 F 21){{gap}}Thomas van Cantimpré, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-33859 ''Dat boec der byen.''] 15e eeuw. {{BNM-I|01142}} ; {{MMDC|9578}}

* UBU Hs. 1018 (Hs 1 M 9){{gap}}Bonaventura, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-325698 ''Sinte Franciscus leven.''] 15e eeuw. {{BNM-I|01143}} ; {{MMDC|9276}}

* UBU Hs. 1035 (Hs 5 L 8){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/resolver.php?obj=002657480&amp;type=2 ''Stichtelijke tractaten en sermoenen (Alijt Bake, Jan van Ruusbroec, David de Augusta en anderen.''] ca. 1500-1600.

* UBU Hs. 1040 (Hs 2 D 13){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-326478 ''Ghetiden.''] 1507-1508.

* UBU Hs. 1177 (Hs 6 E 9){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339187 ''Korte kronijk van Brabant en Vlaanderen.'' ] ; {{BNM-I|01176}} ; {{MMDC|9399}}

* UBU Hs. 1178 (Hs 6 E 1){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339853 ''Kroniek van den clerc uten Laghen Landen bi der zee'' (Kroniek van de Chronogrammist)] ; {{BNM-I|01177}} ; {{MMDC|9400}}

* UBU Hs. 1179 (Hs HG21){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-340657 ''Historien van Hollant'' (Gouds kroniekje); Wereldkroniek Heraut Beyeren]. Haamstede, 1467. {{BNM-I|01178}} ; {{MMDC|9403}}

* UBU Hs. 1180 (Hs HG22){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-340477 ''Historien van Hollant'' (Gouds kroniekje) en andere teksten over de inname van Dordrecht in 1481 en de rellen in Haarlem in 1482]. Haarlem (?), 1483. {{BNM-I|01179}} ; {{MMDC|9405}}

* UBU Hs. 1182 (Hs 5 D 9){{gap}}Jan Beke, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-336697 ''Croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant'']. ca. 1375-1425. {{BNM-I|01180}}

* UBU Hs. 1183 (Hs 4 L 9){{gap}}Jan Beke, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334516 ''Croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant'']. Sticht Utrecht, ca. 1400. {{BNM-I|01181}}

* UBU Hs. 1260 (Hs 5 L 9).{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339010 ''Kroniek van het Sint-Nicolaasklooster te Utrecht.''] ca. 1477.

* UBU Hs. 1328 (5 F 5):

** UBU Hs. 1328 (5 F 5 dl 1).{{gap}}Gheraert van Lienhout (?) [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338357 ''De natuurkunde van het geheelal.''] Utrecht, 14e eeuw. {{BNM-I|01184}} ; {{MMDC|9383}}

** UBU Hs. 1328 (5 F 5 dl 2).{{gap}}Broeder Thomas, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338358 ''Natuurkunde in proza''] Utrecht, 14e eeuw. {{BNM-I|01184}} ; {{MMDC|9384}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003191801_01/_tij003191801_01_0027.php C.G.N. de Vooys, ''Broeder Thomas' traktaat over natuurkennis'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 37, 1918, p.271-277]&lt;/ref&gt;

** UBU Hs. 1328 (5 F 5 dl 3&amp;4).{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338359 ''Boec van medicinen in dietsche.''] Utrecht, 14de eeuw. {{BNM-I|01184}} ; {{MMDC|9386}}

* UBU Hs. 1329 (Hs 5 F 12).{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338382 ''Vanden levene ons Heren.''] Oetingen, 1438. {{BNM-I|01185}} ; {{MMDC|9387}}

* UBU Hs. 1330{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334865 ''Historie van Troyen'', fragment]. Brabant, ca. 1300. {{BNM-I|01214}}

* UBU Hs. 1331{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334866 ''Spieghel historiael'', fragment]. Oost-Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|01188}}

* UBU Hs. 1332{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334866 ''Van ons heren wonden'']. 14de eeuw. {{BNM-I|01189}}

* UBU Hs. 1333{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334868 ''Die Dietsche doctrinale'', fragmenten]. 1350-1400. {{BNM-I|01190}}

* UBU Hs. 1334{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-335115 Vlaamse ''Rose'', fragment]. ca. 1300-1350. {{BNM-I|01191}}

* UBU Hs. 1336 (Hs 5 M 19){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339011 Rederijkersteksten: ''Spul van sinnen van den siecke stadt'' / Reynier Pouwelsz (?) - ''Spel van de Christen Kercke'' / Reynier Pouwelsz - ''’s Werelts aendoen.'']. 1540-1610.

* UBU Hs. 1689 (Hs 8 L 4){{gap}}Pseudo-Aurelius Augustinus, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339815 ''Eenliker sprake'']. 1539?

* UBU Hs. 1803 (Hs 8 C 33){{gap}}Johannes de Beke, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339340 Croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant.''] 15e eeuw. {{BNM-I|01214}} ; {{MMDC|9439}}

* UBU Hs. Hattem C 5{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-44915 O.a. een vertaling in het Nederlands van pseudo-Aristoteles’ ''Secretum secretorum'', recepten voor medicijnen en cosmetica, herbaria, traktaten over de pest, aderlating, chirurgie, het medicinale gebruik van wijn, Nederlandse vertaling van Maurus Salernitanus, ''De urinis'', een Nederlandse vertaling van Benevenutus Grapheus, ''Practica oculorum'', excerpten uit Avicenna]. ca. 1450. {{BNM-I|06543}} ; {{MMDC|13653}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_hat001hatt03_01/ '''N'''] ; '''X'''&lt;ref&gt;https://wemal.let.uu.nl/hattem-c5.html&lt;/ref&gt;

* IDL 3950{{gap}}Werner Rolewinck, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-342700 ''Fasciculus temporum'']. Jan Veldenar, Utrecht, 1480. {{ISTC|ir00278000}}


'''Utrechts Archief'''

* I 986{{gap}}[https://www.utrechtsekronieken.nl/zoeken?mivast=3005 ''Kroniek van het Sint-Nicolaasklooster te Utrecht'']. ca. 1477.

==Warschau==

'''Biblioteka Narodowa'''

* Rps 3779 I{{gap}}[https://polona.pl/item/getijdenboek,NTk0MzI3NA/19/#info:metadata Getijdenboek.] Utrecht, ca. 1440.

==Washington, DC==

'''The Library of Congress'''

[https://www.loc.gov/collections/rare-book-selections/?fa=original-format%3Abook%7Clanguage%3Adutch&amp;sb=date Lijst van Nederlandstalige items in de gedigitaliseerde Special Collections]

* Rosenwald 462{{gap}}''[https://www.loc.gov/item/65058917/ Die vier uterste ofte die leste dinghen'']. Gheraert Leeu, Gouda 1477.

* Rosenwald 487{{gap}}Roelof die Smit, [https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen0550 ''Die vergaderinge der historien van Troyen'']. Jacob Bellaert, Haarlem 1485. {{ISTC|il00116000}} ; {{USTC|435730}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0110.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Vergaderinge_der_historien_van_Troyen/Vergaderinge_kritisch_cumulatief.pdf W. Kuiper, ''Die vergaderinge der historien van Troyen'', kritische editie, Amsterdam 2016]&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 490{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen0490 ''Historie vanden vromen ridder Jason'']. Jacob Bellaert, Haarlem ca. 1485. {{ISTC|il00111000}} ; {{USTC|435612}}

* Rosenwald 526{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen0526 ''Historie van Saladine'']. Arend de Keysere, z.p., vóór 1483. {{ISTC|ih00286000}} ; {{USTC|438295}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0099.php '''L''']

* Rosenwald 550{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen0487 ''Hystorie vanden vromen ridder Paris ende van die schone Vienne'']. Govaert Bac, Antwerpen ca. 1495. {{ISTC|ip00115000}} ; {{USTC|436201}}

* Rosenwald 552{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen0552 ''Die historie van Sinte Barbara'']. Govaert Back, Antwerpen 1498. {{ISTC|ib00099000}} ; {{USTC|436514}} ; '''X'''&lt;ref&gt;M. Carasso-Kok, ''Repertorium van verhalende historische bronnen uit de Middeleeuwen. Heiligenlevens, annalen, kronieken en andere in Nederland geschreven verhalende bronnen.'' ’s-Gravenhage 1981, p. 14-21&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 553{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen0553 ''Karel ende Elegast'']. Govaert Bac, Antwerpen, vóór 1500. {{ISTC|ic00204760}} ; {{USTC|436432}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0092.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003199001_01/_tij003199001_01_0001.php A.M. Duinhoven en G.A. van Thienen, ''Een onbekende druk van de ‘Karel ende Elegast’ in Leningrad'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Jaargang 106 (1990), p. 1-14.]&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 554{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2019rosen0554 ''Dit boecxken leert hoe men mach voghelen vanghen metten handen.''] Govaert Bac, Antwerpen, ca. 1507 ; {{ISTC|ib01274000}}

* Rosenwald 1094{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2003rosen1094 ''Die ghetiden vanden seven bitscappen Onser Liever Vrouwen. Die seven psalme Onser Liever Vrouwen mitter letanie ende Onser Liever Vrouwen souter mitten artikelen vanden leven ende passie Ons Heren Jhesu Cristi mitten figuren'']. [Collatiebroeders. Gouda 1503].

* Rosenwald 1118{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1118 ''Historie van Melusine'']. Henrick Eckert van Homborch, Antwerpen 1510. {{USTC|436815} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0019.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://cf.hum.uva.nl/dsp/scriptamanent/bml/Meluzine/Homborch1510.pdf Diplomatische editie BML]&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 1120{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2015rosen1120 ''Die distructie van Troyen ende [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; Troylus ende Breseda'']. Jan van Doesborch, Antwerpen 1510. {{USTC|436813}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0110.php '''L''']

* Rosenwald 1121-1{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1121 ''Die historie van Govaert van Bulioen'']. Govaert Back, Antwerpen z.j. [1505] ; {{USTC|436711}}

* Rosenwald 1121-2{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1121 ''Hystorie van Olyvier van Castillen'']. Henric Eckert van Homburch, Antwerpen z.j. [1510]. {{USTC|436819}}

* Rosenwald 1131{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1131 ''Den Spiegel der duecht ende der eerbaerheyt vol schoone historien ende exempelen.]'' Thomaes vander Noot, Brussel 1515. {{USTC|436913}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Spiegel_der_duecht/Den_spiegel_der_duecht_ende_der_eerbaerheyt_kritische_editie.pdf Willem Kuiper en Inge Van Outryve, Kritische editie, Amsterdam 2022]&lt;/ref&gt;
* Rosenwald 1133{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2016rosen1133 ''De Bibel int corte ghetranslateert. Wten laine ende walsche metten figueren'']. Claes de Grave, Antwerpen 1516.

* Rosenwald 1134{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2005rosen1134 ''Een schoone historie van Margarieten van Limborch [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1516. {{USTC|436951}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_lim001limb02_01/ Tekst DBNL]&lt;/ref&gt; ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0018.php '''L''']

* Rosenwald 1137{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbctos.2017rosen1137 ''Der scaepherders kalengier'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1516.

* Rosenwald 1160{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen1160 ''Pyramus ende Thisbe'']. Henrick Peeterssen van Middelburch, Antwerpen z.j. [1540]. {{USTC|438100}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0039.php '''L''']

==Weimar==

'''Herzogin Anna Amalia Bibliothek'''

* Oct 146{{gap}}[https://haab-digital.klassik-stiftung.de/viewer/image/1443395315/5/ Zutphens Liedboek]. Zutphen, 1537. {{BNM-I|02559}}

==Wenen==

'''Österreichische Nationalbibliothek'''

* Cod. 1908{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_3741576&amp;order=1&amp;view=SINGLE Gebedenboek van Maria van Gelre]. Arnhem / Nijmegen-Utrecht, ca. 1415. {{BNM-I|06191}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://data.onb.ac.at/rec/AC13946724 Österreichische Nationalbibliothek=AC13946724 ]
&lt;/ref&gt;

* Cod. 1922{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_8612796&amp;order=1&amp;view=SINGLE Getijdenboek, Latijn, met opschriften in het Nederlands en gebed in het Frans]. Vlaanderen, ca. 1480-1500. {{BNM-I|10694}}

* Cod. 2818{{gap}}[https://data.onb.ac.at/rep/10003763 Weense Arteshandschrift]. Brabant (?), ca. 1490 ; {{BNM-I|06542}} ; '''E'''&lt;ref&gt;https://www.textualscholarship.nl/?p=7015 Diplomatische editie bezorgd door Erwin Huizenga: ''Het Weense arteshandschrift. Hs. Wenen, Österreichische Nationalbibliothek, 2818.'']&lt;/ref&gt;

* Cod. 2861{{gap}}Hendrik van Veldeke [https://data.onb.ac.at/rep/1000A505 ''Eneasroman'']. 1474.

* Cod. 2872{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_3789056&amp;order=1&amp;view=SINGLE ''De statuten der Stadt van Antwerpen genaempt Het Gulde Boeck '']. Antwerpen, ca. 1550-1600.

* Cod. 4019{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-xhxj afdruk fragment ''Dietsche doctrinale'' op de platten van boekband]. ca. 1345-1375. {{BNM-I|02896}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[http://www.iter-austriacum.at/fragmenta/ein-fragment-des-dietsche-doctrinale-zwischen-wien-und-berlin/ Larissa Rasinger, ''Ein Fragment des „Dietsche Doctrinale“ zwischen Wien und Berlin'', Iter Austriacum, 14 october 2019] (zie ook: [https://fragmentarium.ms/overview/F-7x5c Berlijn, Staatsbibliothek zu Berlin - Preußischer Kulturbesitz, Ms. germ. fol. 751-fragm. 7. Reconstructie])&lt;/ref&gt;

* Cod. 13440{{gap}}Jacob van Maerlant,[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DOD_54141&amp;order=1&amp;view=SINGLE ''Der naturen bloeme'', fragment]. 1300-1400. {{BNM-I|06503}}

* Cod. 13708{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_8500569&amp;order=1&amp;view=SINGLE Tweede Partie-handschrift. Convoluut met Philip Utenbroeke, ''Spiegel historiael'' (Tweede Partie); Jacob van Maerlant, ''Wapene Martijn'', Jan van Ruusbroec, ''Vanden kerstenen ghelove''; Jan van Boendale, ''Der leken spieghel''; preek van Geert Grote, ''Quinque puncta''; traktaten.]. Oudergem bij Brussel, Regulieren S. Paulus /Rooklooster, ca. 1393-1402. {{BNM-I|00005}}

* Cod. Ser. n. 2732{{gap}}Henricus Suso, [https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_8961226&amp;order=1&amp;view=SINGLE Leven; Noordnederlandse bewerking van Zuidnederlandse bewerking van ''Hundert Betrachtungen und Begehrungen'']. Maas-Rijngebied, 1400-1500. {{BNM-I|08031}}

*CP.2.B.74{{gap}}''[https://viewer.onb.ac.at/1002F427 Historie vander coninghinnen Sibilla]''. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1538.

'''Österreichisches Staatsarchiv'''

* HHStA HS R 88 (=Böhm 679){{gap}}[https://www.archivinformationssystem.at/detail.aspx?ID=12068 Gouds kroniekje]. Brussel?, 1456 of kort later. {{BNM-I|02509}}

* HHStA HS W 532 (=Böhm 1074){{gap}}[https://www.archivinformationssystem.at/detail.aspx?ID=14412 Stukken betreffende het Clarissenklooster van Petegem (Abdij van Beaulieu), met kroniek]. Oost-Vlaanderen, 14de eeuw (na 1329). {{BNM-I|02510}}

==Wolfenbüttel==

'''Herzog August Bibliothek'''

* Cod. Guelf. 18.2 Aug. 4°{{gap}}Broeder Gheraert [https://diglib.hab.de/mss/18-2-aug-4f/start.htm ''Wilhelmi Walteri de Zirixsee descriptio terre sancte'', ''Natuurkunde van het geheelal'']. Utrecht, ca. 1465-1470. {{BNM-I|05340}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_nat001natu01_01/ '''N''']

* Cod. Guelf. 38.20 Aug. 2°°{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/38-20-aug-2f/start.htm ''De anatomie naer den leeringhe van Galenus int cortte getogen by Johannes Andernacum geexponert by mester Lode'']. 16de eeuw. {{BNM-I|08790}}

* Cod. Guelf. 404.9 Novi (4){{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://diglib.hab.de/mss/404-9-novi-4/start.htm ''Eneasroman'' (fragment)] ca. 1200.

* Cod. Guelf. 404.9 Novi (14){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://diglib.hab.de/mss/404-9-novi-14/start.htm ''Rijmbijbel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|05344}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002mgys01_01/ '''N''']

* Cod. Guelf. 404.10 Novi (5A){{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/404-10-novi-5as/start.htm Utrechtse bijbel met deel evangeliënharmonie van Bijbelvertaler van 1360] (fragment). Utrecht? ca. 1430-1435. {{BNM-I|05330}}

* Cod. Guelf. 576 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/576-helmst/start.htm Artesteksten]. ca. 1408-1431. {{BNM-I|08610}}

* Cod. Guelf. 894 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/894-helmst/start.htm Berijmd leven van Jezus]. 1449. {{BNM-I|08869}}

* Cod. Guelf. 1251 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/1251-helmst/start.htm Ars moriendi]. 15de eeuw. {{BNM-I|15621}}

* Cod. Guelf. 1251 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/1251-helmst/start.htm Ars moriendi]. 15de eeuw. {{BNM-I|15621}}

== Wrocław ==

'''Universiteitsbibliotheek Uniwersytet Wrocławski'''

* IV D 5{{gap}}[https://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/docmetadata?id=89266 Gebedenboek]. 1486. {{BNM-I|02653}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_ver016199001_01/_ver016199001_01_0003.php J. Reynaert, ''Jacobus van Gruitrodes Speculum saecularium hominum (cap. 1) in Middelnederlandse vertalingTeksteditie en beschrijving van het handschrift: Hs. Wroclaw, Universiteitsbibliotheek IV. D. 5'', Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en letterkunde (nieuwe reeks), 1990 p. 36-38.]&lt;/ref&gt;

[[Categorie:Middelnederlands]]
[[Categorie:Wikisource:Lijsten]]</text>
      <sha1>8fprkhls4qyjst6v3vk11ip3bclib1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw</title>
    <ns>100</ns>
    <id>32207</id>
    <revision>
      <id>223074</id>
      <parentid>217686</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T14:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>223074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62660" sha1="fz7vqb7ppzm63dj1gy9q6gh5txnlcd5" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Nederlandse kunst;&lt;br&gt;20e eeuw
| afbeelding = Overzicht achterzijde met doorgang en beeld - Otterlo - 20357461 - RCE.jpg
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over Nederlandse kunst uit de 20e eeuw.
}}
== Algemeen ==
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Tentoonstellingen|Tentoonstellingen]]

== Geschiedenis van Nederlandse kunst uit de 20e eeuw ==
=== Inleidingen - Handboeken ===
*Kuyvenhoven, Fransje (2010) ''Index Nederlandse beeldende kunstenaars, kunstnijveraars en fotografen. 1870-2009'', Amsterdam: Instituut Collectie Nederland, {{ISBN|978-90-72905-55-0}}.

=== Bijzondere onderwerpen ===
;Abbing, Fik (1901-1955)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Amsterdamsche Kunstkring
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Amsterd. Kunstkring|‘Amsterd. Kunstkring’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Amsterdamsche Kunstkring voor Allen (1920-1973)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Andrea, Kees (1914-2006)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 1.

;Beek, Felix van
*Anoniem (15 oktober 1982) ‘Felix van de Beek’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 2.

;Bendien, Jacob (1890-1933)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Bennes, Theo (1903-1982)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Bieling, Herman
*H. (30 januari 1923) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1923/Nummer 25/&quot;De Branding&quot;|‘„De Branding”’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2-3].

;Bieruma Oosting, Jeanne
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Bijvoet, Han (1897-1975)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Bodaan, Jac
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Boer, Jo
*Gio. [= Jan Kalff] (16 december 1936) ‘Kunst in Den Haag’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.

;Boon, Jan (1882-1975)
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Bouthoorn, Wil
*Johan D. (21 februari 1959) ‘Tentoonstelling W.I. Bouthoorn’, ''Nieuwablad van het Noorden'', p.&amp;nbsp;21.

;Bredasche Kunstkring
*Anoniem (14 mei 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 113/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring. Het jaarverslag’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 april 1937) [[Bredasche Courant/Jaargang 147/Nummer 83/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*''Najaarstentoonstelling'', Gymnastiekzaal van de O.L. School, Breda, 30 oktober-2 november 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 november 1937) [[Bredasche Courant/Jaargang 147/Nummer 258/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bulthuis, Piet
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Canter, Barend Alexander
*''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden|De Sphinx. Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', De Harmonie, Leiden, 18-31 januari 1917.

;Caspel, Johann Georg van (1870-1928)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Chevallier, Co (1880-1951)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/In J. H. de Bois' Kunsthandel|‘In J. H. de Bois’ Kunsthandel te Haarlem […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Citroen, Paul
*Anoniem (2 december 1938) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 111/Nummer 36585/Ochtendblad/F. Vordemberge-Gildewart|‘F. Vordemberge-Gildewart’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Cuypers, Michel (1892-1971)
*Anoniem (20 november 1915) [[De Amstelbode/Jaargang 24/Nummer 7005/Koningin Elisabeth gehuldigd|‘Koningin Elisabeth gehuldigd’]], ''De Amstelbode'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Delft, Theo van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Domela, César
*''L'Art d'Aujourd'hui'', Syndicat des Antiquaires, Parijs, 30 november-21 december 1925.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 december 1925) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 82/Nummer 339/Avondblad/Kunst van heden|‘Kunst van heden’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p.&amp;nbsp;1.
*''Tentoonstelling abstracte kunst'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 2-24 april 1938.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Kr. (11 april 1938) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27954/Avondblad/&quot;Abstracte kunst&quot;|‘„Abstracte kunst”. Zou dit streven in de architectuur niet een veel meer in de natuur liggende functie vervullen? Een reeks van vragen’]], ''De Maasbode'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (27 maart 1940) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 113/Nummer 37060/Avondblad/Museum voor moderne kunst|‘Museum voor moderne kunst’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*Jan Engelman (24 januari 1950) ‘Cesar Domela Nieuwenhuis. Tentoonstelling bij Huinck en Scherjon te Amsterdam’, ''De Tijd'', p.&amp;nbsp;3.
*Kalkman, Felix (27 november 1987) ‘Beeldend kunstenaar Cesar Domela Nieuwenhuis. ‘Ik wilde niet mijn hele leven rechthoeken blijven schilderen’, ''Leeuwarder Courant'', LCetera, p.&amp;nbsp;6.

;Dongen, Kees van (1877-1968)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Gio. (7 oktober 1912) ‘Moderne Kunst Kring’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;7.
**Anoniem (9 oktober 1912) [[:s:fr:Le Cercle d’art moderne|‘Le Cercle d’art moderne’]], ''La Gazette de Hollande'', p.&amp;nbsp;3.
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Eck, Geurt van
*''“1940”. Deuxième exposition'', Parc des expositions, Porte de Verailles, Parijs, 15 januari-1 februari 1932.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 januari 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/30 januari 1932/Avondblad/Valsche en echte Onafhankelijken|‘Valsche en echte Onafhankelijken’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Eekman, Nico
*''Salon des Indédendants'', Grand Palais, Parijs, 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (31 januari 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32299/Avondblad/&quot;Indépendants&quot;|‘„Indépendants”’]], ''Algemeen Handelsblad'', derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*[''tentoonstelling''], De Constcaemer, Breda, september 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 september 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15350/Tentoonstelling in de Passage|‘Tentoonstelling in de Passage’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Elenbaas, Wally
*Anoniem (4 maart 1978) ‘De letters en tekens van Wally Elenbaas’, ''Provinciale Zeeuwse Courant'', p.&amp;nbsp;9.

;Enthoven, Jo
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Franken, Jan Pzn.
*[''tentoonstelling''], De Constcaemer, Breda, september 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 september 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15350/Tentoonstelling in de Passage|‘Tentoonstelling in de Passage’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Gelder, Dirk van
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Gidding, Jaap (1887-1955)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (28 mei 1922) [[De Telegraaf/Jaargang 30/Nummer 11570/Moderne toegepaste kunst op de Ned. Tentoonstelling te Kopenhagen|‘Moderne toegepaste kunst op de Ned. Tentoonstelling te Kopenhagen’]], ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;9.

;Gisèle
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Hall, Therese van
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Ham, Toon van
*Anoniem (5 september 1938) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 28200/Avondblad/Het Centraal Museum te Utrecht|‘Het Centraal Museum te Utrecht. De viering van het honderdjarig bestaan. Een aantal schenkingen bij deze gelegenheid gedaan’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Hassoldt, Chris
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Havermans, Jan
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Heel, Jan van
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Heemskerck, Jacoba van
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Hell, Johan van
*[''Grafiek''], Haagsche Kunstkring, Den Haag, 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Hul, Jan
*Anoniem (4 mei 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 105/Schilderkunst|‘Schilderkunst. Maastrichtsch Stedelijk Museum. Een jongeren groep’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Hussem, Willem (1900-1974)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/In J. H. de Bois' Kunsthandel|‘In J. H. de Bois’ Kunsthandel te Haarlem […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Jessurun de Mesquita, Samuel (1868-1944)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Jordens, Jan
*[''Grafiek''], Haagsche Kunstkring, Den Haag, 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Jurres, Johannes Hendricus
*Anoniem (19 juni 1933) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 71/Nummer 142/Tentoonstelling &quot;Kunst en Arbeid&quot;|‘Tentoonstelling „Kunst en Arbeid”’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Kamerlingh Onnes, Harm (1893-1985)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nrs. 21-23.

;Kelder, Toon (1894-1973)
*''Vereeniging tot Bevordering der Grafische Kunst. Catalogus van de tentoonstelling van werken der leden in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', 23 december 1933-14 januari 1934.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 april 1904) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 106/Nummer 34796/Avondblad/Agenda|‘Agenda’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Klerk, Michel de
*Anoniem (27 juni 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 149/'t Luyten-Cuypers-Museum|‘'t Luyten-Cuypers-Museum’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Kloos, Cornelis
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Konijnenburg, Willem van (1868-1943)
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (7 januari 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 6/Avondblad/Men meldt ons uit Berlijn|‘Men meldt ons uit Berlijn: [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad A, p.&amp;nbsp;2.
*''XVII Biennale di Venezia'', Venetië, 4 mei-4 november 1930.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.

;Koo, Nicolaas de (1881-1960)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunst in industrie|‘Kunst in industrie’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1-2.

;Kromjong, Paul
*Anoniem (4 mei 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 105/Schilderkunst|‘Schilderkunst. Maastrichtsch Stedelijk Museum. Een jongeren groep’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;9.
*[''Tentoonstelling van werken van Limburgsche kunstenaars''], Instituut voor Kerkelijke Kunst, Amsterdam, 14 maart 1936-...., geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 maart 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 61/Kunst|‘Kunst. Zuid-Limburgsche tentoonstelling te Amsterdam’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;12.
**Anoniem (17 maart 1936) [[De Tijd/Jaargang 91/Nummer 28687/Avondblad/Limburgsche schilders te Amsterdam|‘Limburgsche schilders te Amsterdam’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;5].

;Krop, Hildo
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Kuik, Laurens van
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**B. (11 mei 1916) [[De Avondpost/1916/Nummer 9512/Avond-editie/Kunstzaal d’Audretsch|‘Kunstzaal d’Audretsch. „De Anderen”’]], ''De Avondpost'', Avond-editie, p.&amp;nbsp;A 2.
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Kunst aan Allen
*Koster, Edw. B. (11 juni 1910) [[Eenheid/Nummer 1/Kunst aan Allen|‘Kunst aan Allen’]], ''Eenheid'', nr. 1, eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Kunstenaarsvereniging Limburg
*Anoniem (17 oktober 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 245/Kunstenaarsvereeniging &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarsvereeniging „Limburg”. Niet voor amateurs’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Kunstkring Delft
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Kunstkring In Consten Een, Nijmegen
*[''Tentoonstelling van werken van B. Ferwerda en A.J.J. de Winter''], Waaggebouw, Nijmegen, 19 oktober-2 november 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/De Kunstkring In Consten Een|‘De Kunstkring In Consten Een te Nijmegen […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Kunstkring Remunj '45
*''Kunstkr. Remunj ’45. Tentoonstelling van eigen werk'', Gemeente Museum, Roermond, 22 december 1945-6 januari 1946, geen catalogus bekend.
*Anoniem (12 november 1946) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 29/Nummer 264/Tentoonstelling werk Joep Nicolas|‘Tentoonstelling werk Joep Nicolas’]], ''Limburgsch Dagblad'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
*[''Kunstkring &quot;Remunj '45&quot; en Kunstkring &quot;Henri Jonas&quot;''], Gemeente museum, Roermond, 3 februari 1952-...., geen catalogus.
*Anoniem (19 november 1952) ‘Tentoonstelling kunstkring „Remunj ’45”’, ''Limburgsch Dagblad'', p.&amp;nbsp;2.
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Lanooy, Chris (1881-1948)
*[''Paastentoonstelling''], kunstzaal [Kunst van onze Tijd], Den Haag, 18 maart 1936-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Woensdag|‘Woensdag zal de Paaschtentoonstelling in de toonzaal Prins Mauritsplein 21—21 geopend worden […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Lavieren, Rijk van
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Lebeau, Chris (1878-1945)
*[''modern schilderwerk van o.a. Jawlenski, De Vlaminck en Mondriaan''], De Bron, Den Haag, januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondiging en recensies:
**J.H. de Bois (13 januari 1926) [[De Avondpost/Jaargang 41/Nummer 12967/Avondeditie/Kunstkroniek|‘Kunstkroniek’]], ''De Avondpost'', Avondeditie, Tweede blad, p.&amp;nbsp;1.

;Leck, Bart van der (1876-1958)
*Anoniem (22 augustus 1919) [[De Maasbode/Jaargang 51/Nummer 16456/Avondblad/De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde|‘De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde’]], ''De Maasbode'', Avondblad, eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
*H. (30 januari 1923) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1923/Nummer 25/&quot;De Branding&quot;|‘„De Branding”’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2-3].
*Zwart, P. (januari-juli 1919) ‘Kunst op de jaarbeurs’, ''Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift'', p.&amp;nbsp;316-320, met name 319.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (oktober 1919) [[De Stijl/Jaargang 2/Nummer 12/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 2, nr. 12, p.&amp;nbsp;140-144, met name 144.

;Leeuwarder Kunstkring
*[''Tentoonstelling van werken van Tjeerd Bottema, E. Idema, H. van Schaik en W. van Schaik''], Leeuwarder Kunstkring, Leeuwarden, april 1912, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 april 1912) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 99/Nummer 7916/Middaguitgave/Kleine berichten|‘Kleine berichten’]], ''Arnhemsche Courant'', Middaguitgave, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Leidsche Kunstvereeniging, Leiden
*[''Tentoonstelling van schilderijen, tekeningen en etsen van Graadt van Roggen''], Leidsche Kunstvereeniging, Leiden, ca. 16-ca. 23 december 1905, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Men meldt ons uit Leiden|‘Men meldt ons uit Leiden: […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.

;Leurs, Johannes Karel
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Leusden, Willem van
*''[[:s:fr:Exposition internationale d’art moderne|Exposition Internationale d'Art Moderne]]'', Palais Electorale, Genève, 26 december 1920-25 januari 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 januari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11075/Avondblad/Moderne kunst te Genève|‘Moderne kunst te Genève’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''Architecture et arts qui s'y rattachent'', École Spéciale d'Architecture, Parijs, 22 maart-30 april 1924.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 april 1924) [[De Telegraaf/Jaargang 32/Nummer 12039/Ochtendblad/Hollandsche architectuur te Parijs|‘Hollandsche architectuur te Parijs’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Lubbers, Adriaan
*''“1940”. Deuxième exposition'', Parc des expositions, Porte de Verailles, Parijs, 15 januari-1 februari 1932.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 januari 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/30 januari 1932/Avondblad/Valsche en echte Onafhankelijken|‘Valsche en echte Onafhankelijken’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Luns, Huib (1881-1942)
*''Tentoonstelling van schilderijen en beeldhouwwerken vervaardigd door leden der Maatschappij'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 10 april-mei 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Tentoonstelling Arti et Amicitiae|‘Tentoonstelling „Arti et Amicitiae”’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Mankes, Jan
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Meertens, Albert (1904-1971)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Mees, Fokko
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Mens, Is. van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Miedema, Evert (1887-1979)
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Haagsche Muziek-Academie|‘Haagsche Muziek-Academie. Concert voor de Bleekneusjes’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Moerkerk, Herman
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Musch, Jan (1875-1960)
*Anoniem (20 november 1915) [[De Amstelbode/Jaargang 24/Nummer 7005/Koningin Elisabeth gehuldigd|‘Koningin Elisabeth gehuldigd’]], ''De Amstelbode'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Nicolas, Suzanne
*''Ausstelling niederländischer-limburgischer Kunst'', Suermondt-Museum, Aken, 7-28 juni 1936, Haus des Kunstvereins für die Rheinlande und Westfalen, Düsseldorf, 4 juli 1936-...., Essen, Münster, Keulen (....-september 1936).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 juni 1936) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 19/Nummer 133/Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
**J.D.L. (19 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 143/Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (17 oktober 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 245/Kunstenaarsvereeniging &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarsvereeniging „Limburg”. Niet voor amateurs’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Nieuwenkamp, Wijnand Otto Jan (1874-1950)
*[J.L.M. Lauweriks] (13 februari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 7/Mededeelingen van het Genootschap|‘Mededeelingen van het Genootschap’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 7, [p.&amp;nbsp;39].
*''Eere-tentoonstelling W. O. J. Nieuwenkamp, 1874-1934'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 21 juli-30 augustus 1934.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**v.D. (27 juli 1934) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 107/Nummer 35008/Avondblad/W. O. J. Nieuwenkamp|‘W. O. J. Nieuwenkamp. Eere-tentoonstelling in het Stedelijk Museum’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Peeters, Jan (1912-1992)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 31.

;Penaat, Willem (1875-1957)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunst in industrie|‘Kunst in industrie’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1-2.

;Pol, Rien van der
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Poortenaar, Jan (1886-1956)
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Frits Lapidoth (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde „Vierjaarlijksche” te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Jan Poortenaar'', Kunsthandel Fetter, Amsterdam, oktober 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Kunsthandel Fetter|‘Kunsthandel Fetter’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Rees, Otto van (1884-1957)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Rees-Dutilh, Adya van (1876-1959)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Rinsema, Thijs
*Anoniem (8 mei 1982) ‘Drachtster schoenmakers op super-8’, ''Leeuwarder Courant'', sneon &amp; snein, p.&amp;nbsp;19.
*Anoniem (5 augustus 1983) ‘Film over gebroeders Rinsema komt 22 september op tv’, ''Leeuwarder Courant'', p.&amp;nbsp;28.

;Rovers, Dio
*''Tentoonstelling van de leden van de Bredasche Kunstkring'', Sociëteit Concordia, Breda, 18-22 mei 1934, getypte catalogus.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 mei 1934) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 74/Nummer 14941/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*''Bredasche Kunstkring, werken van leden'', Sociëteit Concordia, Breda, 9-14 november 1934.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1934) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 74/Nummer 15087/De tentoonstelling van kunstwerken in Concordia|‘De tentoonstelling van kunstwerken in Concordia’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Rummens, Jules
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Scheffers, Jef
*Anoniem (4 mei 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 105/Schilderkunst|‘Schilderkunst. Maastrichtsch Stedelijk Museum. Een jongeren groep’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Werk van leden van de Limburgse Kunstkring'', Schilder- en tekenkundig Genootschap Kunstliefde, Utrecht, juni 1935, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 juni 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 142/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders. Waardeering voor hun werk. Een tentoonstelling te Utrecht’]], ''Limburger Koerier'', [eerste blad], p.&amp;nbsp;2.
*[''Limburgsche Kunstkring''], Stedelijk Museum, Maastricht, 10 november-4 december 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 november 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 264/Kunst|‘Kunst’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;8.
*[''Tentoonstelling van werken van Limburgsche kunstenaars''], Instituut voor Kerkelijke Kunst, Amsterdam, 14 maart 1936-...., geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 maart 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 61/Kunst|‘Kunst. Zuid-Limburgsche tentoonstelling te Amsterdam’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;12.
**Anoniem (17 maart 1936) [[De Tijd/Jaargang 91/Nummer 28687/Avondblad/Limburgsche schilders te Amsterdam|‘Limburgsche schilders te Amsterdam’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;5].
**Jan Engelman (1 april 1936) ‘Limburgsche schilders. In het Instituut voor Kerkelijke Kunst’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Schelfhout, Lodewijk (1881-1943)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Gio. (7 oktober 1912) ‘Moderne Kunst Kring’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;7.
**Anoniem (9 oktober 1912) [[:s:fr:Le Cercle d’art moderne|‘Le Cercle d’art moderne’]], ''La Gazette de Hollande'', p.&amp;nbsp;3.
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.
*Anoniem (20 november 1915) [[De Amstelbode/Jaargang 24/Nummer 7005/Koningin Elisabeth gehuldigd|‘Koningin Elisabeth gehuldigd’]], ''De Amstelbode'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;3].
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Schrikkel, Louis
*[''tentoonstelling''], De Constcaemer, Breda, september 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 september 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15350/Tentoonstelling in de Passage|‘Tentoonstelling in de Passage’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Schuhmacher, Wim (1894-1986)
*''XVII Biennale di Venezia'', Venetië, 4 mei-4 november 1930.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.

;Sengers, Lode (1896-1956)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Sluiter, Willy (1873-1949)
*''Tentoonstelling van aquarellen, teekeningen, etsen, lithographiën en beeldhouwwerk door werkende leden van Pulchri Studio'', Pulchri Studio, Den Haag, 6 december 1906-1907.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (27 maart 1907) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 7/Nummer 86/Ochtendblad/Op de groepententoonstelling in Pulchri Studio|‘Op de groepententoonstelling in Pulchri Studio […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/In den kunsthandel Everts|‘In den kunsthandel Everts […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Speenhoff, Koos
*Anoniem (19 juli 1929) [[De Indische Courant/Jaargang 8/Nummer 252/Speenhoff naar Amerika|‘Speenhoff naar Amerika’]], ''De Indische Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Stok, Henri van der
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (3 maart 1932) [[De Nederlander/Jaargang 39/Nummer 11798/Hofberichten|‘Hofberichten’]], ''De Nederlander'', p.&amp;nbsp;3.
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Sühl, Jan
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Vaarzon Morel, Willem (1868-1955)
*L. (30 januari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 5/Twee kalenders|‘Twee kalenders’]], ''Architectura'', p.&amp;nbsp;29.

;Verhorst, André
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Verschuuren, Albert
*''Kunsttentoonstelling'', Sint-Gerardusretraitehuis, Seppe, 28-30 augustus 1933, geen catalogus bekend.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 juli 1933) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 73/Nummer 14675/De studiedagen te Seppe|‘De studiedagen te Seppe’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (30 augustus 1933) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 73/Nummer 14722/De tentoonstelling te Seppe|‘De tentoonstelling te Seppe’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Verstijnen, Henri
*Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Kunstzaal Sena|‘Kunstzaal „Sena”’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Violier, De
*Anoniem (24 mei 1919) [[De Tijd/Jaargang 73/Nummer 21959/R. K. Kunstenaarscongres|‘R. K. Kunstenaarscongres’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/De Kath. Kunstkring De Violier|‘De Kath. Kunstkring „De Violier” te Amsterdam organiseert voor zijn leden een „uittocht” naar Utrecht, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Visser, Tjipke (1876-1955)
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Frits Lapidoth (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde „Vierjaarlijksche” te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Tentoonstelling. Schilderijen van mej. M. E. van Regteren Altena (Amsterdam) en mevr. B. Westendorp-Osieck (Amsterdam). Beeldhouwwerken van Tjipke Visser (Bergen N.H.)'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 16 januari-2 februari 1937, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 januari 1937) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 59/Nummer 18041/Kunstkring|‘Kunstkring. Werk van mej. Van Regteren Altena, mevr. Westendorp-Osieck en Tjipke Visser’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Wegerif-Gravestein, Agathe
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Wichman, Erich
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*L.[apidoth], F. (5 februari 1920) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 20/Nummer 35/Avondblad/La revue du feu|‘La revue du feu’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, p.&amp;nbsp;2.

;Wiegers, Jan
*''[[:s:fr:Exposition internationale d’art moderne|Exposition Internationale d'Art Moderne]]'', Palais Electorale, Genève, 26 december 1920-25 januari 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 januari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11075/Avondblad/Moderne kunst te Genève|‘Moderne kunst te Genève’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Wiegersma, Pieter (1920-2009)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Wiegman, Matthieu (1886-1971)
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Wiegman, Piet
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Witjens, Willem
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-30 november 1930, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.
**Cornelis Veth (6 december 1930) ‘Publiek en kunstenaar in nauwer contact. Expositie van de „Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst” in het Gebouw Volksuniversiteit te Den Haag’, ''De Telegraaf'', Avondblad, Derde Blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Wolff, Cor de (1889-1963)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 februari 1937) [[De Tribune/Jaargang 30/Nummer 106/De Onafhankelijken jubileren|‘De Onafhankelijken jubileren’]], ''De Tribune'', p.&amp;nbsp;6.

;Overige onderwerpen
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Architectuur/Nederland/Karel de Bazel|Bazel, Karel de]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Edmond Bellefroid|Bellefroid, Edmond]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Hendrik Petrus Berlage|Berlage, Hendrik Petrus]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Joan Collette|Collette, Joan]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Nelly van Doesburg|Doesburg, Nelly van]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Theo van Doesburg|Doesburg, Theo van]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Beeldhouwkunst/Nederland/20e eeuw/Leen Douwes|Douwes, Leen]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Charles Eyck|Eyck, Charles]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jacoba van Heemskerck|Jacoba van Heemskerck]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Hongarije/20e eeuw/Vilmos Huszár|Vilmos Huszár]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Henri Jonas|Jonas, Henri]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Mathieu Lauweriks|Lauweriks, Mathieu]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Leidsche Kunstclub De Sphinx|Leidsche Kunstclub De Sphinx]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Hubert Levigne|Levigne, Huub]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Moderne Kunstkring|Moderne Kunstkring]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Gerrit de Morée|Gerrit van Morée]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Louis Saalborn|Saalborn, Louis]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Henri Schoonbrood|Schoonbrood, Henri]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Jan Sluijters|Jan Sluijters]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jan Toorop|Jan Toorop]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/De Anderen|Vereeniging van beeldende kunstenaars De Anderen]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal kunst]]</text>
      <sha1>fz7vqb7ppzm63dj1gy9q6gh5txnlcd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw</title>
    <ns>100</ns>
    <id>32672</id>
    <revision>
      <id>223077</id>
      <parentid>222162</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T17:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>223077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140697" sha1="f4jwa81k5ub6eflyilnf8bhmjv07lu0" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Nederlandse schilderkunst;&lt;br&gt;20e eeuw
| afbeelding          = Piet Mondrian Victory Boogie Woogie.jpg
| beschrijving        = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] beschikbare bronnen over Nederlandse schilderkunst uit de 20e eeuw.
| artikelwikipedia    = 
}}
== Algemeen ==
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Tentoonstellingen|Tentoonstellingen]]

== Geschiedenis van de Nederlandse schilderkunst uit de 20e eeuw ==
=== Bijzondere onderwerpen ===
;Akkeringa, Jan (1894-1983)
*''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2.
*''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad&amp;nbsp;D, p.&amp;nbsp;2.

;Anrooy, Jan van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Arntzenius, Floris (1864-1925)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Arntzenius, Paul
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Lapidoth, Frits (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Avoort, Herman van de
*Anoniem (19 juni 1933) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 71/Nummer 142/Tentoonstelling &quot;Kunst en Arbeid&quot;|‘Tentoonstelling „Kunst en Arbeid”’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bakermans, Adriaan
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Bakhoven, Jan
*''Werk van leden van de Limburgse Kunstkring'', Schilder- en tekenkundig Genootschap Kunstliefde, Utrecht, juni 1935, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 juni 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 142/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders. Waardeering voor hun werk. Een tentoonstelling te Utrecht’]], ''Limburger Koerier'', [eerste blad], p.&amp;nbsp;2.

;Bander, Jan Cornelis
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Lapidoth, Frits (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Bastert, Nicolaas (1854-1939)
*''Catalogus der tentoonstelling van schilderijen enz.'', E.J. van Wisselingh, Panorama Mesdag, Den Haag, oktober-november 1916.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/E. J. v. Wisselingh|‘E. J. v. Wisselingh. (Slot.) Gebouw Panorama Mesdag’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Bauer, Lucas (1896-1959)
*[''Paastentoonstelling''], kunstzaal [Kunst van onze Tijd], Den Haag, 18 maart 1936-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Woensdag|‘Woensdag zal de Paaschtentoonstelling in de toonzaal Prins Mauritsplein 21—21 geopend worden […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Bayens, Han (1876-1945)
*''H. Bayens'', Koninklijke Kunstzaal Kleykamp, Den Haag, 2-23 januari 1926.&lt;br&gt;Aankondiging en recensies:
**J.H. de Bois (13 januari 1926) [[De Avondpost/Jaargang 41/Nummer 12967/Avondeditie/Kunstkroniek|‘Kunstkroniek’]], ''De Avondpost'', Avondeditie, Tweede blad, p.&amp;nbsp;1.

;Bendien, Jacob
*Anoniem (11 januari 1985) ‘'Meditist' Jacob Bendien, eigenzinnig kunstenaar’, ''Leeuwarder Courant'', LCetera, [p. 1].

;Berends, Barend
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Berg, Ans van den (1873-1942)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Berg, Else
*H.[asselt, Bertha van] (2 oktober 1918) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1918/Nummer 231/Kunst in de Hofstad|‘Kunst in de Hofstad’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Eerste van 2 bladen, [p.&amp;nbsp;2].

;Berg, Johannes Marinus van den
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Berg, Jos van den
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Berserik, Hermanus (1921-2002)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 3.

;Bezaan, Jo (1894-1920)
*Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/In den kunsthandel D. Sala &amp; Zn.|‘In den kunsthandel D. Sala &amp; Zn. te Leiden […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Biermans, Jos
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Bieruma Oosting, Jeanne (1898-1994)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nrs. 29-30.

;Bleeker, Laurens (1905-1951)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Blommestein, Louise Alice Andrine van
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Lapidoth, Frits (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Boas-Zélander, Maria C.
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Bobeldijk, Félicien
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Boer, Gerard de (1874-1935)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Boessen, Mathieu (1912-1998)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Bogaerts, Jan
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Böhl, Wilhelmina
*''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden|De Sphinx. Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', De Harmonie, Leiden, 18-31 januari 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 januari 1917) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 74/Nummer 21/Avondblad/Gezelschap De Sphinx|‘Gezelschap De Sphinx’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p. 1.

;Bongers, Berend Adrianus (1866-1949)
*[''Vierde tentoonstelling van het comité van St.-Lucas te Delft''], april 1904, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Men meldt ons|‘Men meldt ons: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Boonen, Elias
*M.V. (23 november 1916) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 89/Nummer 28618/Avondblad/&quot;De Onafhankelijken&quot;|‘„De Onafhankelijken”]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;6.

;Bosch, Lena ten
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Bottema, Tjeerd (1884-1978)
*[''Tentoonstelling van werken van Tjeerd Bottema, E. Idema, H. van Schaik en W. van Schaik''], Leeuwarder Kunstkring, Leeuwarden, april 1912, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 april 1912) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 99/Nummer 7916/Middaguitgave/Kleine berichten|‘Kleine berichten’]], ''Arnhemsche Courant'', Middaguitgave, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Braken, Peter van den
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Breman, Co
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Briët, Arthur
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Broers, Edmée
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Bron, Louis
*Anoniem (19 februari 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/19 februari 1936/Ochtendblad/Kunst en practijk|‘Kunst en practijk’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p.&amp;nbsp;3.

;Buning, Johan
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 4.

;Cardinaals, Louis
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Castell, Dora (ca. 1898-1972)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Chevallier, Co
*''[[:s:fr:Exposition internationale d’art moderne|Exposition Internationale d'Art Moderne]]'', Palais Electorale, Genève, 26 december 1920-25 januari 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 januari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11075/Avondblad/Moderne kunst te Genève|‘Moderne kunst te Genève’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Colnot, Arnout (1887-1983)
*''XVII Biennale di Venezia'', Venetië, 4 mei-4 november 1930.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.

;Dam, Han van (1901-1975)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Dam, Max van
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Dam, Wijnand van
*''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden|De Sphinx. Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', De Harmonie, Leiden, 18-31 januari 1917.

;Deering, Willem (1887-1954)
*Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&amp;nbsp;1].

;Delft, Jan van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Dievenbach, Hendricus Anthonius
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Dillen, Peter Martinus
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Dingstee, A. van
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/In J. H. de Bois' Kunsthandel|‘In J. H. de Bois’ Kunsthandel te Haarlem […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Dittlinger, Marinus Bonifacius Willem
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Domburg, Antoon van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Dongen, Kees van
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. .

;Dooijewaard, Jacob (1876-1969)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Tentoonstelling van schilderijen en beeldhouwwerken vervaardigd door leden der Maatschappij'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 10 april-mei 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Tentoonstelling Arti et Amicitiae|‘Tentoonstelling „Arti et Amicitiae”’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Duursma, Djurre Pieter
*Doesburg, Theo van (4 maart 1916) [[Twenthe/4 maart 1916/De schilderwerken en batiks van Djurre Duursma|‘De schilderwerken en batiks van Djurre Duursma ’]], ''Twenthe'', editie onbekend, paginanummer onbekend.
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Eck, Karel Antonie van
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Eeden, Paul van (1907-1996)
*[''Beeldhouwwerken door Dirk Bus en schilderijen van Paul van Eeden''], Kunstzaal ’t Center, Den Haag, ....-9 juni 1933, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Tot 9 Juni|‘Tot 9 Juni […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Epen, Jan van
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Ferwerda, Barend (1880-1958)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*[''Tentoonstelling van werken van B. Ferwerda en A.J.J. de Winter''], Waaggebouw, Nijmegen, 19 oktober-2 november 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/De Kunstkring In Consten Een|‘De Kunstkring In Consten Een te Nijmegen […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Fokkens, Phocas
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Franssen, Leo
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Gallas, Corry
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Gardenier, Jaap (1933-)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 10.

;Garf, Salomon (1879-1943)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Tentoonstelling van schilderijen en beeldhouwwerken vervaardigd door leden der Maatschappij'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 10 april-mei 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Tentoonstelling Arti et Amicitiae|‘Tentoonstelling „Arti et Amicitiae”’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Gerdes, Ed (1887-1945)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Gerretsen, Huub
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Gielen, Gerda (1910-1983)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Gils, Petrus van
*''Tentoonstelling van de leden van de Bredasche Kunstkring'', Sociëteit Concordia, Breda, 18-22 mei 1934, getypte catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 mei 1934) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 74/Nummer 14941/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*''Bredasche Kunstkring, werken van leden'', Stedelijk Museum, Breda, 5-12 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 juli 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15285/De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum|‘De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*[''Pinkster-tentoonstelling''], Concordia, Breda, 29 mei-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 mei 1936) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 76/Nummer 15559/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', p.&amp;nbsp;6.

;Goedvriend, Theo
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Gorter, Arnold Marc (1866-1933)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Graadt van Roggen, Johannes (1867-1959)
*[''Tentoonstelling van schilderijen, tekeningen en etsen van Graadt van Roggen''], Leidsche Kunstvereeniging, Leiden, ca. 16-ca. 23 december 1905, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Men meldt ons uit Leiden|‘Men meldt ons uit Leiden: […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.

;Graafland, Rob
*Anoniem (7 april 1931) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 69/Nummer 81/Twintig jaar Limburgsche Kunstkring|‘Twintig jaar Limburgsche Kunstkring. Een tentoonstelling van de werken der leden en oud-leden’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Grégoire, Jan
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Groenendaal, Jeane (1898-1966)
*''Werk van leden van de Limburgse Kunstkring'', Schilder- en tekenkundig Genootschap Kunstliefde, Utrecht, juni 1935, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 juni 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 142/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders. Waardeering voor hun werk. Een tentoonstelling te Utrecht’]], ''Limburger Koerier'', [eerste blad], p.&amp;nbsp;2.
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Groenestein, Jan (1919-1971)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nrs. 14-15.

;Gussenhoven, Georges (1899-1990)
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-30 november 1930, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.

;Hartman, Wibbo
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Hasselt, Bertha van
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Haverman, Hendrik (1857-1928)
*Anoniem (23 maart 1905) [[De Noordbrabanter/Jaargang 76/Nummer 3947/Tentoonstelling te Luik|‘Tentoonstelling te Luik’]], ''De Noord Brabanter'', [p.&amp;nbsp;2].

;Haverman-Birnie, Carolina
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Heel, Jan van (1898-1990)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 17.

;Heesters, Jan
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Heide, Johannes Wilhelm van der (1878-1956)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Helden, Jan van
*Gootzen, P.J. (1969) ‘Jan van Helden. Kunstenaar uit eigen Heem’, ''roerstreek ’69'', p. 39-42.

;Hem, Piet van der
*Anoniem (12 oktober 1913) [[Het Vaderland/Jaargang 45/Nummer 243/Agenda|‘Agenda’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, B, [p.&amp;nbsp;2].

;Henkes, Dolf (1903-1989)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Heynes, Theodoor (1920-1990)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 19.

;Heyse, Jan
*[''Grafiek''], Haagsche Kunstkring, Den Haag, 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Hogerwaard, Georges
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Hollman, Charles
*''Werk van leden van de Limburgse Kunstkring'', Schilder- en tekenkundig Genootschap Kunstliefde, Utrecht, juni 1935, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 juni 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 142/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders. Waardeering voor hun werk. Een tentoonstelling te Utrecht’]], ''Limburger Koerier'', [eerste blad], p.&amp;nbsp;2.

;Hoog, Bernard de (1866-1943)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Hoog, Hendrik de
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Höppe, Ferdinand Bernhard (1841-1922)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Horn, Jos ten (1894-1956)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Hul, Jan
*Anoniem (19 oktober 1929) [[Anoniem/Schilderijententoonstelling te Maastricht|‘Schilderijententoonstelling te Maastricht’]], ''Het Volk'', Avondblad, Vierde blad, [p. 2].

;Hul, Mathieu
*Anoniem (19 oktober 1929) [[Anoniem/Schilderijententoonstelling te Maastricht|‘Schilderijententoonstelling te Maastricht’]], ''Het Volk'', Avondblad, Vierde blad, [p. 2].
*Anoniem (4 mei 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 105/Schilderkunst|‘Schilderkunst. Maastrichtsch Stedelijk Museum. Een jongeren groep’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;9.

;Jans, Jan (1872-1943)
*Anoniem (28 mei 1922) [[De Telegraaf/Jaargang 30/Nummer 11570/Memorandum|‘Memorandum’]], ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;9.

;Jansen, Jan (1876-1958)
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Jansen, Willem (1892-1969)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Janssen, Maria Francisca Hubertina (1878-1925)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Janssen, Pierre
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Jelinger, Han
*Anoniem (17 oktober 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 245/Kunstenaarsvereeniging &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarsvereeniging „Limburg”. Niet voor amateurs’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Jong, Germ de (1886-1967)
*''Salon des Indédendants'', Grand Palais, Parijs, 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (31 januari 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32299/Avondblad/&quot;Indépendants&quot;|‘„Indépendants”’]], ''Algemeen Handelsblad'', derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 20.

;Karsen, Eduard
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Ket, Dick
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Kiehl, Henri
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Knip, Willem (1883-1967)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Koch, Pyke
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Bijzondere frankeerzegels|‘Bijzondere frankeerzegels. Ter gelegenheid van het 300-jarige bestaan der Utrechtsche universiteit’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (5 september 1938) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 28200/Avondblad/Het Centraal Museum te Utrecht|‘Het Centraal Museum te Utrecht. De viering van het honderdjarig bestaan. Een aantal schenkingen bij deze gelegenheid gedaan’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Komter, Douwe
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Koolwijk, Cornelis Marie van
*''Tentoonstelling van de leden van de Bredasche Kunstkring'', Sociëteit Concordia, Breda, 18-22 mei 1934, getypte catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 mei 1934) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 74/Nummer 14941/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*''Bredasche Kunstkring, werken van leden'', Stedelijk Museum, Breda, 5-12 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 juli 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15285/De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum|‘De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Koppenol, Cornelis
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Kops, Frans
*Anoniem (26 augustus 1918) [[De Maasbode/Jaargang 50/Nummer 15847/Avondblad/Tentoonstellingen|‘Tentoonstellingen’]], ''De Maasbode'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;2-3.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Koster, Anton L. (1859-1937)
*''Tentoonstelling van aquarellen, teekeningen, etsen, lithographiën en beeldhouwwerk door werkende leden van Pulchri Studio'', Pulchri Studio, Den Haag, 6 december 1906-1907.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (27 maart 1907) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 7/Nummer 86/Ochtendblad/Op de groepententoonstelling in Pulchri Studio|‘Op de groepententoonstelling in Pulchri Studio […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].

;Krabbé, Heinrich Martin (1868-1931)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Kramer, Martinus (1860-1918)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Kropff, Joop
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Krug, Han
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Kruyder, Herman (1881-1935)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 25.

;Kuyten, Harrie (1883-1952)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Laar, Arnold van de
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Laat, Hendrik de
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Laguna, Baruch
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Lanen, Charles
*''Bredasche Kunstkring, werken van leden'', Stedelijk Museum, Breda, 5-12 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 juli 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15285/De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum|‘De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*[''halfjaarlijksche tentoonstelling Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, december 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 december 1935) [[Bredasche Courant/Jaargang 145/Nummer 283/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*[''Pinkster-tentoonstelling''], Concordia, Breda, 29 mei-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 mei 1936) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 76/Nummer 15559/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', p.&amp;nbsp;6.
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Langeveld, Frans (1877-1939)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Leck, Bart van der
*Anoniem (22 augustus 1919) [[De Maasbode/Jaargang 51/Nummer 16456/Avondblad/De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde|‘De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde’]], ''De Maasbode'', Avondblad, eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*H. (30 januari 1923) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1923/Nummer 25/&quot;De Branding&quot;|‘„De Branding”’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2-3].

;Ledeboer, Sara (1867-1952)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Legner, Johan Coenraad Ulrich (1859-1932)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Lehmann, Anna
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Leurs, Henk (1890-1956)
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Lijnschooten, Jan van (1875-1958)
*[''Vierde tentoonstelling van het comité van St.-Lucas te Delft''], april 1904, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Men meldt ons|‘Men meldt ons: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Lint, Suze de
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Löb, Alfred
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Lommen, Frans (1921-2005)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Mackenzie, Maria Henry
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Maks, Kees (1876-1967)
*''XVII Biennale di Venezia'', Venetië, 4 mei-4 november 1930.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.

;Marré, Gerrit
*Haveha (6 juli 1934) [[Nieuwe Tilburgsche Courant/Jaargang 56/Nummer 11980/Kunsttentoonstelling in de congreszaal|‘Kunsttentoonstelling in de congreszaal. II’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Martens, Willy (1856-1927)
*Anoniem (2 spril 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Volgens ontvangen telegram|‘Volgens ontvangen telegram van Willy Martens aan Mesdag, […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Mastenbroek, Johan Hendrik van
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Meijer, Sal
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Mendlik, Oszkár (1871-1963)
*Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/De Hongaarsche schilder Oscar Mendlik|‘De Hongaarsche schilder Oscar Mendlik, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Mierlo, Louise van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Moll, Evert
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Monnickendam, Martin
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''XVII Biennale di Venezia'', Venetië, 4 mei-4 november 1930.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Moor, Pieter Cornelis de (1866-1953)
*''Tentoonstelling van werken door P. Cornelis de Moor'', Kunsthandel Esther Surrey, Scheveningen, juni-juli 1918.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 juni 1918) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 75/Nummer 175/Avondblad/P. C. de Moor|‘P. C. de Moor’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.
*[''P.C. de Moor''], De Poort, Den Haag, december 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Moulijn, Simon (1866-1948)
*Anoniem (20 november 1915) [[De Amstelbode/Jaargang 24/Nummer 7005/Koningin Elisabeth gehuldigd|‘Koningin Elisabeth gehuldigd’]], ''De Amstelbode'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Muis, Albert (1914-1988)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 27.

;Mulder, Albert
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Müller, Willem (1859-1923)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Nieser, Hans
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Oerder, Frans
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Oldewelt, Ferdinand (1857-1935)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Olieslagers, Bertus
*''Bredasche Kunstkring, werken van leden'', Stedelijk Museum, Breda, 5-12 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 juli 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15285/De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum|‘De tentoonstelling in Concordia en Stedelijk Museum’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*[''halfjaarlijksche tentoonstelling Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, december 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 december 1935) [[Bredasche Courant/Jaargang 145/Nummer 283/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*[''Pinkster-tentoonstelling''], Concordia, Breda, 29 mei-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 mei 1936) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 76/Nummer 15559/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', p.&amp;nbsp;6.
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Ontrop, Herman Gijsbertus
*[''halfjaarlijksche tentoonstelling Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, december 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 december 1935) [[Bredasche Courant/Jaargang 145/Nummer 283/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*[''Pinkster-tentoonstelling''], Concordia, Breda, 29 mei-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 mei 1936) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 76/Nummer 15559/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', p.&amp;nbsp;6.
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Paes, Wil
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Peeters, Frans
*Anoniem (31 juli 1993) ‘Recent werk Frans Peeters’, ''Limburgsch Dagblad'', p.&amp;nbsp;2.

;Peizel, Bart (1887-1974)
*Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/De bijeenkomst der jury|‘De bijeenkomst der jury voor den door de Thérèse van Duyl-Schwartze Stichting uitgeschreven Portretprijs […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Perey, Emmanuel (1864-1937)
*Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/De heer Emmanuel Perey|‘De heer Emmanuel Perey, kunstschilder te Venlo, […]’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Pessers, Henriëtte (1899-1986)
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Philipse, Maria
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Lapidoth, Frits (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Pieters, Evert (1856-1932)
*Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Zooals bekend|‘Zooals bekend zal de gemeente Laren (N.H.) voor het nieuwe gouvernementsgebouw te Haarlem een schilderij aanbieden. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Pijnenburg, Reinier
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Poortenaar, Jan (1886-1958)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Port, Justin van de
*Anoniem (4 mei 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 105/Schilderkunst|‘Schilderkunst. Maastrichtsch Stedelijk Museum. Een jongeren groep’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Werk van leden van de Limburgse Kunstkring'', Schilder- en tekenkundig Genootschap Kunstliefde, Utrecht, juni 1935, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 juni 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 142/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders. Waardeering voor hun werk. Een tentoonstelling te Utrecht’]], ''Limburger Koerier'', [eerste blad], p.&amp;nbsp;2.

;Princée, Gerard
*[''halfjaarlijksche tentoonstelling Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, december 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 december 1935) [[Bredasche Courant/Jaargang 145/Nummer 283/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*[''Pinkster-tentoonstelling''], Concordia, Breda, 29 mei-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 mei 1936) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 76/Nummer 15559/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', p.&amp;nbsp;6.

;Pruijs van der Hoeven, Clémence (1839-1921)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Raalte, Martinus van (1873-1944)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Raemaekers, Louis
*Anoniem (26 maart 1949) ‘Expositie tekeningen van Louis Raemaekers te Roermond’, ''Limburgsch Dagblad'', [p.&amp;nbsp;9].

;Regt, Piet de
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Regteren Altena, Marie van (1868-1958)
*''Tentoonstelling. Schilderijen van mej. M. E. van Regteren Altena (Amsterdam) en mevr. B. Westendorp-Osieck (Amsterdam). Beeldhouwwerken van Tjipke Visser (Bergen N.H.)'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 16 januari-2 februari 1937, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 januari 1937) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 59/Nummer 18041/Kunstkring|‘Kunstkring. Werk van mej. Van Regteren Altena, mevr. Westendorp-Osieck en Tjipke Visser’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Reuchlin-Lucardie, Henriëtte Johanna
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Rezelman (1887-1967)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Ritsema, Coba (1876-1961)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 33.

;Ritsema, Jacob
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Robertson, Suze (1855-1922)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 35.

;Roelofs, Willem (jr.) (1874-1940)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Roelofsz, Charles (1897-1962)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 34.

;Roggeveen, Dirk
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-30 november 1930, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Roodenburg, Hendrikus Elias (1895-1987)
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-30 november 1930, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Roovers, Kees (1890-1978)
*[''Paastentoonstelling''], kunstzaal [Kunst van onze Tijd], Den Haag, 18 maart 1936-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Woensdag|‘Woensdag zal de Paaschtentoonstelling in de toonzaal Prins Mauritsplein 21—21 geopend worden […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Ros, Johannes Dominicus (1875-1952)
*Anoniem (1 februari 1937) [[Het Vaderland/Jaargang 68/1 februari 1937/Avondblad/Kunstaardewerk en architectonisch aardewerk|‘Kunstaardewerk en architectonisch aardewerk. Van sierbord tot vensterbank’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Rouw, Henk de
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Rovers, Dio
*Haveha (6 juli 1934) [[Nieuwe Tilburgsche Courant/Jaargang 56/Nummer 11980/Kunsttentoonstelling in de congreszaal|‘Kunsttentoonstelling in de congreszaal. II’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*[''Pinkster-tentoonstelling''], Concordia, Breda, 29 mei-2 juni 1936 (buiten de catalogus).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 mei 1936) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 76/Nummer 15559/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', p.&amp;nbsp;6.
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Rubbens, Elsa
*Anoniem (19 juni 1933) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 71/Nummer 142/Tentoonstelling &quot;Kunst en Arbeid&quot;|‘Tentoonstelling „Kunst en Arbeid”’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Ruijsch, Aletta (1860-1930)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Ruijsch van Dugteren, Lodewijk Dirk
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Salim, Saraochim
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Sauerbier, Hermina Geertruida
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Schaijk, Sjef van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Schaik, Hugo van (1872-1946)
*[''Tentoonstelling van werken van Tjeerd Bottema, E. Idema, H. van Schaik en W. van Schaik''], Leeuwarder Kunstkring, Leeuwarden, april 1912, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 april 1912) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 99/Nummer 7916/Middaguitgave/Kleine berichten|‘Kleine berichten’]], ''Arnhemsche Courant'', Middaguitgave, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Schaik, Willem van (1874-1938)
*[''Tentoonstelling van werken van Tjeerd Bottema, E. Idema, H. van Schaik en W. van Schaik''], Leeuwarder Kunstkring, Leeuwarden, april 1912, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 april 1912) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 99/Nummer 7916/Middaguitgave/Kleine berichten|‘Kleine berichten’]], ''Arnhemsche Courant'', Middaguitgave, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Scheffers, Jef
*Anoniem (19 oktober 1929) [[Anoniem/Schilderijententoonstelling te Maastricht|‘Schilderijententoonstelling te Maastricht’]], ''Het Volk'', Avondblad, Vierde blad, [p. 2].
*''Ausstelling niederländischer-limburgischer Kunst'', Suermondt-Museum, Aken, 7-28 juni 1936, Haus des Kunstvereins für die Rheinlande und Westfalen, Düsseldorf, 4 juli 1936-...., Essen, Münster, Keulen (....-september 1936).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 juni 1936) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 19/Nummer 133/Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
**J.D.L. (19 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 143/Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;5.

;Schelfhout, Lodewijk
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (1)|‘Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;6.

;Scherrewitz, Johan Frederik Cornelis
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Schiedges, Petrus Paulus (II) (1860-1922)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Schildt, Martin (1867-1921)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Schipperus, Piet (1840-1929)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Schmitz, Pie (1904-1972)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Schotel, Marie (1883-1957)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Schregel, Bernard
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Schreuder van de Coolwijk, Jan
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Schulman, David
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Serton van Rosweyde, Piet A. (1888-1914)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Sijben de Maroye, Edmond von (1876-1970)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Sirks, Jan
*''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden|De Sphinx. Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', De Harmonie, Leiden, 18-31 januari 1917.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 januari 1917) [[De Leidsche Courant/Jaargang 8/Nummer 4215/Kunstclub &quot;De Sphinx&quot;|‘Kunstclub „De Sphinx”’]], ''De Leidsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Slager, Frans
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Slager, Jeanette
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Slager-van Gilse, Maria
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Slager-Velsen, Suze
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Sliedrecht, Ella (1925-2006)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Sluiter, Willy
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Lapidoth, Frits (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.&lt;!-- als vertegenwoordiger, niet als deelnemer --&gt;
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Smith, Hobbe (1862-1942)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Wij vernemen|‘Wij vernemen, dat beide Koninginnen […] een belangrijke bijdrage hebben geschonken ten behoeve van het fonds tot restauratie van de Luthersche kerk alhier. […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Steijn, Wim (1914-1980)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 42.

;Stekelenburg, Jan (1922-1977)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 41.

;Storm van 's Gravesande, Carel Nicolaas (1841-1924)
*[''etsen en lithografieën door jhr. mr. C.N. Storm van 's Gravesande''], C.M. van Gogh, Amsterdam, april 1904, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Bij C. M. van Gogh|‘Bij C. M. van Gogh te Amsterdam […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Stuber, Michaël Joseph
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-30 november 1930, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Sühl, Gerardus Bernhard Marie (1857-1926)
*[''Vierde tentoonstelling van het comité van St.-Lucas te Delft''], april 1904, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Men meldt ons|‘Men meldt ons: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Sühl, Jan (1868-1945)
*[''Vierde tentoonstelling van het comité van St.-Lucas te Delft''], april 1904, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Men meldt ons|‘Men meldt ons: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Surie, Coba (1879-1970)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Swagemakers, Theo
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Teunissen, Piet
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Tiele, Jan
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Tielens, Johan
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''[[:s:fr:Exposition internationale d’art moderne|Exposition Internationale d'Art Moderne]]'', Palais Electorale, Genève, 26 december 1920-25 januari 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 januari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11075/Avondblad/Moderne kunst te Genève|‘Moderne kunst te Genève’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Titselaer, Henri
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Tonge, Lammert van der (1871-1937)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Tullemans, Jan (1924-2011)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Urk, Kees van
*Anoniem (3 november 1922) [[Provinciale Drentsche en Asser Courant/Jaargang 99/Nummer 259/Schilderijententoonstelling|‘Schilderijententoonstelling’]], ''Provinciale Drentsche en Asser Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*[''Grafiek''], Haagsche Kunstkring, Den Haag, 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Valkema-Herrmann, Mary
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Velde, Bram van (1895-1981)
*''43&lt;sup&gt;me&lt;/sup&gt; exposition. Société des artistes indépendants. Catalogue. 1932'', Grand Palais des Champs-Élysées, Parijs, 22 januari-28 februari 1932.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 januari 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/30 januari 1932/Avondblad/Valsche en echte Onafhankelijken|‘Valsche en echte Onafhankelijken’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. .

;Verhoeven, Jan (1870-1941)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Gio. (7 oktober 1912) ‘Moderne Kunst Kring’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;7.
**Anoniem (9 oktober 1912) [[:s:fr:Le Cercle d’art moderne|‘Le Cercle d’art moderne’]], ''La Gazette de Hollande'', p.&amp;nbsp;3.
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Verhoeven, Kees
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (3 maart 1932) [[De Nederlander/Jaargang 39/Nummer 11798/Hofberichten|‘Hofberichten’]], ''De Nederlander'', p.&amp;nbsp;3.
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Versteeg, Leonard Pieter
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Verster, Floris (1861-1927)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 49.

;Vliet, Gerard van (1880-1972)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Vogelaar, Jan
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Voskuyl, Jeroen (1914-1959)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 54.

;Vreedenburgh, Cornelis (1880-1946)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Vries, Henriëtte de (1867-1942)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Waay, Nicolaas van der (1855-1936)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Waning-Stevels, Marie van
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Weijns, Jan Harm (1864-1945)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Weiss, Max (1910-1974)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Weissenbruch, Willem (1864-1941)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Welie, Antoon van (1866-1956)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Jubileum E. Goulmy|‘Jubileum E. Goulmy’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;6.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Wenning, Ype
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Westermann, Gerard (1880-1971)
*[''Tentoonstelling van schilderijen en tekeningen door G. Westerman''], Princessehof, Leeuwarden, 18-30 maart 1919.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/In het Princessehof te Leeuwarden|‘In het Princessehof te Leeuwarden […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 6.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
*''Tentoonstelling van schilderijen en beeldhouwwerken vervaardigd door leden der Maatschappij'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 10 april-mei 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Tentoonstelling Arti et Amicitiae|‘Tentoonstelling „Arti et Amicitiae”’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Wetering de Rooij, Johannes Embrosius van de
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Weyand, Jaap (1886-1960)
*Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].&lt;!-- Weyand alleen vermeld als bestuurslid --&gt;
*''[[:s:fr:Exposition internationale d’art moderne|Exposition Internationale d'Art Moderne]]'', Palais Electorale, Genève, 26 december 1920-25 januari 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 januari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11075/Avondblad/Moderne kunst te Genève|‘Moderne kunst te Genève’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Wiegers, Jan (1893-1959)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nrs. 55-56.

;Wiersma, Ids
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Wiggers, Derk (1866-1933)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Wijkniet, Albert
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Wijngaerdt, Piet van (1873-1964)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Wijsmuller, Jan Hillebrand (1855-1925)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Willigen, Christina Abigael van der (1850-1931)
*''Exposición Internacional de Arte del Centenario Buenos Aires 1910. Catalogo'', Museo de Bellas Artes, Buenos Aires, 12 juli-november 1910.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 oktober 1910) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 83/Nummer 26405/Ochtendblad/Onze kunst in Zuid-Amerika|‘Onze kunst in Zuid-Amerika’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;6.

;Willink, Carel
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Windhausen, Henri (1891-1970)
*Anoniem (3 augustus 1909) [[Limburger Koerier/Jaargang 64/Nummer 179/Prijsuitdeeling teekenschool|‘Prijsuitdeeling teekenschool’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (11 februari 1937) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 35/Verkennersvereeniging|‘Verkennersvereeniging’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;4.

;Winter, Janus de (1882-1951)
*Doesburg, Theo van (1916) ''[[De schilder De Winter en zijn werk|De schilder De Winter en zijn werk. Psycho-analytische studie]]'', Haarlem: J.H. de Bois.
*Doesburg, Theo van (12 augustus 1916) [[De Nieuwe Amsterdammer/Nummer 85/Algemeene beschouwing over het werk van A. de Winter|‘Algemeene beschouwing over het werk van A. de Winter’]], ''De Nieuwe Amsterdammer'', nr. 85, paginanummer onbekend.
*[''Tentoonstelling van werken van B. Ferwerda en A.J.J. de Winter''], Waaggebouw, Nijmegen, 19 oktober-2 november 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/De Kunstkring In Consten Een|‘De Kunstkring In Consten Een te Nijmegen […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.
*Gevers, Ine (1985) ''Janus de Winter. De schilder mysticus'', Amsterdam: Meulenhoff/Landshoff, {{ISBN|9029082631}}.

;Wolter, Hendrik Jan (1873-1953)
*Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.&lt;!-- alleen als vertegenwoordiger, niet als deelnemer --&gt;

;Wong Lun Hing, René (1920-1974)
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Worp, Herman van der (1849-1941)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Men meldt ons uit Zutphen|‘Men meldt ons uit Zutphen: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Zandleven, Jan Adam (1868-1923)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nrs. 57-58.

;Zeegen, Adrianus van (jr.) (1881-1966)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Zwart, Willem de (1862-1931)
*''Catalogus der tentoonstelling van schilderijen enz.'', E.J. van Wisselingh, Panorama Mesdag, Den Haag, oktober-november 1916.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/E. J. v. Wisselingh|‘E. J. v. Wisselingh. (Slot.) Gebouw Panorama Mesdag’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 59.

;Zwier, Dick (1915-1993)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 60.

;Zwijsen, Jac
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Overige onderwerpen
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Johannes Evert Hendrik Akkeringa|Johannes Evert Hendrik Akkeringa]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Peter Alma|Alma, Peter]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Lizzy Ansingh|Ansingh, Lizzy]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Marius Bauer|Marius Bauer]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Chris Beekman|Chris Beekman]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Bernard Blommers|Bernard Blommers]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Henri Boot|Henri Boot]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/George Hendrik Breitner|George Hendrik Breitner]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Pie Coenen|Coenen, Pie]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Joan Collette|Collette, Joan]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Adolf le Comte|Comte, Adolf le]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Nelly van Doesburg|Doesburg, Nelly van]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Theo van Doesburg|Theo van Doesburg]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Wijnand Geraedts|Wijnand Geraedts]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Leo Gestel|Leo Gestel]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jacoba van Heemskerck|Jacoba van Heemskerck]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Jan Alexander Hohmann|Jan Alexander Hohmann]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Isaac Israëls|Isaac Israëls]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jozef Israëls|Jozef Israëls]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Conrad Kickert|Conrad Kickert]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Harry Koolen|Harry Koolen]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Paul Kromjong|Paul Kromjong]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Eugène Lücker|Eugène Lücker]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Charles Masthoff|Charles Masthoff]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Judy Michiels van Kessenich|Judy Michiels van Kessenich]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Piet Mondriaan|Piet Mondriaan]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Louis Saalborn|Saalborn, Louis]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Leendert Scheltema|Scheltema, Leendert]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Henri Schoonbrood|Schoonbrood, Henri]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Jan Sluijters|Sluijters, Jan]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Jan Strube|Strube, Jan]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Alida Louisa Thomas|Thomas, Alida Louisa]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Charley Toorop|Toorop, Charley]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jan Toorop|Toorop, Jan]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Bart van Vegchel|Vegchel, Bart van]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Kees Verwey|Kees Verwey]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Willem Waanders|Willem Waanders]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Betsy Westendorp-Osieck|Betsy Westendorp-Osieck]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Fons Windhausen|Fons Windhausen]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Paul Windhausen (senior)|Paul Windhausen (sr.)]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Paul Windhausen (junior)|Paul Windhausen (jr.)]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>f4jwa81k5ub6eflyilnf8bhmjv07lu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Fons Windhausen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>83844</id>
    <revision>
      <id>223075</id>
      <parentid>216230</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T17:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>223075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3667" sha1="s15lpw1q0u7q3azdegu1zpenzphj94a" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Fons Windhausen
| afbeelding          = Limburger Koerier vol 092 no 224 Fons Windhausen.jpg
| alt                 = Fons Windhausen, 1937
| beschrijving        = Bronnen bij de Nederlandse schilder, aquarellist en kunsthandelaar [[w:nl:Fons Windhausen|Fons Windhausen]].
}}
== Algemeen ==
=== Burgerlijke Stand ===
*Anoniem (19 mei 1933) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 62/Nummer 118/Lijst van ingekomen personen Enschede|‘Lijst van ingekomen personen. Enschede’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 april 1934) [[De Nieuwe Koerier/Jaargang 46/Nummer 95/Wie van ons gingen en tot ons kwamen|‘Wie van ons gingen en tot ons kwamen’]], ''De Nieuwe Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (4 juni 1934) [[Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant/Jaargang 63/Nummer 129/Vertrokken personen Enschede|‘Vertrokken personen Enschede’]], ''Twentsch Dagblad Tubantia en Enschedesche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (1 december 1934) [[De Nieuwe Koerier/Jaargang 47/Nummer 283/Wie tot ons kwamen en van ons gingen|‘Wie tot ons kwamen en van ons gingen’]], ''De Nieuwe Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Verzamelen ===
=== Musea ===
=== Tentoonstellingen ===
;1950
*[''Roermond ‘45''], Gemeentemuseum, Roermond, december 1950, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
*Van Oldenburg Ermke (12 december 1950) ‘Belangrijke kunst in Midden-Limburg’, ''De Volkskrant'', p.&amp;nbsp;5.

;1955
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

== Werk ==
;Kruisweg en muurschilderingen in de Onze-Lieve-Vrouwekerk in Enschede
* Jegof. (23 september 1934) [[De Tijd/Jaargang 90/Nummer 27784/Schilderwerk van Fons Windhausen|‘Schilderwerk van Fons Windhausen’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 4].

;Gewelfschildering in de Onze Lieve Vrouwe van Lourdeskerk in Molenberg
*T. (11 juli 1935) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 18/Nummer 161/Een prachtige gewelfschildering|‘Een prachtige gewelfschildering’]], ''Limburgsch Dagblad'', [eerste blad, p.&amp;nbsp;2].

;Kruisweg voor de kerk van Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen in Mariaveld
*Anoniem (12 april 1937) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 20/Nummer 85/Het schilderen van den Kruisweg|‘Het schilderen van den Kruisweg’]], ''Limburgsch Dagblad'', [p. 3].
*Anoniem (22 februari 1939) [[Anoniem/De nieuwe kruisweg klaar|‘De nieuwe kruisweg klaar’]], ''Limburgsch Dagblad'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Portret van Houbaert
*Anoniem (15 februari 1938) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27859/Ochtendblad/Veeteeltdagen te Roermond|‘Veeteeltdagen te Roermond’]], ''De Maasbode'', Ochtendblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Bijzondere onderwerpen ==
;Fons Windhausen als kunsthandelaar
[[Bestand:Gazet van Limburg vol 107 no 234 ad Herenhuis.jpg|thumb|advertentie uit de ''Gazet van Limburg'', 4 oktober 1952]]
*Anoniem (19 mei 1937) [[Anoniem/Oude schilderijen in het Christoffelhuis|‘Oude schilderijen in het Christoffelhuis’]], ''Limburgsch Dagblad'', Eerste blad, [p. 3].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>s15lpw1q0u7q3azdegu1zpenzphj94a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Album der Natuur 1863.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>84297</id>
    <revision>
      <id>223068</id>
      <parentid>221097</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T13:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>1864 toegevoegd</comment>
      <origin>223068</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4080" sha1="a78597x7zmt1cnk6mq0sl19pzhiy6ur" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=boek
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=[[Album der Natuur]], [[Album der Natuur/1863|12e jaargang, 1863]] en het [[Album der Natuur/1863/Wetenschappelijk Bijblad|Wetenschappelijk Bijblad van 1863]]
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=various
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1863
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=
|Voortgang=C
|Delen=[[Index:Album der Natuur 1852 en 1853.djvu|1852/3]], [[Index:Album der Natuur 1854 en 1855.djvu|1854/5]], [[Index:Album der Natuur 1856 en 1857.djvu|1856/7]], [[Index:Album der Natuur 1858 en 1859.djvu|1858/9]], [[Index:Album der Natuur 1860.djvu|1860]], [[Index:Album der Natuur 1861.djvu|1861]], [[Index:Album der Natuur 1862.djvu|1862]], [[Index:Album der Natuur 1863.djvu|1863]], [[Index:Album der Natuur 1864.djvu|1864]],
|Pagina's=;{{x-larger|11e jaargang, 1863}}
Voorwerk 1863&lt;br /&gt;&lt;pagelist from=7 to=18 7=&quot;Fr.t.&quot;   8=&quot;-&quot;   9=&quot;T1863&quot;   10=&quot;dr.&quot;   11to18=&quot;Inh&quot;   /&gt;

Hg - Vergelijkende maatschappijkunde &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=19 to=39 19=&quot;1&quot;/&gt;

v. Hall - Zandgronden &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=40 to=50 40=&quot;22&quot;/&gt;

Bierens de Haan - Airy's lezing &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=51 to=71 51=&quot;33&quot;/&gt;

Warren de la Rue - Bijlage zonverduistering &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=72 to=76 72=&quot;54&quot;/&gt;

van der Hoeven - Euler's brieven  &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=77 to=82 77=&quot;59&quot;/&gt;

Kappler - Fransche expeditie in Guyana &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=83 to=98 83=&quot;65&quot;/&gt;

R. - Burke's reis in Australie &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=99 to=107 99=&quot;81&quot;/&gt;

R. - Mieren buiten Europa &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=108 to=112 108=&quot;90&quot;/&gt;

Hg. - Voorbeeld tot navolging&lt;/br&gt;&lt;pagelist from=113 to=113 113=&quot;95&quot;/&gt;

Hg. - Humboldt's lof&lt;/br&gt;&lt;pagelist from=114 to=114 114=&quot;96&quot;/&gt;

Kappler - Fransche expeditie in Guyana &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=115 to=133 115=&quot;97&quot;/&gt;

L - Diepte der zee &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=134 to=142 134=&quot;116&quot;/&gt;

R - Sneeuwbergen &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=143 to=146 143=&quot;125&quot;/&gt;

v.H. - Fuchias &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=146 to=146 146=&quot;128&quot;/&gt;

Reitsma - Natuurlijke gesteldheid der ligchamen van ons zonnestelsel &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=147 to=171 147=&quot;129&quot;/&gt;

D. L. - Land van de Gorilla &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=172 to=173 172=&quot;154&quot;/&gt;

D. L. - Oorzaak overstroming der Nijl &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=174 to=176 174=&quot;156&quot;/&gt;

S.F.K. - Salomon de Caus &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=177 to=178 177=&quot;159&quot;/&gt;

Rauwenhoff - Wortels der planten &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=179 to=209 179=&quot;161&quot;/&gt;

D. L. - Alpaca's in Australië &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=210 to=210 210=&quot;192&quot;/&gt;

Rauwenhoff - Wortels der planten &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=211 to=226 211=&quot;193&quot;/&gt;

Krecke - Vuurbollen &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=227 to=242 227=&quot;209&quot;/&gt;

van Lissa - Water &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=243 to=274 243=&quot;225&quot;/&gt;

Abeleven - Plantenleven &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=275 to=302 275=&quot;257&quot;/&gt;

v. H. - Truffels &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=303 to=305 303=&quot;285&quot;/&gt;

v. H. - Meikevers&lt;/br&gt;&lt;pagelist from=306 to=306 306=&quot;288&quot;/&gt;

Oudenmans - Bekerplanten &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=307 to=335 307=&quot;289&quot;/&gt;

v. H. - Betel &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=336 to=338 336=&quot;318&quot;/&gt;

Hg. - Merkwaardige bron &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=338 to=338 338=&quot;320&quot;/&gt;

Lubach. - Magie &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=339 to=364 339=&quot;321&quot;/&gt;

R. - Stormen &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=365 to=368 365=&quot;347&quot;/&gt;

Hg. - Toon-telegraaf &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=369 to=370 369=&quot;351&quot;/&gt;

Reitsma - Natuurlijke gesteldheid der ligchamen van ons zonnestelsel &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=371 to=392 371=&quot;353&quot;/&gt;

Betsij Perk - Bloemenkoningin &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=393 to=400 393=&quot;375&quot;/&gt;

Hg. - Nog iets over de vuurbol &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=401 to=404 401=&quot;383&quot;/&gt;


; {{larger|Wetenschappelijk Bijblad}}

&lt;pagelist from=405 to=500 405=&quot;1&quot; 
/&gt;
&lt;pagelist from=501 to=506 501=&quot;-&quot; 502=&quot;-&quot; 503=&quot;-&quot; 504=&quot;-&quot; 505=&quot;-&quot; 506=&quot;-&quot;
/&gt;
|Opmerkingen={{c|{{xxx-larger|'''[[Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/11|Inhoud 1863]]'''}}}}

&lt;div style=&quot;width: 380px; height: 1500px; overflow: auto; border:thin grey solid; padding: 0px 5px 0px 10px;&quot;&gt;
{{Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/11}}
{{Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/12}}
&lt;/div&gt;
{{dhr|3}}
{{c|{{xx-larger|'''[[Album der Natuur/1863/Wetenschappelijk Bijblad|Wetenschappelijk bijblad 1863]]'''}}}}
&lt;div style=&quot;width: 380px; height: 1200px; overflow: auto; border:thin grey solid; padding: 0px 5px 0px 10px;&quot;&gt;
{{Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/15}}
{{Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/16}}
{{Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/17}}
{{Pagina:Album der Natuur 1863.djvu/18}}
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>a78597x7zmt1cnk6mq0sl19pzhiy6ur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:De Nieuwe Limburger vol 110 no 295 Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>86715</id>
    <revision>
      <id>223070</id>
      <timestamp>2026-06-08T13:39:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>223070</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="dvogqrb3zicu5su8fl393y1qnwtljb2" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=De Nieuwe Limburger
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1955
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=pdf
|Afbeelding=1
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=4 /&gt;
|Opmerkingen=[[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>dvogqrb3zicu5su8fl393y1qnwtljb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Nieuwe Limburger vol 110 no 295 Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86716</id>
    <revision>
      <id>223071</id>
      <timestamp>2026-06-08T13:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>223071</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6590" sha1="kbx5bq6ao3z4tpdsts9y286pnbxhrd6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|Midden Limburgse Kunstkring}}&lt;br&gt;{{xx-larger|viert zijn tweede lustrum}}}}

{{gap}}De middenlimburgse Kunstkring „Remunj ’45” te Roermond viert deze maand zijn tienjarig bestaan. Hij heeft alle reden om feest te vieren. Steeds duidelijker immers blijkt, van hoe grote betekenis hij is in het artistieke leven van dit wel eens onderschat, maar belangrijk deel der provincie. Trouwens, de wijze waarop deze Kunstkring dit 2e lustrum viert, is boven alle lof verheven, namelijk met een uitgebreide, in het gemeente-museum te Roermond ingerichte, en verantwoorde tentoonstelling van werken zijner leden. De expositie, wellke tot en met Nieuwjaarsdag te bezichtigen is, omvat negentig werkstukken, waaronder, naast vele olieverfschilderijen, wandkleedjes, opalines, tekeningen en een twintigtal beelden van kunstenaars uit het gebied tussen Venlo, Weert en Sittard.

{{c|{{x-larger|Met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond}}}}

{{gap}}Het gebied dat deze Kunstkring bestreikt, de geest, die er heerst en de gezonde en artistiek-verantwoorde werklust zijner leden maken deze Kunstkring tot de belangrijkste in onze provincie. Daarvan getuigt tegelijkertijd de kwaliteit van zeer veel geëxposeerde werkstukken, waaronder menige verrassing.

{{c|'''OPVALLENDE FIGUREN.'''}}

{{gap}}Als geheel geeft deze expositie een frisse indruk, het is of elk palet lichter geworden is, of elke beitel soepeler en geinspireerder is gaan werken. De ramen van het romantisch-realisme zijn definitief opengegooid, iets van de moderne visie, kleuropvatting en royale werkwijze heeft in de kunstenaars doorgewerkt. Midden Limburg, dat meer dan eens een zeer belangrijke rol gespeeld heeft in het Limburgse artistieke leven, staat op het punt opnieuw een opvallende plaats daarin te hernemen. Figuren als Jan Tullemans uit Weert, Ella Sliedrecht uit Reuver, P. Wilms uit Roermond, Henri Titselaar, die momenteel in Den Bosch woont, Wil Paes uit Sittard, Rene Wong uit Roermond hebben momenteel zeker voldoende allure. De verrassingen van deze tentoonstelling zijn vooral F.H. Peeters uit Swalmen en Joep Thissen uit Roermond. Niet alleen dat zij door de kwantiteit hunner geëxposeerde werken een belangrijk aandeel hebben in deze tentoonstelling, de aard, de durf, de stijl, de vaart van hun oeuvre maken dit tot een vrijwel centraal punt ervan.

{{c|'''PEETERS EN THISSEN.'''}}

{{gap}}De olieverfschilderijen van F.H. Peeters hebben zich los gemaakt van het conventionele en zoeken hun kracht in een zachte, bewogen impressionistische toon, waaraan compositie en figuur ondergeschikt zijn gemaakt. Soms doet het werk echter iets te slordig, te weinig overwogen aan. Het blijft steken midden in zijn bevrijdende vaart. Meer dan als schilder heeft hij ons geboeid als beeldhouwer. Hier komen compositievermogen, vaart, gevoel voor lijn en vorm veel sterker tot hun recht. „Man met ijer” en bijzonder „Vrouwen in park” zijn beelden, die monumentaal, gaaf van compositie en bezield van vorm zijn.
&lt;br&gt;{{gap}}Anders, maar niet minder sterk, mooier nog is het werk van de beeldhouwer Joep Thissen. Zijn zittende figuren en dubbel figuren hebben een gespannenheid, een zeer sterke opbouw en een volheid van vorm die ze tot ware juweeltjes maken. Beelden als „St. Franciscus” en „Vrouw met dood kind” hebben teveel van de expressie gevergd om de kunstenaar voldoende aandacht te doen besteden aan de gave, bezonken vorm.
&lt;br&gt;{{gap}}Behalve in zijn beeldje „Hondje”, dat spontaan geboetseerd werd en raak gezien is, haalt Dolph Wong deze kracht niet. Zijn beeldjes zijn gladder, minder bezield, meer op de mooie vorm gericht.

{{c|'''DE SCHILDERS.'''}}

{{gap}}Naast de afdeling beeldhouwwerken, die grotendeels verrassend overtuigend zijn, biedt ook de afdeling schilderijen enzovoort heel wat boeiende momenten. Wij noemen hier Rene Wong, wiens geëxposeerd werk in enkele specimina zijn rijke picturale mogelijkheden toont. Zijn doek „Rustende Vrouw” is mooi breed geschilderd, heeft een sterk gevoel voor licht en is sterk in de kleurenvlakken gecomponeerd. Jan Tullemans is een knap schilder (Portret), maar zijn gevoel voor kleurmogelijkheden, opbouw en beleving halen het hoogste punt in het doek „Meisje met gele rok.” Verrassend ook is het borduurwerk van Ella Sliedrecht. Mooi van kleur, met groot begrip voor de waarde van de draadkleur, modern van lijn in haar figuren en speels-fris van opbouw. Doekjes als „De jaargetijden” en „Sint Jan Evangelist” zijn kostbare werkstukjes. Voorbeeldig is haar Vaandel „Virga Jesse”. P. Wilms is een onzer belangrijkste non-figuratieve schilders, die de beweging vaneen gedachte in de beweging van een lijn weet te vangen en deze in kleur en tegenkleur in een, schijnbaar louter decoratieve schilderij tot leven brengt. Geheel anders, misschien filosofischer, maar te cerebraal en te duister voor de toeschouwer is het abstracte werk van Henri Titselaar, die zowel in zijn metaphysisch landschap als in zijn Madonna het figuratieve en experimentele tracht te verzoenen. Het uiterst gevoelige en fijngelede werk van de impressionist Wil Paes straalt een rijk, bijna overdadig schoonheidsgevoel uit. Het verrijkt deze expositie niettemin. De naturalist met 18e eeuwse allures Mathieu Boessen heeft dit naturalisme de rug gekeerd. Hij is op zoek naar een nieuwe vorm waarin lijn en kleur op bezieling en nieuwe ideeën steunen. Het gevecht met het naturalisme is echter nog niet ten einde. En wij wachten dit gaarne en met grote belangstelling af. Zijn „St. Anna” en „Visitatie” geven reeds goede hoop.
&lt;br&gt;{{gap}}Naast het rustige, niet zo elektriserende werk van kunstenaars als A. Windhausen, Jos Biermans, Edm. van Sijben, noemen wij nog graag ’t sterke en sterk-romantische „Noodweer” van Pie Schmitz uit Geleen, het naar realisme terugtastend Stilleven en het simpelmooie „Winter” van Jeane M. Groenendaal, het weelderig bloemstuk van Frans Lommen, het gezonde gevoelige werk van Gerda Gielen, met haar doek „Kinderen” en het krachtig opgezette „Straatje” en tenslotte de bekwame opalines van Max Weiss, wiens „Leven van Christus” bijzonder interessant is van compositie en toon.
&lt;br&gt;{{gap}}Al deze werken samen maken deze expositie tot een eigen rijk feestgeschenk bij gelegenheid van het tweede lustrum van de Kunstkring. En het zou wel de moeite waard zijn indien een goede selectie uit dit geëxposeerde materiaal elders, in en buiten de provincie getoond kon worden. Interessant voor Limburg en voor de Kunstkring „Remunj ’45”.
{{rechts|L.M.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kbx5bq6ao3z4tpdsts9y286pnbxhrd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86717</id>
    <revision>
      <id>223072</id>
      <timestamp>2026-06-08T13:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>223072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="q4guoop6dofqi8n9610m9fuooolpnqi" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’
| Schrijver   = |Override_schrijver = L.M.
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Nieuwe Limburger'', dinsdag 20 december 1955, p.&amp;nbsp;4. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;De Nieuwe Limburger vol 110 no 295 Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum.pdf&quot; from=&quot;1&quot; to=&quot;1&quot;/&gt;

[[Categorie:De Nieuwe Limburger]]</text>
      <sha1>q4guoop6dofqi8n9610m9fuooolpnqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Tentoonstellingen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>86718</id>
    <revision>
      <id>223073</id>
      <timestamp>2026-06-08T14:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>223073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12652" sha1="7lp14e5k9selrhkgj9i2kzls0fimm14" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Nederlandse kunst;&lt;br&gt;20e eeuw;&lt;br&gt;tentoonstellingen
| afbeelding = Tentoonstelling &quot;Tien jaar START&quot; in Amersfoort, Bestanddeelnr 913-3251.jpg
| alt = Tentoonstelling &quot;Tien jaar START&quot; in Amersfoort, 1961
| beschrijving = Bronnen bij tentoonstellingen met Nederlandse kunst uit de 20e eeuw.
}}
&lt;!-- hier alleen tentoonstellingen van Nederlandse kunstenaars en met meerdere disciplines --&gt;
;1906
*''Tentoonstelling van aquarellen, teekeningen, etsen, lithographiën en beeldhouwwerk door werkende leden van Pulchri Studio'', Pulchri Studio, Den Haag, 6 december 1906-1907.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (27 maart 1907) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 7/Nummer 86/Ochtendblad/Op de groepententoonstelling in Pulchri Studio|‘Op de groepententoonstelling in Pulchri Studio […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].

;1914
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;1915
*''Catalogus voor de 6de jury-vrije tentoonstelling in het eigen gebouw van de Onafhankelijken'', Amsterdam, november-december 1915.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Theo van Doesburg (20-21 november 1915) [[De Avondpost/Nummer 9365/Algemeene beschouwing over de moderne schilderij|‘Algemeene beschouwing over de moderne schilderij, naar aanleiding van de najaarstentoonstelling, November-December 1915, der „Onafhankelijken” te Amsterdam’]], ''De Avondpost'', Avond-editie, Derde Blad, p.&amp;nbsp;C&amp;nbsp;1.

;1917
*''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden|De Sphinx. Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', De Harmonie, Leiden, 18-31 januari 1917.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 januari 1917) [[De Leidsche Courant/Jaargang 8/Nummer 4215/Kunstclub &quot;De Sphinx&quot;|‘Kunstclub „De Sphinx”’]], ''De Leidsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
**Anoniem (22 januari 1917) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 74/Nummer 21/Avondblad/Gezelschap De Sphinx|‘Gezelschap De Sphinx’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p. 1.
**Theo van Doesburg (3 februari 1917) [[Eenheid/Nummer 348/Schilderkunst|‘Schilderkunst. I. Naar aanleiding der eerste tentoonstelling van de Leidsche Kunstclub „De Sphinx” te Leiden. 18–31 Jan. 1917’]], ''Eenheid'', nr. 348, [p. 2-3].
*''Catalogus voor de negende jury-vrije tentoonstelling in het eigen gebouw van de Onafhankelijken'', Amsterdam, mei-juni 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Pipifox le Diable (26 mei 1917) [[De Controleur/Nummer 1400/&quot;De Onafhankelijken&quot;|‘Ingezonden. „De Onafhankelijken”. 9e juryvrije Tentoonstelling’]], ''De Controleur'', nr. 1400, paginanummering onbekend.
*''Catalogus der tentoonstelling van kunst en kunstnijverheid te Roermond'', gebouw der school voor nuttige en beeldende kunsten, Roermond, 22 september-1 oktober 1917.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 september 1917) [[Limburger Koerier/Jaargang 72/Nummer 225/De Kunsttentoonstelling te Roermond|‘De Kunsttentoonstelling te Roermond’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;1].

;1919
*''Tentoonstelling van hedendaagsche Nederlandsche kunst'', St. Maarten, Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen, Utrecht, 16 februari-9 maart 1919.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 februari 1919) [[De Tijd/Jaargang 73/Nummer 21885/St. Maarten|‘„St. Maarten”’]], ''De Tijd'', Derde Nederlandsche Jaarbeurs. Extra bijvoegsel van „De Tijd”, [p.&amp;nbsp;2].
**Anoniem (1 maart 1919) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 76/Nummer 59/Avondblad/St. Maarten|‘„St. Maarten”. Grafisch- Teeken- en Beeldhouwwerk’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;1920
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 augustus 1919) [[De Maasbode/Jaargang 51/Nummer 16456/Avondblad/De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde|‘De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde’]], ''De Maasbode'', Avondblad, eerste blad, p.&amp;nbsp;2 (aankondiging die vermoedelijk betrekking heeft op deze tentoonstelling).
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
**Anoniem (10 februari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11103/Avondblad/De Kornscheuer|‘De Kornscheuer’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, p. 9.

;1924
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1925
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].

;1926
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1931
*Anoniem (7 april 1931) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 69/Nummer 81/Twintig jaar Limburgsche Kunstkring|‘Twintig jaar Limburgsche Kunstkring. Een tentoonstelling van de werken der leden en oud-leden’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1933
*''Kunsttentoonstelling'', Sint-Gerardusretraitehuis, Seppe, 28-30 augustus 1933, geen catalogus bekend.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 juli 1933) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 73/Nummer 14675/De studiedagen te Seppe|‘De studiedagen te Seppe’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (30 augustus 1933) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 73/Nummer 14722/De tentoonstelling te Seppe|‘De tentoonstelling te Seppe’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;1935
*''Werk van leden van de Limburgse Kunstkring'', Schilder- en tekenkundig Genootschap Kunstliefde, Utrecht, juni 1935, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 juni 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 142/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders. Waardeering voor hun werk. Een tentoonstelling te Utrecht’]], ''Limburger Koerier'', [eerste blad], p.&amp;nbsp;2.
*[''tentoonstelling''], De Constcaemer, Breda, september 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 september 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15350/Tentoonstelling in de Passage|‘Tentoonstelling in de Passage’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*[''Limburgsche Kunstkring''], Stedelijk Museum, Maastricht, 10 november-4 december 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (11 november 1935) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 18/Nummer 264/Tentoonstelling|‘Tentoonstelling’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
**Anoniem (12 november 1935) [[Limburger Koerier/Jaargang 90/Nummer 264/Kunst|‘Kunst’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;8.
*[''halfjaarlijksche tentoonstelling Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, december 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 december 1935) [[Bredasche Courant/Jaargang 145/Nummer 283/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;1936
*[''Tentoonstelling van werken van Limburgsche kunstenaars''], Instituut voor Kerkelijke Kunst, Amsterdam, 14 maart 1936-...., geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 maart 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 61/Kunst|‘Kunst. Zuid-Limburgsche tentoonstelling te Amsterdam’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;12.
**Anoniem (17 maart 1936) [[De Tijd/Jaargang 91/Nummer 28687/Avondblad/Limburgsche schilders te Amsterdam|‘Limburgsche schilders te Amsterdam’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;5].
**Jan Engelman (1 april 1936) ‘Limburgsche schilders. In het Instituut voor Kerkelijke Kunst’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
*[''Pinkster-tentoonstelling''], Concordia, Breda, 29 mei-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 mei 1936) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 76/Nummer 15559/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', p.&amp;nbsp;6.
*''Ausstelling niederländischer-limburgischer Kunst'', Suermondt-Museum, Aken, 7-28 juni 1936, Haus des Kunstvereins für die Rheinlande und Westfalen, Düsseldorf, 4 juli 1936-...., Essen, Münster, Keulen (....-september 1936).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 128/Tentoonstelling van Limburgsche kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.
**Anoniem (8 juni 1936) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 19/Nummer 133/Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
**J.D.L. (19 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 143/Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;5.
**Anoniem (6 juli 1936) [[De Tijd/Jaargang 92/Nummer 28871/Avondblad/Nederlandsch-Limburgsche kunst te Düsseldorf|‘Nederlandsch-Limburgsche kunst te Düsseldorf’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;1937
*''Tentoonstelling van schilderijen en beeldhouwwerken vervaardigd door leden der Maatschappij'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 10 april-mei 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Tentoonstelling Arti et Amicitiae|‘Tentoonstelling „Arti et Amicitiae”’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
*''Najaarstentoonstelling'', Gymnastiekzaal van de O.L. School, Breda, 30 oktober-2 november 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 november 1937) [[Bredasche Courant/Jaargang 147/Nummer 258/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;1955
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;1989
*''De automatische verbeelding. Nederlandse surrealisten'', Gemeentemuseum De Wieger, Deurne, 19 maart 1989-...., Stedelijk Museum De Lakenhal, Leiden, 24 juni-10 september 1989, Fries Museum, Leeuwarden, september-oktober 1989, {{ISBN|9029084995}}.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ed Wingen (21 juli 1989) ‘Surrealisten in polderland waren oprechte amateurs’, ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;T14.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal kunst]]</text>
      <sha1>7lp14e5k9selrhkgj9i2kzls0fimm14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Tentoonstellingen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>86719</id>
    <revision>
      <id>223076</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>223076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3612" sha1="nudplhagu7lgxltf0y07z1rfsx2prym" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Nederlandse schilderkunst;&lt;br&gt;20e eeuw;&lt;br&gt;tentoonstellingen
| afbeelding          = Tentoonstelling vrouwen schilderen in Gemeentemuseum, Bestanddeelnr 907-4526.jpg
| alt = Tentoonstelling Vrouwen schilderen, 1955
| beschrijving        = Bronnen bij tentoonstellingen met Nederlandse schilderkunst uit de 20e eeuw.
| artikelwikipedia    = 
}}
;1927
*[''Tentoonstelling van werken van Limburgsche schilders''], Juliana zalen, Roermond, 25 september-5 oktober 1927, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (9 september 1927) [[Het Huisgezin/Jaargang 58/Nummer 7549/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders’]], ''Het Huisgezin'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].

;1928
*Anoniem (9 oktober 1928) [[Limburger Koerier/Jaargang 83/Nummer 238/Schilderijen-tentoonstelling Roermond|‘Schilderijen-tentoonstelling Roermond’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;4.
*Anoniem (12 oktober 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 284/Avondblad/Limburgsche schilders|‘Limburgsche schilders’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;1929
*''Tentoonstelling van werk der Limburgsche jongeren'', Stedelijk Museum, Maastricht, 19 oktober-3 november 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1929) [[Anoniem/Schilderijententoonstelling te Maastricht|‘Schilderijententoonstelling te Maastricht’]], ''Het Volk'', Avondblad, Vierde blad, [p.&amp;nbsp;2].
**Anoniem (22 oktober 1929) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 12/Nummer 247/Tentoonstelling van werk der Limburgsche jongeren|‘Tentoonstelling van werk der Limburgsche jongeren’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1930
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-30 november 1930, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.
**Cornelis Veth (6 december 1930) ‘Publiek en kunstenaar in nauwer contact. Expositie van de „Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst” in het Gebouw Volksuniversiteit te Den Haag’, ''De Telegraaf'', Avondblad, Derde Blad, p.&amp;nbsp;9.

;1931
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;1932
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>nudplhagu7lgxltf0y07z1rfsx2prym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Album der Natuur 1864.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>86720</id>
    <revision>
      <id>223078</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>aangemaakt</comment>
      <origin>223078</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="tdkvn93psa2sctio9ucwcyt8as5a6cs" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=[[Album der Natuur]], [[Album der Natuur/1864|13e jaargang, 1864]] en het [[Album der Natuur/1864/Wetenschappelijk Bijblad|Wetenschappelijk Bijblad van 1864]]
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=
|Voortgang=C
|Delen=[[Index:Album der Natuur 1852 en 1853.djvu|1852/3]], [[Index:Album der Natuur 1854 en 1855.djvu|1854/5]], [[Index:Album der Natuur 1856 en 1857.djvu|1856/7]], [[Index:Album der Natuur 1858 en 1859.djvu|1858/9]], [[Index:Album der Natuur 1860.djvu|1860]], [[Index:Album der Natuur 1861.djvu|1861]], [[Index:Album der Natuur 1862.djvu|1862]], [[Index:Album der Natuur 1863.djvu|1863]], [[Index:Album der Natuur 1864.djvu|1864]],
|Pagina's=&lt;pagelist /&gt;
|Opmerkingen=
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>tdkvn93psa2sctio9ucwcyt8as5a6cs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223100</id>
      <parentid>223078</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T19:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>pagelist</comment>
      <origin>223100</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="4wvyxp4xc86ni6s8d0d0pt490xnrs4i" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=[[Album der Natuur]], [[Album der Natuur/1864|13e jaargang, 1864]] en het [[Album der Natuur/1864/Wetenschappelijk Bijblad|Wetenschappelijk Bijblad van 1864]]
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=
|Voortgang=C
|Delen=[[Index:Album der Natuur 1852 en 1853.djvu|1852/3]], [[Index:Album der Natuur 1854 en 1855.djvu|1854/5]], [[Index:Album der Natuur 1856 en 1857.djvu|1856/7]], [[Index:Album der Natuur 1858 en 1859.djvu|1858/9]], [[Index:Album der Natuur 1860.djvu|1860]], [[Index:Album der Natuur 1861.djvu|1861]], [[Index:Album der Natuur 1862.djvu|1862]], [[Index:Album der Natuur 1863.djvu|1863]], [[Index:Album der Natuur 1864.djvu|1864]],
|Pagina's=;{{x-larger|13e jaargang, 1864}}
Voorwerk 1864&lt;br /&gt;&lt;pagelist from=10 to=27 10=&quot;Fr.t.&quot;   11=&quot;-&quot;   12=&quot;T1864&quot;   13=&quot;dr.&quot;   14=&quot;Inh&quot; 15=&quot;-&quot; 16=&quot;-&quot;     17to27=&quot;Inh&quot;   /&gt;

Hg - Vergelijkende maatschappijkunde &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=28 to=546 28=&quot;1&quot;/&gt;
|Opmerkingen=
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>4wvyxp4xc86ni6s8d0d0pt490xnrs4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86721</id>
    <revision>
      <id>223079</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223079</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86722</id>
    <revision>
      <id>223080</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223080</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86723</id>
    <revision>
      <id>223081</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223081</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86724</id>
    <revision>
      <id>223082</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223082</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86725</id>
    <revision>
      <id>223083</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223083</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86726</id>
    <revision>
      <id>223084</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223084</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86727</id>
    <revision>
      <id>223085</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223085</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86728</id>
    <revision>
      <id>223086</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>223086</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="i1x54wyuibuzvlzkuuszubk2pxr6rqo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|5}}
{{c|{{x-larger|ALBUM DER NATUUR.}}}}
{{dhr|5}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1x54wyuibuzvlzkuuszubk2pxr6rqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86729</id>
    <revision>
      <id>223087</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223087</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="q0cs0apa2khzv4p7tivfuy909tu4nla" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ALBUM DER NATUUR. 

EEN WERK 

TER VERSPREIDING VAN NATUURKENNIS 

ONDER BESCHAAFDE LEZERS 
VAN ALLERLEI STAND. 

ONDER REDACTIE VAN 

P. HARTING, D. LUBACH zen W. M. LOGEMAN, 

NIEUWE REEKS. 

GRONINGEN, 
GEBROEDERS HOITSEM A. 
1864,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q0cs0apa2khzv4p7tivfuy909tu4nla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86730</id>
    <revision>
      <id>223088</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>223088</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="i1x54wyuibuzvlzkuuszubk2pxr6rqo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|5}}
{{c|{{x-larger|ALBUM DER NATUUR.}}}}
{{dhr|5}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i1x54wyuibuzvlzkuuszubk2pxr6rqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86731</id>
    <revision>
      <id>223089</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223089</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86732</id>
    <revision>
      <id>223090</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223090</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="npgjkv05rxxsymedt9g9olzrup9d0f3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{C|{{xxx-larger|'''ALBUM DER NATUUR'''.}}

{{rule|5em}} 

EEN WERK 

{{x-larger|TER VERSPREIDING VAN NATUURKENNIS}} 

{{smaller|ONDER BESCHAAFDE LEZERS}} 

{{x-larger|{{sp|VAN ALLERLEI STAND.}}}}

{{x-smaller|ONDER REDACTIE VAN}}

{{larger|{{sc|P. HARTING, D. LUBACH}} {{x-smaller|EN}} {{sc|W. M. LOGEMAN.}}}}
 
{{rule|5em}} 

{{larger|'''NIEUWE REEKS.'''}}
{{dhr}}
{{lijn|5em}}
{{dhr}}
{{x-larger|1864.}}
{{dhr|2}}
{{c|[[File:Het leve der bloem(1900) Paginadeco.png|120px]]}}
{{dhr|2}}
GRONINGEN ,&lt;/br&gt;
{{larger|{{sp|GEBROEDERS HOITSEMA}}.}}
&lt;/br&gt;
1864.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npgjkv05rxxsymedt9g9olzrup9d0f3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86733</id>
    <revision>
      <id>223091</id>
      <timestamp>2026-06-08T17:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223091</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="7ix70o0h6kejq1qkzvobhp91fj45uau" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|6}}
{{rule|16em}}
{{c|{{sc|sneldrukpers van gebroeders hoitsema.}}}}
{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ix70o0h6kejq1qkzvobhp91fj45uau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86734</id>
    <revision>
      <id>223092</id>
      <timestamp>2026-06-08T18:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223092</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3977" sha1="997pgc4tecwtm6cpsib2guyj0m2na6z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2}}
{{c|{{larger|[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/14|INHOUD]].}}}}
{{dhr|2}}
{{rule|5em}}
{{dhr|2}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/ 1813—1863. Fragment uit eene redevoering|1813—1863. Fragment uit eene redevoering, uitgesproken bij 
gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het natuurkundig gezelschap te Utrecht, den 6 November 1863,]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|P. Harting.}}]]|Blz.{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/28|1]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Bekerplanten|De bekerplanten]], door [[Auteur:Corneille Antoine Jean Abram Oudemans|{{sc|C. A. J. A. Oudemans}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|6]] en [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|47]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Stuart's ontdekkingsreis|{{sc|Stuart}}'s tweede ontdekkingsreis in het binnenland van Australie]], door [[Auteur:Anne Tjittes Reitsma|{{sc|R.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|24]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Mieren in Brazilië|Mieren in Brazilië]], door [[Auteur:Herman Christiaan van Hall|{{sc|H. v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|29]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Beperktheid des menschen|Over de beperktheid des menschen in verband tot de vorming zijner gedachten]], door {{sc|S}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|33]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Snelle plantengroei|Snelle plantengroei]], door [[Auteur:Herman Christiaan van Hall|{{sc|H. v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|63]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Kryptogamen|De kryptogamen]], door [[Auteur:Frederik Willem van Eeden|{{sc|F. W. v Eeden}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|65]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Frank Gregory's reis|{{sc|Frank Gregory's}} reis in Noordwest-Australië, van Mei tot October 1861]], door [[Auteur:Anne Tjittes Reitsma|{{sc|R.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|88]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Klimaat in Afrika|Het klimaat in verschillende streken van Afrika]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|88]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Gesteldheid der ligchamen|Over de natuurlijke gesteldheid der ligchamen tot ons zonnestelsel behoorende,]], door [[Auteur:Anne Tjittes Reitsma|{{sc|A.T. Reitsma.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|97]] en [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|225]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Gele koorts|Gele koorts, geroken door gieren]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|116]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Spitsbergen|Het dierlijk leven op Spitsbergen]], door {{sc|A. J. Malmgren}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|117]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Manna en Lerp|Manna en Lerp]], door [[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|127]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Ingewandsvormen|Het ontstaan der ingewandsvormen]], door {{sc|L.A.J. Burgersdijk}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|129]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Petroleum|Het petroleum]], door {{sc|A.C. Oudemans, Jr}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|161]] en [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|193]].}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>997pgc4tecwtm6cpsib2guyj0m2na6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86735</id>
    <revision>
      <id>223093</id>
      <timestamp>2026-06-08T18:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */ eerste ronde</comment>
      <origin>223093</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1358" sha1="nk6uek8z6jd4k8tv19csgtyw6zwob7u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|VIII|—|}}&lt;/noinclude&gt;Een verstandige duif   190

De acclimatatietuin te Parijs, door D. Lubach . 212

Een luchtverschijnsel 224

Een bezoek aan het Schollevaars-eiland  P. Harting: 243

Elektrische inductie in de Pyrenaeën, door Hg 254

Manna, door v. H.     255

Groote mosselen, door Hg     256

Studiën over den oester, door Dr. N. Meusinge   257 

Het nieuwe werktuig voor de tijdsbepaling in het ane 
pelijk leven, van {{sc|H. v. d. Kraan}}, te IJsselmonde ; beschreven en aanbevolen door  F. Kaiser      289 

{{sc|Smithsons}}'s stichting te Washington, geschetst door P. Harting    303

Watergeluiden op Borneo, door L. F. Pranger    309

Naschrift op het vorige, door P. HARTING   314

Mos-vegetatie en mos-branden in Labrador, door P   317

Keerkringsnachten, door v. H.      319

Buitengewone koude in Egypte  door Hg  320

Over de volmaakbaarheid der lagere menschenrassen, bijzonder der negers, door Dr. D. LubacH. 321 

Snelheid der vlugt van roofvogels, door Hg    349

Scheikunde en mikroskoop ter ontdekking van vervalscht schrift, door Hg.      350

Salep, door v. H.  351

Sago te Singapore     H. v. H     352

Over versteeningen, door Dr .T. C. WINKLER  353

De wetenschap op het tooneel           378

De doodsteek aan de leer der doeleindentoegebragt door {{sc|darwin}} door J. v. d. H.       382

Lieve vrouwen bedstroo, door v. H. .  384&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nk6uek8z6jd4k8tv19csgtyw6zwob7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223097</id>
      <parentid>223093</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T18:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223097</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86736</id>
    <revision>
      <id>223094</id>
      <timestamp>2026-06-08T18:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */ eerste ronde</comment>
      <origin>223094</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1132" sha1="jko5lcmp2fbg1wx33oh0nrg34d5dnc2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;LIJST DER AFBEELDINGEN, 

STEENDRUKPLAAT. 

Voorstellende afbeeldingen van de ligchaamsdeelen van den 
oester. . 

HOUTSNEDEN. 

Sarracenia purpurea : 

Achterzijde van het geteste van Strhrtedrid de é 

Grootst gedeelte van een beker van Sarracenia flava . 

Grootst gedeelte van een beker van Sarracenia variolaris. 

Bloem van Sarracenia variolaris . „ni 

Bloemblad en stamper van Sarracenia variohirt } 

Dwarse doorsnede van den eĳerstok van Sarracenia vlánsolemis 
en vrucht eener Sarracenia 

Bloem van Sarracenia flava k 

Bovenstuk eens bekers van Sarracenia Aruandnond ! 

Grootst gedeelte eens bekers van Sarracenia rubra . 

Beker van Sarracenia purpurea 

Beker van Heliamphora nutans ) 

Haren van den bekermond van Eibidamgorie nlet 6 

Top van den bloemtros van Heliamphora nutans . 

Stamper van Heliamphora nutans 

Twee bekers van Darlingtonia Ouliforsiiea 

Haren van een beker van Darlingtonia Canvas 

Bloem van Darlingtonia Californica . 5 : 

Overlangs doorgesneden eierstok van Dar hingtotde Griifoenica ) 

Bloemblad, stampers en dwarse doorsnede van den eijerstok 
van Darlingtonia Californica …W.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jko5lcmp2fbg1wx33oh0nrg34d5dnc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223114</id>
      <parentid>223094</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T09:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223114</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="6law5fh3ek4qgfsm87lqhaon85vnq08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{c|{{larger|LIJST DER AFBEELDINGEN.}}}}
{{dhr}}
{{lijn|5em}}
{{dhr}} 
{{c|'''STEENDRUKPLAAT.'''}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Voorstellende afbeeldingen van de ligchaamsdeelen van den oester|Blz.{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/401|257]].}}

{{dhr}}
{{lijn|5em}}
{{dhr}} 
{{c|'''HOUTSNEDEN.'''}}
{{dhr}}
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Sarracenia purpurea''|Blz.{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/43|8]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Achterzijde van het deksel van ''Sarracenia flava''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|9]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Grootst gedeelte van een beker van ''Sarracenia flava''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|10]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Grootst gedeelte van een beker van ''Sarracenia variolaris''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|11]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bloem van ''Sarracenia variolaris'' |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|13]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bloemblad en stamper van ''Sarracenia variolaris''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|14]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Dwarse doorsnede van den eĳerstok van ''Sarracenia variolaris'' 
en vrucht eener ''Sarracenia''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|15]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bloem van ''Sarracenia flava'' |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|17]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bovenstuk eens bekers van ''Sarracenia Drummondii'' |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|18]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Grootst gedeelte eens bekers van ''Sarracenia rubra'' |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|20]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Beker van ''Sarracenia purpurea'' |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|21]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Beker van ''Heliamphora nutans''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|48]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Haren van den bekermond van ''Heliamphora nutans''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|49]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Top van den bloemtros van ''Heliamphora nutans'' |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|50]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Stamper van ''Heliamphora nutans''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|51]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Twee bekers van ''Darlingtonia Californica''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|53]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Haren van een beker van ''Darlingtonia Californica''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|54]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bloem van ''Darlingtonia Californica''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|55]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Overlangs doorgesneden eierstok van ''Darlingtonia Californica''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|56]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bloemblad, stampers en dwarse doorsnede van den eijerstok 
van ''Darlingtonia Californica''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|56]].}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6law5fh3ek4qgfsm87lqhaon85vnq08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86737</id>
    <revision>
      <id>223095</id>
      <timestamp>2026-06-08T18:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */ eerste ronde</comment>
      <origin>223095</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jyneyrtfoq35ybxfmdssv4frfv904ef" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jyneyrtfoq35ybxfmdssv4frfv904ef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223099</id>
      <parentid>223095</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T18:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */ twee</comment>
      <origin>223099</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1342" sha1="p74ja97j2wrszve5z0o6fmp5s1wqzjc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;Een verstandige duif   190

De acclimatatietuin te Parijs, door D. Lubach . 212

Een luchtverschijnsel 224

Een bezoek aan het Schollevaars-eiland  P. Harting: 243

Elektrische inductie in de Pyrenaeën, door Hg 254

Manna, door v. H.     255

Groote mosselen, door Hg     256

Studiën over den oester, door Dr. N. Meusinge   257 

Het nieuwe werktuig voor de tijdsbepaling in het ane 
pelijk leven, van {{sc|H. v. d. Kraan}}, te IJsselmonde ; beschreven en aanbevolen door  F. Kaiser      289 

{{sc|Smithsons}}'s stichting te Washington, geschetst door P. Harting    303

Watergeluiden op Borneo, door L. F. Pranger    309

Naschrift op het vorige, door P. HARTING   314

Mos-vegetatie en mos-branden in Labrador, door P   317

Keerkringsnachten, door v. H.      319

Buitengewone koude in Egypte  door Hg  320

Over de volmaakbaarheid der lagere menschenrassen, bijzonder der negers, door Dr. D. LubacH. 321 

Snelheid der vlugt van roofvogels, door Hg    349

Scheikunde en mikroskoop ter ontdekking van vervalscht schrift, door Hg.      350

Salep, door v. H.  351

Sago te Singapore     H. v. H     352

Over versteeningen, door Dr .T. C. WINKLER  353

De wetenschap op het tooneel           378

De doodsteek aan de leer der doeleindentoegebragt door {{sc|darwin}} door J. v. d. H.       382

Lieve vrouwen bedstroo, door v. H. .  384&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p74ja97j2wrszve5z0o6fmp5s1wqzjc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223113</id>
      <parentid>223099</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T09:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223113</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5494" sha1="818wed07y19zuwrthncdfsrvnbcq3bg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Verstandige duif|Een verstandige duif]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|190]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Acclimatatietuin|De acclimatatietuin te Parijs]], door [[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D. Lubach}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|212]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Luchtverschijnsel|Een luchtverschijnsel]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|224]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Schollevaars-eiland|Een bezoek aan het Schollevaars-eiland ]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|P. Harting.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|243]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Elektrische inductie|Elektrische inductie in de Pyrenaeën]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|254]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Manna|Manna]], door [[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|255]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Groote mosselen|Groote mosselen]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|256]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Oester|Studiën over den oester]], door Dr. {{sc|N. Meusinge}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|257]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Tijdsbepaling|Het nieuwe werktuig voor de tijdsbepaling in het maatschappelijk leven van {{sc|H. v. d. Kraan}}, te IJsselmonde ; beschreven en aanbevolen]], door [[Auteur:Frederik Kaiser|{{sc|F. Kaiser}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|289]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Smithsons's stichting|{{sc|Smithsons}}'s stichting te Washington]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|P. Harting.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|303]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Watergeluiden|Watergeluiden op Borneo]], door {{sc|L. F. Pranger}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|309]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Naschrift|Naschrift op het vorige]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|P. Harting.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|314]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Mos-vegetatie|Mos-vegetatie en mos-branden in Labrador]], door {{sc|P}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|317]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Keerkringsnachten|Keerkringsnachten]], door [[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|319]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Buitengewone koude|Buitengewone koude in Egypte]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|320]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Menschenrassen|Over de volmaakbaarheid der lagere menschenrassen, bijzonder der negers,]], door [[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D. Lubach}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|321]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/roofvogels|Snelheid der vlugt van roofvogels]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|349]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Vervalscht schrift|Scheikunde en mikroskoop ter ontdekking van vervalscht schrift]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|350]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Salep|Salep]], door [[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|351]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Sago te Singapore|Sago te Singapore]], door [[Auteur:Herman Christiaan van Hall|{{sc|H. v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|352]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Versteeningen|Over versteeningen]], door [[Auteur:Tiberius Cornelis Winkler|Dr. {{sc|T.C. Winkler}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|353]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Wetenschap|De wetenschap op het tooneel ]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|378]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Leer der doeleinden|De doodsteek aan de leer der doeleinden toegebragt door {{sc|darwin}}]], door [[Auteur:Jan van der Hoeven|Dr. {{sc|J. v. d. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|382]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Lieve vrouwen bedstroo|Lieve vrouwen bedstroo]], door [[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|384]].}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>818wed07y19zuwrthncdfsrvnbcq3bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86738</id>
    <revision>
      <id>223096</id>
      <timestamp>2026-06-08T18:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */ eerste ronde</comment>
      <origin>223096</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="jyneyrtfoq35ybxfmdssv4frfv904ef" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jyneyrtfoq35ybxfmdssv4frfv904ef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223098</id>
      <parentid>223096</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T18:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223098</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/546</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86739</id>
    <revision>
      <id>223101</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223101</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/545</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86740</id>
    <revision>
      <id>223102</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223102</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/544</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86741</id>
    <revision>
      <id>223103</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:14:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223103</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/543</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86742</id>
    <revision>
      <id>223104</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223104</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/542</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86743</id>
    <revision>
      <id>223105</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223105</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/541</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86744</id>
    <revision>
      <id>223106</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223106</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/540</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86745</id>
    <revision>
      <id>223107</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223107</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/539</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86746</id>
    <revision>
      <id>223108</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223108</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/538</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86747</id>
    <revision>
      <id>223109</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223109</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/523</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86748</id>
    <revision>
      <id>223110</id>
      <timestamp>2026-06-08T19:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zonder tekst */</comment>
      <origin>223110</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rvi0tk7vak27piuk7k5sj27iv6cunm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86749</id>
    <revision>
      <id>223112</id>
      <timestamp>2026-06-09T08:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */ eerste ronde</comment>
      <origin>223112</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2405" sha1="hbd6812i929huudhyefmvosc1uzacao" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|x|—|}}&lt;/noinclude&gt;
Bekerrozet van ''Cephalotus follicularis'' … … … . . . . .… Blz. 58.
Bloemtop van ''Cephalotus follicularis'' .  … . ...... » 60,
Bloem van ''Cephalotus follicularis'' os» 61
Meeldraad en vruchtje van ''Cephalotus follicularis'' . . . . . » 62,
Korstinos op boomschors . . «ee» 70.
''Parmelia parietina, Cladonia pyxidata'' en ''Cladonia rangiferina''. &gt; TL
''Cetraria islandica'' en ''Roccella tinctoria'' … 78
''Fucus vesiculosus'' eee eee 13.
Paring der confervaceën . eee 14,
''Penicillium , Botrytis, Lycoperdon gemmatum , Agaricus campestris'' en ''Puccinia'' eee eee» 16,
''Polytrichum formosum'' eee es 82,
''Jungermannia asplenoides'' … … eee» 88
''Equisetum fluviatile'' eeen 84,
''Polystichum filix mas'' eee ee 87.
De leverbot der schapen (''Distoma hepaticum''). . . . « … - &gt; 189.
''Cercaria armata, cercaria''-zakken . . . . .-..……… … MO,
Ontwikkeling eener ''Cerearia ephemera'' uit een ''cercaria''-zak. . &gt; 14l.
De veranderlijke eenmond (''Monostomum mutabile'') en een pas -

uit het ei voortgekomen jong van ''Monostomum mutabile''. . » 142,
Eene omhulde ''Cercaria ephemera'' … … … … … «144,
Fene ''Cercaria armata'', omhuld . . . … &lt;&lt;  «  s Mb.
Lintworm van den mensch (''Taenia soliam''). . . . .. .. &gt; M2,
Een pas uit het ei gekomen jong van eene soort van lintworm
(''Taenia crateriformis'') eee ee » 148.
Jong van een lintworm, uit een meelworm afkomstig „ . . &gt; 149,
Ontwikkeling van een lintworm der visschen (''Rhynchobothrium'') » 150,
Verandering van een lintwormkop tot een lintworm. . « «. » 151,
Hersenblaasworm van een schaap. . „ . .. . …«- » 154.
''Echinocoecus'' van den mensch . . .......... » 156,
De ''cysticercus'' van het celweefsel . . . . . . . - … &lt; « 2 187.
Schematische voorstelling van eene petroleumhoudende rotsspleet . . . ee ee ee en « __» 168,
Grondboor voor het boren van gaten in steengrond . . . . » 170.
Schijnbare grootte van de drie planeten Jupiter, Saturnus en Uranus . eee eee ee ee « __» 326,
Verschillende stand der drie planeten Jupiter, Venus en Uranus » 230.
Hoopen van verveende plantenoverblijfselen op het Schollevaars-eiland … . . . . . … … « « « « « « « « Bla. 247, 8,
Het nieuwe werktuig voor de tijdsbepaling in het maatschappelijk leven, van {{sc|h. v. d. kraan}}, te IJsselmonde „ . Blz. 204, 297.

{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hbd6812i929huudhyefmvosc1uzacao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223115</id>
      <parentid>223112</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T10:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223115</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5403" sha1="otlbemlx0b2nbrp2tegqm8kysrhl668" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|x|—|}}&lt;/noinclude&gt;{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bekerrozet van ''Cephalotus follicularis''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|58]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bloemtop van ''Cephalotus follicularis''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|60]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Bloem van ''Cephalotus follicularis''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|61]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Meeldraad en vruchtje van ''Cephalotus follicularis''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|62]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Korstmos op boomschors|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|70]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Parmelia parietina, Cladonia pyxidata'' en ''Cladonia rangiferina''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|71]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Cetraria islandica'' en ''Roccella tinctoria''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|72]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Fucus vesiculosus''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|73]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Paring der confervaceën|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|74]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Penicillium , Botrytis, Lycoperdon gemmatum , Agaricus campestris'' en ''Puccinia''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|76]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Polytrichum formosum''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 82.djvu/44|82]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Jungermannia asplenoides''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|83]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Equisetum fluviatile''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|84]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Polystichum filix mas''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|87]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||De leverbot der schapen (''Distoma hepaticum'')|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|139]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Cercaria armata, cercaria''-zakken|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|140]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Ontwikkeling eener ''Cerearia ephemera'' uit een ''cercaria''-zak|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|141]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||De veranderlijke eenmond (''Monostomum mutabile'') en een pas uit het ei voortgekomen jong van ''Monostomum mutabile''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|142]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Eene omhulde ''Cercaria ephemera''|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|144]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Eene ''Cercaria armata'', omhuld|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|145]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Lintworm van den mensch (''Taenia solium'')|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|147]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Een pas uit het ei gekomen jong van eene soort van lintworm
(''Taenia crateriformis'')|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|148]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Jong van een lintworm, uit een meelworm afkomstig|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|149]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Ontwikkeling van een lintworm der visschen (''Rhynchobothrium'')|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|150]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Verandering van een lintwormkop tot een lintworm|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|151]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Hersenblaasworm van een schaap|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|154]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||''Echinocoecus'' van den mensch|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|156]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||De ''cysticercus'' van het celweefsel|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|187]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Schematische voorstelling van eene petroleumhoudende rotsspleet|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|168]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Grondboor voor het boren van gaten in steengrond|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|170]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Schijnbare grootte van de drie planeten Jupiter, Saturnus en Uranus|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|226]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Verschillende stand der drie planeten Jupiter, Venus en Uranus|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|230]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Hoopen van verveende plantenoverblijfselen op het Schollevaars-eiland|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|247]], [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|248]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Het nieuwe werktuig voor de tijdsbepaling in het maatschappelijk leven, van {{sc|h. v. d. kraan}}, te IJsselmonde|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|294]], [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/44|297]].}} 

{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>otlbemlx0b2nbrp2tegqm8kysrhl668</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86750</id>
    <revision>
      <id>223116</id>
      <timestamp>2026-06-09T10:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223116</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2234" sha1="7154700znefoxkgsiog6bwouyswihg7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2}}
{{c|{{x-larger|[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/20|INHOUD]]}}

{{x-smaller|VAN HET}}

WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD VAN HET ALBUM DER NATUUR.}}
{{dhr}}
{{rule|5em}}
{{dhr|2}}
{{c|{{Larger|I.

'''''Sterrekunde.'''''}}}}
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Verschietende sterren|Blz{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|1]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Regelen voor het waarnemen van vallende sterren|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|4]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Zonnevlekken |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|9]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Het flikkeren der vaste sterren|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|16]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Een opmerkelijke meteoor|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|17]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Een meteoriet|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|18]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Constitutie der zon|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|49]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Merkwaardige meteorieten |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|57]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||De bron van het licht der zon en van de sterren|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|79]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Verschietende sterren|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|81]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Invloed der spoortreinen op de naawkeurigheid van sterrekundige waarnemingen|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|83]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Werktuig voor het vervaardigen van sterrekaarten|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|89]].}}

{{dhr}}
{{rule|5em}}
{{dhr|2}}
{{c|{{Larger|II.

'''''Aardrijkskunde.'''''}}}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||De ware naam van den hoogsten berg der aarde|Blz{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|35]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Afmetingen en vorm der aarde|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|47]].}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7154700znefoxkgsiog6bwouyswihg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/149</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86751</id>
    <revision>
      <id>223117</id>
      <timestamp>2026-06-09T10:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>223117</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1492" sha1="6e56ecowgxoxneo7xccvhwkg2agzwvn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;79&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|5em}}{{sp|Godevaert}}.

Laet ons dan toten hertoghe gaen
Ende laet ons hem dit legghen te voren&lt;ref&gt;''Legghen te voren'' d. i. ''voorleggen, voorstellen, Rijmb. Gloss.''&lt;/ref&gt;,
{{sup|80}}Dan so moghen wi spreken horen,
Hoe dat hi beraden&lt;ref&gt;''Beraden'', zie op ''Esm.'' vs. 29.&lt;/ref&gt; si.
Nu willen wi gaen ic ende ghi
Ende laet ons horen wat hi seght.
Staet sijn herte daer toe ghewecht&lt;ref&gt;''Gheweght'' d. i. ''gericht (directus)'' van ''weghen'' of ''waeghen'' d. i. ''movere'' en
''moveri'', {{asc|MAERLANT ''Sinte Franciscus Leven'' (ed. {{asc|TIDEMAN}}) vs. 2761:
::::Mettien gelede vanden lechte (''licht'')
::::So waren si ''geweget'' rechte
::::Naden lechame, als wijt kinnen,
::::Ende geestelike getroost van binnen;
verg. {{asc|KIL.}} in voce.&lt;/ref&gt;,
{{sup|85}}So willen wi thuwelije maken dan.
Waer sidi, hertoghe, hoghe gheboren man
Edel hertoghe van Bruyswijc?

{{gap|5em}}{{sp|Die hertoghe}}.

Sijt willecome, oem, sekerlijc
Ende minen lieven vrient Godevaert!
{{sup|90}}Nu secht mi, lieve oem Gheraert,
U begherte, het sal u gescien.

{{gap|5em}}{{sp|Gheraert}}.

Gloriant neve, dat souden wi gherne sien
Dat ghi wont huwelije doen,
Wi saghent gherne, edel baroen,
{{sup|80}}Ende oec Bruyswijc u selves lant.

{{gap|5em}}{{sp|Die hertoghe}}.

Oem Gheraert, hoghe gheboren wigant,
Daer toe en benic noch niet ghestelt&lt;ref&gt;''Ghestelt'' d. i. ''geneigd:'' {{asc|KIL.}} in voce.&lt;/ref&gt;.
Ie bidde u dat ghi mi niet en quelt,
Want daer en willic niet af horen
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6e56ecowgxoxneo7xccvhwkg2agzwvn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223118</id>
      <parentid>223117</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T10:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>223118</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1535" sha1="ir151kfobe51d681d6j8w1wegwvlypr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;79&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;

{{gap|5em}}{{sp|Godevaert}}.

Laet ons dan toten hertoghe gaen
Ende laet ons hem dit legghen te voren&lt;ref&gt;''Legghen te voren'' d. i. ''voorleggen, voorstellen, Rijmb. Gloss.''&lt;/ref&gt;,
{{sup|80}}Dan so moghen wi spreken horen,
Hoe dat hi beraden&lt;ref&gt;''Beraden'', zie op ''Esm.'' vs. 29.&lt;/ref&gt; si.
Nu willen wi gaen ic ende ghi
Ende laet ons horen wat hi seght.
Staet sijn herte daer toe ghewecht&lt;ref&gt;''Gheweght'' d. i. ''gericht (directus)'' van ''weghen'' of ''waeghen'' d. i. ''movere'' en
''moveri'', {{asc|MAERLANT ''Sinte Franciscus Leven'' (ed. {{asc|TIDEMAN}}) vs. 2761:
::::Mettien gelede vanden lechte (''licht'')
::::So waren si ''geweget'' rechte
::::Naden lechame, als wijt kinnen,
::::Ende geestelike getroost van binnen;
verg. {{asc|KIL.}} in voce.&lt;/ref&gt;,
{{sup|85}}So willen wi thuwelije maken dan.

{{gap|6em}}~~~~~~~~

Waer sidi, hertoghe, hoghe gheboren man
Edel hertoghe van Bruyswijc?

{{gap|6em}}~~~~~~~~

{{gap|5em}}{{sp|Die hertoghe}}.

Sijt willecome, oem, sekerlijc
Ende minen lieven vrient Godevaert!
{{sup|90}}Nu secht mi, lieve oem Gheraert,
U begherte, het sal u gescien.

{{gap|5em}}{{sp|Gheraert}}.

Gloriant neve, dat souden wi gherne sien
Dat ghi wont huwelije doen,
Wi saghent gherne, edel baroen,
{{sup|80}}Ende oec Bruyswijc u selves lant.

{{gap|5em}}{{sp|Die hertoghe}}.

Oem Gheraert, hoghe gheboren wigant,
Daer toe en benic noch niet ghestelt&lt;ref&gt;''Ghestelt'' d. i. ''geneigd:'' {{asc|KIL.}} in voce.&lt;/ref&gt;.
Ie bidde u dat ghi mi niet en quelt,
Want daer en willic niet af horen
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ir151kfobe51d681d6j8w1wegwvlypr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/150</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86752</id>
    <revision>
      <id>223119</id>
      <timestamp>2026-06-09T11:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>223119</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1965" sha1="sheduxcyiwyhge96i7o3w3vntuktx3b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;80&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
{{sup|100}}Ic en weet gheen wijf op cerde gheboren
Daer ic met woude leiden minen tijt.

{{gap|5em}}{{sp|Gheraert}}.

Neve, ghi moetet om des lants profijt
Doen alsoe wel als om u selves lijf:
Ghi selt nemen moeten een wijf,
{{sup|105}}Neve, om kinder daer van te crighen.

{{gap|5em}}{{sp|Godevaert}}.

Nu en canic langher niet gheswighen,
Edel hertoghe, hoghe gheboren baroen,
Ghi moetet om uus lants wille doen
Om kinder te erighene, al&lt;ref&gt;''Al'' d. i. ''gelijk''. H{{asc|OFFMANN}} heeft hier ''als'', het Handschrift ''al'', zie ''Mnl. Wb.'' bl. 179.&lt;/ref&gt; Geraert seght.
{{sup|110}}Hets een dinc dat men niet en pleght&lt;ref&gt;''Pleght'' van ''plegen'' d. i. ''gewoon zijn'', geconstrueerd met den tweeden nval, of met het voorz. ''te'', of met den onbep. wijs, of met ''dat'', verg. ''Rijmb. Gloss.'' Wat de beteekenis aangaat, daarover heeft {{asc|CLIGN.}} Bijdr. bl. 31 het volgende: »Zij is tweeledig, vooreerst wordt dit woord bij de ouden gebruikt in den zin van ''doen'', en wel van hetgeen men ''gewoon'' is te doen; ook wordt het bij verschillende woorden gevoegd, en neemt, naarmate
daarvan, verschillende beteekenissen aan, welke echter steeds aanduiden het verrigten van datgeen, hetwelk vereischt wordt, dat gevoegelijk of pligtmatig is, ook zomtijds, waartoe iemands geaardheid of neiging overhelt.&quot;&lt;/ref&gt;
Sonder vrouwe te bliven soe groten here&lt;ref&gt;Dit vers is als het ware eene nadere verklaring van het voorgaande, zoodat ''sonder trouwe te blicen'' op ''een dinc'' en ''soe groten here'' op ''men'' terugslaat.&lt;/ref&gt;.
Ghi souter u lantscap met onteren,
Edel here, stoerfdi sonder gheboert;
Daer soude op risen&lt;ref&gt;''Risen'' d. i. ''ontstaan.''&lt;/ref&gt; een groet discoert,
{{sup|115}}Ele souts die naeste willen sijn:
Ghi sout beraden groten pijn
Den edelen lande van Bruyswije.

{{gap|5em}}{{sp|Die hertoghe}}.

Godevaert, Godevaert, sekerlije,
Dese redene es te male om niet.
{{sup|120}} Mijn herte gheen wijf soe gherne en siet
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sheduxcyiwyhge96i7o3w3vntuktx3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86753</id>
    <revision>
      <id>223122</id>
      <timestamp>2026-06-09T11:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223122</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4741" sha1="flcwmlj65ipkyka97iw7beh18f1r2f9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|XII|—|}}&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{rule|5em}}
{{dhr|2}}
{{c|{{Larger|III.

'''''Meteorologie.'''''}}}}
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Een zonderling gevormde hagelkorrel|Blz{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|35]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Stof uit den dampkring gevallen|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|81]].}}

{{dhr}}
{{rule|5em}}
{{dhr|2}}
{{c|{{Larger|IV.

'''''Proefondervindelijke natuurkunde en hare toepassingen.'''''}}}}
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Sterk elektrisch licht|Blz{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|2]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Scheikundige werking van het licht|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|3]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Verbeterde sphaerometer|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|5]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Elektromagnetische phonograaf van {{sc|fenby}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|6]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Het spectrum van waterstofgas |,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|9]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Verdamping van water als zuiveringsmiddel voor de lucht|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|12]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Geleidingsvermogen van thallium voor elektriciteit en verandering daarvan voor dit en andere metalen met de temperatuur|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|14]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Nog eens spheroïdaalstaat zonder verwarming|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|15]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Geleidingsvermogen van gesmolten metalen|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|22]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Poreusheid van het ijzer bij hooge warmtegraden|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|23]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Dampkringselektriciteit|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|31]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Poreusheid van het ijzer en osmose van een gas|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|32]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Diamagnetisme van waterdamp|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|32]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Gewigt der droppels, gevormd onder verschillende omstandigheden|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|35]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Nieuwe demonstratie-stroommeter|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|38]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Elektrisch papier en schietkatoen|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|40]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Een spectraal-analytische humbug|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|45]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Pneumonoskoop|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|46]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Structuur van staal|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|48]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||De nablijvende glans van bekleed glas|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|52]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Nieuwe luchtthermometer|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|53]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Verkoperen van ijzeren platen|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|54]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Opslorping der gassen door houtskool|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|58]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Koken van vloeistoffen|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|60]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Warmteopslorping en warmtestraling|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|60]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Wijziging der Bunsen-elementen|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|61]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Elektrische inductie in eene luchtledige ruimte|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|61]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Oorzaak van de dagelijksche beweging des barometers|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|65]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Onderzoek van oliën|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|65]].}}
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||Nieuwe maximumthermometer|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/405|68]].}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>flcwmlj65ipkyka97iw7beh18f1r2f9</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>