Troonrede 2013

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Troonrede 2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12443</id>
    <revision>
      <id>226808</id>
      <parentid>45399</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="4eqxg4fo82mua2s0413fxo13e2pa3dw" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=1 to=7 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 17 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2013, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]

{{Troonredes}}</text>
      <sha1>4eqxg4fo82mua2s0413fxo13e2pa3dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2014</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13168</id>
    <revision>
      <id>226817</id>
      <parentid>45526</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="nzg6wp27f6win8ts88ku3ydzoycr1qa" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=8 to=14 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 16 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2014, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;</text>
      <sha1>nzg6wp27f6win8ts88ku3ydzoycr1qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226826</id>
      <parentid>226817</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="k3drl6us711axvleq669iahtkngmolm" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=8 to=14 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 16 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2014, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>k3drl6us711axvleq669iahtkngmolm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2015</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13821</id>
    <revision>
      <id>226825</id>
      <parentid>80934</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:07:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="b88mgjfhfware7qmatxn55zpg9gw2ui" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=8 to=14 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 15 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2015, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>b88mgjfhfware7qmatxn55zpg9gw2ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2016</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20144</id>
    <revision>
      <id>226837</id>
      <parentid>130581</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="315" sha1="8yn27kknkjelzl5h7hqogtfy062tsep" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=8 to=14 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 20 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2016, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>8yn27kknkjelzl5h7hqogtfy062tsep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226838</id>
      <parentid>226837</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="l024s4f0zhgm9y3bj64sn6guv2uez2k" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=22 to=28 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 20 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2016, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>l024s4f0zhgm9y3bj64sn6guv2uez2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2017</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21582</id>
    <revision>
      <id>226844</id>
      <parentid>80933</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="a53vpwu4dlzc3mbxnbx4k17jxwrdcaj" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=29 to=33 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 19 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2017, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>a53vpwu4dlzc3mbxnbx4k17jxwrdcaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2018</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23623</id>
    <revision>
      <id>226853</id>
      <parentid>79162</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="cbvp9sqfqq9xzeb5auoa0ex3due3pdz" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=34 to=41 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 18 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2018, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>cbvp9sqfqq9xzeb5auoa0ex3due3pdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28929/Avondblad/Nieuwe uitgaven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23869</id>
    <revision>
      <id>226910</id>
      <parentid>80176</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Algemeen Handelsblad]]; added [[Category:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>226910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5425" sha1="1pif6gg6tao2gyc6u1jr1nlkbqxgy6o" xml:space="preserve">{{Infobox krantenartikel
| naam                = Nieuwe uitgaven
| auteur              = Anoniem
| uitgiftedatum       = Donderdag 4 oktober 1917
| titel               = Nieuwe uitgaven
| krant               = Algemeen Handelsblad
| jaargang            = 90
| nummer              = 28929
| editie              = Avondblad
| katern              = Tweede Blad
| pagina              = 6
| afbeelding          = 
| datering            = 
| opmerkingen         = 
| genre               = 
| taal                = Nederlands
| bron                = [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010652066:mpeg21:a0117 delpher.nl]
| auteursrecht        = [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]
| artikelwikipedia    = 
}}
{|
|
{{Center|&lt;big&gt;&lt;big&gt;NIEUWE UITGAVEN.&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;}}

::::Johannes Bosboom, door G. H. Marius en W. Martin; met 80 heliogravuren en lichtdrukken, in toon en in kleuren, uitgegegeven door Martinus Nijhoff, Den Haag 1917.

{{idt}}Dit is een boek waarvan we allereerst de magnifieke prenten genieten; heliogravures en lichtdrukken naar Bosboom’s zoo uitstekend te reproduceeren werk. ’t Zijn uitteraard veel aquarellen en teekeningen die we te zien krijgen, van die fijne, gracieuse blaadjes, waarin de fijne mensch en gratieuse teekenaar die Bosboom is geweest zich op de gelukkigste manier heeft uitgesproken. Zeldzame exemplaren zijn erbij; Bosboom hield zulke dingskes liefst in portefeuille of gaf ze bij gelegenheid cadeau aan vrienden. De samenstellers van het boek zijn door bijzondere omstandigheden in de gelegenheid geweest op zulke documenten van Bosboom’s leven- en -kunst de hand to leggen, ter reproductie tusschen en naast hun tekst.
&lt;br&gt;{{idt}}Zoo geeft hun boek een beeld van Bosboom’s artistieke intimiteit; eerst van den fijnen mensch zelven, zooals we hem, ernstig en ingetogen, met palet en schilderstok voor zijn ezel bezig zien: een spits, nadenkend gezicht, een helder voorhoofd, waarvan het ouderwetsche kalotje ver is weggeschoven. Naast zich zelven heeft hij, op een ander klein blad, zijn bruid Geertrui Toussaint geteekend; ze is broos en delikaat als een bekoorlijk prinsesje in haar ouderwetsch toilet.
&lt;br&gt;{{idt}}Na het kunstenaarspaar krijgen we de woning, waarin beiden werkten; Bosboom’s atelier, dat het rijkst en schilderachtigst in het schilderachtige hofje van Nieuwkoop doet; we zien het hoekje waar Toussaint’s Statenbijbel en haar groote oude historieboeken lagen; dat waar Bosboom, onder ’t hooge licht, ’t liefst te werken zat, en dat andere, met de groote antieke tafel onder een hangende altaarlamp. Aanhoudend werken is voor Bosboom’s gestel niet goed, maar als ze samen er uit trekken, te logeeren bij vrienden, wordt er toch meest een goede buit studies van ’t plezierreisje meegebracht: strandjes en duingezichten, dorpshoekjes, tuinpartijen, interieurs, stukjes oud stedeschoon; ook wel boerendeelen, kloosterkeukens, schepenkamers, sacristieën, — allemaal werk, dat van Bosboom’s gewone, de kerken, afwijkt door onderwerp en door iets lossers, geestigere, spontaners vaak in de voordracht.
&lt;br&gt;{{idt}}Die uitstapjes geven hem kracht om zich weer opnieuw in zijn geliefde kerken te verdiepen. De mooiste komen we natuurlijk hier tegen: de joodsche met hun rijk schemerlicht waarin de biddende gestalten in hun lange streepen-mantels op en neder treden; de protestantsche met hun luisterende menigte onder den predikstoel; de roomsche met hun knielend volk.
&lt;br&gt;{{idt}}Van dit werk en van ’tgeen daarbij in Bosboom’s leven omging, vertellen de schrijvers. Ze hadden daarvoor de gelukkige beschikking over alles wat omtrent Bosboom’s kunst valt te zien en te weten en over datgene, wat uit brieven van den schilder en zijn gade en uit mededeelingen van bloedverwanten sinds Bosboom’s dood en vooral in Bosboom’s gedachtenisjaar aan ’t licht kwam.
&lt;br&gt;{{idt}}Zoo hebben ze een boek kunnen maken, dat onmisbaar is voor degenen, die zicb oriënteeren wil in de Haagsche artistieke samenleving van Bosboom’s tijd en dat, om de volledigheid der meegedeelde feiten en de uitstekende platenkeuze, het standaardwerk over Bosboom blijven zal.

::::De nieuwe beweging in de Schilderkunst door Theo van Doesburg, uitgegeven door den technischen Boekhandel en Drukkerij J. Waltman Jr. te Delft 1917.

{{idt}}In dit boekje beschrijft Theo van Doesburg in ruim veertig kleine hoofdstukken den ontwikkelingsgang der schilderkunst, uitgaande van de Impressionnisten (Manet, enz.) tot op onzen tijd. Men vindt in dit werkje beschouwingen over Luminisme, Cubisme, Futurisme, Expressionisme, enz. Ten slotte een reeks afbeeldingen van Manet, Cezanne, Toorop, Van Gogh, Kanddinsky, Sevezni, Piorisso, Mondriaan, Archipenko, e.a.

::::K. Sluyterman: Huisraad en Binnenhuis in Nederland in vroeger eeuwen. Met ongeveer 450 afb., uitgegeven te ’s-Gravenhage door Mart. Nijhoff, 1917.

{{idt}}De schrijver van „Oude Binnenhuizen in Nederland” en „Oude Binnenhuizen in België” komt thans met een nieuw werk, waarin hij van het oud-Hollandsche huisraod vertelt. Na een wat schamel hoofdstuk, aan de gothiek gewijd, krijgen we de 16de en 17de eeuw met haar rijken weelde aan huisraad en gerief. De afbeeldingen worden hier talrijker en bieden meer verscheidenheid. Het geheel zal in 5 à 6 afleveringen voltooid zijn. Als alle uitgaven van Nijhoff is ook deze met royale hand verzorgd.
|}

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090]]</text>
      <sha1>1pif6gg6tao2gyc6u1jr1nlkbqxgy6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2019</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25804</id>
    <revision>
      <id>226861</id>
      <parentid>85072</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="qsw83glxez3un60e2dodbzzc40wta88" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=42 to=48 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 17 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2019, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>qsw83glxez3un60e2dodbzzc40wta88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2020</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29740</id>
    <revision>
      <id>226869</id>
      <parentid>98410</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>Tekst vervangen door &quot;&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=49 to=55 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 15 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2020, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;  [[Categorie:Nederland]] [[Categorie:Troonrede]] {{Troonredes}}&quot;</comment>
      <origin>226869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="ik8mz42d7osaermguhsp31evudkrc8s" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=49 to=55 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 15 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2020, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>ik8mz42d7osaermguhsp31evudkrc8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw</title>
    <ns>100</ns>
    <id>32207</id>
    <revision>
      <id>226975</id>
      <parentid>225736</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>226975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55595" sha1="fuy9udqgn2gqdow0gh23simu4p21ot8" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Nederlandse kunst;&lt;br&gt;20e eeuw
| afbeelding = Overzicht achterzijde met doorgang en beeld - Otterlo - 20357461 - RCE.jpg
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over Nederlandse kunst uit de 20e eeuw.
}}
== Algemeen ==
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Tentoonstellingen|Tentoonstellingen]]

== Geschiedenis van Nederlandse kunst uit de 20e eeuw ==
=== Inleidingen - Handboeken ===
*Kuyvenhoven, Fransje (2010) ''Index Nederlandse beeldende kunstenaars, kunstnijveraars en fotografen. 1870-2009'', Amsterdam: Instituut Collectie Nederland, {{ISBN|978-90-72905-55-0}}.

=== Bijzondere onderwerpen ===
;Abbing, Fik (1901-1955)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Amsterdamsche Kunstkring
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Amsterd. Kunstkring|‘Amsterd. Kunstkring’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Amsterdamsche Kunstkring voor Allen (1920-1973)
*Anoniem (3 juli 1925) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 82/Nummer 182/Avondblad/Kunstkring Voor Allen|‘Kunstkring „Voor Allen”’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Andrea, Kees (1914-2006)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 1.

;Beek, Felix van
*Anoniem (15 oktober 1982) ‘Felix van de Beek’, ''Limburgsch Dagblad'', p. 2.

;Bendien, Jacob (1890-1933)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Bennes, Theo (1903-1982)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Jan Engelman (25 februari 1937) ‘Amsterdamsche tentoonstellingen. „De Onafhankelijken”’, ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].

;Bieling, Herman
*H. (30 januari 1923) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1923/Nummer 25/&quot;De Branding&quot;|‘„De Branding”’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2-3].

;Bieruma Oosting, Jeanne
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Bijvoet, Han (1897-1975)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Bodaan, Jac
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Boer, Jo
*Gio. [= Jan Kalff] (16 december 1936) ‘Kunst in Den Haag’, ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.

;Boon, Jan (1882-1975)
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Bouthoorn, Wil
*Johan D. (21 februari 1959) ‘Tentoonstelling W.I. Bouthoorn’, ''Nieuwablad van het Noorden'', p.&amp;nbsp;21.

;Bredasche Kunstkring
*Anoniem (14 mei 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 113/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring. Het jaarverslag’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*[''Najaarstentoonstelling van den Bredasche Kunstkring''], Concordia, Breda, 29 oktober 1936-....&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1936) [[Bredasche Courant/Jaargang 146/Nummer 256/Tentoonstelling Bredasche Kunstkring|‘Tentoonstelling Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 april 1937) [[Bredasche Courant/Jaargang 147/Nummer 83/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*''Najaarstentoonstelling'', Gymnastiekzaal van de O.L. School, Breda, 30 oktober-2 november 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 november 1937) [[Bredasche Courant/Jaargang 147/Nummer 258/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bulthuis, Piet
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Canter, Barend Alexander
*''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden|De Sphinx. Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', De Harmonie, Leiden, 18-31 januari 1917.

;Caspel, Johann Georg van (1870-1928)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Chabot, Hendrik (1894-1949)
*''Catalogus van de kersttentoonstelling in het Museum Boymans'', Museum Boymans, Rotterdam, 23 december 1932-7 januari 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**P.K.-n. (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Kersttentoonstelling in het Museum Boymans|‘Kersttentoonstelling in het Museum Boymans’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Chevallier, Co (1880-1951)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/In J. H. de Bois' Kunsthandel|‘In J. H. de Bois’ Kunsthandel te Haarlem […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Citroen, Paul
*Anoniem (2 december 1938) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 111/Nummer 36585/Ochtendblad/F. Vordemberge-Gildewart|‘F. Vordemberge-Gildewart’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Cuypers, Michel (1892-1971)
*Anoniem (20 november 1915) [[De Amstelbode/Jaargang 24/Nummer 7005/Koningin Elisabeth gehuldigd|‘Koningin Elisabeth gehuldigd’]], ''De Amstelbode'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Delft, Theo van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Domela, César
*''L'Art d'Aujourd'hui'', Syndicat des Antiquaires, Parijs, 30 november-21 december 1925.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 december 1925) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 82/Nummer 339/Avondblad/Kunst van heden|‘Kunst van heden’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p.&amp;nbsp;1.
*''Tentoonstelling abstracte kunst'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 2-24 april 1938.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Kr. (11 april 1938) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27954/Avondblad/&quot;Abstracte kunst&quot;|‘„Abstracte kunst”. Zou dit streven in de architectuur niet een veel meer in de natuur liggende functie vervullen? Een reeks van vragen’]], ''De Maasbode'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.
*Anoniem (27 maart 1940) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 113/Nummer 37060/Avondblad/Museum voor moderne kunst|‘Museum voor moderne kunst’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*Jan Engelman (24 januari 1950) ‘Cesar Domela Nieuwenhuis. Tentoonstelling bij Huinck en Scherjon te Amsterdam’, ''De Tijd'', p.&amp;nbsp;3.
*Kalkman, Felix (27 november 1987) ‘Beeldend kunstenaar Cesar Domela Nieuwenhuis. ‘Ik wilde niet mijn hele leven rechthoeken blijven schilderen’, ''Leeuwarder Courant'', LCetera, p.&amp;nbsp;6.

;Eck, Geurt van
*''“1940”. Deuxième exposition'', Parc des expositions, Porte de Verailles, Parijs, 15 januari-1 februari 1932.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 januari 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/30 januari 1932/Avondblad/Valsche en echte Onafhankelijken|‘Valsche en echte Onafhankelijken’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Eekman, Nico
*''Salon des Indédendants'', Grand Palais, Parijs, 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (31 januari 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32299/Avondblad/&quot;Indépendants&quot;|‘„Indépendants”’]], ''Algemeen Handelsblad'', derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*[''tentoonstelling''], De Constcaemer, Breda, september 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 september 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15350/Tentoonstelling in de Passage|‘Tentoonstelling in de Passage’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Elenbaas, Wally
*Anoniem (4 maart 1978) ‘De letters en tekens van Wally Elenbaas’, ''Provinciale Zeeuwse Courant'', p.&amp;nbsp;9.

;Enthoven, Jo
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Franken, Jan Pzn.
*[''tentoonstelling''], De Constcaemer, Breda, september 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 september 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15350/Tentoonstelling in de Passage|‘Tentoonstelling in de Passage’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Gelder, Dirk van
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Gidding, Jaap (1887-1955)
*''Drie en twintigste jaarlijksche tentoonstelling van kunstwerken door leden der Vereeniging in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', Sint Lucas, Stedelijk Museum, Amsterdam, 3 mei-9 juni 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 mei 1914) [[De Maasbode/Jaargang 46/Nummer 13053/Avondblad/Sint Lucas|‘„Sint Lucas”. I’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (28 mei 1922) [[De Telegraaf/Jaargang 30/Nummer 11570/Moderne toegepaste kunst op de Ned. Tentoonstelling te Kopenhagen|‘Moderne toegepaste kunst op de Ned. Tentoonstelling te Kopenhagen’]], ''De Telegraaf'', p.&amp;nbsp;9.

;Gisèle
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Hall, Therese van
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Ham, Toon van
*Anoniem (5 september 1938) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 28200/Avondblad/Het Centraal Museum te Utrecht|‘Het Centraal Museum te Utrecht. De viering van het honderdjarig bestaan. Een aantal schenkingen bij deze gelegenheid gedaan’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Hassoldt, Chris
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Havermans, Jan
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Heel, Jan van
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Heemskerck, Jacoba van
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Hell, Johan van
*[''Grafiek''], Haagsche Kunstkring, Den Haag, 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Hussem, Willem (1900-1974)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/In J. H. de Bois' Kunsthandel|‘In J. H. de Bois’ Kunsthandel te Haarlem […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Jessurun de Mesquita, Samuel (1868-1944)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Jordens, Jan
*[''Grafiek''], Haagsche Kunstkring, Den Haag, 1929, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;Jurres, Johannes Hendricus
*Anoniem (19 juni 1933) [[Nieuwe Venlosche Courant/Jaargang 71/Nummer 142/Tentoonstelling &quot;Kunst en Arbeid&quot;|‘Tentoonstelling „Kunst en Arbeid”’]], ''Nieuwe Venlosche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Kamerlingh Onnes, Harm (1893-1985)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nrs. 21-23.

;Kelder, Toon (1894-1973)
*''Catalogus van de kersttentoonstelling in het Museum Boymans'', Museum Boymans, Rotterdam, 23 december 1932-7 januari 1933.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**P.K.-n. (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Kersttentoonstelling in het Museum Boymans|‘Kersttentoonstelling in het Museum Boymans’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*[Toon Kelder], kunstzaal Buffa, Den Haag, december 1932, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**M.V. (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Toon Kelder|‘Toon Kelder in de kunstzaal Buffa’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Vereeniging tot Bevordering der Grafische Kunst. Catalogus van de tentoonstelling van werken der leden in het Stedelijk Museum te Amsterdam'', 23 december 1933-14 januari 1934.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 april 1904) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 106/Nummer 34796/Avondblad/Agenda|‘Agenda’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Klerk, Michel de
*Anoniem (27 juni 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 149/'t Luyten-Cuypers-Museum|‘'t Luyten-Cuypers-Museum’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Kloos, Cornelis
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Konijnenburg, Willem van (1868-1943)
*''Catalogus tentoonstelling van werken van W. A. van Konijnenburg'', Kunstzaal Kleykamp, Den Haag, oktober-november 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (7 januari 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 6/Avondblad/Men meldt ons uit Berlijn|‘Men meldt ons uit Berlijn: [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad A, p.&amp;nbsp;2.
*''XVII Biennale di Venezia'', Venetië, 4 mei-4 november 1930.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.

;Koo, Nicolaas de (1881-1960)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunst in industrie|‘Kunst in industrie’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1-2.

;Krop, Hildo
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Kuik, Laurens van
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**B. (11 mei 1916) [[De Avondpost/1916/Nummer 9512/Avond-editie/Kunstzaal d’Audretsch|‘Kunstzaal d’Audretsch. „De Anderen”’]], ''De Avondpost'', Avond-editie, p.&amp;nbsp;A 2.
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Kunst aan Allen
*Koster, Edw. B. (11 juni 1910) [[Eenheid/Nummer 1/Kunst aan Allen|‘Kunst aan Allen’]], ''Eenheid'', nr. 1, eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Kunstenaarsvereniging Limburg
*Anoniem (17 oktober 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 245/Kunstenaarsvereeniging &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarsvereeniging „Limburg”. Niet voor amateurs’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Kunstkring Delft
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Kunstkring In Consten Een, Nijmegen
*[''Tentoonstelling van werken van B. Ferwerda en A.J.J. de Winter''], Waaggebouw, Nijmegen, 19 oktober-2 november 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/De Kunstkring In Consten Een|‘De Kunstkring In Consten Een te Nijmegen […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Kunstkring Remunj '45
*''Kunstkr. Remunj ’45. Tentoonstelling van eigen werk'', Gemeente Museum, Roermond, 22 december 1945-6 januari 1946, geen catalogus bekend.
*Anoniem (12 november 1946) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 29/Nummer 264/Tentoonstelling werk Joep Nicolas|‘Tentoonstelling werk Joep Nicolas’]], ''Limburgsch Dagblad'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
*[''Kunstkring &quot;Remunj '45&quot; en Kunstkring &quot;Henri Jonas&quot;''], Gemeente museum, Roermond, 3 februari 1952-...., geen catalogus.
*Anoniem (19 november 1952) ‘Tentoonstelling kunstkring „Remunj ’45”’, ''Limburgsch Dagblad'', p.&amp;nbsp;2.
*[werken van Remunj '45], Hotel Kraanpoort, Roermond, januari 1955, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (25 januari 1955) [[Gazet van Limburg/Jaargang 110/Nummer 20/Remunj '45 exposeert in Hotel Kraanpoort|‘„Remunj '45” exposeert in Hotel Kraanpoort’]], ''Gazet van Limburg'', p.&amp;nbsp;9.
*''Midden Limburgse Kunstkring Remunj '45 exposeert. Tentoonstelling ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan'', Gemeentemuseum Roermond, Roermond, 11 december 1955-1 januari 1956.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L.M. (20 december 1955) [[De Nieuwe Limburger/Jaargang 110/Nummer 295/Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum|‘Midden Limburgse Kunstkring viert zijn tweede lustrum met een uitgebreide en opvallende expositie in museum te Roermond’]], ''De Nieuwe Limburger'', p.&amp;nbsp;4.

;Lanooy, Chris (1881-1948)
*[''Paastentoonstelling''], kunstzaal [Kunst van onze Tijd], Den Haag, 18 maart 1936-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (16 maart 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 67/16 maart 1936/Avondblad/Woensdag|‘Woensdag zal de Paaschtentoonstelling in de toonzaal Prins Mauritsplein 21—21 geopend worden […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Lavieren, Rijk van
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Lebeau, Chris (1878-1945)
*[''modern schilderwerk van o.a. Jawlenski, De Vlaminck en Mondriaan''], De Bron, Den Haag, januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondiging en recensies:
**J.H. de Bois (13 januari 1926) [[De Avondpost/Jaargang 41/Nummer 12967/Avondeditie/Kunstkroniek|‘Kunstkroniek’]], ''De Avondpost'', Avondeditie, Tweede blad, p.&amp;nbsp;1.

;Leck, Bart van der (1876-1958)
*Anoniem (22 augustus 1919) [[De Maasbode/Jaargang 51/Nummer 16456/Avondblad/De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde|‘De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde’]], ''De Maasbode'', Avondblad, eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
*H. (30 januari 1923) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1923/Nummer 25/&quot;De Branding&quot;|‘„De Branding”’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2-3].
*Zwart, P. (januari-juli 1919) ‘Kunst op de jaarbeurs’, ''Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift'', p.&amp;nbsp;316-320, met name 319.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**[Theo van Doesburg] (oktober 1919) [[De Stijl/Jaargang 2/Nummer 12/Rondblik|‘Rondblik’]], ''De Stijl'', jrg. 2, nr. 12, p.&amp;nbsp;140-144, met name 144.

;Leeuwarder Kunstkring
*[''Tentoonstelling van werken van Tjeerd Bottema, E. Idema, H. van Schaik en W. van Schaik''], Leeuwarder Kunstkring, Leeuwarden, april 1912, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 april 1912) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 99/Nummer 7916/Middaguitgave/Kleine berichten|‘Kleine berichten’]], ''Arnhemsche Courant'', Middaguitgave, tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Leidsche Kunstvereeniging, Leiden
*[''Tentoonstelling van schilderijen, tekeningen en etsen van Graadt van Roggen''], Leidsche Kunstvereeniging, Leiden, ca. 16-ca. 23 december 1905, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Men meldt ons uit Leiden|‘Men meldt ons uit Leiden: […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.

;Leurs, Johannes Karel
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Leusden, Willem van
*''[[:s:fr:Exposition internationale d’art moderne|Exposition Internationale d'Art Moderne]]'', Palais Electorale, Genève, 26 december 1920-25 januari 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 januari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11075/Avondblad/Moderne kunst te Genève|‘Moderne kunst te Genève’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''Architecture et arts qui s'y rattachent'', École Spéciale d'Architecture, Parijs, 22 maart-30 april 1924.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 april 1924) [[De Telegraaf/Jaargang 32/Nummer 12039/Ochtendblad/Hollandsche architectuur te Parijs|‘Hollandsche architectuur te Parijs’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Lubbers, Adriaan
*''“1940”. Deuxième exposition'', Parc des expositions, Porte de Verailles, Parijs, 15 januari-1 februari 1932.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 januari 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/30 januari 1932/Avondblad/Valsche en echte Onafhankelijken|‘Valsche en echte Onafhankelijken’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Luns, Huib (1881-1942)
*''Tentoonstelling van schilderijen en beeldhouwwerken vervaardigd door leden der Maatschappij'', Arti et Amicitiae, Amsterdam, 10 april-mei 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 april 1937) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 124/Nummer 15586/Tentoonstelling Arti et Amicitiae|‘Tentoonstelling „Arti et Amicitiae”’]], ''Arnhemsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Mankes, Jan
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Meertens, Albert (1904-1971)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Mees, Fokko
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Mens, Is. van
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Miedema, Evert (1887-1979)
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Haagsche Muziek-Academie|‘Haagsche Muziek-Academie. Concert voor de Bleekneusjes’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Moerkerk, Herman
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Musch, Jan (1875-1960)
*Anoniem (20 november 1915) [[De Amstelbode/Jaargang 24/Nummer 7005/Koningin Elisabeth gehuldigd|‘Koningin Elisabeth gehuldigd’]], ''De Amstelbode'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;3].

;Nieuwenkamp, Wijnand Otto Jan (1874-1950)
*[J.L.M. Lauweriks] (13 februari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 7/Mededeelingen van het Genootschap|‘Mededeelingen van het Genootschap’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 7, [p.&amp;nbsp;39].
*''Eere-tentoonstelling W. O. J. Nieuwenkamp, 1874-1934'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 21 juli-30 augustus 1934.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**v.D. (27 juli 1934) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 107/Nummer 35008/Avondblad/W. O. J. Nieuwenkamp|‘W. O. J. Nieuwenkamp. Eere-tentoonstelling in het Stedelijk Museum’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Peeters, Jan (1912-1992)
*''Stillevens van Ensor tot heden'', Kunsthandel M.L. de Boer, Amsterdam, 6 mei-27 juni 1964, cat.nr. 31.

;Penaat, Willem (1875-1957)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunst in industrie|‘Kunst in industrie’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1-2.

;Pol, Rien van der
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].
**Gerard Gerrits (31 juli 1935) ‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’, ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', derde blad, p.&amp;nbsp;1-2.

;Poortenaar, Jan (1886-1956)
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Frits Lapidoth (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde „Vierjaarlijksche” te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Jan Poortenaar'', Kunsthandel Fetter, Amsterdam, oktober 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Kunsthandel Fetter|‘Kunsthandel Fetter’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Rees, Otto van (1884-1957)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Rees-Dutilh, Adya van (1876-1959)
*''Moderne Kunst Kring (Cercle de l’art moderne). Catalogue des ouvrages de peinture, sculpture, dessin, gravure'', Stedelijk Museum, Amsterdam, 6 oktober-7 november 1912.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13135/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Zesde Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**C.L. Dake (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/De Moderne Kunstkring|‘De Moderne Kunstkring’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.
**G.H. Marius (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/Moderne Kunstkring (2)|‘Moderne Kunstkring. — Stedelijk Museum, Amsterdam. II’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;7.

;Rinsema, Thijs
*Anoniem (8 mei 1982) ‘Drachtster schoenmakers op super-8’, ''Leeuwarder Courant'', sneon &amp; snein, p.&amp;nbsp;19.
*Anoniem (5 augustus 1983) ‘Film over gebroeders Rinsema komt 22 september op tv’, ''Leeuwarder Courant'', p.&amp;nbsp;28.

;Rovers, Dio
*''Tentoonstelling van de leden van de Bredasche Kunstkring'', Sociëteit Concordia, Breda, 18-22 mei 1934, getypte catalogus.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 mei 1934) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 74/Nummer 14941/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.
*''Bredasche Kunstkring, werken van leden'', Sociëteit Concordia, Breda, 9-14 november 1934.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1934) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 74/Nummer 15087/De tentoonstelling van kunstwerken in Concordia|‘De tentoonstelling van kunstwerken in Concordia’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Rummens, Jules
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;Schrikkel, Louis
*[''tentoonstelling''], De Constcaemer, Breda, september 1935, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 september 1935) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 75/Nummer 15350/Tentoonstelling in de Passage|‘Tentoonstelling in de Passage’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Schuhmacher, Wim (1894-1986)
*''XVII Biennale di Venezia'', Venetië, 4 mei-4 november 1930.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 augustus 1930) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 103/Nummer 33579/Avondblad/De zeventiende Biennale te Venetië|‘De zeventiende „Biennale” te Venetië’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9.

;Sengers, Lode (1896-1956)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Speenhoff, Koos
*Anoniem (19 juli 1929) [[De Indische Courant/Jaargang 8/Nummer 252/Speenhoff naar Amerika|‘Speenhoff naar Amerika’]], ''De Indische Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Stok, Henri van der
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (3 maart 1932) [[De Nederlander/Jaargang 39/Nummer 11798/Hofberichten|‘Hofberichten’]], ''De Nederlander'', p.&amp;nbsp;3.
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Sühl, Jan
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, 20 december 1924-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1924) [[Delftsche Courant/Jaargang 83/Nummer 301/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Koornbeurs, Delft, december 1925-3 januari 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 december 1925) [[Delftsche Courant/Jaargang 84/Nummer 302/Kunstkring-tentoonstelling|‘Kunstkring-tentoonstelling’]], ''Delftsche Courant'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*''Kunstkring Delft'', Agathaklooster, Delft, 20 november-5 december 1926, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1926) [[Delftsche Courant/Jaargang 85/Nummer 274/Kunstkring Delft|‘Kunstkring Delft’]], ''Delftsche Courant'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Vaarzon Morel, Willem (1868-1955)
*L. (30 januari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 5/Twee kalenders|‘Twee kalenders’]], ''Architectura'', p.&amp;nbsp;29.

;Verhorst, André
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Verschuuren, Albert
*''Kunsttentoonstelling'', Sint-Gerardusretraitehuis, Seppe, 28-30 augustus 1933, geen catalogus bekend.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 juli 1933) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 73/Nummer 14675/De studiedagen te Seppe|‘De studiedagen te Seppe’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (30 augustus 1933) [[Dagblad van Noord-Brabant/Jaargang 73/Nummer 14722/De tentoonstelling te Seppe|‘De tentoonstelling te Seppe’]], ''Dagblad van Noord-Brabant'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Catalogus tentoonstelling Noord-Brabant in het Centraal Noord-Brabantsch Museum, ter gelegenheid van het 750-jarig bestaan van 's-Hertogenbosch'', 6-31 juli 1935.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Gerard Gerrits en anoniem (6 juli 1935) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/Jaargang 164/Nummer 156/Tentoonstelling &quot;Noord-Brabant&quot;|‘Tentoonstelling „Noord-Brabant”’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;1].

;Verstijnen, Henri
*Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Kunstzaal Sena|‘Kunstzaal „Sena”’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
*''Crisistentoonstelling'', Pulchri Studio, Den Haag, 27 februari-31 maart 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 maart 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 63/7 maart 1932/Avondblad/Aankoopen op de Crisistentoonstelling|‘Aankoopen op de Crisistentoonstelling. Voor de verloting’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.

;Violier, De
*Anoniem (24 mei 1919) [[De Tijd/Jaargang 73/Nummer 21959/R. K. Kunstenaarscongres|‘R. K. Kunstenaarscongres’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/De Kath. Kunstkring De Violier|‘De Kath. Kunstkring „De Violier” te Amsterdam organiseert voor zijn leden een „uittocht” naar Utrecht, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Visser, Tjipke (1876-1955)
*''Gemeentelijke tentoonstelling van kunstwerken van levende meesters (vijfde vierjaarlijksche)'', Musis Sacrum, Arnhem, 4 juli-17 augustus 1913.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Frits Lapidoth (13 juli 1913) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 13/Nummer 192/Ochtendblad/De vijfde &quot;Vierjaarlijksche&quot; te Arnhem|‘De vijfde „Vierjaarlijksche” te Arnhem’]], ''De Nieuwe Courant'', Bijblad van het Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;1].
*''Tentoonstelling. Schilderijen van mej. M. E. van Regteren Altena (Amsterdam) en mevr. B. Westendorp-Osieck (Amsterdam). Beeldhouwwerken van Tjipke Visser (Bergen N.H.)'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 16 januari-2 februari 1937, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 januari 1937) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 59/Nummer 18041/Kunstkring|‘Kunstkring. Werk van mej. Van Regteren Altena, mevr. Westendorp-Osieck en Tjipke Visser’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', derde blad, p.&amp;nbsp;1.

;Wegerif-Gravestein, Agathe
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Wichman, Erich
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
*L.[apidoth], F. (5 februari 1920) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 20/Nummer 35/Avondblad/La revue du feu|‘La revue du feu’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, p.&amp;nbsp;2.

;Wiegers, Jan
*''[[:s:fr:Exposition internationale d’art moderne|Exposition Internationale d'Art Moderne]]'', Palais Electorale, Genève, 26 december 1920-25 januari 1921.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 januari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11075/Avondblad/Moderne kunst te Genève|‘Moderne kunst te Genève’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*''In Holland staat een huis. Het interieur van 1800 tot heden'', Stedelijk Museum, Amsterdam, juli-oktober 1941.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**L. (15 juli 1941) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 114/Nummer 37530/Avondblad/Woninginrichting in de nieuwe eeuw|‘Woninginrichting in de nieuwe eeuw’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;5.

;Wiegersma, Pieter (1920-2009)
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Wiegman, Matthieu (1886-1971)
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogus van de St. Willibrordtentoonstelling. Willibrord-herdenking 739-1939'', Centraal Museum, Universiteit Utrecht, Dom van Utrecht, Utrecht, 16 juni-15 september 1939.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht|‘De groote Willibrordtentoonstelling te Utrecht wordt morgen geopend door minister Colijn. Een schat aan kunstwerken van de vroege Middeleeuwen tot op onzen tijd’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.

;Wiegman, Piet
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].

;Witjens, Willem
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-30 november 1930, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.
**Cornelis Veth (6 december 1930) ‘Publiek en kunstenaar in nauwer contact. Expositie van de „Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst” in het Gebouw Volksuniversiteit te Den Haag’, ''De Telegraaf'', Avondblad, Derde Blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 16-29 november 1931, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1931) [[Haagsche Courant/1931/Nummer 14955/Tentoonstelling Volksuniversiteit|‘Tentoonstelling Volksuniversiteit’]], ''Haagsche Courant'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;2.
**Anoniem (17 november 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/17 november 1931/Avondblad/De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst|‘De Stichting tot verbreiding van hedendaagsche schilderkunst […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
**W.Jos. de Gruyter (24 november 1931) ‘Groeptentoonstelling S.V.H.S. Gebouw der Volksuniversiteit, alhier’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*''Stichting tot Verbreiding van Hedendaagsche Schilderkunst'', Volksuniversiteit, Den Haag, 26 november-7 december 1932, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 november 1932) [[Het Vaderland/Jaargang 64/22 november 1932/Avondblad/In het gebouw der Volksuniversiteit|‘In het gebouw der Volksuniversiteit alhier […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Wolff, Cor de (1889-1963)
*''De Onafhankelijken. Vereeniging van Beeldende Kunstenaars Amsterdam. Catalogus tentoonstelling Stedelijk Museum Amsterdam'', 6-28 februari 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 februari 1937) [[De Tribune/Jaargang 30/Nummer 106/De Onafhankelijken jubileren|‘De Onafhankelijken jubileren’]], ''De Tribune'', p.&amp;nbsp;6.

;Overige onderwerpen
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Architectuur/Nederland/Karel de Bazel|Karel de Bazel]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Edmond Bellefroid|Edmond Bellefroid]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Hendrik Petrus Berlage|Hendrik Petrus Berlage]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Joan Collette|Collette, Joan]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Nelly van Doesburg|Doesburg, Nelly van]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Theo van Doesburg|Doesburg, Theo van]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Kees van Dongen|Kees van Dongen]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Beeldhouwkunst/Nederland/20e eeuw/Leen Douwes|Leen Douwes]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Charles Eyck|Charles Eyck]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jacoba van Heemskerck|Jacoba van Heemskerck]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Hongarije/20e eeuw/Vilmos Huszár|Vilmos Huszár]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Henri Jonas|Jonas, Henri]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Paul Kromjong|Paul Kromjong]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Mathieu Lauweriks|Mathieu Lauweriks]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Leidsche Kunstclub De Sphinx|Leidsche Kunstclub De Sphinx]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/Hubert Levigne|Huub Levigne]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Moderne Kunstkring|Moderne Kunstkring]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Gerrit de Morée|Gerrit van Morée]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Louis Saalborn|Saalborn, Louis]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Lodewijk Schelfhout|Lodewijk Schelfhout]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Henri Schoonbrood|Henri Schoonbrood]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/20e eeuw/Jan Sluijters|Jan Sluijters]]
*[[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Nederland/Jan Toorop|Jan Toorop]]
*[[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/De Anderen|Vereeniging van beeldende kunstenaars De Anderen]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal kunst]]</text>
      <sha1>fuy9udqgn2gqdow0gh23simu4p21ot8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2021</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35609</id>
    <revision>
      <id>226878</id>
      <parentid>115024</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="ro0u1cfrf496s51ljmtwfbfvakvzhml" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=56 to=63 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 21 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2021, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>ro0u1cfrf496s51ljmtwfbfvakvzhml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>40181</id>
    <revision>
      <id>226977</id>
      <parentid>226603</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T08:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>11203</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>226977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="cermwgc3q59bq1khdptsjjbhnzv57tf" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Deze gegevens komen uit een cache die voor het laatst is bijgewerkt op 2026-09-16 om 09:00:43Z. Er {{PLURAL:5000|is maximaal één resultaat|zijn maximaal 5000 resultaten}} beschikbaar in de cache.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadget !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Aantal gebruikers !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Actieve gebruikers
|-
|HideFundraiser || 9 || 0
|-
|HotCat || 24 || 2
|-
|LocalLiveClock || 4 || 1
|-
|PageCleanUp || 7 || 3
|-
|RTRC || 5 || 1
|-
|UTCLiveClock || 2 || 0
|}
* [[Speciaal:Gadgetgebruik]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HideFundraiser,9,0
HotCat,24,2
LocalLiveClock,4,1
PageCleanUp,7,3
RTRC,5,1
UTCLiveClock,2,0
--&gt;</text>
      <sha1>cermwgc3q59bq1khdptsjjbhnzv57tf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2022</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41292</id>
    <revision>
      <id>226888</id>
      <parentid>191631</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="clmtkrjy43vl8vjotnpmc8b47rz3c7l" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=64 to=71 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 20 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2022, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>clmtkrjy43vl8vjotnpmc8b47rz3c7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2023</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50330</id>
    <revision>
      <id>226898</id>
      <parentid>154683</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="rv17d3j8oa3rq8k2t7x7wlje1zc2hgh" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=72 to=79 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 19 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2023, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>rv17d3j8oa3rq8k2t7x7wlje1zc2hgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2024</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69718</id>
    <revision>
      <id>226920</id>
      <parentid>211524</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="en0318f2pfpa5r6vjuqaotckcph26um" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=80 to=87 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 17 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2024, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>en0318f2pfpa5r6vjuqaotckcph26um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg gebruiker:Madjo80</title>
    <ns>3</ns>
    <id>69793</id>
    <revision>
      <id>226947</id>
      <parentid>190778</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Troonrede */ Reactie</comment>
      <origin>226947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3121" sha1="4nxny13vu5mvfvu78li56re1nbgbdxb" xml:space="preserve">== {{welkom}} ==

{{welkom}} [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 17 sep 2024 20:16 (CEST)

== Troonrede ==

Dag Madjo, 
Kun je de document-bron van de troonrede 2024 geven, liefst als pdf of djvu-document geupload (vastgelegd) op ''commons''. Van dat (papieren of e-)document af kan de [[wikisource:MaakIndex|Index]] gemaakt worden. 
Misschien beschik je ook over document-bronnen voor eerdere troonredes. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 17 sep 2024 20:20 (CEST)

:Ik ben helaas &quot;maar&quot; een gewone burger, dus ik ben afhankelijk wat de overheid beschikbaar stelt. Ik heb geen document-bronnen op de directe links naar de pagina's op Rijksoverheid.nl na. [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 18 sep 2024 09:57 (CEST)
::Ik heb intussen de site gevonden waar de teksten op wikisource vandaan komen. Het was een paar uur werken om de Beatrix-troonredes samen te voegen tot één pdf, en die ben ik nu aan het inpassen in wikisource, zie [[Index:Troonredes Koningin Beatrix (1980-2012).pdf]]. Daarmee kan de wikisource-tekst altijd gecontroleerd worden aan de bron-tekst; en vandalen kunnen niet zo maar een tekst wijzigen. Voor Willem-Alexander denk ik aan een pdf, van jaar tot jaar uit te breiden en die de eerdere pdf kan overschrijven. 
::Vraag: Is het de moeite waard ook de oudere troonredes zo op wikisource te zetten? Het gaat best wel snel, maar 210 jaar is wel 7 keer 32 jaar! [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 sep 2024 22:10 (CEST)
:::PS. De foto's maken geen deel uit van het tekstdocument, maar kunnen eventueel wel bij het wikipedia-encyclopedie-artikel gezet worden. Naargelang ik de ''pages''-tag plaats, vervallen automatisch de foto's. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 sep 2024 22:16 (CEST)
::::Ik moet eerlijk bekennen geen enkel idee te hebben wat u bedoelt. 
::::Ik doe verder eigenlijk niks op Wikisource, ik ben ooit begonnen met het online zetten van de troonrede, omdat dat een makkelijk klusje was, en ik toevallig dat jaar zag dat die er nog niet op stond, ik had toen zelfs nog niet eens een Wikipedia-account. Inmiddels is het een soort traditie van mij geworden om elk jaar de troonrede erop te zetten, maar dat is dus ook het enige dat ik op Wikisource/Wikipedia doe.
::::Als er foto's op de pagina staan, dan heb ik die niet toegevoegd. [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 20 sep 2024 13:31 (CEST)
:::::Ik heb intussen van koninklijkhuis.nl alle huidige WA-troonredes in één pdf samengevoegd en de reeds bestaande artikelen aan deze index gekoppeld. Zo hebben deze wikisource artikelen nu een bron en kunnen vandalen de tekst niet meer onopgemerkt wijzigen. Volgende jaren kunnen aan die pdf op commons de latere troonredes toegevoegd worden. Wel moeten nu alle pagina's in de index nog door een tweede gebruiker gevalideerd worden. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 sep 2026 20:59 (CEST)</text>
      <sha1>4nxny13vu5mvfvu78li56re1nbgbdxb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226969</id>
      <parentid>226947</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T22:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Madjo80</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <comment>/* Troonrede */ Reactie</comment>
      <origin>226969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3372" sha1="5nouc33twg6gyppc6g8wwioq3zsxmj5" xml:space="preserve">== {{welkom}} ==

{{welkom}} [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 17 sep 2024 20:16 (CEST)

== Troonrede ==

Dag Madjo, 
Kun je de document-bron van de troonrede 2024 geven, liefst als pdf of djvu-document geupload (vastgelegd) op ''commons''. Van dat (papieren of e-)document af kan de [[wikisource:MaakIndex|Index]] gemaakt worden. 
Misschien beschik je ook over document-bronnen voor eerdere troonredes. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 17 sep 2024 20:20 (CEST)

:Ik ben helaas &quot;maar&quot; een gewone burger, dus ik ben afhankelijk wat de overheid beschikbaar stelt. Ik heb geen document-bronnen op de directe links naar de pagina's op Rijksoverheid.nl na. [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 18 sep 2024 09:57 (CEST)
::Ik heb intussen de site gevonden waar de teksten op wikisource vandaan komen. Het was een paar uur werken om de Beatrix-troonredes samen te voegen tot één pdf, en die ben ik nu aan het inpassen in wikisource, zie [[Index:Troonredes Koningin Beatrix (1980-2012).pdf]]. Daarmee kan de wikisource-tekst altijd gecontroleerd worden aan de bron-tekst; en vandalen kunnen niet zo maar een tekst wijzigen. Voor Willem-Alexander denk ik aan een pdf, van jaar tot jaar uit te breiden en die de eerdere pdf kan overschrijven. 
::Vraag: Is het de moeite waard ook de oudere troonredes zo op wikisource te zetten? Het gaat best wel snel, maar 210 jaar is wel 7 keer 32 jaar! [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 sep 2024 22:10 (CEST)
:::PS. De foto's maken geen deel uit van het tekstdocument, maar kunnen eventueel wel bij het wikipedia-encyclopedie-artikel gezet worden. Naargelang ik de ''pages''-tag plaats, vervallen automatisch de foto's. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 sep 2024 22:16 (CEST)
::::Ik moet eerlijk bekennen geen enkel idee te hebben wat u bedoelt. 
::::Ik doe verder eigenlijk niks op Wikisource, ik ben ooit begonnen met het online zetten van de troonrede, omdat dat een makkelijk klusje was, en ik toevallig dat jaar zag dat die er nog niet op stond, ik had toen zelfs nog niet eens een Wikipedia-account. Inmiddels is het een soort traditie van mij geworden om elk jaar de troonrede erop te zetten, maar dat is dus ook het enige dat ik op Wikisource/Wikipedia doe.
::::Als er foto's op de pagina staan, dan heb ik die niet toegevoegd. [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 20 sep 2024 13:31 (CEST)
:::::Ik heb intussen van koninklijkhuis.nl alle huidige WA-troonredes in één pdf samengevoegd en de reeds bestaande artikelen aan deze index gekoppeld. Zo hebben deze wikisource artikelen nu een bron en kunnen vandalen de tekst niet meer onopgemerkt wijzigen. Volgende jaren kunnen aan die pdf op commons de latere troonredes toegevoegd worden. Wel moeten nu alle pagina's in de index nog door een tweede gebruiker gevalideerd worden. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 sep 2026 20:59 (CEST)
::::::Voordat de Infobox verwijderd was, was er een directe link naar de Troonrede op de officiële website van de overheid. Was die bron niet goed genoeg? [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 17 sep 2026 00:32 (CEST)</text>
      <sha1>5nouc33twg6gyppc6g8wwioq3zsxmj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226978</id>
      <parentid>226969</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Troonrede */ Reactie</comment>
      <origin>226978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4436" sha1="bxldp6xdg7994q2b4yzn9tz8ndd0lsm" xml:space="preserve">== {{welkom}} ==

{{welkom}} [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 17 sep 2024 20:16 (CEST)

== Troonrede ==

Dag Madjo, 
Kun je de document-bron van de troonrede 2024 geven, liefst als pdf of djvu-document geupload (vastgelegd) op ''commons''. Van dat (papieren of e-)document af kan de [[wikisource:MaakIndex|Index]] gemaakt worden. 
Misschien beschik je ook over document-bronnen voor eerdere troonredes. --[[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 17 sep 2024 20:20 (CEST)

:Ik ben helaas &quot;maar&quot; een gewone burger, dus ik ben afhankelijk wat de overheid beschikbaar stelt. Ik heb geen document-bronnen op de directe links naar de pagina's op Rijksoverheid.nl na. [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 18 sep 2024 09:57 (CEST)
::Ik heb intussen de site gevonden waar de teksten op wikisource vandaan komen. Het was een paar uur werken om de Beatrix-troonredes samen te voegen tot één pdf, en die ben ik nu aan het inpassen in wikisource, zie [[Index:Troonredes Koningin Beatrix (1980-2012).pdf]]. Daarmee kan de wikisource-tekst altijd gecontroleerd worden aan de bron-tekst; en vandalen kunnen niet zo maar een tekst wijzigen. Voor Willem-Alexander denk ik aan een pdf, van jaar tot jaar uit te breiden en die de eerdere pdf kan overschrijven. 
::Vraag: Is het de moeite waard ook de oudere troonredes zo op wikisource te zetten? Het gaat best wel snel, maar 210 jaar is wel 7 keer 32 jaar! [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 sep 2024 22:10 (CEST)
:::PS. De foto's maken geen deel uit van het tekstdocument, maar kunnen eventueel wel bij het wikipedia-encyclopedie-artikel gezet worden. Naargelang ik de ''pages''-tag plaats, vervallen automatisch de foto's. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 18 sep 2024 22:16 (CEST)
::::Ik moet eerlijk bekennen geen enkel idee te hebben wat u bedoelt. 
::::Ik doe verder eigenlijk niks op Wikisource, ik ben ooit begonnen met het online zetten van de troonrede, omdat dat een makkelijk klusje was, en ik toevallig dat jaar zag dat die er nog niet op stond, ik had toen zelfs nog niet eens een Wikipedia-account. Inmiddels is het een soort traditie van mij geworden om elk jaar de troonrede erop te zetten, maar dat is dus ook het enige dat ik op Wikisource/Wikipedia doe.
::::Als er foto's op de pagina staan, dan heb ik die niet toegevoegd. [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 20 sep 2024 13:31 (CEST)
:::::Ik heb intussen van koninklijkhuis.nl alle huidige WA-troonredes in één pdf samengevoegd en de reeds bestaande artikelen aan deze index gekoppeld. Zo hebben deze wikisource artikelen nu een bron en kunnen vandalen de tekst niet meer onopgemerkt wijzigen. Volgende jaren kunnen aan die pdf op commons de latere troonredes toegevoegd worden. Wel moeten nu alle pagina's in de index nog door een tweede gebruiker gevalideerd worden. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 16 sep 2026 20:59 (CEST)
::::::Voordat de Infobox verwijderd was, was er een directe link naar de Troonrede op de officiële website van de overheid. Was die bron niet goed genoeg? [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 17 sep 2026 00:32 (CEST)
:::::::Het streven voor wikisource artikelen is tegenwoordig, dat zij transcripties zijn van reeds gepubliceerde bronteksten die eerst op commons geupload zijn. Meer dan de helt van de oude artikelen zijn daarop nu aangepast. Nog te doen zijn deze  [https://nl.wikisource.org/w/index.php?title=Speciaal:PaginasZonderScans&amp;limit=5000&amp;offset=0 Speciaal:PaginasZonderScans].&lt;br&gt;Nu zijn de troonredes niet langer pagina's zonder scan. Hier is de gebruikte gepubliceerde bron koninklijkhuis.nl, omdat die veel toegankelijk was voor alle WA-troonredes. Dus, de link naar de brontekst is: Koningshuis.nl. Ik had ook de website van de overheid kunnen gebruiken voor de pdf, maar die heeft de Troonredes verspreid over sites en met verschil in vormgeving. Ook Parlement.com bevat de troonredes, maar die heeft subkopjes ingevoegd. &lt;br&gt;Overigens, Wikisource werkt anders dan wikipedia, die wel links kan toevoegen o.a. naar de Rijksoverheid en naar commentaarartikelen. [[Gebruiker:Havang(nl)|Havang(nl)]] ([[Overleg gebruiker:Havang(nl)|overleg]]) 17 sep 2026 13:50 (CEST)</text>
      <sha1>bxldp6xdg7994q2b4yzn9tz8ndd0lsm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81026</id>
    <revision>
      <id>226932</id>
      <parentid>211814</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="odnk3plojg2b3idwjb6g1qcqzxaw78q" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=88 to=94 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 16 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2025, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>odnk3plojg2b3idwjb6g1qcqzxaw78q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226933</id>
      <parentid>226932</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="98sz8o7bxms33d7zk7q6nakoss340vv" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=88 to=93 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 16 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2025, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>98sz8o7bxms33d7zk7q6nakoss340vv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Land- en tuinbouw/Algemeen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>85830</id>
    <revision>
      <id>226961</id>
      <parentid>222136</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T19:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bronnen</comment>
      <origin>226961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8825" sha1="749tx1frot9avgx4twyqqt9xrm5ddu5" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Landbouw; algemeen
| afbeelding = Precision Farming in Minnesota - Natural Colour (part).jpg
| alt = verkaveling van Minnesota als gevolg van de landbouw
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[:w:Landbouw|land- en tuinbouw]] met algemene inhoud.
}}
== Beroep en opleiding ==
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Bij kon. besl. (2)|‘Bij kon. besl. is aan F. M. De Leur […] eervol ontslag verleend […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Tot het afleggen van het veeartsenijkundig examen|‘Tot het afleggen van het veeartsenijkundig examen […] hebben zich 14 candidaten aangemeld’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 oktober 1893) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 22/Nummer 43/Voor den alhier aangevangen landbouwcursus|‘Voor den alhier aangevangen landbouwcursus […] is het volgende programma vastgesteld, […]’]], ''De Gooi- en Eemlander'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (18 maart 1899) [[Leeuwarder Courant/1899/Nummer 66/Landbouw-onderwijs|‘Landbouw-onderwijs’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (23 maart 1905) [[De Noordbrabanter/Jaargang 76/Nummer 3947/Nederlandsche Heide-Maatschappij|‘Nederlandsche Heide-Maatschappij’]], ''De Noord Brabanter'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (6 december 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 63/6 december 1931/De Rijkstuinbouwwinterschool te Hees|‘De Rijkstuinbouwwinterschool te Hees’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (2 april 1932) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/Jaargang 136/Nummer 77/Ochtendblad/Landbouwwintercursus|‘Landbouwwintercursus’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [1e blad], [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (7 juli 1941) [[Leeuwarder Courant/Jaargang 190/Nummer 157/Bevordering van landbouwonderwijs in Frankrijk|‘Bevordering van landbouwonderwijs in Frankrijk’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;3].
*Hoek, P. van (1917) ''Hooger landbouwonderwijs'', [Den Haag]: Gebr. J. en H. van Langenhuysen.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Hooger landbouwonderwijs|‘Hooger landbouwonderwijs’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.

== Voorlichting en onderzoek ==
Hierbij ook: proefstations
*Anoniem (6 november 1895) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 68/Nummer 20980/Avondblad/Boeren en Calvinisme|‘Boeren en Calvinisme’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Landbouwwetgeving en -politiek - Pacht - Ruilverkaveling ==
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Eene verhuring van landerijen in het dorp Rinsumageest (Fr.)|‘Eene verhuring van landerijen in het dorp Rinsumageest (Fr.) [...]’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].

== Agrarische geschiedenis en organisatie; Duitsland ==
*Anoniem (29 juli 1893) [[Opregte Haarlemsche Courant/1893/Nummer 176/Aan een particulier schrijven uit Berlijn ontleent de Zutph. Ct.|‘Aan een particulier schrijven uit Berlijn ontleent de Zutph. Ct. […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

== Agrarische geschiedenis en organisatie; Indonesië ==
*Anoniem (30 mei 1899) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 72/Nummer 22279/Ochtendblad/Cultuurmaatschappij Petjangaän|‘Cultuurmaatschappij „Petjangaän”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/Ned.-Indisch Landbouw-Syndicaat|‘Ned.-Indisch Landbouw-Syndicaat’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

== Agrarische geschiedenis en organisatie; Nederland ==
;Genootschap voor Landbouw en Kruidkunde, Utrecht
*Anoniem (28 oktober 1893) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 22/Nummer 43/Loosdrecht|‘Loosdrecht’]], ''De Gooi- en Eemlander'', [p.&amp;nbsp;1].

;Friesche Maatschappij van Landbouw
*Anoniem (9 maart 1867) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/1867/Nummer 68/Leeuwarden, 7 Maart|‘Leeuwarden, 7 Maart’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Groninger Maatschappij van Landbouw en Nijverheid
*Anoniem (27 juni 1911) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 84/Nummer 26652/Avondblad/Groninger Maatschappij van Landbouw en Nijverheid|‘Groninger Maatschappij van Landbouw en Nijverheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;7.

;Hollandsche Maatschappij van Landbouw (1847-1991)
*Anoniem (1 december 1873) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1873/Nummer 331/Van geachte zijde werd medegedeeld|‘Van geachte zijde werd voor eenige dagen aan de Amst. Ct. het volgende medegedeeld: […]’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/In de Hoornsche Courant|‘In de »Hoornsche Courant” komt een brief voor van den heer Van Dedem aan den heer K. De Jong, […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Jonge Boeren
*Anoniem (3 december 1936) [[De Limburger/Jaargang 67/Nummer 284/Jonge Boeren|‘Jonge Boeren’]], ''De Limburger'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Landbouw- en Handelsvereeniging te Noord-Scharwoude
*Anoniem (12 november 1900) [[De Morgenpost/Jaargang 8/Nummer 2449/De Landbouw- en Handelsvereeniging te Noord-Scharwoude|‘De Landbouw- en Handelsvereeniging te Noord-Scharwoude […]’]], ''De Morgenpost'', [p.&amp;nbsp;3].

;Landbouwcasino's
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Maasbree, 18 Dec.|‘Maasbree, 18 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (12 februari 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 39/Heer|‘Heer’]], ''De Zuid-Limburger'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Landbouwvereeniging, Beekbergen
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/De landbouw-vereeniging te Beekbergen|‘De landbouw-vereeniging te Beekbergen […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Landbouwvereeniging Vroomshoop en Omstreken
*Anoniem (12 december 1913) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/1913/Nummer 292/Den Ham, 11 Dec.|‘Den Ham, 11 Dec.’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Maatschappij van landbouw
*Anoniem (12 februari 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 39/St. Pieter|‘St. Pieter’]], ''De Zuid-Limburger'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Nederlandsche Christelijke Landarbeidersbond
*Anoniem (18 november 1930) [[De Amsterdammer/Jaargang 19/Nummer 5688/Alkmaar|‘Alkmaar’]], ''De Amsterdammer'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;Noordbrabantsche Maatschappij van Landbouw
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Het hoofdbestuur der Noordbrabantsche Maatschappij van Landbouw|‘Het hoofdbestuur der Noordbrabantsche Maatschappij van Landbouw […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Overijsselsche Landbouwmaatschappij
*Anoniem (12 december 1913) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/1913/Nummer 292/Raalte, 12 Dec.|‘Raalte, 12 Dec.’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Agrarische geschiedenis en organisatie; Suriname ==
*Anoniem (30 mei 1899) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 72/Nummer 22279/Ochtendblad/Westindische Cultuurmaatschappij|‘Westindische Cultuurmaatschappij’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].

== Agrarische geschiedenis en organisatie; Verenigd Koninkrijk ==
*Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/De grève|‘De grève, onder de veldarbeiders van Warwickshire ontstaan, breidt zich uit over geheel Engeland […]’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (16 september 1872) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1872/Nummer 256/Engeland|‘Engeland’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Clarke, Ernest (1856-1923), landbouwhistoricus
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Invoer van levend vee in Engeland|‘Invoer van levend vee in Engeland’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

== Agrarische geschiedenis en organisatie; Verenigde Staten ==
*Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/Port-Arthur Rice &amp; Irrigation Cy.|‘Port-Arthur Rice &amp; Irrigation Cy.’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

== Agrarische geschiedenis en organisatie; Zuid-Afrika ==
*Anoniem (26 juli 1902) [[Het Vaderland/Jaargang 34/Nummer 174/Londen, 25 Juli (1)|‘Londen, 25 Juli’]], ''Het Vaderland'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal land- en tuinbouw]]</text>
      <sha1>749tx1frot9avgx4twyqqt9xrm5ddu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Auteur:Cornelis Karel Elout</title>
    <ns>102</ns>
    <id>88208</id>
    <revision>
      <id>226973</id>
      <parentid>225461</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+werk</comment>
      <origin>226973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1917" sha1="frzdclhiewx4mp8r0sisuusr6t4cm2z" xml:space="preserve">{{Infobox auteur}}
== Werken ==
*Ω (12 mei 1916) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 89/Nummer 28423/Avondblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;6].
*Ω (12 oktober 1917) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5.
*Ω (25 september 1918) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 91/Nummer 29282/Avondblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. „Ultra-modernen” in den Haagschen Kunstkring’]], ''Algemeen Handelsblad, Avondblad, p.&amp;nbsp;6.
*Theo van Doesburg en Ω (7 oktober 1918) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 91/Nummer 29294/Avondblad/De nieuwe kunst en de kritiek|‘De nieuwe kunst en de kritiek’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;13.
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.
*Ω (19 januari 1923) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 98/Nummer 30840/Avondblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.
*Ω (9 juli 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32456/Avondblad/Van dezen tijd|‘Van dezen tijd’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*Ω (18 december 1929) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 102/Nummer 33343/Ochtendblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;7.
*Ω (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. Bauer in Pulchri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

{{DEFAULTSORT:Elout, Cornelis Karel}}
[[Categorie:Cornelis Karel Elout| ]]</text>
      <sha1>frzdclhiewx4mp8r0sisuusr6t4cm2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonrede 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88919</id>
    <revision>
      <id>226946</id>
      <parentid>226781</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="317" sha1="tlmf6k943m25uk5nf8jfro8014bi1rl" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot;from=94 to=102 header=1 extra_info=&quot;Op dinsdag 15 september, [[w:Prinsjesdag|Prinsjesdag]], 2026, sprak [[w:Willem-Alexander der Nederlanden|Zijne Majesteit de Koning]] onderstaande troonrede uit.&quot; /&gt;

[[Categorie:Nederland]]
[[Categorie:Troonrede]]
{{Troonredes}}</text>
      <sha1>tlmf6k943m25uk5nf8jfro8014bi1rl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg:Troonrede 2026</title>
    <ns>1</ns>
    <id>89040</id>
    <revision>
      <id>226970</id>
      <parentid>226695</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T22:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Madjo80</username>
        <id>1237</id>
      </contributor>
      <comment>/* te vroeg */ Reactie</comment>
      <origin>226970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="636" sha1="cvqu16pzor9v582llfgqwy0uuszmrc7" xml:space="preserve">== te vroeg ==
@Madjo80 Dit had je beter in je kladblok kunnen plaatsen en pas moeten publiceren als de tekst van de troonrede daadwerkelijk in zijn geheel is uitgesproken. Een en ander oogt nu niet echt professioneel. mvg. [[Gebruiker:Happytravels|Happytravels]] ([[Overleg gebruiker:Happytravels|overleg]]) 14 sep 2026 10:34 (CEST)

:dank voor het voorstel. Het was helaas dit jaar wegens omstandigheden niet mogelijk, want ik ging op de dag zelf geen toegang hebben tot mijn laptop, maar ik ga het in overweging nemen voor volgende jaren. [[Gebruiker:Madjo80|Madjo80]] ([[Overleg gebruiker:Madjo80|overleg]]) 17 sep 2026 00:55 (CEST)</text>
      <sha1>cvqu16pzor9v582llfgqwy0uuszmrc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89100</id>
    <revision>
      <id>226798</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met ''</comment>
      <origin>226798</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="1tbtxumj8ksmgtzd3uc3tfnrjgex04n" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=boek
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=Troonredes Koning Willem-Alexander
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=Koning, Minister-president en ministers
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=
|Afbeelding=1
|Voortgang=C
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen={{dotlist||[[Troonrede 2013|Troonrede van 17 september 2013]]|{{pli|1|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2014|Troonrede van 16 september 2014]]| {{pli|8|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2015|Troonrede van 15 september 2015]]| {{pli|15|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2016|Troonrede van 20 september 2016]]| {{pli|22|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2017|Troonrede van 19 september 2017]]| {{pli|29|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2018|Troonrede van 18 september 2018]]| {{pli|34|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2019|Troonrede van 17 september 2019]]| {{pli|42|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2020|Troonrede van 15 september 2020]]| {{pli|49|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2021|Troonrede van 21 september 2021]]| {{pli|56|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2022|Troonrede van 20 september 2022]]| {{pli|1|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2023|Troonrede van 19 september 2023]]| {{pli|72|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2024|Troonrede van 17 september 2024]]| {{pli|80|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2025|Troonrede van 16 september 2025]]| {{pli|88|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2026|Troonrede van 15 september 2026]]| {{pli|94|0}}}}
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>1tbtxumj8ksmgtzd3uc3tfnrjgex04n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226807</id>
      <parentid>226798</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:41:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226807</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1225" sha1="a0mgndn9le5xldu8no6uu1yjfq3xjt9" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=boek
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=[[Troonredes Koning Willem-Alexander]]
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=Koning, Minister-president en ministers
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=
|Uitgever=
|Plaats='s Gravenhage
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=
|Afbeelding=1
|Voortgang=C
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen={{dotlist||[[Troonrede 2013|Troonrede van 17 september 2013]]|{{pli|1|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2014|Troonrede van 16 september 2014]]| {{pli|8|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2015|Troonrede van 15 september 2015]]| {{pli|15|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2016|Troonrede van 20 september 2016]]| {{pli|22|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2017|Troonrede van 19 september 2017]]| {{pli|29|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2018|Troonrede van 18 september 2018]]| {{pli|34|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2019|Troonrede van 17 september 2019]]| {{pli|42|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2020|Troonrede van 15 september 2020]]| {{pli|49|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2021|Troonrede van 21 september 2021]]| {{pli|56|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2022|Troonrede van 20 september 2022]]| {{pli|1|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2023|Troonrede van 19 september 2023]]| {{pli|72|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2024|Troonrede van 17 september 2024]]| {{pli|80|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2025|Troonrede van 16 september 2025]]| {{pli|88|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2026|Troonrede van 15 september 2026]]| {{pli|94|0}}}}
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>a0mgndn9le5xldu8no6uu1yjfq3xjt9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226828</id>
      <parentid>226807</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226828</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1252" sha1="hk8h3lcrm35j6slia4z1215oorc0n8b" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=boek
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=[[Troonredes Koning Willem-Alexander]]
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=Koning, Minister-president en ministers
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=
|Uitgever=
|Plaats='s Gravenhage
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=
|Afbeelding=1
|Voortgang=C
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen={{c|{{x-larger|INHOUD}}}}

{{dotlist||[[Troonrede 2013|Troonrede van 17 september 2013]]|{{pli|1|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2014|Troonrede van 16 september 2014]]| {{pli|8|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2015|Troonrede van 15 september 2015]]| {{pli|15|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2016|Troonrede van 20 september 2016]]| {{pli|22|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2017|Troonrede van 19 september 2017]]| {{pli|29|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2018|Troonrede van 18 september 2018]]| {{pli|34|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2019|Troonrede van 17 september 2019]]| {{pli|42|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2020|Troonrede van 15 september 2020]]| {{pli|49|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2021|Troonrede van 21 september 2021]]| {{pli|56|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2022|Troonrede van 20 september 2022]]| {{pli|1|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2023|Troonrede van 19 september 2023]]| {{pli|72|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2024|Troonrede van 17 september 2024]]| {{pli|80|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2025|Troonrede van 16 september 2025]]| {{pli|88|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2026|Troonrede van 15 september 2026]]| {{pli|94|0}}}}
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>hk8h3lcrm35j6slia4z1215oorc0n8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226836</id>
      <parentid>226828</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226836</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1253" sha1="p1wxn891o7shol7dlqu7a0f7jr8ffpv" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=boek
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=[[Troonredes Koning Willem-Alexander]]
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=Koning, Minister-president en ministers
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=
|Uitgever=
|Plaats='s Gravenhage
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=
|Afbeelding=1
|Voortgang=C
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen={{c|{{x-larger|INHOUD}}}}

{{dotlist||[[Troonrede 2013|Troonrede van 17 september 2013]]|{{pli|1|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2014|Troonrede van 16 september 2014]]| {{pli|8|0}}}} 
{{dotlist||[[Troonrede 2015|Troonrede van 15 september 2015]]| {{pli|15|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2016|Troonrede van 20 september 2016]]| {{pli|22|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2017|Troonrede van 19 september 2017]]| {{pli|29|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2018|Troonrede van 18 september 2018]]| {{pli|34|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2019|Troonrede van 17 september 2019]]| {{pli|42|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2020|Troonrede van 15 september 2020]]| {{pli|49|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2021|Troonrede van 21 september 2021]]| {{pli|56|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2022|Troonrede van 20 september 2022]]| {{pli|64|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2023|Troonrede van 19 september 2023]]| {{pli|72|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2024|Troonrede van 17 september 2024]]| {{pli|80|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2025|Troonrede van 16 september 2025]]| {{pli|88|0}}}}  
{{dotlist||[[Troonrede 2026|Troonrede van 15 september 2026]]| {{pli|94|0}}}}
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>p1wxn891o7shol7dlqu7a0f7jr8ffpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89101</id>
    <revision>
      <id>226799</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226799</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1966" sha1="dawss1m8z65g4g4ppc12fpx32vaulyt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2013'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak17-09-2013}}

Leden van de Staten-Generaal,

Nu ik mij vandaag voor het eerst op Prinsjesdag tot u mag richten, hecht ik eraan te zeggen dat u in uw Verenigde Vergadering van 30 april de aanzet heeft gegeven tot een hartverwarmende start van mijn koningschap. Het is een dag waaraan ik met grote dankbaarheid terugdenk. Die dankbaarheid betreft in de eerste plaats mijn moeder. Zij heeft zich 33 jaar lang met groot plichtsbesef, warmte en diep gevoelde betrokkenheid ingezet voor het Koninkrijk en al zijn inwoners, in goede en in slechte tijden. Zij blijft voor mij een belangrijke inspiratiebron. De gevoelens van verbondenheid die mijn familie en ik hebben ervaren na het overlijden van mijn broer Friso, waren ons tot grote steun. Wij zijn daarvoor zeer dankbaar.

Op de dag van de inhuldiging heeft Nederland zich aan de wereld laten zien als een goed georganiseerd land, rijk aan talent. Het was ook een dag van tastbare eenheid en verbondenheid, tussen generaties en bevolkingsgroepen en tussen de verschillende delen van het Koninkrijk. Er is in onze samenleving veel dat een gezond vertrouwen in eigen kunnen rechtvaardigt. Het doet goed om dit, vlak voor de start van de viering van tweehonderd jaar Koninkrijk, te kunnen constateren.

Leden van de Staten-Generaal,

Sinds vijf jaar kampt Nederland met de economische crisis. De gevolgen worden steeds voelbaarder. De werkloosheid stijgt, het aantal faillissementen loopt op, huizen worden minder waard, pensioenen staan onder druk en de koopkracht blijft achter.

Er zijn voorzichtige signalen dat het einde van de mondiale crisis in zicht is. Daarmee ontstaat ook voor ons land perspectief op herstel. Dat neemt niet weg dat de Nederlandse economie kampt met een aantal specifieke problemen van structurele&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013

1/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dawss1m8z65g4g4ppc12fpx32vaulyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/2</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89102</id>
    <revision>
      <id>226800</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226800</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="o0js78cfen84dgqwfh4m3mrh7rgmzi4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;aard, waaronder de schuldenlast van de overheid en huishoudens en de vermogenspositie van banken.

De regering wil het groeivermogen van de Nederlandse economie versterken. Dit legt de basis voor het creëren van banen en herstel van vertrouwen bij mensen en bedrijven. De noodzakelijke hervormingen kosten tijd en vragen om doorzettingsvermogen.

Door maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing en internationalisering voldoen onze arbeidsmarkt en ons stelsel van publieke voorzieningen niet meer volledig aan de eisen van deze tijd. De financiële en economische crisis heeft dit eens te meer duidelijk gemaakt. De regering zet niet alleen in op toekomstige betaalbaarheid van voorzieningen, maar ook op solidariteit tussen generaties en evenwicht tussen verschillende inkomensgroepen. De onderlinge betrokkenheid is in ons land van oudsher sterk. Om ervoor te zorgen dat dit zo blijft, moeten we onder ogen zien dat publieke regelingen en voorzieningen aangepast moeten worden.

Het is onmiskenbaar dat mensen in onze huidige netwerk- en informatiesamenleving mondiger en zelfstandiger zijn dan vroeger. Gecombineerd met de noodzaak om het tekort van de overheid terug te dringen, leidt dit ertoe dat de klassieke verzorgingsstaat langzaam maar zeker verandert in een participatiesamenleving. Van iedereen die dat kan, wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving.

Wanneer mensen zelf vorm geven aan hun toekomst, voegen zij niet alleen waarde toe aan hun eigen leven, maar ook aan de samenleving als geheel. Zo blijven Nederlanders samen bouwen aan een sterk land van zelfbewuste mensen. Een land met een compacte en krachtige overheid, die ruimte geeft en kansen biedt waar het kan en beschermt als dat nodig is, zodat niemand tussen wal en schip raakt. Elke Nederlander moet de kans krijgen om de veranderingen die ons wachten, in zijn eigen leven in te passen.

De relatie tussen parlement en regering staat het komende jaar in het teken van veel wetgeving. Op basis van het regeerakkoord en de uitwerking daarvan in afspraken met sociale partners en andere maatschappelijke partijen, zal de regering voorstellen bij u indienen.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013
2/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0js78cfen84dgqwfh4m3mrh7rgmzi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/3</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89103</id>
    <revision>
      <id>226801</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226801</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2623" sha1="hamcumw83uu7ttd9yl3nlmzi2r37hyn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki,/&gt;

Cruciaal is en blijft 'een prudent niveau van overheidsschuld', zoals het Centraal Planbureau dat eerder dit jaar noemde. Momenteel betalen alle Nederlanders samen - zelfs bij de huidige lage rentestand - 11 miljard euro per jaar aan rente over de overheidsschuld. Als de schuld groeit en de rente stijgt, gaat die rentelast steeds zwaarder drukken op economische groei, op betaalbaarheid van voorzieningen en op de inkomens van mensen.

Zonder ingrijpen blijft het overheidstekort te hoog. De regering legt u daarom extra maatregelen voor van in totaal 6 miljard euro. In 2014 zal de regering voor het laatst geen loonbijstelling uitkeren. In de gezondheidszorg zijn afspraken gemaakt om een groter deel van de zorg via de huisarts te verstrekken en strikter te zijn met het geven van verzekerde zorg. De regering zal een voorstel doen om verschillende toeslagen en regelingen te bundelen in één huishoudentoeslag, die lager wordt naarmate het gezinsinkomen stijgt.

Daarnaast introduceert de regering maatregelen die de economie en de werkgelegenheid op korte termijn stimuleren. Zo krijgen mensen de gelegenheid ontslagvergoedingen die in een aparte bv zijn ondergebracht, versneld te laten uitbetalen tegen een voordelig belastingtarief. De vrijstelling van de schenkingsbelasting wordt verruimd, waardoor jongere generaties makkelijker kunnen investeren in de eigen woning. Om de toegang tot kredieten te vergroten, maakt de regering in 2013 125 miljoen euro vrij. Daarmee kan het midden- en kleinbedrijf investeren in nieuwe activiteiten. Ondernemers hebben daarnaast de mogelijkheid om investeringen versneld fiscaal af te schrijven. De regering zal samen met pensioenfondsen, verzekeraars en banken - een Nederlandse investeringsinstelling oprichten. Het doel van deze instelling is grote beleggers te koppelen aan geschikte investeringsprojecten op terreinen als zorg, energie, schoolgebouwen en infrastructuur, om zo de economie te stimuleren.

Om zoveel mogelijk mensen aan het werk te houden en te krijgen, stelt de regering 600 miljoen euro beschikbaar. Zoals afgesproken in het Sociaal Akkoord, komen werkgevers en werknemers hiervoor met sectorplannen. Die zijn gericht op meer banen en stageplaatsen voor jongeren, behoud van vakkrachten en betere begeleiding van werk naar werk. Voor het bestrijden van de jeugdwerkloosheid werkt de regering samen met gemeenten, sociale partners en onderwijsinstellingen om jongeren aan de slag te krijgen en hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013
3/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hamcumw83uu7ttd9yl3nlmzi2r37hyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226802</id>
      <parentid>226801</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226802</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2623" sha1="8abz645c55mvupfsf0h0c0k5yx9u5lw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Cruciaal is en blijft 'een prudent niveau van overheidsschuld', zoals het Centraal Planbureau dat eerder dit jaar noemde. Momenteel betalen alle Nederlanders samen - zelfs bij de huidige lage rentestand - 11 miljard euro per jaar aan rente over de overheidsschuld. Als de schuld groeit en de rente stijgt, gaat die rentelast steeds zwaarder drukken op economische groei, op betaalbaarheid van voorzieningen en op de inkomens van mensen.

Zonder ingrijpen blijft het overheidstekort te hoog. De regering legt u daarom extra maatregelen voor van in totaal 6 miljard euro. In 2014 zal de regering voor het laatst geen loonbijstelling uitkeren. In de gezondheidszorg zijn afspraken gemaakt om een groter deel van de zorg via de huisarts te verstrekken en strikter te zijn met het geven van verzekerde zorg. De regering zal een voorstel doen om verschillende toeslagen en regelingen te bundelen in één huishoudentoeslag, die lager wordt naarmate het gezinsinkomen stijgt.

Daarnaast introduceert de regering maatregelen die de economie en de werkgelegenheid op korte termijn stimuleren. Zo krijgen mensen de gelegenheid ontslagvergoedingen die in een aparte bv zijn ondergebracht, versneld te laten uitbetalen tegen een voordelig belastingtarief. De vrijstelling van de schenkingsbelasting wordt verruimd, waardoor jongere generaties makkelijker kunnen investeren in de eigen woning. Om de toegang tot kredieten te vergroten, maakt de regering in 2013 125 miljoen euro vrij. Daarmee kan het midden- en kleinbedrijf investeren in nieuwe activiteiten. Ondernemers hebben daarnaast de mogelijkheid om investeringen versneld fiscaal af te schrijven. De regering zal samen met pensioenfondsen, verzekeraars en banken - een Nederlandse investeringsinstelling oprichten. Het doel van deze instelling is grote beleggers te koppelen aan geschikte investeringsprojecten op terreinen als zorg, energie, schoolgebouwen en infrastructuur, om zo de economie te stimuleren.

Om zoveel mogelijk mensen aan het werk te houden en te krijgen, stelt de regering 600 miljoen euro beschikbaar. Zoals afgesproken in het Sociaal Akkoord, komen werkgevers en werknemers hiervoor met sectorplannen. Die zijn gericht op meer banen en stageplaatsen voor jongeren, behoud van vakkrachten en betere begeleiding van werk naar werk. Voor het bestrijden van de jeugdwerkloosheid werkt de regering samen met gemeenten, sociale partners en onderwijsinstellingen om jongeren aan de slag te krijgen en hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013
3/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8abz645c55mvupfsf0h0c0k5yx9u5lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89104</id>
    <revision>
      <id>226803</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226803</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="ajjcxkqoofeago8i3fvv3juav44exlm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Het Onderwijsakkoord beoogt 3000 extra banen te creëren om jonge leraren aan het werk te helpen of te houden. Het Techniekpact zorgt voor een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en bestrijdt het tekort aan technisch geschoolde vakmensen. Het Energieakkoord stimuleert duurzame economische groei en creëert 15.000 extra banen. De Omgevingswet vereenvoudigt en versnelt ruimtelijke procedures, zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van de leefomgeving.

Voor de lange termijn werkt de regering aan hervormingen die het groeivermogen van de Nederlandse economie versterken en onze publieke voorzieningen aanpassen aan de eisen van deze tijd.

De omslag naar een participatiesamenleving is in het bijzonder zichtbaar in de sociale zekerheid en in de langdurige zorg. De klassieke verzorgingsstaat uit de tweede helft van de twintigste eeuw heeft juist op deze terreinen regelingen voortgebracht die in hun huidige vorm onhoudbaar zijn en ook niet meer aansluiten bij de verwachtingen van mensen. In deze tijd willen mensen hun eigen keuzes maken, hun eigen leven inrichten en voor elkaar kunnen zorgen. Het past in die ontwikkeling zorg en sociale voorzieningen dicht bij mensen en in samenhang te organiseren. Om dit te bereiken, decentraliseert de regering overheidstaken op drie gebieden.

Ten eerste heeft de regering u onlangs een voorstel gedaan voor een nieuw stelsel van jeugdzorg met ingang van 2015. Kinderen moeten veilig opgroeien en hun talenten kunnen ontwikkelen, om later naar vermogen te participeren in de samenleving. Het nieuwe stelsel brengt de jeugdzorg via de gemeenten dicht bij het kind. Juist gemeenten zijn in staat om op basis van de specifieke situatie van het kind dat hulp nodig heeft, maatwerk te leveren in samenspraak met andere domeinen, zoals wonen, onderwijs, veiligheid en sport.

Ten tweede komt de regering in het komende parlementaire jaar met een voorstel om de langdurige zorg grondig te hervormen. Dat is nodig omdat de uitgaven daarvoor explosief blijven stijgen. Die bedragen nu al 2200 euro per Nederlander per jaar. Lichtere vormen van langdurige zorg worden straks uitgevoerd door gemeenten, die beter kunnen beoordelen of een traplift of taxivergoeding noodzakelijk is. Vergoeding van huishoudelijke hulp blijft beschikbaar voor mensen&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013

4/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ajjcxkqoofeago8i3fvv3juav44exlm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89105</id>
    <revision>
      <id>226804</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226804</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2532" sha1="mq6n7tff85poommx7hdfuphiw6egmyw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;die deze hulp echt nodig hebben en niet zelf kunnen betalen. Medische zorg zoals verpleging valt straks onder de reguliere zorgverzekering.

Ten derde gaan gemeenten samen met sociale partners werkbedrijven oprichten om mensen in de bijstand of met een arbeidsbeperking te helpen bij het vinden van een baan. Werkgevers en overheid stellen zich samen garant voor 125.000 extra banen in 2026. Als blijkt dat dit aantal niet wordt gehaald, worden bedrijven alsnog verplicht een percentage van hun personeel te rekruteren uit mensen met een arbeidsbeperking. Het wetsvoorstel daartoe ontvangt u dit najaar.

In aansluiting hierop worden ook de Werkloosheidswet en het ontslagrecht gemoderniseerd. De WW krijgt een meer activerend karakter. Sociale partners nemen het voortouw bij begeleiding van werk naar werk, bijvoorbeeld via scholing. De regering beperkt het publiek gefinancierde deel van de WW tot 24 maanden. Sociale partners nemen de verantwoordelijkheid voor een privaat gefinancierd deel van de WW. Dat legt een extra prikkel bij werkgevers en werknemers om te investeren in de kwaliteit van mensen. Werknemers die ontslagen dreigen te worden, ontvangen een scholingsbudget. Flexwerkers krijgen meer zekerheid en meer bescherming. Het ontslagrecht wordt eerlijker en eenvoudiger door één ontslagroute voor te schrijven voor alle werknemers.

Op het gebied van de woningmarkt nam de regering eerder al besluiten, zoals het verplicht annuïtair aflossen bij nieuwe hypotheken als voorwaarde voor de aftrek van hypotheekrente. Met ingang van 2014 wil de regering de maximale aftrek voor de eigen woning geleidelijk terugbrengen naar 38 procent. Dit zal gebeuren in 28 jaarlijkse stappen van een half procent. De opbrengst van deze maatregel komt ten goede aan mensen met een middeninkomen via een verlenging van de derde belastingschijf. Om de huurmarkt te hervormen, kiest de regering voor inkomensafhankelijke huurverhogingen. De extra inkomsten hiervan worden bij de woningcorporaties afgeroomd door middel van een verhuurdersheffing.

Met deze binnenlandse hervormingen bereidt de regering Nederland voor op de toekomst. Daarbij moet vanwege een groeiende internationale verwevenheid onverminderd aandacht zijn voor ontwikkelingen buiten onze landsgrenzen.

Onze open economie heeft ons veel gebracht, maar maakt ons land ook extra kwetsbaar in tijden van internationale crisis en stagnatie. Samenwerking met andere&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013

5/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mq6n7tff85poommx7hdfuphiw6egmyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/6</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89106</id>
    <revision>
      <id>226805</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226805</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="snuoinmgi367fr8wxaagnr6hn3xw5yy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;landen, en zeker met die om ons heen, is in het belang van Nederland. De laatste jaren is gebleken hoe de ontwikkelingen in de Europese Unie van betekenis zijn voor de economische, sociale en politieke toekomst van ons land. Nederland moet daarom in de Europese Unie een actieve rol spelen.

Een stevig fundament onder de euro is cruciaal. Daarom maakt de regering zich sterk voor de totstandkoming van een bankenunie. Houdbare tekorten en versterking van de economische structuur blijven de aandacht vragen. Kansen om de concurrentiekracht en het groeivermogen van de lidstaten te versterken, liggen op de Europese interne markt. Die kent op sommige terreinen nog te veel belemmeringen. Daarnaast kan de handel met landen buiten de Europese Unie een impuls krijgen door vrijhandelsakkoorden te sluiten met onder meer de Verenigde Staten en Japan. Een speerpunt voor de regering is de discussie over het takenpakket van de Europese Unie. Een aantal zaken kunnen lidstaten beter zelf regelen, zoals belastingen, sociale zekerheid, pensioenen, zorg en onderwijs. De regering zal hierin het voortouw nemen en het gesprek hierover aangaan met de andere lidstaten.

Ook buiten de Europese Unie heeft Nederland een lange traditie van internationale samenwerking. Dat werd onlangs nog zichtbaar tijdens de viering van honderd jaar Vredespaleis. Volgend jaar is ons land gastheer van de Nuclear Security Summit, waar leiders vanuit de hele wereld afspraken zullen maken om nucleair terrorisme tegen te gaan. Het recente geweld en de humanitaire noodsituatie in Syrië onderstrepen de noodzaak van een internationale rechtsorde met een sterke nadruk op het humanitaire recht. Onveiligheid en instabiliteit in kwetsbare regio's beïnvloeden onze vrijheid, veiligheid en welvaart. Dit vraagt om een krijgsmacht die op zijn taken berekend is en die in Nederland en het buitenland kan opereren om de belangen van ons land veilig te stellen. In de nota 'In het belang van Nederland' geeft de regering concreet aan hoe die krijgsmacht eruitziet en welke aanpassingen daarvoor noodzakelijk zijn. Over de hele wereld zijn Nederlandse mannen en vrouwen actief om de internationale rechtsorde te beschermen. Zij verdienen onze grote dank en waardering voor hun moeilijke werk.

Met de 'nieuwe agenda voor hulp, handel en investeringen' geeft de regering vorm en inhoud aan de doelstelling om klassieke vormen van ontwikkelingshulp te verbinden met versterking van handelsrelaties. Het is een combinatie die wederzijds&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013

6/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>snuoinmgi367fr8wxaagnr6hn3xw5yy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/7</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89107</id>
    <revision>
      <id>226806</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226806</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1205" sha1="aywx8utsncu065l6g0giqqfs8z0g02p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2013 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;voordeel biedt. Zo heeft het Nederlandse bedrijfsleven veel expertise in waterbeheer. Hiermee helpen we landen in alle delen van de wereld hun waterproblemen op te lossen.

De staatsrechtelijke relatie tussen Nederland en de Caribische delen van het Koninkrijk is in 2010 veranderd. Sindsdien is er steeds meer aandacht voor samenwerking op economisch terrein. Dat is profijtelijk voor alle partijen. Het draagt ook bij aan de noodzakelijke financiële zelfstandigheid en stabiliteit van de Caribische eilanden, die ik binnenkort samen met Koningin Máxima alle zes zal bezoeken.

Leden van de Staten-Generaal,

Om de kracht en kwaliteit van onze samenleving vast te houden, zijn veranderingen noodzakelijk, die voor iedereen dragelijk moeten zijn. Aan de opdracht die daaruit voortvloeit, wil de regering in het parlementaire jaar dat voor ons ligt met volle inzet werken, samen met u. De vraagstukken waarover u zich gaat buigen, zijn complex en ingrijpend. U mag zich in uw zware taak gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2013/09/17/troonrede-2013

7/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aywx8utsncu065l6g0giqqfs8z0g02p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/8</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89108</id>
    <revision>
      <id>226809</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226809</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2111" sha1="r37lmlelmb063ucgwjfes2okc0t6wlg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2014'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak16-09-2014}}

Leden van de Staten-Generaal,

In de zomer van 2014 bleek andermaal dat vrijheid en veiligheid kwetsbaar zijn - ook in ons deel van de wereld, ook in Nederland. Op 17 juli trof een verschrikkelijk lot de 298 inzittenden van vlucht MH17, onder wie 196 landgenoten. Daardoor wordt de feestelijke traditie van Prinsjesdag dit jaar omgeven door een rouwrand van verdriet. De vliegramp boven Oekraïens grondgebied heeft velen direct geraakt, ook in uw verenigde vergadering, en ons allen diep geschokt. In heel het land waren mensen zichtbaar één, in stilte en rouw. Die betrokkenheid en saamhorigheid bieden troost aan iedereen die een groot persoonlijk verlies moet verwerken.

De ramp met MH17 en de situatie in Oekraïne en het Midden-Oosten maken duidelijk hoe in de wereld van vandaag alles met alles samenhangt. Wij leven in een open en internationaal georiënteerd land dat door persoonlijke, economische, politieke en culturele banden actief deel uitmaakt van de wereldgemeenschap. Dat brengt ons veel goeds, maar het gaat ook gepaard met reële risico's en kwetsbaarheden. Conflicten die zich duizenden kilometers ver weg afspelen, roepen in ons land emoties en reacties op. Dat is niet nieuw, maar in een tijd waarin iedereen de wereld via de smartphone in zijn hand heeft, is de maatschappelijke impact groter en sneller merkbaar.

De situatie in Noord-Irak. Syrië en Gaza leidt in ons land tot spanningen en tot gevoelens van onmacht en onveiligheid. De haat die elders in de wereld mensen in het verderf stort, mag niet overslaan naar onze straten. Ook in economisch opzicht hebben geopolitieke ontwikkelingen direct hun weerslag op onze samenleving. Een recent voorbeeld zijn de negatieve gevolgen voor het Nederlandse bedrijfsleven van de wederzijdse economische sancties van de Europese Unie en Rusland. De veerkracht van de samenleving en de economie wordt door dit alles op de proef&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

1/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r37lmlelmb063ucgwjfes2okc0t6wlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/9</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89109</id>
    <revision>
      <id>226810</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226810</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="615bboy9amwusohfcgavg6cpxrd7gv8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;gesteld. Om daar tegenwicht aan te bieden, zijn een vaste koers en duidelijke keuzes nodig. De regering is dankbaar dat hiervoor politiek en maatschappelijk draagvlak bestaat, en zij blijft daaraan werken.

De regering staat pal voor de grondrechten en vrijheden van mensen en grijpt in als grenzen worden overschreden. Haat zaaien, dreigen met geweld of discriminatie van bevolkingsgroepen zal onder geen enkele omstandigheid worden getolereerd. Iedere inwoner van ons land moet zich veilig en beschermd weten. Iedere inwoner van ons land moet zich vrij voelen om uit te komen voor zijn of haar geloof, geaardheid en levensovertuiging. Het tegengaan van extremisme en intolerantie is een kerntaak van de overheid. Veel kracht komt uit de samenleving zelf. Ouders, scholen, sportclubs en andere partijen zijn nodig om radicalisering te voorkomen. Nederland is op dit vlak weerbaar, bouwend op een lange traditie van vrijheid en saamhorigheid.

Bescherming van de Nederlandse rechtsstaat is niet alleen een binnenlandse aangelegenheid. Een actief buitenlands beleid, gericht op vrede en veiligheid in landen en regio's waar deze in het gedrang zijn, is relevant en in ons belang. Die verantwoordelijkheid kunnen we alleen waarmaken in nauwe samenwerking met onze internationale partners in de Europese Unie, de NAVO en de Verenigde Naties. Nederland is zich van oudsher zeer van die opdracht bewust. Niet voor niets staat bevordering van de internationale rechtsorde in onze Grondwet. Aan die opdracht wordt vorm en inhoud gegeven door mensen en middelen beschikbaar te stellen voor missies zoals die in Mali en de antipiraterijmissie voor de Afrikaanse kust. Alle uitgezonden Nederlandse militairen verdienen groot respect.

Met het oog op de toenemende spanningen in de wereld en de verantwoordelijkheden die daaruit voortvloeien, verhoogt de regering de defensieuitgaven. Het budget groeit structureel met 100 miljoen extra per jaar. Dit is een trendbreuk met het verleden. Ook stelt de regering eenmalig extra geld beschikbaar voor internationale noodhulp en de opvang van vluchtelingen in de regio. Zo geeft Nederland steun aan de grote groep ontheemden die van huis en haard worden verdreven om wie ze zijn of om wat ze geloven. Nieuwe dreigingen zoals de uitbraak van het ebolavirus in West-Afrika vragen een internationale aanpak en noodhulp ter plaatse, om verdere verspreiding tegen te gaan.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

2/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>615bboy9amwusohfcgavg6cpxrd7gv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/10</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89110</id>
    <revision>
      <id>226811</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226811</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2640" sha1="9p9xovyrbmcszw8yq5r88w1dxuazzsh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

In eigen land werkt de regering aan structureel herstel en groei van de economie en
werkgelegenheid. Daarvoor zijn nodig: gezonde overheidsfinanciën, een
evenwichtige inkomensverdeling, een houdbaar stelsel van sociale en
oudedagsvoorzieningen, een goed functionerende arbeidsmarkt en woningmarkt,
een toekomstgericht onderwijsstelsel en betaalbare en toegankelijke zorg. Het oog
van de regering is daarbij ook gericht op samenwerking met de Caribische delen van
het Koninkrijk, om daar eveneens een duurzame ontwikkeling van de samenleving te
bevorderen.

Toegang tot goede zorg is voor veel Nederlanders het bewijs van de kwaliteit van de
samenleving. Nederland heeft een van de beste en meest toegankelijke zorgstelsels
ter wereld. Het is in het belang van alle mensen in ons land dat dit zo blijft. Goede
zorg is een onmisbare basisvoorziening. Feit is dat de kosten van onze zorg harder
groeien dan onze economie. Daarom zijn met alle partijen uit de zorg afspraken
gemaakt over vergroting van het kostenbewustzijn, tegengaan van verspilling en de
aanpak van fraude. Zo worden besparingen bereikt met behoud van kwaliteit. De
kostenontwikkeling valt dit jaar voor het eerst sinds vele jaren mee ten opzichte van
de oorspronkelijke ramingen. Die gingen uit van een stijging met 16 miljard euro
tussen 2013 en 2017. Door het ingezette beleid zal de stijging per saldo uitkomen op
6 miljard euro.

Per 1 januari 2015 gaan taken in de thuiszorg en de jeugdzorg en voorzieningen voor
mensen met een arbeidsbeperking over naar gemeenten. Door dit dicht bij mensen
te organiseren, wordt bureaucratie aangepakt en kan beter rekening worden
gehouden met specifieke behoeftes en voorkeuren. Het doel is een flexibel stelsel
van goede en toegankelijke voorzieningen dat aansluit bij de behoeftes en
keuzevrijheid van het individu. Ook zo versterken we de veerkracht van Nederland.

Overheden en bedrijven spannen zich in 2015 in om zoveel mogelijk mensen met
een arbeidsbeperking in een reguliere baan aan de slag te krijgen. Voorzieningen in
de thuiszorg en de jeugdzorg blijven beschikbaar, maar mensen krijgen wel te maken
met andere voorwaarden en aanpassingen in de dienstverlening. Dat vraagt veel van
hen en kan tot onzekerheid leiden. Juist daarom is alles erop gericht deze
veranderingen de komende jaren in goede banen te leiden. Door het verstrekken
van een toelage voor huishoudelijke hulp houden veel medewerkers hun baan en
blijven zij het vertrouwde gezicht voor hun cliënten. In het besef dat bij een operatie&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

3/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9p9xovyrbmcszw8yq5r88w1dxuazzsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/11</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89111</id>
    <revision>
      <id>226812</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226812</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2465" sha1="tn6ewweme7947nec90slrkk7bj773ik" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;van deze omvang niet alles foutloos kan verlopen, zet de regering zich intensief in
om invoeringsproblemen tot een minimum te beperken, samen met de gemeenten
en samen met de mensen en organisaties die voorzieningen verzorgen en
ontvangen. Daarvoor is in 2015 400 miljoen euro extra beschikbaar. De energie en
daadkracht waarmee aan deze grote veranderingen wordt gewerkt, verdienen
waardering en boezemen vertrouwen in.

De Nederlandse economie toont zich veerkrachtig. Het is hoopgevend dat, na een
aantal jaren van krimp en stijgende werkloosheid, ons land voorzichtig weer de weg
omhoog vindt. Het overheidstekort daalt in 2015 naar verwachting tot 2,2 procent
van het bruto binnenlands product. Daarom zijn geen nieuwe bezuinigingen nodig
en hoeft voor ongeveer een miljard euro aan eerder voorgenomen
lastenverzwaringen voor burgers niet te worden doorgevoerd.

In 2015 wordt de loonbijstelling in de publieke sector volledig uitgekeerd. Na een
nullijn van jaren kunnen de inkomens van leraren, politieagenten, militairen en
ander overheidspersoneel weer meestijgen met de loonontwikkeling in de markt.

In vergelijking met veel andere landen blijft de economische uitgangspositie van ons
land sterk. Met een blik op mondiaal toonaangevende topsectoren als landbouw en
voedsel, logistiek, de creatieve industrie en water is er zeker reden tot optimisme.
Tegelijkertijd is het economisch herstel in ons land broos en afhankelijk van
economische ontwikkelingen in de rest van de wereld, vooral in belangrijke
partnerlanden in de Europese Unie.

Het grootste zorgpunt van de regering is en blijft de hoge werkloosheid, die veel
mensen en hun families direct treft. Daar ligt voor de regering de allerhoogste
prioriteit. Mensen die hun baan verliezen of dreigen te verliezen, krijgen zoveel
mogelijk middelen aangereikt om aan de slag te blijven of een nieuwe baan te
vinden.

De overheid blijft zich, samen met de onderwijssector, vakbeweging en bedrijven,
inspannen voor scholing en begeleiding van werk naar werk, en voor meer leerwerktrajecten specifiek voor jongeren. Een extra maatregel die op korte termijn
effect kan hebben, is verruiming van de mogelijkheden om tijdelijk te werken of een
kansrijke technische opleiding te volgen met behoud van een WW-uitkering. Deze
zogeheten brug-WW verkleint de risico's voor werkgevers bij het in dienst nemen&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

4/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tn6ewweme7947nec90slrkk7bj773ik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226813</id>
      <parentid>226812</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226813</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2465" sha1="6gchytz2zbiy6fos2muin5r64orkhzh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;van deze omvang niet alles foutloos kan verlopen, zet de regering zich intensief in om invoeringsproblemen tot een minimum te beperken, samen met de gemeenten en samen met de mensen en organisaties die voorzieningen verzorgen en ontvangen. Daarvoor is in 2015 400 miljoen euro extra beschikbaar. De energie en daadkracht waarmee aan deze grote veranderingen wordt gewerkt, verdienen waardering en boezemen vertrouwen in.

De Nederlandse economie toont zich veerkrachtig. Het is hoopgevend dat, na een aantal jaren van krimp en stijgende werkloosheid, ons land voorzichtig weer de weg omhoog vindt. Het overheidstekort daalt in 2015 naar verwachting tot 2,2 procent van het bruto binnenlands product. Daarom zijn geen nieuwe bezuinigingen nodig en hoeft voor ongeveer een miljard euro aan eerder voorgenomen lastenverzwaringen voor burgers niet te worden doorgevoerd.

In 2015 wordt de loonbijstelling in de publieke sector volledig uitgekeerd. Na een nullijn van jaren kunnen de inkomens van leraren, politieagenten, militairen en ander overheidspersoneel weer meestijgen met de loonontwikkeling in de markt.

In vergelijking met veel andere landen blijft de economische uitgangspositie van ons land sterk. Met een blik op mondiaal toonaangevende topsectoren als landbouw en voedsel, logistiek, de creatieve industrie en water is er zeker reden tot optimisme. Tegelijkertijd is het economisch herstel in ons land broos en afhankelijk van economische ontwikkelingen in de rest van de wereld, vooral in belangrijke partnerlanden in de Europese Unie.

Het grootste zorgpunt van de regering is en blijft de hoge werkloosheid, die veel mensen en hun families direct treft. Daar ligt voor de regering de allerhoogste prioriteit. Mensen die hun baan verliezen of dreigen te verliezen, krijgen zoveel mogelijk middelen aangereikt om aan de slag te blijven of een nieuwe baan te vinden.

De overheid blijft zich, samen met de onderwijssector, vakbeweging en bedrijven, inspannen voor scholing en begeleiding van werk naar werk, en voor meer leerwerktrajecten specifiek voor jongeren. Een extra maatregel die op korte termijn effect kan hebben, is verruiming van de mogelijkheden om tijdelijk te werken of een kansrijke technische opleiding te volgen met behoud van een WW-uitkering. Deze zogeheten brug-WW verkleint de risico's voor werkgevers bij het in dienst nemen&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

4/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6gchytz2zbiy6fos2muin5r64orkhzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89112</id>
    <revision>
      <id>226814</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226814</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="53fooqw9wbhs935xdw5mjk6tpvr3htu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;van medewerkers en verhoogt de kans op werk voor hen die al langere tijd
thuiszitten. Verder wordt het recht op kinderopvangtoeslag bij ontslag met drie
maanden verlengd tot een half jaar. Daardoor kunnen mensen zich voor een langere
periode volledig richten op het vinden van een nieuwe baan. Het lage btw-tarief
voor de bouw wordt verlengd tot 1 juli 2015, als impuls voor de werkgelegenheid in
de bouw.

Het stimuleren en benutten van jong talent is cruciaal voor toekomstige
economische groei. De afgelopen jaren heeft de regering forse stappen gezet om de
kwaliteit van het onderwijs en het onderwijspersoneel te verhogen en de aansluiting
tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt te verbeteren. Met de hervorming
van de studiefinanciering en de introductie van het studievoorschot komt op termijn
1 miljard euro vrij voor beter hoger onderwijs. Dit geld wordt onder andere ingezet
voor meer contacturen, intensievere begeleiding van studenten en het bevorderen
van excellentie. De ov-kaart blijft bestaan en komt beschikbaar voor alle mbo'ers. In
aansluiting op gemaakte afspraken met de onderwijssectoren investeert de regering
daarnaast extra in het primair, voortgezet en beroepsonderwijs. Daarbij staat
werken aan vakmanschap centraal, met veel aandacht voor de leraar zelf, maar
bijvoorbeeld ook door een eigentijds meester-gezelsysteem in het mbo te
ontwikkelen.

Om de innovatiekracht van ons land te versterken, stelt de regering een
'toekomstfonds' in voor kredietverlening aan innovatieve mkb'ers. De rendementen
van het fonds komen beschikbaar voor uitgaven aan fundamenteel en toegepast
onderzoek. Deltatechnologie is een van de innovatieve sectoren waarin ons land
internationaal koploper is. De fysieke bescherming van ons land tegen het water
kent een lange traditie. Het Deltaplan dat tegelijk met de begroting van 2015 wordt
gepresenteerd, maakt ons land veiliger en geeft de Nederlandse watersector een
stevige impuls.

De aanpak van onnodige regels die ondernemers en particulieren in de weg zitten,
blijft een belangrijke doelstelling van het regeringsbeleid. In het nieuwe
parlementaire jaar wordt besloten over de Omgevingswet, die procedures rond de
bouw van woningen, kantoren en infrastructuur sterk vereenvoudigt en versnelt.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

5/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>53fooqw9wbhs935xdw5mjk6tpvr3htu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89113</id>
    <revision>
      <id>226815</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226815</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2435" sha1="jquv8y61c7t9j1sft3i48mkd30uoplv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Voor de langere termijn werkt de regering aan een herziening van het belastingstelsel. De doelstelling is tweeledig: een forse vereenvoudiging en het stimuleren van werkgelegenheid. Dat laatste kan door de lasten op arbeid te verlagen. De inzet van de regering is dat hierdoor de baankans van mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt groeit en dat iedereen die werk vindt er ook echt op vooruit gaat. Voor kleine ondernemers wordt het aantrekkelijker om mensen in dienst te nemen.

Nederland is een exportland en veel buitenlandse bedrijven zijn hier gevestigd. Binnenlandse groei en banen ontstaan voor een groot deel in het buitenland. De regering wil daarom het beleid gericht op een aantrekkelijk investeringsklimaat en actieve ondersteuning van het exporterende bedrijfsleven versterken. De ambitieuze agenda met handelsmissies wordt met kracht doorgezet. Exportkredieten worden meer gericht op opkomende economieën en bedrijven krijgen makkelijker toegang tot deze kredieten.

In Europees verband blijft de regering zich inzetten voor versterking van de interne markt en voor begrotingsdiscipline en structuurversterkende maatregelen binnen de lidstaten. Dit zijn basisvoorwaarden voor een sterke Europese economie. Kansen op economische groei liggen onder meer op het terrein van de digitale markt, de energiemarkt en de lopende onderhandelingen over vrijhandelsakkoorden met de Verenigde Staten en andere landen.

Europese samenwerking moet gericht zijn op die terreinen waar gezamenlijk optreden echt waarde toevoegt. Dat is ook de kern van de strategische agenda voor de komende vijf jaar, die als uitgangspunt dient voor het werkprogramma voor de nieuwe Europese Commissie. Daarin zijn belangrijke grensoverschrijdende thema's opgenomen als de interne markt, het energie- en klimaatbeleid en de aanpak van de georganiseerde misdaad, inclusief cybercrime. Eerlijk werk in Europa vraagt om gelijk loon voor gelijk werk binnen iedere lidstaat. De regering maakt zich daar hard voor en zal de strijd tegen schijnconstructies opvoeren.

Leden van de Staten-Generaal,

Dit jaar vieren we tweehonderd jaar Prinsjesdag. Ons land heeft zich in die twee eeuwen steeds veerkrachtig en saamhorig getoond als omstandigheden daarom vroegen - ook deze zomer weer. De regering blijft vastberaden werken aan een vitale&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

6/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jquv8y61c7t9j1sft3i48mkd30uoplv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89114</id>
    <revision>
      <id>226816</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226816</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="1cm41o33hoyu03ya8qj0y9vhf5p1jc6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2014 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;en weerbare samenleving, economisch herstel en groei van de werkgelegenheid. De
ingezette hervormingen leggen een fundament onder de toekomst van ons land. Het
werken aan deze opdracht vindt plaats in een turbulente en onzekere internationale
omgeving en in het besef dat vrijheid, veiligheid en welvaart nauw met elkaar
verbonden zijn. Ook uw werk zal daar in het nieuwe parlementaire jaar door worden
getekend. U mag zich gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid
toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2014/09/16/troonrede-2014

7/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1cm41o33hoyu03ya8qj0y9vhf5p1jc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/15</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89115</id>
    <revision>
      <id>226818</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226818</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1930" sha1="q5p8stwkoan4o9h0xq2a2b6z1c7ub5y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2015 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2015'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak15-09-2015}}

Leden van de Staten-Generaal,

Nederlanders zijn steeds in staat de bakens te verzetten als omstandigheden daarom vragen. Tijdens de crisis van de afgelopen jaren hebben we die kracht opnieuw gezien. En met resultaat. De economie is weer aan het groeien. Dankzij de inzet en het doorzettingsvermogen van ondernemers, werknemers en veel anderen in de samenleving staat Nederland er in sociaal-economisch opzicht relatief goed voor. Het herstel wordt niet alleen gedragen door de export, maar ook door factoren als een groeiende consumptie, aantrekkende bedrijfsinvesteringen en een krachtig herstel in belangrijke sectoren als de bouw en de woningmarkt. Voor het eerst in lange tijd komen de groeiprognoses weer boven de twee procent en ontwikkelen de overheidsfinanciën zich in de goede richting.

Bij al deze redenen om de toekomst positief en met vertrouwen tegemoet te zien, is er geen aanleiding om achterover te leunen. De werkloosheid is nog te hoog. Het aantal banen neemt weliswaar toe, maar te veel mensen kunnen nog geen werk vinden.

Met de voorgenomen veranderingen in het belastingstelsel wil de regering een impuls geven aan banengroei en de koopkracht van mensen. De loonkosten voor werknemers die het minimumloon of net iets meer verdienen, worden verlaagd. Daarmee wordt het financieel aantrekkelijker om bijvoorbeeld schoonmakers, onderwijsassistenten en caissières in dienst te nemen of te houden. Een lagere inkomstenbelasting stimuleert de consumptie en daarmee de werkgelegenheid. Hierdoor, en door de beschikbare loonruimte in de private en publieke sector, wordt koopkrachtverbetering mogelijk voor alle werkenden. Voor gepensioneerden en mensen met een uitkering blijft de koopkracht op peil.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2015/09/15/troonrede-2015

1/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q5p8stwkoan4o9h0xq2a2b6z1c7ub5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/16</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89116</id>
    <revision>
      <id>226819</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226819</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2293" sha1="kqojm917tjfxlurzlax6eyeuemsmvs7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2015 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Het is belangrijk dat iedereen het herstel gaat voelen, zodat mensen weer met groeiend optimisme naar de toekomst durven kijken. Nederland is van oudsher een land met een evenwichtige inkomensverdeling en een grote, sterke middenklasse. Generaties groeiden op in de overtuiging dat zij zichzelf konden verbeteren door te ondernemen, te studeren, te werken en maatschappelijk actief te zijn. Nu de economie aantrekt en er voorzichtig ruimte ontstaat voor herstel van koopkracht en werkgelegenheid, kan het vertrouwen terugkeren dat ook toekomstige generaties het beter krijgen.

De regering draagt daaraan bij door de kwaliteit en toegankelijkheid van voorzieningen zeker te stellen. In Nederland moeten mensen kunnen rekenen op goede zorg, hoogwaardig en toegankelijk onderwijs, adequate sociale voorzieningen en een solide pensioenstelsel. Samen met een goed functionerende woningmarkt en arbeidsmarkt stelt dit mensen in staat vorm te geven aan hun toekomst. De noodzakelijke hervormingen van de laatste jaren zijn hierop gericht. Ze zijn met breed politiek draagvlak tot stand gekomen en komen tegemoet aan de behoefte aan keuzevrijheid, zelfstandigheid en maatwerk.

Veel maatregelen zijn net ingegaan. De grote opgave is nu om ze goed en zorgvuldig uit te voeren, met aandacht voor onbedoelde en ongewenste gevolgen, zeker voor de meest kwetsbaren. De regering werkt daar de komende jaren intensief aan. Waar mensen in de knel komen, zijn aanpassingen nodig, zoals bij het persoonsgebonden budget.

Iedereen wil gezond en zelfstandig oud worden. Als dat op enig moment niet meer kan, willen mensen kunnen rekenen op goede ondersteuning en zorg, voor een waardige oude dag. Er komt structureel 210 miljoen euro beschikbaar om de zorg in de verpleeghuizen te verbeteren en ruimte te maken voor meer persoonlijke aandacht.

Dit najaar presenteert de regering een werkprogramma waarin zij de plannen voor het toekomstige pensioenstelsel verder uitwerkt. Het is belangrijk dat alle werkenden de mogelijkheid hebben een goed pensioen op te bouwen. Het stelsel kan transparanter, eenvoudiger en persoonlijker worden, met een juiste balans tussen keuzevrijheid en risicodeling.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2015/09/15/troonrede-2015

2/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kqojm917tjfxlurzlax6eyeuemsmvs7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/17</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89117</id>
    <revision>
      <id>226820</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226820</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="ibnvkxe3puntvo2yjall7l0z6iuyt4c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2015 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Jonge ouders krijgen in een veeleisende periode van hun leven meer ruimte om werk en gezin te combineren. De kinderopvangtoeslag gaat omhoog. Er komen extra plekken voor peuteropvang die betaalbaar zijn voor alle ouders. Het bevallingsverlof voor vaders wordt verlengd.

Een belangrijk resultaat van het hervormingsbeleid is dat het hoger onderwijs er ongeveer 4000 docenten bij krijgt en nog enkele honderden onderzoekers met een onderwijstaak. Voor studenten betekent het fors meer persoonlijke aandacht, intensievere begeleiding en een betere entree op de arbeidsmarkt. Deze investering in onderwijskwaliteit wordt betaald uit geld dat vrijkomt door de invoering van het studievoorschot voor studenten.

In november 2015 presenteert de regering de Nationale Wetenschapsagenda, die wordt opgesteld in nauwe samenwerking met topwetenschappers en vooraanstaande ondernemers. Het doel is om de sterke punten van de Nederlandse wetenschap uit te bouwen en keuzes te maken die zorgen voor een herkenbaarder profiel van instellingen. Dit geeft niet alleen een impuls aan de internationale positie van onze universiteiten, maar ook aan de innovatie- en concurrentiekracht van onze industrie en andere kennisintensieve sectoren.

Al deze maatregelen, hervormingen en investeringen dragen bij aan verder economisch herstel en aan het behoud van de hoge kwaliteit van de Nederlandse samenleving. Die kwaliteit heeft ook een immateriële kant. Mensen maken zich zorgen over onderwerpen als de verruwing in de samenleving en de onderlinge omgangsvormen. In Nederland gaan tolerantie en veel ruimte voor het individu traditioneel samen met een sterk ontwikkelde solidariteit en onderlinge betrokkenheid. Die gedeelde waarden vertegenwoordigen een groot maatschappelijk kapitaal. Ze zorgen ervoor dat alle inwoners van het Koninkrijk zich in vrijheid kunnen ontplooien, zich beschermd weten en zich thuis kunnen voelen. Deze gekoesterde manier van leven staat ook centraal tijdens de gezamenlijke viering van 200 jaar Koninkrijk. Samen met de Caribische delen van het Koninkrijk blijft Nederland werken aan een goede toekomst.

De overheid heeft een voorbeeldfunctie bij het uitdragen van gedeelde waarden. De integriteit van het openbaar bestuur mag niet ter discussie staan. De overheid stelt regels en handhaaft die om de openbare orde en veiligheid te bewaken. Waar&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2015/09/15/troonrede-2015

3/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ibnvkxe3puntvo2yjall7l0z6iuyt4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/18</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89118</id>
    <revision>
      <id>226821</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226821</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="d0vx7qcocj2mvkl7hofaljf9om7df5d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2015 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;onder- en bovenwereld vermengd raken, wordt dit aangepakt. Daarvoor komt extra geld beschikbaar.

Waarden zijn echter niet alleen een zaak van de overheid, maar ook van alle inwoners van ons land. Wie het eigen belang of de eigen overtuigingen boven alles stelt, beperkt de ruimte voor een ander en zet collectieve waarden en verworvenheden onder druk. Juist de normale en respectvolle omgang met elkaar vraagt om alertheid en een actieve houding van ieder van ons, zoals dat past in de lange Nederlandse traditie van verantwoordelijk burgerschap. Dit geldt zeker wanneer agenten, wegwerkers, ambulanceverpleegkundigen en anderen die met hart en ziel werken voor de publieke zaak, te maken krijgen met verbaal of fysiek geweld.

De dreiging van radicalisering en terroristische aanslagen in Europa zet de samenleving onder druk. Hierdoor komt niet alleen de veiligheid van mensen in het geding, het is ook een voedingsbodem voor onderling wantrouwen en een gevaar voor de sociale cohesie in ons land. We moeten voorkomen dat conflicten in het buitenland een polariserend effect hebben in onze samenleving. Het is cruciaal dat we ons tegen deze dreiging wapenen. Het kabinet reserveert daarom structureel extra geld om de operationele taak van de veiligheidsdiensten, het verzamelen en analyseren van informatie, en het preventiebeleid te versterken.

De dreiging van een terroristische aanslag is geen geïsoleerd probleem, maar een direct gevolg van de opkomst van jihadistische stromingen in Syrië, Irak en andere landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Daarnaast is de instabiliteit in de ring rond Europa in het afgelopen jaar verder toegenomen door de Russische annexatie van de Krim en het conflict in Oost-Oekraïne. Ook andere brandhaarden bedreigen de internationale rechtsorde, bijvoorbeeld in Mali. Jemen en Afghanistan. Al deze ontwikkelingen raken direct en indirect aan onze veiligheid en vrijheid.

Het meest prangend is de situatie van de grote aantallen mensen die in vaak onveilige en overvolle boten en op andere manieren naar Europa gaan om hier asiel te vragen. De schrijnende beelden van mensen op drift die dagelijks tot ons komen vanuit onder meer Kos en Calais, leggen een scala aan problemen en persoonlijk leed bloot, waarvoor geen gemakkelijke en snelle oplossingen bestaan. Deze&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2015/09/15/troonrede-2015

4/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d0vx7qcocj2mvkl7hofaljf9om7df5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/19</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89119</id>
    <revision>
      <id>226822</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226822</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2496" sha1="h72lpmwfdkscf2qo57pub4kyyl5jkgi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2015 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;problemen zijn ontstaan door militaire conflicten, politieke instabiliteit, schendingen van mensenrechten, armoede en gebrek aan kansen en toekomst.

De vluchtelingenstroom groeit en duldt geen afwachtende houding. De huidige situatie creëert spanningen in Europa. Dit vraagt om scherpe keuzes voor beperking van de instroom en een betere verdeling over de lidstaten. Er is een integrale aanpak nodig die rekening houdt met alle relevante factoren. Het gaat dan onder meer om internationale conflictbeheersing, opvang in de regio, het tegengaan van mensensmokkel, een strenge maar rechtvaardige asielprocedure in elk land, een effectief terugkeerbeleid en perspectief op integratie voor mensen die niet kunnen terugkeren naar het land van herkomst. Alleen zo kan recht worden gedaan aan het humanitaire aspect en aan het maatschappelijk draagvlak in Nederland en andere Europese landen.

De regering kiest in het buitenlands beleid met overtuiging voor internationale samenwerking en een geïntegreerde aanpak, onder andere in EU-. NAVO- en VN-verband. Militaire en juridische acties moeten samengaan met samenlevingsopbouw, versterking van de rechtsstaat, diplomatie in de regio, noodhulp en handelsbevordering.

Voor de NAVO geldt dat de lidstaten ervoor willen zorgen dat het bondgenootschap sneller in staat is op dreigingen vanuit iedere windrichting te reageren. Daarvoor zijn aanpassingen nodig; in de politieke besluitvorming en in militair opzicht. De regering stelt vanaf 2016 structureel extra geld beschikbaar voor de krijgsmacht, van 220 miljoen euro volgend jaar tot 345 miljoen in latere jaren. Dit geld wordt onder meer besteed aan verdere verbetering van de operationele inzetbaarheid. Daarnaast komt er structureel extra geld beschikbaar voor de Nederlandse deelname aan militaire missies. De manier waarop Nederlandse militairen zich inzetten voor vrede en veiligheid, maakt indruk en wekt bewondering.

Veiligheid en migratie zijn twee internationale hoofdthema's die ook het Nederlandse EU-voorzitterschap in de eerste helft van 2016 zullen tekenen. Als voorzitter wil Nederland een pragmatische bruggenbouwer zijn. Alleen samen zijn we in staat onze collectieve veiligheid te garanderen, onze gedeelde waarden te beschermen en het welzijn en de welvaart van de inwoners van Europa het best te dienen. Voor ons land zijn economische groei en zoveel mogelijk nieuwe en&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2015/09/15/troonrede-2015

5/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h72lpmwfdkscf2qo57pub4kyyl5jkgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/20</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89120</id>
    <revision>
      <id>226823</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226823</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2500" sha1="bo76gyx3iuogy928ob17jph45jcp3kd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2015 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;volwaardige banen belangrijke aandachtspunten. Daarvoor is een innovatief Europa
nodig met een goed functionerende interne markt en open handelsrelaties met de
rest van de wereld. Andere onderwerpen die tijdens het voorzitterschap aandacht
zullen vragen, zijn de positie van Griekenland en het Britse referendum over het
lidmaatschap van de EU. Het uitgangspunt van de regering blijft een Europa dat
beter functioneert en zich richt op hoofdzaken.

Een belangrijk podium waarop de EU zich als eenheid moet presenteren, is de VN-klimaattop in Parijs in december 2015. Samen met de andere EU-lidstaten is de
Nederlandse inzet gericht op een aanzienlijke vermindering van de uitstoot van
schadelijke stoffen ten opzichte van het niveau van 1990. Nederlandse
multinationals hebben nu al een internationale voorbeeldfunctie op het terrein van
duurzame bedrijfsvoering, kennis en kunde. De regering stelt bedrijven in staat
fiscaal aantrekkelijker te investeren in milieuvriendelijke technieken.

Tegengaan van klimaatverandering en verduurzaming van de economie zijn grote,
overkoepelende thema’s. De gevolgen voor toekomstige generaties zijn heel direct
en concreet. Dat geldt zeker voor ons land, dat voor een groot deel onder de
zeespiegel ligt. Waterveiligheid heeft daarom hoge prioriteit. Op veel locaties wordt
de komende jaren gewerkt aan versterking van dijken en duingebieden. Dat gebeurt
vaak op de meest innovatieve manieren. Zo worden bij de vernieuwing van de
Afsluitdijk veiligheid, natuurontwikkeling en energieopwekking gecombineerd.
Projecten als deze verstevigen de goede internationale reputatie en positie van onze
watersector en leveren een bijdrage aan onze toekomstige energievoorziening.

Eerder dit jaar is besloten minder gas te winnen in Groningen vanwege de
aardbevingen. De Nationaal Coördinator Groningen stelt samen met de inwoners
van het gebied een plan op voor de versterking van woningen. De verminderde
beschikbaarheid van gas maakt de afspraken uit het Energieakkoord over de
ontwikkeling van nieuwe vormen van energie extra belangrijk. In december 2015
brengt het kabinet een rapport uit met een strategische visie op de
energievoorziening in Nederland.

Leden van de Staten-Generaal,

Nederland is een stabiel en aantrekkelijk land om in te leven. Ervoor zorgen dat dit
zo blijft, vraagt om ieders inzet en om blijvend investeren in de samenleving. In een&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2015/09/15/troonrede-2015

6/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bo76gyx3iuogy928ob17jph45jcp3kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/21</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89121</id>
    <revision>
      <id>226824</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226824</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="699" sha1="mtq23m8yn2p27r0dpoinq3qpz325cjj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2015 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;instabiele internationale omgeving en een samenleving in verandering dienen zich continu nieuwe vraagstukken aan. De komende periode staat voor de regering in het teken van bijdragen aan internationale stabiliteit en werken aan verder economisch herstel, aan groei van de werkgelegenheid en aan een goede uitvoering van de ingezette hervormingen. Zo blijft Nederland een land dat iedereen kansen en vertrouwen in de toekomst biedt. Daaraan werkt de regering samen met u. U mag zich gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2015/09/15/troonrede-2015

7/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mtq23m8yn2p27r0dpoinq3qpz325cjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Troonredes Koning Willem-Alexander</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89122</id>
    <revision>
      <id>226827</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="fz79faa5otbguh1rzcpsdhrdahkzpsv" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf&quot; header=overzicht /&gt;

[[Categorie:Troonrede| Koning Willem-Alexander]]</text>
      <sha1>fz79faa5otbguh1rzcpsdhrdahkzpsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/22</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89123</id>
    <revision>
      <id>226829</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226829</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1994" sha1="sinctbmsyyiprjasbxq5u586zyby0ba" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2016 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2016'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak20-09-2016}}

Leden van de Staten-Generaal,

Nederland heeft de laatste jaren weer vaste grond onder de voeten gekregen. De financieel-economische crisis ligt achter ons. Wij leven in een welvarend en aantrekkelijk land, ook in vergelijking met andere landen, en beschikken over goede voorzieningen, een goede infrastructuur en een sterke rechtsstaat. We hebben heel veel om trots op te zijn en op verder te bouwen.

Tegelijkertijd zijn in de maalstroom van alledag onrust en onbehagen kenmerken van deze tijd. Met alles wat er wereldwijd speelt, is het begrijpelijk dat we ons als samenleving zorgen maken en sterker gaan hechten aan het vertrouwde en bekende. De internationale dreiging van terrorisme, de instabiliteit aan de buitengrenzen van Europa, het vluchtelingenvraagstuk en de economische onzekerheden op de wereldmarkt zijn immers reële problemen met een grote impact op het dagelijks leven.

Het is echter niet voor het eerst in de geschiedenis van ons land dat we oplossingen moeten zoeken voor bedreigende en onvoorspelbare ontwikkelingen. Het is ook niet voor het laatst dat we die oplossingen gezamenlijk zullen vinden. De onlangs overleden oud-premier Piet de Jong, die de verstandige omgang met onrust en verandering bijna tot kunst wist te verheffen, sprak in zijn tijd regelmatig over de noodzaak van 'bestendige vooruitgang'. Hij zei eens: 'Het is een taak van de regering uit te kijken naar wat de toekomst moet worden en zo tijdig als mogelijk is aanpassingen tot stand te brengen die nodig zijn om de kansen te grijpen die de toekomst biedt.'

Deze kabinetsperiode is gestart vanuit de overtuiging dat gezonde overheidsfinanciën en een sterke economie het fundament vormen onder een goed en solidair sociaal stelsel, goede zorg en goed onderwijs en een hoge kwaliteit van&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2016/09/20/troonrede-2016
1/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sinctbmsyyiprjasbxq5u586zyby0ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/23</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89124</id>
    <revision>
      <id>226830</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226830</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="92nu4ai1c5slc0c78cu1imhcqmyqj2r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2016 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;andere publieke voorzieningen voor volgende generaties. Bij alle grote
veranderingen die zich hebben voorgedaan, is de doelstelling van het
regeringsbeleid onveranderd gebleven: zorgen voor een toekomst waarin
vooruitgang, innovatie en economische groei samen kunnen blijven gaan met
bescherming, solidariteit en omzien naar elkaar – in de beste tradities van ons land.

Enkele jaren geleden stonden deze verworvenheden onder druk. De economie
kromp, het begrotingstekort was bijna 4 procent en het aantal mensen op zoek naar
werk piekte op 700.000, ongeveer 8 procent van onze beroepsbevolking. Daarnaast
waren de huizenprijzen fors gedaald, dreigde de AOW onbetaalbaar te worden en
stegen de zorgkosten jaar op jaar veel sneller dan het nationaal inkomen.

Dat ons land er nu beduidend beter voor staat dan een aantal jaren geleden en weer
meedoet in de kopgroep van Europa, is een collectieve prestatie. Politieke
tegenstellingen werden overbrugd en verschillende maatschappelijke belangen zijn
met elkaar verenigd. Nog niet eerder werden zoveel grote hervormingen tegelijk in
gang gezet, vaak met steun van oppositiepartijen en maatschappelijke organisaties.
Dat gebeurde in de zorg en het onderwijs, op de arbeidsmarkt en de woningmarkt,
en in de AOW, de energiesector en de financiële sector. Daarbij is veel gevraagd van
iedereen. Velen brachten financiële offers en er is een groot beroep gedaan op de
bereidheid veranderingen te accepteren in het dagelijks leven. Zonder het
doorzettingsvermogen, het harde werken en de ondernemerszin van de
Nederlandse bevolking was het resultaat minder positief geweest.

Sinds enkele jaren groeit de Nederlandse economie weer bestendig. De verwachte
groei voor 2017 komt, ondanks de brexit, uit op 1,7 procent. De woningmarkt is
aangetrokken en de kostenstijgingen in de zorg zijn ingeperkt. Het begrotingstekort
daalt volgend jaar naar 0,5 procent en ook de staatsschuld daalt snel richting 60
procent van ons nationaal inkomen.

Daarmee komt er weer ruimte om te bewegen. Bij minder mensen staat de
hypotheek onder water, waardoor verhuizen gemakkelijker wordt. Huurders krijgen
meer financiële ruimte door een verhoging van de huurtoeslag. Ondernemers die
vertrouwen in de toekomst hebben, investeren eerder in werknemers en in de
vernieuwing van hun bedrijf. En gezinnen krijgen meer te besteden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2016/09/20/troonrede-2016

2/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92nu4ai1c5slc0c78cu1imhcqmyqj2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/24</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89125</id>
    <revision>
      <id>226831</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226831</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2466" sha1="p52lj62h0t6acrvke4ki9vhsjile8vw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2016 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Steeds meer mensen vinden weer werk. Na 2014 kwamen er in ons land meer dan 225.000 banen bij. Stap voor stap is de werkloosheid teruggedrongen naar 5,8 procent. Het is positief dat meer werkzoekenden boven de 45 jaar een baan vinden. Het aantal jongeren dat werk heeft, ligt op het hoogste niveau in zeven jaar tijd. De afspraken met werkgevers over meer banen voor mensen met een arbeidsbeperking worden voortvarend uitgevoerd. De arbeidsparticipatie groeit ook doordat steeds meer Nederlanders actief mee willen en kunnen doen op de arbeidsmarkt. Dit betekent wel dat het aantal werklozen minder snel terugloopt dan gehoopt. Daarom heeft de aanpak van de werkloosheid–in het bijzonder de langdurige werkloosheid–nog steeds hoge prioriteit.

Met de sociale partners heeft de regering een aantal gerichte maatregelen afgesproken. Zo worden de regels voor seizoenswerk versoepeld en krijgen werkloze 50-plussers intensievere ondersteuning bij het vinden van werk. Het minimumjeugdloon vanaf 21 jaar wordt in twee stappen afgeschaft, omdat jongeren ook een volwaardig loon verdienen. Werkgevers krijgen hiervoor compensatie om negatieve effecten voor de werkgelegenheid tegen te gaan.

De risico's en onzekerheden voor onze open en internationaal georiënteerde economie komen vooral uit het buitenland. Lagere groeicijfers in grote opkomende markten als China en Brazilië hebben hun weerslag op ons. Er zijn door de aangekondigde brexit ook nieuwe onzekerheden in Europa, die Nederland rechtstreeks raken. Het Verenigd Koninkrijk is een belangrijke handelspartner en de brexit kost banen, ook in ons land. Het doel van de regering is dat de economische relaties sterk blijven.

Voor de open Nederlandse economie is samenwerking in Europa cruciaal. Nederland blijft zich in de Europese Unie richten op groei en banen. Een stabiele euro, een krachtige en slagvaardige bankenunie en een sterke en eerlijke interne Europese markt, met een gelijk loon voor hetzelfde werk op dezelfde plek, zijn direct in het belang van ons land.

Door de positieve financieel-economische ontwikkelingen ontstaat langzaam maar zeker weer ruimte voor groei van inkomens en voor gerichte investeringen in de toekomst. Het is verheugend dat de koopkracht dit jaar en komend jaar opnieuw groeit voor werkenden, ouderen en mensen met een uitkering. Zo zorgt de regering&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2016/09/20/troonrede-2016

3/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p52lj62h0t6acrvke4ki9vhsjile8vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/25</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89126</id>
    <revision>
      <id>226832</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226832</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2514" sha1="sbe44xve8yh876y01c6r7yzlaeapv01" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2016 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;opnieuw voor een evenwichtige koopkrachtverdeling. De zorgtoeslag gaat omhoog.
Met een impuls van 200 miljoen euro wordt voor jonge ouders de drempel verlaagd
om gebruik te maken van de kinderopvang, waardoor het gemakkelijker wordt om
werk en gezin te combineren. Het is belangrijk dat kinderen die dreigen op te
groeien in armoede deel kunnen nemen aan schoolreisjes, lid kunnen worden van
een sportclub en de mogelijkheid krijgen op muziekles te gaan. Daarvoor komt 100
miljoen euro beschikbaar. Voorgenomen bezuinigingen in de langdurige ouderen- en
gehandicaptenzorg ter grootte van een half miljard euro worden geschrapt. In het
onderwijs komt extra geld beschikbaar om gelijke kansen te bevorderen. De
tegemoetkoming voor specifieke schoolkosten in het mbo, bijvoorbeeld voor
werkkleding, gereedschap en software, gaat omhoog.

Grote investeringen in energietransitie, verduurzaming, bereikbaarheid en onderwijs
zijn gewenst. Ook het midden- en kleinbedrijf moet financiering kunnen krijgen voor
nieuwe groei. De regering komt met voorstellen om deze investeringen waar nodig
beter te ondersteunen.&lt;br&gt;
Investeren in de toekomst betekent ook problemen aanpakken zoals die zich
voordoen in het aardbevingsgebied in de provincie Groningen. De gevolgen zijn
ingrijpend en de regering wil samen met alle getroffen Groningers werken aan
oplossingen. Door de gaswinning te halveren ten opzichte van 2012 en woningen en
andere gebouwen te versterken, worden veiligheidsrisico’s beperkt.

De gevolgen van de klimaatverandering nopen tot forse investeringen en innovaties
in duurzame energiebronnen, zoals wind, water en zonlicht. Afspraken over een
betaalbare en schone energievoorziening zijn vastgelegd in het Energieakkoord.
Deze ontwikkeling is niet alleen goed voor het milieu, maar levert ook banen op en
kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven.

Vanwege de veiligheidssituatie, dichtbij en elders in de wereld, trekt de regering in
2017 opnieuw extra geld uit voor de krijgsmacht, de politie, de rechtspraak en het
Openbaar Ministerie. Sinds 2014 is het defensiebudget stapsgewijs verhoogd,
oplopend tot structureel 870 miljoen euro extra in 2020.

De criminaliteitscijfers in Nederland dalen gestaag en de regering blijft investeren in
verbetering van de veiligheid. Met de begroting voor 2016 kwam voor veiligheid al
een structureel bedrag van 250 miljoen euro extra beschikbaar. Vanaf 2017 komt&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2016/09/20/troonrede-2016

4/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sbe44xve8yh876y01c6r7yzlaeapv01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/26</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89127</id>
    <revision>
      <id>226833</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226833</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2308" sha1="6ygbv0b32gbyqrmv9v9nh12e9rod782" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2016 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;daar structureel 450 miljoen euro bij. Hierdoor krijgen de mensen die zich iedere dag opnieuw inzetten voor onze veiligheid meer ruimte voor de uitvoering van hun taken: van de wijkagent tot speciale eenheden voor contraterrorisme, van de officier van justitie tot de gevangenisbewaarder.

In het achter ons liggende jaar werd de wereld opnieuw opgeschrikt door afschuwelijke jihadistische aanslagen, die onnoemelijk veel verdriet en menselijk leed veroorzaken. Onder andere Frankrijk. België. Duitsland en Turkije werden hard geraakt.

Wij mogen en zullen op geen enkele manier toestaan dat terroristen onze vrijheid, onze veiligheid en onze democratische waarden bedreigen. Het Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme kent een mix van preventieve en repressieve maatregelen. Het kabinet wil de voedingsbodem voor radicalisering in Nederland wegnemen, onder andere door actief burgerschap op scholen te bevorderen.&lt;br&gt;
Uitreizen wordt moeilijker voor jihadgangers en hun uitkeringen worden stopgezet. Zij worden strafrechtelijk vervolgd en riskeren intrekking van het Nederlanderschap na een veroordeling.

Samenwerking in Europa bij de bestrijding van terrorisme is cruciaal. Binnen de Europese Unie werkt ons land intensief aan een betere informatie-uitwisseling tussen Europese inlichtingen- en opsporingsdiensten, gemeenschappelijke grensbewaking, de aanpak van financieringsstromen en verbetering van de cybersecurity.

Buiten Europa blijft Nederland met militaire, humanitaire en politieke middelen een bijdrage leveren aan de strijd tegen ISIS in de brandhaarden Syrië en Irak. Onze militairen en hulpverleners daar en elders op de wereld verrichten in moeilijke omstandigheden belangrijk werk ten dienste van internationale stabiliteit en mensen in verdrukking.

In nauwe samenwerking met de Caribische delen van het Koninkrijk heeft de regering succesvol campagne gevoerd voor het tijdelijke lidmaatschap van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Hervorming van de Verenigde Naties is voor de regering een belangrijk thema. Inhoudelijk ligt de prioriteit bij een geïntegreerde benadering van vrede, veiligheid en ontwikkeling, bij conflictpreventie en bij bescherming van burgers.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2016/09/20/troonrede-2016

5/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ygbv0b32gbyqrmv9v9nh12e9rod782</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/27</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89128</id>
    <revision>
      <id>226834</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226834</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="diib01b7ld7srhxhkrpx59bhawd5o5z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2016 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Oorlog en terreur drijven onschuldige mensen van huis en haard, een onzekere
toekomst tegemoet. Tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie
in de eerste helft van 2016 is veel in gang gezet om de vluchtelingenstroom uit Syrië
en andere kwetsbare landen onder controle te brengen. Dat beleid steunt op drie
pijlers: wegnemen van redenen om te vluchten door het verbeteren van
leefomstandigheden en tegengaan van geweld ter plekke, opvang in de regio, en
bestrijden van mensensmokkel via levensgevaarlijke routes over zee. Nederland
helpt onder andere met 260 miljoen euro voor verbetering van de opvang in de
regio.

In maart 2016 zijn met de Turkse regering afspraken gemaakt om de
vluchtelingenstroom in te dammen en beter te reguleren. Het aantal mensen dat op
een afschuwelijke manier verdrinkt bij geïmproviseerde overtochten tussen Turkije
en Griekenland en het aantal asielzoekers dat naar Europa komt, is hierdoor
substantieel gedaald. De verdere uitvoering van deze afspraken vraagt in de
komende periode de nodige aandacht.&lt;br&gt;
Nederland is een land dat iedereen die daarvoor in aanmerking komt, de kans biedt
te integreren in onze samenleving en iedereen die hier woont, zich thuis te laten
voelen. Aan asielzoekers die naar Nederland komen, wordt een fatsoenlijke, maar
sobere opvang geboden. Vorig jaar is dat gelukt dankzij de inspanningen van
gemeenten, hulpinstanties en veel vrijwilligers. Wie in Nederland een toekomst wil
opbouwen, moet bereid zijn de taal te leren en een actieve bijdrage te leveren. We
verwachten dat iedereen zich bewust en positief verbindt aan ons land en onze
manier van leven. De verplichte participatieverklaring treedt in 2017 in werking.
Participatie en integratie worden onder meer bevorderd door asielzoekers in de
gelegenheid te stellen vrijwilligerswerk te doen.

Het past bij het karakter van Nederland dat in veel wijken en gemeenten allerlei
particuliere initiatieven worden genomen om asielzoekers bij de samenleving te
betrekken. Tegelijk is het logisch dat in de samenleving ongerustheid bestaat over de
komst van grote groepen vluchtelingen. We vragen ons af of de verschillen in cultuur
en normen en waarden niet te groot zijn en voorzieningen niet te zeer onder druk
komen te staan.

In Nederland is lang gestreden voor een aantal democratische waarden, waaronder
de scheiding van kerk en staat, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2016/09/20/troonrede-2016

6/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>diib01b7ld7srhxhkrpx59bhawd5o5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/28</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89129</id>
    <revision>
      <id>226835</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226835</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1199" sha1="1j5dy3z3jzo3eqk2gf7fn2eyvpdik57" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2016 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;godsdienst. In ons land zijn mannen en vrouwen gelijk voor de wet en maken we
geen onderscheid naar ras, geloof of seksuele geaardheid. Iedereen die in ons land
wil wonen, moet deze waarden respecteren en naleven. Van niemand wordt
gevraagd de eigen herkomst of cultuur te verloochenen, maar aan grondwettelijk
vastgelegde normen kan niet worden getornd en tegen intimidatie en geweld wordt
hard opgetreden.

Leden van de Staten-Generaal,

Nederland is een sterk land in een instabiele wereld. In de laatste jaren zijn
gezamenlijk resultaten bereikt die maken dat wij met vertrouwen vooruit mogen
kijken. Het is niet verstandig om de problemen en internationale onzekerheden
waarvoor Nederland zich gesteld ziet, te onderschatten. Maar de geschiedenis leert
ons dat ‘bestendige vooruitgang’ mogelijk is door samen toe te werken naar
oplossingen, in eigen land en met onze internationale partners.

Dit tekent ook uw werk in het parlementaire jaar dat vandaag begint. U mag zich
gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om
kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2016/09/20/troonrede-2016

7/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1j5dy3z3jzo3eqk2gf7fn2eyvpdik57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/29</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89130</id>
    <revision>
      <id>226839</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226839</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="3y0avdpwmyscu8z2vqtmv0n0ftame5s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2017 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2017'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak19-09-2017}}

Leden van de Staten-Generaal,

Op Prinsjesdag zijn alle ogen traditioneel gericht op Den Haag. Maar vandaag zijn ons hart en onze gedachten in de eerste plaats bij de inwoners van Sint Maarten. Saba en Sint Eustatius, die zo zwaar getroffen zijn door de verwoestende kracht van orkaan Irma. Wij allen leven intens mee. Juist in deze moeilijke omstandigheden wordt de onderlinge verbondenheid in het Koninkrijk zichtbaar. Van vele kanten is er steun uitgesproken en wordt hulp geboden. De regering zal doen wat in haar vermogen ligt om de acute nood te lenigen. Het Caribisch deel van het Koninkrijk staat er bij de wederopbouw niet alleen voor.

Kijkend naar Nederland zien we aan het einde van deze kabinetsperiode veel positieve ontwikkelingen. Meer mensen hebben een baan. Meer mensen kopen een huis. Ondernemers investeren meer. En we zien na moeilijke jaren weer een bloeiende economie en een gezonde schatkist. Toch merkt niet iedereen de economische groei voldoende in het dagelijks leven. Het is daarom belangrijk dat meer mensen gaan profiteren van de economische voorspoed.

Daarnaast zien we dat er in de wereld om ons heen veel aan de hand is. Denk aan alle oorlogen en gewapende conflicten die de wereld teisteren, aan de dreiging van het terrorisme en aan migratie. Ook in de geopolitieke verhoudingen verandert er het nodige.

Dat Prinsjesdag dit jaar plaatsvindt in een tijd van kabinetsvorming betekent dat terughoudendheid geboden is bij het indienen van nieuwe voorstellen. Dat ontslaat de regering niet van de plicht te doen wat in het landsbelang is. Bijsturing is altijd nodig om in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen.

Mede dankzij de constructieve opstelling van veel partijen in de Staten-Generaal is het fundament onder Nederland de afgelopen jaren sterker geworden. Ons land&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2017/09/19/troonrede-2017

1/5&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3y0avdpwmyscu8z2vqtmv0n0ftame5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/30</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89131</id>
    <revision>
      <id>226840</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226840</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2362" sha1="h7czfqizwt20jfgiu930qf0br8rrzj2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2017 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;staat er stukken beter voor dan bij de start van het kabinet in 2012. Dat is het resultaat van de internationaal aantrekkende conjunctuur, maar ook van het aanpassingsvermogen, het harde werken en de veerkracht van de Nederlandse bevolking.

Na jaren van tegenwind groeit de economie weer sinds 2014. Aan het begin van deze kabinetsperiode was er nog sprake van een krimp van 1 procent. Dit jaar en volgend jaar is de verwachte groei 3,3 en 2,5 procent. Veel relevante seinen staan op groen: de export, consumptie en bedrijfsinvesteringen groeien. Het overschot op de rijksbegroting loopt verder op.

Een baan hebben of werkloos zijn, maakt een groot verschil in het leven van mensen. Daarom is het zo positief dat steeds meer mensen betaald werk hebben. De werkloosheid daalt in hoog tempo tot naar verwachting 4,3 procent volgend jaar. Maar hoe goed alle cijfers en prognoses ook zijn, niet iedereen profiteert daarvan. Er zijn nog steeds mensen die moeite hebben om iedere maand de huur te betalen en rond te komen of die zich zorgen maken over hun baanzekerheid. De regering heeft ervoor gezorgd dat alle groepen, ook sociale minima en ouderen, in 2018 in ieder geval hun koopkracht behouden.

In een open en internationaal georiënteerde samenleving als de onze is het buitenland altijd een invloedrijke factor. De tendens van de laatste jaren is helaas dat de internationale instabiliteit toeneemt. Het is een trend die zich versterkt lijkt door te zetten en die de levens van mensen direct en indirect beïnvloedt.

De internationale verwevenheid van ons land is vaak verrijkend. Nederlanders gaan in grote aantallen in het buitenland op vakantie. We staan wereldwijd in contact via sociale media. En we verdienen een groot deel van ons geld over de grens.

Globalisering is een gegeven waarop we als land moeten inspelen. Veel Nederlanders plukken er de vruchten van. Maar dat geldt niet voor iedereen en niet op alle terreinen. Zo moeten mensen steeds vaker concurreren met werknemers uit andere landen, waarbij soms niet voor iedereen dezelfde spelregels gelden of worden gehanteerd.

Spanningen elders in de wereld monden vaak uit in oorlog en geweld. Dat geweld komt soms heel dichtbij. Het meest bedreigend zijn de terroristische aanslagen in&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2017/09/19/troonrede-2017

2/5&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h7czfqizwt20jfgiu930qf0br8rrzj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/31</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89132</id>
    <revision>
      <id>226841</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226841</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2399" sha1="8jrnb4cfim7204ygugppxm5mp866n8v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2017 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;landen om ons heen. Plekken die bijna iedereen kent, kunnen zomaar veranderen in plaatsen van angst, verdriet en menselijk leed: de Promenade des Anglais. Westminster Bridge, de Ramblas. Toch moeten wij ons niet door angst laten regeren. Het beste antwoord op terrorisme is dat we vasthouden aan onze manier van leven. De betrokken veiligheidsdiensten zijn zeer alert en doen er alles aan om aanslagen te voorkomen. Bestrijden van radicalisering vraagt zowel om preventieve als repressieve acties, van aandacht op scholen tot intrekken van het Nederlanderschap.

De kracht van onze manier van leven is dat ieder mens, ongeacht afkomst of overtuiging, in Nederland zichzelf kan zijn binnen de gedeelde waarden van de rechtsstaat. De regering investeert op tal van manieren in maatschappelijke samenhang, in integratie, in de naleving van wetten en in de versterking van onze gedeelde normen en waarden. Een verbonden samenleving is bovenal een gedeelde verantwoordelijkheid en een permanente opdracht waarin gezinnen, scholen, verenigingen, kortom wij allen, een eigen en belangrijke rol hebben.

Om onze nationale veiligheid en welvaart te waarborgen werkt Nederland samen in de Europese Unie, de NAVO, de Verenigde Naties en andere internationale verbanden. Alleen samen met anderen kunnen we immers de vele internationale opgaven het hoofd bieden. Daarom is de uittreding uit de Europese Unie van een natuurlijke bondgenoot als het Verenigd Koninkrijk een teleurstellende stap, waar we zorgvuldig mee om dienen te gaan. In Brussel blijft Nederland zich hard maken voor een Europese Unie die oplossingen biedt voor vraagstukken op terreinen als veiligheid, migratie en klimaat en energie.

Zo moeten de afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs worden verankerd in een stevig Europees klimaat- en energiebeleid. Het tegengaan van klimaatverandering is per definitie een internationale opgave, waaraan ieder land moet bijdragen. In Nederland voeren we het Energieakkoord onverkort uit. Hierin staat de reductie van CO2-uitstoot centraal.

In 2018 is het Koninkrijk lid van de VN-Veiligheidsraad. Dit lidmaatschap onderstreept onze blijvende inzet voor stabiliteit wereldwijd, met alle middelen die ons ter beschikking staan: diplomatie, ontwikkelingssamenwerking en de inzet van militairen.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2017/09/19/troonrede-2017

3/5&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8jrnb4cfim7204ygugppxm5mp866n8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/32</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89133</id>
    <revision>
      <id>226842</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226842</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2439" sha1="8asgn397fj6hkaan506g2x5wm0ly43w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2017 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;
 
Het uitzenden van onze militairen is een grote verantwoordelijkheid die past in de
internationale traditie waar Nederland voor staat en die in ons belang is. De
Nederlandse mannen en vrouwen die zich, ook ver van huis, inzetten voor vrede en
veiligheid, verdienen onze steun en ons grote respect. De Nederlandse militaire inzet
blijft primair gericht op de bredere ring van instabiliteit rond Europa, omdat die
Nederland en zijn bondgenoten het meest raakt. Onlangs heeft de regering u
voorstellen gedaan om de lopende missies in Litouwen, Afghanistan en Mali, en de
Nederlandse bijdrage aan de strijd tegen ISIS en de bestrijding van piraterij in 2018
voort te zetten.

Om enkele urgente knelpunten aan te kunnen pakken, gaat er extra geld naar
veiligheid en terrorismebestrijding. De inlichtingendiensten worden in staat gesteld
meer personeel te werven. De Koninklijke Marechaussee krijgt middelen om de
grensbewaking te versterken, onder andere op de luchthaven Schiphol. Om de
toenemende risico’s en dreigingen in de digitale wereld beter het hoofd te kunnen
bieden, komt er extra geld om op te treden tegen cyberspionage, cybersabotage en
cybercriminaliteit.

Veiligheid en stabiliteit vormen ook in het Caribisch deel van het Koninkrijk de basis
voor groei en welvaart. Daarom komt er extra geld voor de kustwacht en worden de
inspanningen om de grensoverschrijdende en ondermijnende criminaliteit tegen te
gaan, voor vier jaar voortgezet. Goed onderwijs en armoedebestrijding zijn
essentieel bij het werken aan structurele verbetering van de situatie in het Caribisch
deel van het Koninkrijk. De regering biedt waar mogelijk praktische ondersteuning
aan lokale initiatieven. De recente afspraken over armoedebestrijding met de
nieuwe regering van Curaçao zijn hiervan een voorbeeld.

De regering voelt de blijvende en bijzondere verantwoordelijkheid om recht te doen
aan de onschuldige slachtoffers van vlucht MH17. Op 17 juli jongstleden, exact drie
jaar na het neerhalen van het vliegtuig, kwamen hun nabestaanden bijeen in het
herinneringsbos in Vijfhuizen, waar 298 bomen herinneren aan de slachtoffers.
Onlangs hebben alle betrokken landen besloten dat de volgende stap, de
strafrechtelijke vervolging en berechting van de daders, zal plaatsvinden in
Nederland. Vanaf 2018 is daarvoor geld gereserveerd.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2017/09/19/troonrede-2017

4/5&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8asgn397fj6hkaan506g2x5wm0ly43w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/33</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89134</id>
    <revision>
      <id>226843</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226843</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2161" sha1="bhzii8cspb0hqf4po73lja68thvnxji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2017 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Voor de verpleeghuiszorg is volgend jaar meer geld beschikbaar. Het doel is om meer liefdevolle zorg te kunnen bieden aan de meest kwetsbare ouderen,door de inzet van meer personeel. Dit komt tegemoet aan een breed levende wens in de samenleving en in de Staten-Generaal. Om te voldoen aan de normen voor kwaliteit in verpleeghuizen, wordt in 2018 een eerste stap gezet met een budgetverhoging van 435 miljoen euro.

Goed onderwijs voor alle kinderen is belangrijk en leraren maken daarin het verschil. Daarvoor verdienen zij waardering. De regering investeert 270 miljoen euro in de verbetering van en nieuwe afspraken over de arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs.

De gaswinning in Groningen is in deze kabinetsperiode met meer dan de helft gereduceerd en per 1 oktober aanstaande wordt de productie verder teruggebracht. Maar er is meer nodig om recht te doen aan de getroffen Groningers. Een schadefonds en een nieuw schadeprotocol zijn in voorbereiding. De regering realiseert zich dat de grote zorgen van de mensen die wonen in het aardbevingsgebied in Groningen niet zomaar zijn weggenomen.

Leden van de Staten-Generaal,

Op Prinsjesdag kijken we naar de stand van zaken in ons land, om van daaruit het beleid verder vorm te geven. Het is altijd een momentopname en nooit een eindbeeld. Voor de regering ligt er een permanente opdracht om te werken aan groei en een beter leven voor iedereen die in ons land woont. Dat past ook bij onze geschiedenis, waarin we met elkaar telkens weer de weg omhoog hebben weten te vinden.

Op de drempel van de volgende kabinetsperiode start vandaag een nieuw parlementair jaar, waarin het programma van een volgend kabinet bepalend zal zijn voor uw werk. Nederland is een coalitieland. Door samenwerking is in de achter ons liggende periode veel bereikt en er is veel om op verder te bouwen. U hebt daarin als volksvertegenwoordigers een bijzondere verantwoordelijkheid. U mag zich gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2017/09/19/troonrede-2017

5/5&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhzii8cspb0hqf4po73lja68thvnxji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/34</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89135</id>
    <revision>
      <id>226845</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226845</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2673" sha1="qfhcdjmjx0ygfn15pknnx1stxkrzt7t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2018'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak16-09-2018}}&lt;/includeonly&gt;

Leden van de Staten-Generaal,

In het parlementaire jaar dat voor ons ligt, start de herdenking van 75 jaar bevrijding.
In het najaar van 1944 werd de bezetter uit grote delen van Zuid-Nederland
verdreven. Boven de grote rivieren duurde het nog een lange Hongerwinter voordat
ook daar het Wilhelmus weer klonk.

Op herdenkingsmomenten als deze realiseren we ons hoe sterk het land is dat
sindsdien is opgebouwd. Sterk in termen van welvaart, ondernemerschap en
bestaanszekerheid. Sterk door de democratische waarden die verankerd zijn in onze
rechtsstaat: gelijkwaardigheid, tolerantie, vrijheid en rechtszekerheid. En Nederland is
sterk door de beschikbaarheid van zorg, onderwijs en een dak boven het hoofd. Zo
vertelt de naoorlogse geschiedenis een verhaal van vooruitgang en verbetering.
Ondanks perioden van neergang is de richting omhoog en vooruit.

De regering wil dit sterke land nog beter maken. De economische voorwaarden zijn
daarvoor aanwezig. In 2019 groeit de economie voor het zesde jaar op rij. Naar
verwachting neemt het nationaal inkomen volgend jaar met 2,6 procent toe en
bedraagt het overschot op de rijksbegroting 1 procent. Hierdoor wordt de staatsschuld
lager en is Nederland beter voorbereid op toekomstige economische schokken. De
werkloosheid daalt naar een historisch laag niveau van 3,5 procent.

Daarmee is dit het moment om opnieuw richting te kiezen. Om keuzes te maken die
ruimte en zekerheid bieden in het hier en nu en voor volgende generaties. Meer
mensen moeten concreet merken dat het goed gaat: thuis, op het werk en in de wijk.
Mensen moeten ook weer voelen dat de politiek er voor iedereen is. Er leven vragen:
kunnen wij en onze kinderen blijven rekenen op goede zorg, een betaalbaar huis, een
baan, goed onderwijs, een veilige buurt, een schone leefomgeving en een goed
pensioen? En er is de vraag die niet in een rekenmachine past: leven we in Nederland
wel voldoende met elkaar en niet te veel naast elkaar? Een steeds beter land is niet
vanzelfsprekend, maar vergt permanent onderhoud en vernieuwing. Vertrouwen in de
toekomst is werk in uitvoering.

Bouwen aan een hechte samenleving gaat iedereen in ons land aan. Vooropgesteld: er
gaat veel goed. Nederland is een land van vrijwilligers, kerken en verenigingen, dat
samenkomt rond bijzondere sportprestaties en op nationale feestdagen. Waar het niet
goed gaat, wil de regering actie ondernemen. Dat is niet in één programma of wet te&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

1/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qfhcdjmjx0ygfn15pknnx1stxkrzt7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/35</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89136</id>
    <revision>
      <id>226846</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226846</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2498" sha1="48k6pa5xh26sh3ucza7m75aen9506i9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;regelen, want een hechte samenleving omvat alle beleidsterreinen en alle bestuurslagen.

De regering neemt initiatieven om eenzaamheid onder ouderen tegen te gaan en kwetsbare groepen meer vaste grond onder de voeten te geven. We mogen niet berusten in het feit dat meer dan de helft van de 75+'ers zegt zich eenzaam te voelen. We mogen ook niet accepteren dat mensen met problematische schulden, personen met verward gedrag en een groeiend aantal zwerfjongeren aan de rand van de samenleving komen te staan. Samen met provincies, gemeenten en lokale instanties wil het Rijk brede coalities vormen om mensen uit hun isolement te halen en een nieuwe kans te geven.

De regering investeert ook in historisch besef en culturele diversiteit. Erfgoed en cultuur laten ons zien waar we vandaan komen, houden ons een spiegel voor in het heden en zijn zo van grote betekenis voor de toekomst van ons land. Er komt in deze kabinetsperiode 325 miljoen euro extra beschikbaar voor erfgoed. Het budget voor cultuur stijgt met een bedrag dat oploopt naar 80 miljoen euro per jaar vanaf 2020. Daarmee komt er meer ruimte voor nieuw artistiek talent en wordt het mogelijk dat alle kinderen tijdens hun schooltijd een museum bezoeken.

Bouwen aan een hechte samenleving gaat uiteraard ook over integratie. In de voorstellen voor een nieuw inburgeringsstelsel kunnen en moeten statushouders direct aan het werk gaan en zo snel mogelijk goed Nederlands leren. Werk en taal zijn immers de kortste weg naar volwaardig meedoen in de samenleving.

Voor de kracht van de samenleving is het positief dat mensen volgend jaar meer te besteden krijgen, zowel de brede middengroep van mensen met een modaal inkomen als ouderen en uitkeringsgerechtigden. De lonen in ons land stijgen. Mensen vinden weer een baan, maken carrière of gaan meer uren werken. En door een modernisering van ons belastingstelsel gaat werken meer lonen. De belasting op consumptie gaat iets omhoog, waardoor ruimte ontstaat voor lagere lasten op arbeid. Per saldo houden huishoudens de komende jaren meer over.

De gunstige economie biedt ruimte om de sociaaleconomische structuur van ons land sterker en moderner te maken. Het wetsvoorstel Arbeidsmarkt in balans heeft als doel dat het voor werkgevers minder risicovol wordt mensen een vast contract aan te bieden. De regering wil daarnaast schijnzelfstandigheid tegengaan. Zzp'ers die bewust&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

2/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>48k6pa5xh26sh3ucza7m75aen9506i9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/36</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89137</id>
    <revision>
      <id>226847</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226847</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="k9z1syjg1kulcbgvk685dn0ieewks68" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;kiezen voor het ondernemerschap wordt niets in de weg gelegd. Omdat een moderne arbeidsmarkt rekening houdt met persoonlijke omstandigheden, wordt het geboorteverlof voor partners verlengd van twee dagen tot maximaal zes weken. Nog teveel mensen met een arbeidsbeperking staan ongewild langs de kant. De regering start een breed offensief om aan hen meer kans te geven op een volwaardige baan. Werken moet lonen, ook voor deze groep.

Het huidige pensioenstelsel maakt collectieve verwachtingen van mensen steeds minder waar. De stijgende levensverwachting, veranderingen op de arbeidsmarkt en de aanhoudend lage rente hebben kwetsbaarheden aan het licht gebracht. De regering wil samen met sociale partners werken aan een pensioenstelsel dat deze kwetsbaarheden niet kent en dat tegelijkertijd sterke elementen als de collectieve uitvoering en risicodeling handhaaft.

Nederland heeft van oudsher een goed vestigingsklimaat en dat moet zo blijven. Ook daarom blijven we de komende jaren investeren in onderwijs, innovatie en wetenschap, en een aantrekkelijke woonomgeving. Voor een inhaalslag in infrastructuur is in deze kabinetsperiode 2 miljard euro extra beschikbaar. Daarmee worden fileknelpunten aangepakt, de verkeersveiligheid verbeterd en het openbaar vervoer versterkt. Met fiscale maatregelen vergroten we de aantrekkingskracht van ons land voor grote en kleinere bedrijven. De vennootschapsbelasting wordt lager en de dividendbelasting wordt afgeschaft. We willen echte bedrijvigheid belonen en alleen bedrijven naar ons land halen die wat toevoegen aan onze economie. Belastingontwijking, zoals in het geval van brievenbusfirma's, wordt daarom tegengegaan.

De gunstige economie biedt ook ruimte om te investeren in voorzieningen en vakmensen die de basis vormen onder een sterk land. Dat doen we met oog voor verpleegkundigen én hun patiënten en cliënten. Met verbeteringen voor leraren én leerlingen. Met aandacht voor meer agenten én veiligheid op straat. Met erkenning van de grote betekenis van het werk van onze militairen in binnen- en buitenland. En met waardering voor onze boeren, tuinders en vissers, die onder soms moeilijke omstandigheden zorgen voor ons voedsel.

Het kabinet komt met gerichte maatregelen om landbouw en natuur meer met elkaar te verbinden. Daarnaast komt er een fonds voor jonge boeren die het bedrijf van hun&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

3/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k9z1syjg1kulcbgvk685dn0ieewks68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/37</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89138</id>
    <revision>
      <id>226848</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226848</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="7bt3t7b91a85cgav94hku9nlmkhbbgv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;ouders willen overnemen.

In het vorige begrotingsjaar is al extra geld vrijgemaakt voor zorg aan ouderen, zodat zij kunnen vertrouwen op voldoende tijd, aandacht en goede zorg, thuis of in het verpleeghuis. Die trend zet door. Het extra bedrag voor de ouderenzorg loopt in deze kabinetsperiode op naar ongeveer 3 miljard euro per jaar. Ook onze kinderen en kleinkinderen hebben recht op goede en voor iedereen toegankelijke zorg. Daar moeten we nu aan werken, want de groep ouderen wordt groter en de ontwikkeling van nieuwe medische technieken en medicijnen staat niet stil. In de collectieve uitgaven gaat nu van elke euro al meer dan 25 cent naar de zorg. Daarom zijn met de ziekenhuizen, huisartsen, wijkverpleegkundigen en de ggz nieuwe akkoorden gesloten over de kwaliteit en een beheerste kostengroei.

Om beter te kunnen voldoen aan de grote vraag naar technisch personeel krijgen vmbo-scholen met een technisch profiel extra geld. Het kabinet investeert daarnaast fors extra in voor- en vroegschools onderwijs, zodat de jongste kinderen met het risico op een achterstand meer aandacht krijgen. Om het nijpende lerarentekort aan te pakken, is geld vrijgemaakt voor hogere salarissen in het primair onderwijs, verlaging van de werkdruk en halvering van het collegegeld in de eerste twee jaar van de lerarenopleiding. Het lerarentekort vraagt ook de komende jaren om actie en samenwerking van alle partijen in het onderwijs.

De bestrijding van grootschalige en georganiseerde criminaliteit vraagt meer aandacht. Nederland is een rechtsstaat waar criminelen niet de dienst uitmaken. We berusten dus niet in verloedering, in criminele afrekeningen en in drugscriminaliteit die in sommige delen van ons land industriële vormen aanneemt. Er komen ruim 1100 agenten bij, van wie het merendeel in de wijken gaat werken. Een groeiend probleem is de vermenging van onder- en bovenwereld. Met een speciaal fonds dringen we deze zogeheten 'ondermijning' terug. Daarnaast komt extra geld beschikbaar voor cybersecurity, omdat het nodig is de digitale infrastructuur van ons land te beveiligen.

Onze militairen hebben binnen en buiten de landsgrenzen een belangrijke taak om Nederland veilig te houden. Na jaren van bezuinigen zet de trendbreuk van hogere defensie-uitgaven in 2019 en daarna steviger door. Het gaat om een bedrag dat oploopt naar 1,5 miljard euro extra per jaar aan het einde van deze kabinetsperiode. Dat is een verhoging van de defensiebegroting met 17 procent. Met deze&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

4/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7bt3t7b91a85cgav94hku9nlmkhbbgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/38</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89139</id>
    <revision>
      <id>226849</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:53:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226849</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="j0tfg012m3rm8gu9sko6hxtukw3speg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;noodzakelijke investering kan de krijgsmacht haar grondwettelijke taak het Koninkrijk te beschermen beter uitvoeren.

Een groot probleem is de oververhitte woningmarkt. Vooral in de grote steden zijn betaalbare woningen schaars en komen starters er niet of nauwelijks tussen. Er is grote behoefte aan woningen met een huur van 700 tot 1000 euro per maand. De regering slaat de handen ineen met gemeenten, woningcorporaties en bouwers. Het gezamenlijke doel is de bestaande woningvoorraad beter te benutten, uitwassen op de huurmarkt tegen te gaan en een inhaalslag te maken in de bouw van nieuwe huizen. De ambitie is om per jaar gemiddeld 75.000 woningen te bouwen. Het spreekt vanzelf dat de problemen niet met één druk op de knop zijn op te lossen. Maar het is wel noodzakelijk het tij te keren.

Datzelfde geldt voor het klimaatbeleid. Net zoals deze generatie volgende generaties niet mag opzadelen met een onhoudbare staatsschuld, mogen we ook geen milieuschuld doorgeven. De realiteit is dat het klimaatbeleid raakt aan onze hele manier van wonen, werken en leven. Tegelijkertijd biedt een ambitieus klimaatbeleid kansen voor de innovatiekracht van Nederland. In de zomer presenteerden vertegenwoordigers van de industrie, energiesector, landbouw, natuurorganisaties en logistieke bedrijven een voorstel voor hoofdlijnen van een klimaatakkoord. Bij de uitwerking staat voorop dat de omslag naar schonere energiebronnen en productiemethoden voor iedereen in ons land haalbaar en betaalbaar moet zijn. Deze grote bocht kunnen we alleen met elkaar maken. Het parlementaire initiatief voor de klimaatwet laat zien dat dit mogelijk is.

De urgentie van de energietransitie is alleen maar groter geworden na het besluit om de gaswinning in Groningen zo snel mogelijk af te bouwen naar nul. Met dit besluit wil de regering recht doen aan de inwoners van het aardbevingsgebied. Natuurlijk zijn hiermee niet ineens alle problemen opgelost. Daarom zet de regering concrete vervolgstappen om de schade te vergoeden en de regionale economie te versterken.

Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen kunnen veel doelen alleen samen bereiken. De energietransitie, de veiligheid op straat, de zorg voor een vitaal en leefbaar platteland, maar ook de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling–het vraagt allemaal om bestuurlijke samenwerking. De rol van de medeoverheden&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

5/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0tfg012m3rm8gu9sko6hxtukw3speg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/39</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89140</id>
    <revision>
      <id>226850</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226850</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2497" sha1="d44irbp0w079bm6phzvu2r4p4zfmvhn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;wordt groter en belangrijker. De groei van het gemeente- en provinciefonds helpt hen alle taken goed te kunnen blijven uitvoeren.

Leden van de Staten-Generaal, de naoorlogse geschiedenis bewijst dat bouwen aan een sterk Nederland niet kan zonder de blik naar buiten te richten. In de inbedding van ons land in internationale structuren ligt de basis voor blijvende welvaart en veiligheid. Vanuit dit dragend principe is Nederland actief lid van de NAVO, de VN, de EU en organisaties als de Wereldhandelsorganisatie.

De multilaterale wereldorde die na de Tweede Wereldoorlog is opgebouwd staat onder druk. De bedreigingen voor de internationale rechtsorde en de vrije wereldhandel zijn legio, zowel in de ring rond Europa als verder weg. Het is een direct Nederlands belang om een bijdrage te leveren aan een stabiele internationale omgeving. De Nederlandse militairen, die zich daar onder de moeilijkste omstandigheden voor inzetten, hebben onze onvoorwaardelijke steun.

Tot 1 januari 2019 is het Koninkrijk der Nederlanden lid van de Veiligheidsraad. In die rol leggen we de nadruk onder andere op modernisering van de VN-organisatie en VNmissies en op meer aandacht voor het voorkomen van conflicten. De Nederlandse ontwikkelingssamenwerking wordt gedragen door de beproefde combinatie van hulp en handel. Er komt extra geld en aandacht voor hulp aan vluchtelingen, voor opvang in de regio, voor onderwijs in ontwikkelingslanden en voor ondersteuning bij het realiseren van klimaatdoelstellingen.

Het dichtstbij zijn onze partners in de Europese Unie, met wie we samen werken aan veiligheid, stabiliteit en welvaart voor alle inwoners van de lidstaten. Het lidmaatschap van de EU maakt ons land sterker in een wereld waarin machtsverhoudingen verschuiven en oude allianties niet meer vanzelfsprekend zijn. Het is een Nederlands belang dat Europa zich collectief sterk blijft maken voor vrije wereldhandel en tegen de dreiging van importtarieven en andere handelsbelemmeringen.

Voor de Europese Unie wordt 2019 een intensief jaar met een nieuwe Europese Commissie en een nog onvoorspelbare brexit. De Nederlandse regering blijft zich met een positieve agenda sterk maken voor een betere EU, die zich richt op kerntaken en afspraken nakomt. Gezamenlijk moeten we de interne markt verder verdiepen en de euro sterker maken. Samen staan we pal voor de rechtsstaat. En alleen samen kunnen&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

6/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d44irbp0w079bm6phzvu2r4p4zfmvhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/40</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89141</id>
    <revision>
      <id>226851</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226851</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2431" sha1="193z2zeksqarnrrqgvfhm1xbkcip8bj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;we de onrust aan de buitengrenzen van Europa en het migratievraagstuk effectief aanpakken.

In Koninkrijksverband heeft de wederopbouw van Sint Maarten. Sint Eustatius en Saba hoge prioriteit na twee vernietigende orkanen in 2017. De komende jaren wordt hiervoor ruim 600 miljoen euro vrijgemaakt. Met de regeringen van Curaçao en Aruba werkt Nederland aan concrete verbeteringen. Bijvoorbeeld door meer Nederlandse bedrijven te interesseren om op Curaçao te investeren en door de verbetering van de jeugdhulpverlening op Aruba te ondersteunen. De gezamenlijke kustwacht heeft een cruciale rol in het beheersen van migratiestromen en de rechtshandhaving. Op Bonaire. Sint Eustatius en Saba neemt de regering concrete maatregelen om de armoede terug te dringen. De werkgeverslasten in Caribisch Nederland worden met 5 procent verlaagd, waardoor het minimumloon en de uitkeringen met 5 procent kunnen stijgen. Daarnaast is 30 miljoen euro beschikbaar voor armoedebestrijding, infrastructuur en economische ontwikkeling. Zo blijven we samen vorm geven aan een Koninkrijk waarin we elkaar terzijde staan.

Leden van de Staten-Generaal,

Honderd jaar geleden vonden in Nederland de eerste verkiezingen plaats na de invoering van het algemeen mannenkiesrecht en het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Traditionele stromingen verloren terrein. De scheidslijnen van de verzuiling tekenden zich scherper af dan daarvoor. En zowel ter linker- als ter rechterzijde dienden zich nieuwe, vaak kleine fracties aan. Het confessionele kabinetRuijs de Beerenbrouck dat in september 1918 aantrad, in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog, steunde op precies de helft van het aantal zetels in de Tweede Kamer. Desalniettemin wist het met de invoering van de achturige werkdag en het algemeen vrouwenkiesrecht wezenlijke verbeteringen door te voeren. Daarom vieren we in 2019 honderd jaar kiesrecht voor alle Nederlanders.

Ieder tijdsgewricht is uniek. Maar misschien mag één parallel met het heden wel getrokken worden. Het kabinet realiseert zich dat er bij de uitvoering van het regeerakkoord geen vanzelfsprekende grote meerderheden zijn. Er is wel de Nederlandse traditie dat we met elkaar een sterk land stap voor stap steeds beter maken. In die traditie wil de regering werken, samen met u en samen met iedereen in ons land.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

7/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>193z2zeksqarnrrqgvfhm1xbkcip8bj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/41</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89142</id>
    <revision>
      <id>226852</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226852</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361" sha1="ino1rnlqaatnu5vsvlirro7wika73r7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2018 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

In ons democratisch bestel rust daarbij een speciale verantwoordelijkheid op u, leden
van de Staten-Generaal. U mag zich in uw werk gesteund weten door het besef dat
velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2018/09/18/troonrede-2018

8/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ino1rnlqaatnu5vsvlirro7wika73r7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/42</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89143</id>
    <revision>
      <id>226854</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226854</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="dz2j5e7ppmg3w42ahvbrep3fvlf16ai" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2019 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2019'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak17-09-2019}}

Leden van de Staten-Generaal,

Vandaag precies 75 jaar geleden begon operatie Market Garden. Na jaren van knechting en tirannie kwam de hoop op een betere toekomst die dag letterlijk van boven, in de vorm van duizenden geallieerde parachutisten. Ooggetuigen die op 17 september 1944 de lucht boven Eindhoven. Arnhem en Nijmegen donker zagen kleuren, zouden dat beeld nooit vergeten.

75 jaar later lijken vrijheid, democratie en een sterke rechtsstaat vanzelfsprekende waarden. Maar wie de wereld beschouwt, realiseert zich hoe bijzonder het is te leven in een land waarin mensen zich veilig kunnen voelen. Waarin vrijheid samengaat met verdraagzaamheid en verantwoordelijkheidsgevoel. En waarin mensen nog altijd iets voor een ander overhebben. Hoewel in het publieke debat en op social media tegenstellingen soms de boventoon lijken te voeren, is de dagelijkse realiteit voor de meesten van ons anders. Nederland blijft een land van vrijwilligers en van verstandige compromissen in het brede midden. Van jong tot oud, van werkvloer tot bestuurskamer en van Willemstad tot Amsterdam willen mensen meedoen en hun bijdrage leveren. Dat is wat ons bindt en wat we met elkaar moeten koesteren.

In die traditie is Nederland na de bevrijding met hard werken opgebouwd door de generaties voor ons. Behoud en versterking van alles wat is bereikt, is onze verplichting aan de generaties na ons. In het hart van het regeerakkoord ligt daarom de ambitie te bouwen aan een samenleving waarin mensen zich zeker voelen en vertrouwen in de toekomst kunnen hebben, houden of herwinnen.

Dat vertrouwen begint bij een sterke rechtsstaat die beschermt tegen criminaliteit, willekeur en machtsmisbruik. Bij waardevol werk en een fatsoenlijk inkomen. Bij gezondheid en goede, toegankelijke zorg. Bij een opleiding die kansen biedt. Bij een&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2019/09/17/troonrede-2019

1/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dz2j5e7ppmg3w42ahvbrep3fvlf16ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/43</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89144</id>
    <revision>
      <id>226855</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226855</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2481" sha1="2yb03dhotwr6r5m88g424ykuxvo4a0q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2019 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;stevig sociaal netwerk van familie, vrienden, geloofsgemeenschappen en verenigingen. En bij een betaalbaar huis in een veilige buurt.

Vaak voeren we discussies aan de hand van cijfers. Maar de levens van ruim 17 miljoen individuele Nederlanders passen niet in een mal. Mensen volgen een opleiding, veranderen van baan, starten een onderneming, kopen een huis, gaan relaties aan, krijgen kinderen, of worden getroffen door ziekte of verlies van een dierbare. Het zijn dit soort keuzes en gebeurtenissen die grote impact hebben. Veel groter dan een koopkrachtcijfer, een macro-economisch groeipercentage of een belastingmaatregel. Geen enkel leven voegt zich naar de mediaan van een statistisch model.

Tegelijkertijd staat buiten kijf dat een sterke economie nodig is om met elkaar verder te bouwen aan een sterk Nederland. Goede voorzieningen kosten nu eenmaal geld, dat eerst moet worden verdiend. De vooruitzichten voor volgend jaar zijn nog altijd positief. Niet eerder hadden zoveel mensen betaald werk. De staatsschuld is onder controle en de lasten kunnen omlaag. Zowel de ramingen van de groei, als de koopkracht en het begrotingssaldo laten voor komend jaar plussen zien.

Maar de realiteit is ook dat Nederland de komende jaren in een fase van gematigder groei komt. Onze internationaal georiënteerde economie is kwetsbaar voor verstoringen op de wereldmarkt, vooral als gevolg van handelsconflicten. Bovendien werpt de dreigende brexit zijn schaduw vooruit. Daarmee geldt zowel voor de korte als de lange termijn een winstwaarschuwing, die dwingt tot nadenken over de vraag hoe Nederland in de toekomst zijn geld verdient en een land met goede voorzieningen kan blijven.

In het regeerakkoord is afgesproken publieke voorzieningen sterker te maken. Dat is over de volle breedte werk in uitvoering. Zo krijgen de medewerkers in de verpleeghuizen meer tijd en ruimte om persoonlijke aandacht te geven aan bewoners. Onze militairen kunnen met nieuw materieel hun werk beter doen. Er komen meer politieagenten. We investeren in wegen en spoor. In heel Nederland komen regionale plannen tot uitvoering om de leefbaarheid van het platteland te verbeteren en economische kansen te benutten. Samen met gemeenten en maatschappelijke organisaties is een groot offensief gestart om problematische schulden in gezinnen te voorkomen of terug te dringen. Er worden maatregelen&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2019/09/17/troonrede-2019

2/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yb03dhotwr6r5m88g424ykuxvo4a0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/44</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89145</id>
    <revision>
      <id>226856</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226856</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2433" sha1="b1y1eeu8qrcwv88egdo8a5ck9quex7f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2019 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;genomen om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking makkelijker aan het werk kunnen komen. En ook in Caribisch Nederland verbeteren we de koopkracht en de infrastructuur en versterken we het bestuur.

De regering realiseert zich terdege dat niet elk vraagstuk met een financiële injectie meteen is opgelost. Zo is er een forse extra investering gedaan om het vak van leraar aantrekkelijker te maken, met een lagere werkdruk en meer werkplezier als resultaat. Ook zien we een toenemende belangstelling voor de pabo en voor zijinstroom in het primair onderwijs. Desondanks blijft het probleem van het lerarentekort nijpend. De regering blijft bevorderen dat nog meer mensen voor dit mooie beroep kiezen.

Met het pensioenakkoord en het klimaatakkoord verzetten we als land de bakens voor de middellange en lange termijn. Ook de generaties na ons hebben recht op een goed pensioen, schone lucht en een leefbaar land. De grote veranderingen die nodig zijn, vragen een vooruitziende blik–zoals ooit de ingrijpende besluiten om Nederland veilig te houden met de Afsluitdijk en de Deltawerken. Dat waren investeringen uit noodzaak, die ons de kennis en ervaring hebben opgeleverd om nu in eigen land en wereldwijd te werken aan waterveiligheid voor de 21e eeuw. De keuze voor een klimaatneutraal Nederland in 2050 is even noodzakelijk en even kansrijk. Schone lucht en nieuwe vormen van energie kunnen hand in hand gaan met duurzame landbouw, schone mobiliteit en kansen voor een innovatief bedrijfsleven.

De uitvoering van het pensioenakkoord en het klimaatakkoord start dit parlementaire jaar. U kunt voorstellen verwachten om de AOW-leeftijd minder snel te laten stijgen en ervoor te zorgen dat mensen gezond en werkend hun pensioen kunnen halen. Voor het klimaatakkoord geldt dat de doelen worden gehaald, terwijl de rekening eerlijk wordt verdeeld en niet alles ineens anders hoeft. We zetten nu de eerste stappen. Voor de industrie komt er een CO2-heffing. Huishoudens worden in staat gesteld de energietransitie stap voor stap mee te maken. De energiebelasting daalt en er komt een warmtefonds als stimulans voor huiseigenaren om te investeren in klimaatmaatregelen.

Een aantal concrete plannen voor de korte termijn komt boven op het regeerakkoord. Een land is niet statisch. Nieuwe urgente vraagstukken dienen zich&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2019/09/17/troonrede-2019

3/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b1y1eeu8qrcwv88egdo8a5ck9quex7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89146</id>
    <revision>
      <id>226857</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226857</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2561" sha1="6am58nnbz4rlqqk34mrssdhfowxl8um" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2019 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;steeds aan. Zo dwingt een gerechtelijke uitspraak over de uitstoot van stikstof te zoeken naar een nieuwe aanpak, waarbij ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk blijven. Een ander voorbeeld is het besluit knelpunten in de jeugdzorg aan te pakken met extra geld voor gemeenten. Om sneller en meer woningen te kunnen bouwen voor starters en middeninkomens, komt er een woningbouwimpuls en krijgen corporaties die meer sociale woningen bouwen een korting op de verhuurdersheffing. Met meer armslag voor de rechtspraak en het Openbaar Ministerie versterken we de rechtsstaat. Een laatste voorbeeld is het besluit de gaswinning in Groningen nog sneller terug te dringen dan eerder besloten. Mensen die in een huis wonen dat versterkt moet worden, mogen op meer urgentie rekenen en de regering investeert met het Nationaal Programma Groningen in de toekomst van het hele gebied.

Daarnaast wil het kabinet in de komende periode enkele lijnen voor de lange termijn uitzetten. Een belangrijke vraag is hoe de Nederlandse economie ook over twintig of dertig jaar duurzaam kan blijven groeien. Daarvoor komt de regering nog dit jaar met een breed opgezette groeiagenda en begin volgend jaar met een opzet voor een investeringsfonds. Het doel is specifieke projecten mogelijk te maken in de sfeer van kennisontwikkeling, innovatie en infrastructuur, die het fundament onder de economie van de toekomst sterker maken.

Grote vragen voor de lange termijn spelen ook in de zorgsector. Het is positief dat we gemiddeld steeds langer leven. Maar daarmee stijgt ook het aantal chronische aandoeningen en is er steeds meer zorg nodig, terwijl er grenzen zijn aan de beschikbaarheid van mensen en middelen. In deze periode worden al belangrijke stappen gezet. Bijvoorbeeld met gerichte maatregelen om meer mensen te laten kiezen en te behouden voor een carrière in de zorg. Met sectorbrede akkoorden om de groei van de uitgaven te beperken en de zorg beter te maken. En met het sportakkoord en preventieakkoord, die de toekomstige zorgvraag beïnvloeden. Maar er is meer nodig. De vraag voor de lange termijn is: hoe houden we de zorg goed en toegankelijk voor iedereen? Hoe zorgen we straks voor genoeg liefdevolle handen aan het bed en in de thuiszorg–de onmisbare mensen die dag en nacht beschikbaar zijn? En hoe passen we technische zorginnovaties op brede schaal toe? Voor de zomer van 2020 schetst de regering de contouren voor de toekomstige organisatie van de zorg.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2019/09/17/troonrede-2019

4/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6am58nnbz4rlqqk34mrssdhfowxl8um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89147</id>
    <revision>
      <id>226858</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226858</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2342" sha1="sd9iwqm4rayqdytxk7h9c9nmvhevon4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2019 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Vertrouwen in de toekomst heeft ook te maken met de manier waarop mensen zich
vertegenwoordigd voelen en met de kwaliteit van de publieke dienstverlening.
Politiek en overheid moeten van iedereen zijn en er voor iedereen zijn. De ambitie is
om op beide punten verbeteringen door te voeren.

In reactie op het advies van de staatscommissie parlementair stelsel doet de
regering voorstellen voor de vernieuwing en vereenvoudiging van het kiesstelsel,
met meer mogelijkheden voor kiezers om invloed uit te oefenen op wie er precies in
de Tweede Kamer komt. Om de stem van jongeren luider te laten klinken, komt er
een jongerenparlement.

De dienstverlening van de overheid moet veel hoger op de agenda.
Uitvoeringsorganisaties als de Belastingdienst en het UWV zijn het gezicht van de
overheid. Daar komen mensen de overheid tegen. Zij mogen eenvoudigweg
verwachten aan het overheidsloket goed te worden geholpen. De oorzaken van de
huidige problemen zijn divers: verouderde ICT, personeelstekorten en te veel te
gedetailleerd beleid, waardoor de uitvoering te ingewikkeld wordt. Medewerkers
van uitvoeringsorganisaties staan hierdoor soms voor een onmogelijke opgave en de
menselijke maat verdwijnt uit het zicht. De structurele verbeteringen die nodig zijn,
vragen tijd en een samenhangende aanpak, waarvoor de regering voorstellen zal
doen.

Uiteraard realiseren we ons bij de start van de viering van 75 jaar bevrijding nog
eens extra hoezeer welvaart en welzijn in Nederland afhangen van de internationale
context. Onze bevrijders kwamen van over de grens. En de belofte van een betere
toekomst die toen zo intens werd gevoeld, kreeg na de oorlog internationaal vorm
en inhoud door nieuwe organisaties als de Verenigde Naties, de NAVO en de
Europese Unie.

Die internationale inbedding heeft ons land veel gebracht. Het goed functioneren
van de naoorlogse multilaterale wereldorde en internationale stabiliteit zijn cruciaal
voor onze rechtsstaat en voor de kracht van onze economie. Het Nederlands belang
en onze internationale verantwoordelijkheid om de waarden van vrijheid,
democratie en rechtsstaat verder te brengen, liggen in elkaars verlengde. Die
gedachte ligt ook ten grondslag aan het beleid op het terrein van&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2019/09/17/troonrede-2019

5/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sd9iwqm4rayqdytxk7h9c9nmvhevon4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89148</id>
    <revision>
      <id>226859</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226859</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2474" sha1="dy76ctkcriu6hsp0gse3meol60su89m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2019 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;ontwikkelingssamenwerking en de inzet van onze uitgezonden militairen. Mede dankzij hen leven wij al 75 jaar in vrede en veiligheid.

Maar datzelfde multilaterale systeem staat onder druk. De spelregels veranderen in snel tempo. De positie van landen als China en India als economische en politieke grootmachten en de opstelling van Rusland veranderen de geopolitieke verhoudingen. De oude en waardevolle partnerschappen met de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk krijgen ten dele een andere invulling. De vrije wereldhandel wordt bedreigd door protectionisme en handelsconflicten. Nederland en Europa moeten daarop zelfbewust en met realisme inspelen.

Voor de regering staat buiten kijf dat de trans-Atlantische samenwerking en de Europese Unie de hoekstenen zijn van het Nederlandse buitenlands beleid. Wel moet het naoorlogse multilaterale systeem in tal van opzichten dringend bij de tijd worden gebracht. Voorbeelden zijn de internationale bescherming van intellectueel eigendom, cyberveiligheid en de effectiviteit van de besluitvorming in de VN en de Wereldhandelsorganisatie.

Een blik op de wereldkaart laat zien dat een sterke en eensgezinde Europese Unie steeds noodzakelijker wordt om de belangen van de afzonderlijke lidstaten te bevorderen–zeker ook het Nederlands belang. Draagvlak en effectiviteit vragen een Unie die duidelijke prioriteiten stelt, gezamenlijke kansen grijpt en werkt aan grensoverschrijdende problemen die landen niet alleen kunnen oplossen. De Nederlandse prioriteiten komen herkenbaar terug in de nieuwe strategische agenda: veiligheid, een sterke en duurzame Europese economie, een gezamenlijk klimaatbeleid, eerbiediging van de rechtsstaat en niet in de laatste plaats een effectief migratiebeleid.

Het aantal migranten dat naar Europa komt is ten opzichte van 2015 weliswaar sterk gedaald. Maar de aanhoudende druk op de Europese buitengrenzen, het afschuwelijke lot van veel migranten die de Middellandse Zee proberen over te steken en de gebrekkige onderlinge solidariteit tussen de EU-lidstaten vragen nieuwe stappen. Ieder land moet zijn deel doen. Nederland vangt vluchtelingen, de mensen die onze hulp echt nodig hebben, altijd op en biedt hun de kans mee te doen, met alle rechten en plichten die daarbij horen. Juist daarom moet aan asielzoekers die geen kans maken op een status en van wie een deel overlast&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2019/09/17/troonrede-2019

6/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dy76ctkcriu6hsp0gse3meol60su89m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89149</id>
    <revision>
      <id>226860</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226860</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1352" sha1="oz7usytcfxs3ic83ehk95iidlzwyae4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2019 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;veroorzaakt, een halt worden toegeroepen. Ook hierin moet de EU gezamenlijk optreden, zeker in de richting van de landen van herkomst. Zo blijft het draagvlak voor een humaan en eerlijk asielbeleid intact.

Door de politieke en humanitaire crisis in Venezuela wordt ook het Caribische deel van het Koninkrijk geconfronteerd met de dreiging van grootschalige migratie en de economische gevolgen daarvan. Er is vanuit Nederland praktische hulp en bijstand beschikbaar.

Leden van de Staten-Generaal,

Een 96-jarige oud-Engelandvaarder, die als lid van de Prinses Irene Brigade deelnam aan de bevrijding van ons land, zei laatst het volgende: 'Ik voel me verantwoordelijk om door te geven aan jongere generaties dat je in verzet moet komen als het nodig is.' Het zijn de woorden van Rudi Hemmes. Als jonge man maakte deze held met gevaar voor eigen leven een keuze voor de toekomst van ons land. En nu, 75 jaar later, is het nog altijd de toekomst die hem drijft. Dat is niet alleen inspirerend–het is een opdracht aan ons allen. Op u, leden van de Staten-Generaal, rust daarbij een speciale verantwoordelijkheid. U mag zich in uw werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2019/09/17/troonrede-2019

7/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oz7usytcfxs3ic83ehk95iidlzwyae4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89150</id>
    <revision>
      <id>226862</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226862</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2122" sha1="03gqsm24hcwz5ayffhx1hryp5c07905" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2020 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2020'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak15-09-2020}}

Leden van de Staten-Generaal,

Nooit zal ik de Nationale Dodenherdenking van 4 mei 2020 vergeten. Het was onwerkelijk en zeer realistisch tegelijk: die bijna lege Dam, de stilte nog oorverdovender dan anders, en het besef dat de viering van 75 jaar vrijheid noodgedwongen een ingetogen karakter had gekregen. Door het coronavirus werd dit voorjaar ineens alles anders. Ook deze anders-dan-anders-Prinsjesdag op anderhalve meter afstand, niet in de Ridderzaal, en met minder mensen, tradities en uitbundig rood-wit-blauw, maakt dat tastbaar.

Mijn bewondering en dank gaan uit naar iedereen die in de zorg en elders in de samenleving al het mogelijke deed om de coronacrisis het hoofd te bieden. Verpleegkundigen en schoonmakers, boa's en defensiepersoneel, supermarktmedewerkers en mensen in het openbaar vervoer. Ik wil daarnaast mijn steun en medeleven betuigen aan hen die door corona zijn getroffen, of die een geliefde moeten missen. Maar ook voor wie dat niet geldt, is de impact enorm. Corona raakt ons allemaal. Van Terschelling tot Aruba. Jong en oud. Mensen met een beperking vaak nog harder dan anderen. Corona raakt ons in school en werk. In het gemis van een aanraking. En vooral: in ons gevoel van veiligheid en vertrouwen. Want geen eindexamen kunnen doen, een begrafenis in zeer kleine kring, niet op bezoek kunnen bij je man of vrouw in het verpleeghuis, als ondernemer ineens je levenswerk verliezen, of je baan–het is allemaal enorm ingrijpend. Voor al die gevoelens van stress, eenzaamheid en verlies moet ruimte zijn en erkenning. Binnenkort geven we daar in het hele Koninkrijk in verbondenheid uitdrukking aan onder de noemer 'aandacht voor elkaar'.

Toch gebeurt er deze maanden ook veel goeds. We waarderen meer het land waarin we wonen. Het weefsel van onze samenleving is opnieuw sterk gebleken. Het blijft bijzonder hoe Nederlanders er voor elkaar zijn als de nood aan de man komt.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2020/09/15/troonrede-2020

1/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03gqsm24hcwz5ayffhx1hryp5c07905</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89151</id>
    <revision>
      <id>226863</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226863</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="deb29mnyf9x7cp0o3j8kdl28bqx7bbi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2020 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Bijzonder was ook hoe we in een paar maanden samen voor elkaar kregen dat de
grootste beperkingen konden worden opgeheven. En bijzonder is de veerkracht van
ondernemers die op allerlei creatieve manieren hun bedrijf draaiende hielden, van
leraren die hun leerlingen online gingen begeleiden, en van ouders die plotseling
werk en onderwijs thuis combineerden. Nederland heeft in de coronacrisis bewezen
verantwoordelijk, saamhorig en flexibel te zijn. Laat ons dat volhouden zolang dat
nodig is. En laat ons daar vertrouwen aan ontlenen voor de toekomst.

Want juist in tijden van plotselinge schokken is het zaak oog te houden voor de lange
termijn. Dat zijn we verplicht aan de jongeren, die de laatste maanden niet alleen
moesten inleveren op hun leven nu, maar ook op hun vooruitzichten voor straks.
Een 94-jarige veteraan maakte veel los met een ingezonden brief waarin hij de
jongeren van Nederland opriep vol te houden en solidair te zijn met zijn generatie.
Een 18-jarige student schreef hem terug hoe dankbaar hij was voor de vrijheid en
alle mogelijkheden waarmee hij en zijn leeftijdgenoten opgroeien. Maar hij schreef
ook hoezeer zij die vrijheid nu missen, hoe zij sleutelmomenten in het leven zomaar
zien passeren en hoe extra onzeker de toekomst door de coronacrisis voelt. Die
onzekerheid is er op het gebied van opleiding, wonen en werk. Tegelijkertijd is er de
zorg over overkoepelende problemen als klimaatverandering, die door corona niet
minder urgent worden. Deze brief raakt de kern van Prinsjesdag, want perspectief
voor de toekomst begint altijd in het hier-en-nu. Dat is de spiegel die de
volwassenen van morgen voorhouden aan de volwassenen van vandaag.

In dat besef maakt de regering de keuze in deze onzekere tijd niet te bezuinigen,
maar juist te investeren in baanbehoud, goede publieke voorzieningen, en een
sterkere economische structuur en een schoner land nu en straks. Op die pijlers
rusten de plannen van de regering voor het komende jaar.

De Nederlandse economie en overheidsfinanciën zijn veerkrachtig. De laatste jaren
is een financiële buffer opgebouwd waarvan we nu de vruchten plukken. Deze
publieke spaarpot maakt de gezondheidseffecten van het coronavirus niet minder
heftig, maar maakte de eerste directe economische gevolgen wel beter draagbaar.

Nu moeten we ons schrap zetten voor de gevolgen van een zware economische
terugslag, die ook doorwerkt in de economie en overheidsfinanciën op lange
termijn. Hoe precies, hangt af van de vraag tot wanneer en in welke mate het&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2020/09/15/troonrede-2020

2/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>deb29mnyf9x7cp0o3j8kdl28bqx7bbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89152</id>
    <revision>
      <id>226864</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226864</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2766" sha1="37xdh7ojtmm8xg18hs641evfe8e59do" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2020 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;coronavirus ons in zijn greep blijft houden. Maar alle recente cijfers en ramingen zijn ongekend in vredestijd. Met een historische krimp van ruim 5 procent in 2020. Met een historische omslag van een overschot op de rijksbegroting naar een tekort van 7 procent in één jaar. En met een verdubbeling van de werkloosheid ook in één jaar. Onze belangrijkste handelspartners in Europa en wereldwijd hebben te kampen met een economische terugval die vaak nog groter is. Voor een open en op handel en export gericht land als Nederland is dat, zeker na brexit, een extra complicatie.

De internationale gevolgen van de coronacrisis kunnen moeilijk worden overschat, niet in economisch en niet in geopolitiek opzicht. Er lijken nog diepere groeven te worden getrokken tussen de grootste machtsblokken in de wereld. In het jaar van 75 jaar Verenigde Naties domineert helaas steeds vaker het nationale eigenbelang en is de multilaterale wereldorde verder onder druk komen staan. Voor de Nederlandse regering staat buiten kijf dat goed functionerende internationale instellingen en internationale samenwerking noodzakelijk zijn om problemen aan te pakken die geen land of regio alleen de baas kan. Dat geldt voor vraagstukken van vrede en veiligheid, voor de klimaatcrisis en de toekomst van onze energievoorziening, voor armoedebestrijding en nu ook voor de bestrijding van het coronavirus.

Ons land neemt hierin verantwoordelijkheid. Dat is zowel een morele plicht als welbegrepen eigenbelang. Nederland blijft steun geven aan de kwetsbaarste regio's in de wereld, die zwaar door corona zijn getroffen. Daarnaast blijft de regering werken aan versterking van de operationele inzet van Nederlandse militairen. Het is duidelijk dat de wereld zich, over de coronacrisis heen, moet voorbereiden op de mogelijkheid van een volgende pandemie of een andere externe schok. Corona leert ons dat we ook internationaal samen sterker staan in een crisis als deze.

In Europees verband geldt dat de toenemende geopolitieke onzekerheid en de coronacrisis het belang van samenwerking en een eendrachtig optreden naar buiten toe alleen maar vergroten. De inbedding in de Europese Unie en de interne markt staan aan de basis van de Nederlandse welvaart, rechtszekerheid en veiligheid. Het is waar dat Europese samenwerking vaak gepaard gaat met stevige discussies, waardoor verschillen tussen landen soms worden uitvergroot. Toch brengen de overeenkomsten en de gedeelde belangen de lidstaten altijd weer bij elkaar. Zo werkt Nederland intensief samen met andere Europese landen om de ontwikkeling en beschikbaarstelling van een vaccin te versnellen. Met het Europees herstelfonds&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2020/09/15/troonrede-2020

3/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>37xdh7ojtmm8xg18hs641evfe8e59do</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89153</id>
    <revision>
      <id>226865</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226865</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2522" sha1="hecejbxzd5vchmzlqzv18a0xxwbj7ab" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2020 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;kunnen lidstaten voor de korte termijn de gevolgen van de coronacrisis beter opvangen en voor de lange termijn werken aan structurele economische hervormingen. Het is een vorm van solidariteit die twee kanten op werkt: van buren die elkaar vanzelfsprekend helpen in tijden van nood, maar die in eigen land ook stappen zetten en hervormen om bij een volgende crisis allemaal beter voorbereid te zijn.

In ons land konden met extra overheidsuitgaven de eerste gevolgen van de coronacrisis voor de bedrijven en de werkgelegenheid worden opgevangen. Voor de korte termijn is twee keer een pakket steunmaatregelen ingezet waarmee lonen zijn doorbetaald en faillissementen en grootschalige ontslagrondes zoveel mogelijk konden worden voorkomen. Het derde pakket, dat beschikbaar is vanaf 1 oktober, heeft een looptijd van negen maanden. Behoud van zoveel mogelijk banen blijft het doel. Maar na de fase van noodsteun is het nu ook belangrijk dat mensen door scholing en training de overstap kunnen maken naar sectoren waar een tekort aan personeel is, en dat bedrijven zich aan kunnen passen aan de nieuwe realiteit. Met een aanvullend pakket van bijna een half miljard euro voor kunst en cultuur onderstreept de regering het grote maatschappelijke belang van deze sector. De steun voor het openbaar vervoer wordt voortgezet, omdat veel mensen voor hun dagelijkse bezigheden afhankelijk zijn van bus, trein, tram en metro. Voor gemeenten komt bijna 800 miljoen euro extra beschikbaar, bijvoorbeeld voor buurthuizen, sociale werkvoorziening, culturele instellingen, en voor het coronaproof organiseren van de verkiezingen. Zo werken medeoverheden en Rijk als één overheid samen in deze crisis.

Met de zwaar getroffen Caribische delen van het Koninkrijk wordt gesproken over welke steun onder welke voorwaarden kan worden verleend. Het doel is de bevolking nu te steunen en bij te dragen aan toekomstige economische zekerheid en maatschappelijke stabiliteit. Humanitaire steun blijft steeds beschikbaar.

Bij de start van deze periode koos de regering voor versterking van publieke voorzieningen. Het belang hiervan is door corona eerder toe- dan afgenomen. Investeren in veiligheid, bestaanszekerheid en een aantrekkelijke leefomgeving draagt bij aan bestrijding van de crisis, aan de veerkracht van de economie en aan vertrouwen in de toekomst. In de plannen van de regering is dat op verschillende plaatsen zichtbaar.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2020/09/15/troonrede-2020

4/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hecejbxzd5vchmzlqzv18a0xxwbj7ab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89154</id>
    <revision>
      <id>226866</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226866</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2524" sha1="ceb8feps1n41by70wu4kdi1zr3y5362" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2020 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Nergens wordt de verantwoordelijkheid voor de toekomst van onze kinderen en
jongeren directer gevoeld en waargemaakt dan voor de klas en in de collegezalen.
Het onderwijs heeft extra geld gekregen om in de grote steden volgende stappen te
kunnen zetten in de aanpak van het lerarentekort. Na een uitzonderlijk voorjaar met
lege klassen is ook 500 miljoen euro beschikbaar om onderwijsachterstanden weg te
werken. Daarmee kunnen bijvoorbeeld extra bijlessen worden gegeven.

Met een bedrag van 5 miljard euro wil de regering de komende jaren de problemen
rond stikstof aanpakken. Het geld dat nu beschikbaar komt, kan onder andere
worden ingezet voor natuurherstel en de aanpassing van stallen. Dat is nodig voor
de natuur, waarvan we allemaal genieten en die we moeten koesteren voor later.
Het is nodig voor een gezonde en innovatieve toekomst van de Nederlandse
landbouwsector, die ook in tijden van crisis zorgt voor een betrouwbare
voedselvoorziening. En het is nodig om ruimtelijke ontwikkelingen in de sfeer van
woningbouw en infrastructuur mogelijk te maken.

Opgeteld wordt bijna 2 miljard euro aan geplande investeringen voor infrastructuur,
woningbouw en onderhoud en verduurzaming van rijksgebouwen naar voren
gehaald. Goede mobiliteit schraagt de economie. Bouw en woningmarkt krijgen een
steun in de rug door bouwprojecten eerder uit te voeren.

De vraag naar woningen blijft groot. Onder regie van het Rijk wordt de woningbouw
versneld. Starters hoeven de komende vijf jaar geen overdrachtsbelasting te betalen.
De regering stelt voor de huur te verlagen voor mensen met een laag inkomen in
een dure corporatiewoning.

De rechtsstaat is het belangrijkste publieke bezit van de samenleving. Het is de basis
onder een democratisch land dat sociaal en economisch sterk is en waarin
kansengelijkheid als norm geldt. Een jaar geleden werd Nederland geschokt door de
brute moord op advocaat Derk Wiersum. Op die dag werd eens te meer manifest
hoezeer georganiseerde criminaliteit de maatschappij ondermijnt. Voor de nietaflatende strijd daartegen is volgend jaar opnieuw extra geld beschikbaar, onder
andere voor een nieuw gespecialiseerd team waarin de kennis en kracht van justitie,
Belastingdienst en defensie worden gebundeld.

Een wezenlijke bedreiging voor de kwaliteit van de rechtsstaat is dat in ons land
iemands huidskleur of naam nog te vaak bepalend is voor zijn of haar kansen. Dat is&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2020/09/15/troonrede-2020

5/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ceb8feps1n41by70wu4kdi1zr3y5362</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/54</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89155</id>
    <revision>
      <id>226867</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226867</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2423" sha1="50l7ijrigrh03pxetocj5e2hqq6gwiv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2020 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;onaanvaardbaar. Het maatschappelijk debat hierover schuurt soms, maar kan ons ook verder brengen in de strijd tegen discriminatie, racisme en ongelijke behandeling. Bestaande verschillen overbruggen begint bij de bereidheid naar elkaar te luisteren.

De regering realiseert zich hoe cruciaal in het publieke domein het vertrouwen is in het handelen van de overheid zelf. De overheid moet naast mensen staan, niet tegenover mensen. Daarom is het zo belangrijk dat de inwoners van Groningen die door de aardbevingen zijn getroffen zo snel mogelijk kunnen rekenen op herstel van de geleden schade en versterking van hun huizen, en is de regering er alles aan gelegen de gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire snel te compenseren. Investeren in de kwaliteit van de publieke dienstverlening blijft noodzakelijk.

Voor de lange termijn zijn in deze periode richtinggevende keuzes gemaakt in het Pensioenakkoord en het Klimaatakkoord. Als de noodzakelijke solidariteit tussen jong en oud ergens gestalte krijgt, dan wel rond deze twee thema's. De uitwerking en uitvoering van beide akkoorden vraagt een lange adem. Het pensioen wordt persoonlijker en transparanter. Door nu te hervormen, kan er straks voor iedereen een goed pensioen zijn. De regering hoopt in 2021 het wetsvoorstel voor de vernieuwing van het pensioenstelsel in te dienen.

Het perspectief van het Klimaatakkoord en de Klimaatwet is een vermindering van de CO2 -uitstoot met minimaal 49 procent in 2030, op weg naar een klimaatneutraal Nederland in 2050. Later dit najaar verschijnt de eerste Klimaatnota. Voor komend jaar zitten er verschillende maatregelen in het vat, zoals een CO2-heffing voor de industrie, een kleiner aandeel van kolencentrales in de elektriciteitsproductie, en maatregelen om de circulaire economie, waarin afval weer grondstof wordt, te stimuleren.

Daarbovenop wil de regering een vliegende start maken met het Nationaal Groeifonds. Dit fonds is er voor het toekomstig verdienvermogen van ons land en daarmee voor de welvaart van morgen. Met het fonds wil de regering investeren in kennisontwikkeling, innovatie en infrastructuur. Dat laatste omvat naast wegen en spoor ook de digitale snelweg en de infrastructuur voor energie. De unieke schaal en de looptijd van het fonds maken het mogelijk Nederland welvarender, schoner en&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2020/09/15/troonrede-2020

6/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50l7ijrigrh03pxetocj5e2hqq6gwiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89156</id>
    <revision>
      <id>226868</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:16:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226868</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="kebge8hf1tktuz7aujhuizt5c0ehf4w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2020 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;duurzamer over te dragen aan de jongeren van nu. Voor de komende vijf jaar is een
bedrag van 20 miljard euro beschikbaar.

Tot slot is door het coronavirus nog duidelijker geworden hoe belangrijk het is
ervoor te zorgen dat ook voor volgende generaties de beste zorg beschikbaar blijft.
Uit vele internationale vergelijkingen blijkt dat de Nederlandse zorg van
wereldklasse is. Maar dat neemt niet weg dat er een grens is aan de spankracht van
de zorginstellingen en de mensen die er werken. Voor de korte termijn moeten we
daar lessen uit trekken om voorbereid te zijn op een mogelijke tweede golf. Voor de
lange termijn dringen zich andere lessen op, die bijvoorbeeld te maken hebben met
de organisatie van de zorg en de werkdruk van het zorgpersoneel, de vraag of meer
zorg op afstand mogelijk is en de noodzaak van preventie en zorginnovaties. Het
kabinet komt met voorstellen om zoveel mogelijk mensen voor de zorg te behouden
en nog meer mensen te verleiden voor deze sector te kiezen, bijvoorbeeld met meer
doorgroeimogelijkheden, minder administratie en meer zeggenschap. De
waardering voor de werkers in de zorg komt ook tot uitdrukking in een extra bonus
voor extra inspanningen, dit jaar en volgend jaar.

Leden van de Staten-Generaal,

De coronacrisis stelt ons ernstig op de proef in alles wat van waarde is: gezondheid,
werk, familie en vriendschappen. En we realiseren ons: juist nu wordt
gezamenlijkheid en verantwoordelijkheid gevraagd. Bij elke generatie leven in deze
tijd specifieke zorgen en vragen. Maar precies in de verbondenheid tussen
generaties kan iedereen, jong en oud, op zijn of haar eigen plaats een bijdrage
leveren om deze moeilijke periode te boven te komen. Onze belangrijkste zekerheid
is dat Nederland economisch, sociaal en mentaal steeds veerkracht toont. De
opdracht in het parlementaire jaar dat vandaag begint, is over deze crisis heen de
toekomst te blijven zien en te blijven werken aan perspectief voor alle generaties. U
mag zich in uw werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen
en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2020/09/15/troonrede-2020

7/7&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kebge8hf1tktuz7aujhuizt5c0ehf4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89157</id>
    <revision>
      <id>226870</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226870</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2199" sha1="m5b1cdk2qjrtjjdo58ebmx7ovhb8ffk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2021'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak21-09-2020}}

Leden van de Staten-Generaal,

'Elke tijd is overgangstijd', schreef de historicus H.W, von der Dunk. Daarmee gaf hij uitdrukking aan de gedachte dat er terugkijkend in de geschiedenis vaak sprake is van continuïteit en doorlopende lijnen. Toch is het heel verklaarbaar dat velen onze eigen tijd ervaren als een periode van grote en onvermijdelijke veranderingen. Natuurlijk vanwege de coronacrisis, die ons leven nog altijd sterk beheerst. Vanwege grote binnenlandse thema's, zoals de toegankelijkheid van de woningmarkt, vermindering van de stikstofuitstoot, kansengelijkheid in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, en de bescherming en versterking van de rechtsstaat. En vooral ook vanwege alomvattende problemen als klimaatverandering en schuivende machtsverhoudingen op het wereldtoneel.

Deze grote internationale ontwikkelingen voelen misschien abstract en ver weg, maar zijn dat niet. Klimaatverandering kwam deze zomer dichtbij toen inwoners van Limburg in een paar dramatische dagen hun huizen en bedrijven na extreme regenval onder water zagen lopen. Geopolitieke ontwikkelingen kwamen dichtbij met de hartverscheurende beelden en verhalen uit Afghanistan. Twintig jaar lang heeft de internationale gemeenschap zich daar ingezet voor internationale stabiliteit en veiligheid, democratie en mensenrechten, en kansen voor meisjes en vrouwen. Nu wacht het Afghaanse volk opnieuw een ongewisse toekomst. Voor veel Nederlandse Afghanistanveteranen is deze afloop na jaren militaire aanwezigheid en vele offers een hard gelag. Voor onze militairen en diplomaten waren het extreem intensieve en spannende laatste weken, waarin zij binnen de mogelijkheden zoveel mogelijk mensen in veiligheid brachten. Daarvoor verdienen zij diep respect en grote waardering. Tegelijkertijd realiseren we ons dat dit boek niet gesloten is. Degenen die achterbleven, wacht een onzeker lot. Wat vijfduizend kilometer verderop gebeurt, raakt direct aan onze diepste waarden en aan onze eigen veiligheid.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

1/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5b1cdk2qjrtjjdo58ebmx7ovhb8ffk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89158</id>
    <revision>
      <id>226871</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226871</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2436" sha1="mawp4tbdtyxha6f0yducrztqzeoqwif" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Het is logisch dat mensen zich afvragen: wat betekenen al deze ontwikkelingen voor mij persoonlijk? Voor onze manier van leven? Voor mijn toekomst en die van mijn kinderen? Onderzoek laat al jaren zien dat Nederlanders hun eigen leven een hoog cijfer geven, maar dat zij zich grote zorgen maken over het land en de wereld om hen heen. Deze onrust en onzekerheid worden nog gevoed doordat het maatschappelijk debat nationaal en internationaal steeds vaker op polariserende toon wordt gevoerd.

Bij al deze terechte zorgen past tegelijkertijd de nuchtere vaststelling dat Nederland een goed land is en blijft om in te leven. Een land dat zich macro-economisch met de beste kan meten. Als we de toekomst gezamenlijk tegemoet blijven treden, kunnen we veel aan.

De begroting die de regering vandaag aan u voorlegt, staat in het teken van uitvoering van lopend beleid. Dat past bij de demissionaire status van een kabinet dat in januari van dit jaar zijn ontslag aanbood en daarmee verantwoordelijkheid nam voor de toeslagenaffaire. Grote nieuwe keuzes voor de langere termijn zijn aan een volgend kabinet. Tegelijkertijd ontslaat dat de zittende regering niet van de plicht te doen wat nodig is. Sommige onderwerpen zijn zo urgent, dat stilstand nu ons land onnodig op achterstand zou zetten. Daarom meent de regering er goed aan te doen in het lopende beleid voor komend jaar een aantal extra stappen te zetten, onder andere op het terrein van klimaat, rechtsstaat en woningbouw.

Achter ons ligt een periode die voor een belangrijk deel in het teken stond van het coronavirus. Voor ons ligt een jaar waarin we mogen hopen op een verdere terugkeer naar meer normale verhoudingen. Daarmee ontstaat ruimte om terug te kijken en vooruit te blikken.

Voorop staat dat wij Nederlanders in coronatijd opnieuw hebben laten zien er als familie, vrienden, collega's en buren voor elkaar te willen zijn. Velen rouwen na deze periode om het verlies van een geliefde. Anderen worstelen met de lichamelijke en geestelijke gevolgen van corona. En weer anderen, oud én jong, kregen te maken met eenzaamheid en depressie. Gelukkig konden en kunnen velen met hun zorgen en verdriet terecht bij mensen in hun omgeving. Aanvullend zijn er overal in het land initiatieven ontstaan om mensen te helpen en uit hun isolement te halen. Het is&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

2/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mawp4tbdtyxha6f0yducrztqzeoqwif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89159</id>
    <revision>
      <id>226872</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226872</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2602" sha1="ijivfmgv75ybffvngqsftgmx331h7h7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;belangrijk dat die aandacht voor de gevolgen van corona blijft bestaan, ook in een
volgende fase.

Positief is ook hoeveel mensen tijdens de coronacrisis in ons aller belang
doorwerkten, vaak onder moeilijke omstandigheden. Nederland is u dankbaar. Dank
aan de politiemensen en boa’s die pal staan voor onze veiligheid. Dank aan de
militairen die op verschillende plaatsen bijsprongen. Dank aan alle mensen in het
onderwijs en de kinderopvang, het openbaar vervoer en de logistiek. Dank aan allen
die op welke plek dan ook een bijdrage leverden. En natuurlijk dank aan iedereen in
de ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg. Daar is een buitengewone prestatie
geleverd. De komende periode staat in het teken van mentaal en fysiek herstel voor
deze beroepsgroep, terwijl tegelijkertijd uitgestelde operaties en behandelingen
moeten worden uitgevoerd.

Tijdens de coronacrisis is gebleken hoe belangrijk en effectief regionale, nationale en
internationale samenwerking en afstemming in de zorg kunnen zijn. Dat is belangrijk
met het oog op de periode na corona, waarin twee grote vragen beantwoord
moeten worden. De eerste is: hoe zorgen we dat we paraat staan voor een volgende
pandemie? Daarvoor werkt de regering aan een plan. Dat is per definitie ook een
internationaal vraagstuk, want een virus stopt niet bij landsgrenzen. Het
belangrijkste is nu dat overal ter wereld voldoende vaccins beschikbaar komen.
Nederland neemt daarin verantwoordelijkheid door voor elk vaccin dat hier aan
iemand wordt gegeven, er ook een te doneren. De tweede vraag is hoe de zorg in de
toekomst georganiseerd moet worden om toegankelijk, betaalbaar en van hoge
kwaliteit te blijven. Nu is de tijd om over deze onderwerpen het gesprek verder te
voeren en besluitvorming voor te bereiden.

Gedurende de pandemie zijn groepen die al kwetsbaar waren, nog harder getroffen
door alle maatregelen. Denk aan kwetsbare ouderen in een instelling of thuis, of
mensen met een zwakke gezondheid of een beperking. Voor hen kwam de kwaliteit
van leven in coronatijd nog meer onder druk te staan. Voor veel jongeren en
jongvolwassenen dreigt na anderhalf jaar leven met de handrem erop een valse of
vertraagde start in opleiding en werk. In de afgelopen jaren is de nodige aandacht
uitgegaan naar het tegengaan van eenzaamheid, de aanpak van schulden en het
stimuleren van kansengelijkheid in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. Die inzet
blijft nodig. Vooruitlopend op noodzakelijke keuzes voor de lange termijn, stelt de&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

3/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ijivfmgv75ybffvngqsftgmx331h7h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89160</id>
    <revision>
      <id>226873</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226873</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="htxml0s8rxp752kj3m6m9nec2wx1e9h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;regering tot eind 2023 ruim 8 miljard euro beschikbaar om onderwijsachterstanden
in te lopen die in de coronaperiode zijn ontstaan. Het is belangrijk dat scholen
daarbij ook aandacht geven aan de sociale en emotionele gevolgen die deze periode
op leerlingen en studenten heeft gehad. Voor de jeugdzorg is volgend jaar 1,3
miljard euro extra beschikbaar, om knelpunten op te lossen en tegelijkertijd
structurele verbeteringen te realiseren. En ook voor hulp aan mensen met
problematische schulden vanwege corona of de toeslagenaffaire, is in de begroting
extra geld opgenomen.

De Nederlandse economie staat er gelukkig goed voor, zeker in vergelijking met
andere landen. Dat is een compliment aan het innovatieve Nederlandse
bedrijfsleven en het geeft perspectief aan mensen die nu aan de kant staan. De
doorgevoerde steunmaatregelen voor bedrijven waren ongekend in financiële
omvang en reikwijdte, maar hebben wel het beoogde effect gehad. Dit jaar en
volgend jaar veert de Nederlandse economie naar verwachting op en de
werkloosheid blijft historisch laag, terwijl de staatsschuld door de steunmaatregelen
niet uit het lood is geslagen en de koopkracht gemiddeld op peil blijft.

In het Caribisch deel van ons Koninkrijk is het leven voor veel mensen door corona
moeilijker geworden, omdat de eilandeconomieën hard zijn geraakt door de enorme
terugval in het toerisme. Voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba – samen Caribisch
Nederland – gelden economische steunmaatregelen vergelijkbaar met die in ons
land. Met de landen Curaçao, Aruba en Sint Maarten zijn afspraken gemaakt om te
bereiken dat financiële steun leidt tot een economie die weerbaarder en
schokbestendiger is. In het gesprek daarover is het belangrijk steeds de
eensgezindheid te zoeken. Dat maakt ons Koninkrijk als geheel sterker.

De intrinsieke kracht van de Nederlandse economie biedt ruimte om verder te
bouwen aan het Nederland van morgen. De realiteit daarbij is wel dat veel
vraagstukken de grenzen van één kabinetsperiode overstijgen. Of de grenzen van
ons land. Of beide.

De overspannen woningmarkt is een belangrijk voorbeeld van een binnenlands
thema dat niet in één periode oplosbaar is. Hoe wordt een betaalbare woning weer
bereikbaar voor iedereen en vooral voor starters? De regering heeft daaraan de
afgelopen jaren gewerkt via afspraken met gemeenten en provincies en met extra&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

4/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>htxml0s8rxp752kj3m6m9nec2wx1e9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89161</id>
    <revision>
      <id>226874</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226874</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="et5dkgexddh3yjlw33iy7vo9k33i6ot" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;geld voor nieuwbouw. De uitvoering van dat beleid loopt door in het parlementaire jaar dat voor ons ligt. Door eerdere financiële impulsen worden meer dan honderdduizend nieuwe woningen gebouwd. De regering stelt nog eens 1 miljard euro extra beschikbaar om te zorgen dat er doorgebouwd kan worden.

Ook het Nationaal Groeifonds overstijgt de grenzen van deze kabinetsperiode. In de eerste ronde is dit jaar ongeveer 4 miljard euro vrijgemaakt, onder andere voor infrastructuur en voor projecten in de sfeer van kunstmatige intelligentie en groene waterstof. In de volgende ronde is een bedrag van ruim 7 miljard euro beschikbaar.

Voor natuur en biodiversiteit en de terugdringing van de stikstofuitstoot zijn tot 2030 al forse bedragen beschikbaar gesteld. Daarmee worden ook volgend jaar investeringen in natuurontwikkeling, schonere stallen en opkoopregelingen gedaan. Het is nodig dat er een goed toekomstperspectief blijft voor Nederlandse boeren, die zo belangrijk zijn voor onze voedselvoorziening en een vitaal platteland. Tegelijkertijd is het belangrijk in kaart te brengen wat er nodig en mogelijk is om ook perspectief te bieden voor infrastructuur, economie en woningbouw. Daaraan blijft de regering werken.

Van de onderwerpen die zowel de grenzen van een kabinetsperiode als onze landsgrenzen overstijgen, is klimaatverandering zonder twijfel het meest dringend. Deze zomer kwam het International Panel on Climate Change met een harde en uitermate zorgelijke waarschuwing. De klimaatverandering en de stijging van de zeespiegel gaan veel sneller en zijn veel ernstiger dan eerder voorzien. Dat raakt onze veiligheid, natuur en leefomgeving, maar bijvoorbeeld ook het wereldwijde armoedevraagstuk en toekomstige migratiestromen. In Nederland houdt de bescherming tegen hoogwater uiteraard de allerhoogste prioriteit. De grootschalige overstromingen in Limburg zijn voor de regering aanleiding om in overleg alle geplande maatregelen opnieuw tegen het licht te houden en te kijken of en waar versnelling nodig is.

Met het Klimaatakkoord en de Klimaatwet is in deze regeerperiode in ons land een belangrijke aanzet gegeven voor het terugdringen van de CO2-uitstoot. De uitvoering van de gemaakte afspraken is in volle gang. Maar dat neemt niet weg dat de gerechtelijke uitspraak in de zogeheten Urgenda-zaak tot een versnelling dwingt, ook om de doelstellingen van de Klimaatwet te halen. De regering reserveert bijna&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

5/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>et5dkgexddh3yjlw33iy7vo9k33i6ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89162</id>
    <revision>
      <id>226875</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226875</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2554" sha1="eu8xhcd67a5oe53rg6c7w6eizzgtym4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;miljard euro extra voor aanvullende maatregelen, bijvoorbeeld voor verduurzaming van woningen en industrie en om elektrisch rijden verder te stimuleren.

In Europees verband heeft de regering een verhoging bepleit van 49 naar 55 procent CO2-reductie in 2030. Daarnaast steunt zij de doelstelling van klimaatneutraliteit in 2050, zoals vastgelegd in de Europese Green Deal. Het is duidelijk dat de komende jaren extra inspanningen nodig zijn om deze aangescherpte doelstellingen te halen. Tegelijkertijd biedt een ambitieus klimaatbeleid ook kansen: voorop de kans een mooier, schoner en veiliger land na te laten. Maar ook economische kansen, bijvoorbeeld in de export en toepassing van Nederlandse kennis op het gebied van duurzame technologie en waterveiligheid.

Vandaag, op de Internationale Dag van de Vrede, realiseren we ons hoe ruim 75 jaar vrede en internationale samenwerking ons land ongekende welvaart en welzijn heeft gebracht. De internationale inbedding van ons land in de naoorlogse multilaterale wereldorde blijft van wezenlijk belang, want de wereld waarin we leven is meer en meer als de bekende Rubik-kubus. Alles hangt met alles samen. Zo is vrede ook welvaart, klimaat ook veiligheid, armoedebestrijding ook mensenrechten, duurzaamheid ook economie, en internationale stabiliteit ook migratie. Elke draai aan de kubus, elk besluit, werkt door op meerdere terreinen en niveaus. In dat besef is en blijft Nederland een betrouwbare internationale partner. Omdat het in ons eigen belang is, maar ook vanuit de solidariteit en verantwoordelijkheid die we voelen met en voor andere delen van de wereld. Onze uitgezonden militairen verdienen steun en respect voor de belangrijke en moeilijke taak die zij hierin steeds vervullen, zowel tijdens als na afloop van een missie. De regering stelt structureel extra geld beschikbaar voor de operationele inzetbaarheid van onze militairen en voor hulp aan veteranen die dat nodig hebben.

De lidmaatschappen van de Europese Unie, de NAVO en de Verenigde Naties zijn de hoekstenen van het Nederlandse buitenlands beleid. Het is duidelijk dat Nederland samen met de andere lidstaten van de Europese Unie voor strategische keuzes staat in de relaties met China en Rusland, maar ook in de relatie met de Verenigde Staten. Trans-Atlantische samenwerking blijft de basis onder het Nederlandse veiligheidsbeleid, maar we zullen tegelijkertijd meer moeten investeren in Europees veiligheidsbeleid.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

6/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eu8xhcd67a5oe53rg6c7w6eizzgtym4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89163</id>
    <revision>
      <id>226876</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226876</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2500" sha1="3ypx9o7i7jkrb4owoy89iceffhwyihd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

In de Europese Unie ligt de prioriteit onder andere bij corona-herstelbeleid, bij de
gezamenlijke klimaataanpak via de Green Deal en bij de bewaking van de Europese
rechtsstaat en van de Unie als waardengemeenschap. Die waardengemeenschap is
fundamenteel. In de landen van de Europese Unie mag iemands leeftijd, huidskleur,
geloof, geaardheid, geslacht of herkomst nooit een reden zijn voor ongelijke
behandeling, uitsluiting of andere vormen van discriminatie.

De rechtsstaat is het fundament onder de vrije en democratische samenleving, die al
zo lang kenmerkend is voor ons land. Maar die Nederlandse rechtsstaat staat onder
druk. De georganiseerde misdaad wordt steeds meedogenlozer en gewelddadiger.
De schokkende moord op Peter R. de Vries is in deze ontwikkeling een nieuw
dieptepunt. Het kabinet werkt al langer aan een stevige en meerjarige aanpak die
verschillende sporen kent en stelt daarvoor opnieuw extra geld beschikbaar.
Criminele organisaties moeten worden opgerold, hun leiders opgepakt en crimineel
geld afgepakt. We moeten daarbij ook meer investeren in de aanpak van digitale
criminaliteit en veiligheid, omdat de wereldwijde digitale dreigingen op tal van
manieren toenemen. Tegelijkertijd moeten kwetsbare wijken worden versterkt, is
het belangrijk dat jongeren via scholing en werk worden toegerust om niet in
criminaliteit te vervallen, en moeten mensen worden beschermd die zich voor onze
rechtsstaat inzetten. Versterking van de rechtsstaat is per definitie een zaak van
lange adem. Hiervoor komt per jaar ongeveer een half miljard euro extra
beschikbaar.

Tot slot moet de regering bij dat gesprek over de rechtsstaat en rechtszekerheid de
hand in eigen boezem steken. De afhandeling van de aardbevingsschade in
Groningen is te lang te stroperig geweest. In de toeslagenaffaire heeft de overheid
mensen letterlijk en figuurlijk onrecht gedaan. In beide gevallen geldt: fouten
moeten worden hersteld en wie recht heeft op compensatie moet die zo snel
mogelijk krijgen. Dat blijft voor de regering absolute prioriteit. Belangrijk is ook dat
de deur van de rechtsstaat voor iedereen openstaat. Het kabinet maakt vanaf
volgend jaar extra geld vrij voor de sociale advocatuur. Het antwoord op de
dieperliggende vraag hoe het vertrouwen te herstellen, vergt een langere adem en
meer aandacht voor de uitvoerbaarheid van beleid.

Leden van de Staten Generaal,&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

7/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ypx9o7i7jkrb4owoy89iceffhwyihd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/63</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89164</id>
    <revision>
      <id>226877</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:28:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226877</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="dz7mw7ywby7tpeb61cbnrrjl05stfz1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2021 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Als elke tijd overgangstijd is, is maatschappelijke verandering een constante. Onze geschiedenis laat dat ook zien. Het komt er steeds op aan, ook in het hier en nu, elke verandering die zich aandient met open vizier tegemoet te treden. Zo bouwen we samen aan een beter land voor volgende generaties. In dat streven zal de regering de samenwerking blijven zoeken met u, leden van de Staten-Generaal. U mag zich in uw belangrijke werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2021/09/21/troonrede-2021

8/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dz7mw7ywby7tpeb61cbnrrjl05stfz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/64</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89165</id>
    <revision>
      <id>226879</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226879</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2589" sha1="io3pfxsrqqa03xekl17gibo8zfpggsm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2022'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak20-09-2013}}&lt;/includeonly&gt;


Leden van de Staten-Generaal,

Wij leven in een tijd van tegenstrijdigheden en onzekerheid. Het is tegenstrijdig dat
bestaanszekerheden onder druk staan en armoede toeneemt in een periode van
economische groei en lage werkloosheid. Tegenstrijdig is dat mensen zich in ons vrije
land onvrij voelen om hun mening te geven, uit angst voor harde reacties of zelfs
bedreigingen. En zorgwekkend is ook dat mensen in een volwassen democratie als de
onze het vertrouwen verliezen in het oplossend vermogen van politiek en bestuur.
Daarnaast groeit de onzekerheid van mensen over de dag van morgen en de verder
weg gelegen toekomst. Over koopkracht en woningnood. Over de opvang van
asielzoekers en de oorlog in Oekraïne. Maar ook over de grote veranderingen die op
ons afkomen op terreinen als arbeidsmarkt, klimaat, energie en stikstof. Al deze
onderwerpen zijn bepalend voor de manier waarop wij en onze kinderen straks
wonen, werken, ondernemen en met elkaar samenleven.

Toch mogen we houvast ontlenen aan de manier waarop ons land in het verleden
stapsgewijs grote veranderingen heeft doorgemaakt. Die geleidelijkheid is wezenlijk.
Niet alles kan en hoeft tegelijk, ook niet in het hier-en-nu. Vaak beseffen we pas
achteraf hoe ingrijpend ontwikkelingen zijn geweest. Denk bijvoorbeeld aan de
periode van de industriële revolutie of, dichterbij, de introductie van het internet.
Denk aan de grote ruilverkavelingen en de bouw van grote nieuwe woonwijken in de
tweede helft van de vorige eeuw. Of denk aan de moeilijke periode van de naoorlogse
wederopbouw.

Zo sprak mijn grootmoeder in 1948 bij haar inhuldiging de volgende woorden tegen
uw voorgangers. Ik citeer:

‘Wij bevinden ons op dit ogenblik van de wereldgeschiedenis in een toestand, waarin
alles aankomt op onze houding tegen de dreiging van nieuwe onheilen. Nederland
moet niet alleen drijvende blijven op de wilde golven van het wereldgebeuren. Het
moet zelf zijn koers bepalen, en bovendien trachten met de andere volken samen de
koers uit te zetten van de ganse wereldvloot.’

Einde citaat. In die onzekere jaren hebben onze ouders en grootouders
gezamenlijkheid en veerkracht getoond. Van ons wordt nu, onder heel andere
omstandigheden, hetzelfde gevraagd. Daarin staat Nederland overigens niet alleen.
Andere landen staan voor vergelijkbare opgaven. Niemand kan voorspellen hoe de&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

1/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>io3pfxsrqqa03xekl17gibo8zfpggsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226880</id>
      <parentid>226879</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226880</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2585" sha1="qxm5x9d0qooo14p1ox848a7pl69532u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2022'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak20-09-2013}}&lt;/includeonly&gt;


Leden van de Staten-Generaal,

Wij leven in een tijd van tegenstrijdigheden en onzekerheid. Het is tegenstrijdig dat bestaanszekerheden onder druk staan en armoede toeneemt in een periode van economische groei en lage werkloosheid. Tegenstrijdig is dat mensen zich in ons vrije land onvrij voelen om hun mening te geven, uit angst voor harde reacties of zelfs bedreigingen. En zorgwekkend is ook dat mensen in een volwassen democratie als de onze het vertrouwen verliezen in het oplossend vermogen van politiek en bestuur. Daarnaast groeit de onzekerheid van mensen over de dag van morgen en de verder weg gelegen toekomst. Over koopkracht en woningnood. Over de opvang van asielzoekers en de oorlog in Oekraïne. Maar ook over de grote veranderingen die op ons afkomen op terreinen als arbeidsmarkt, klimaat, energie en stikstof. Al deze onderwerpen zijn bepalend voor de manier waarop wij en onze kinderen straks wonen, werken, ondernemen en met elkaar samenleven.

Toch mogen we houvast ontlenen aan de manier waarop ons land in het verleden stapsgewijs grote veranderingen heeft doorgemaakt. Die geleidelijkheid is wezenlijk. Niet alles kan en hoeft tegelijk, ook niet in het hier-en-nu. Vaak beseffen we pas achteraf hoe ingrijpend ontwikkelingen zijn geweest. Denk bijvoorbeeld aan de periode van de industriële revolutie of, dichterbij, de introductie van het internet. Denk aan de grote ruilverkavelingen en de bouw van grote nieuwe woonwijken in de tweede helft van de vorige eeuw. Of denk aan de moeilijke periode van de naoorlogse wederopbouw.

Zo sprak mijn grootmoeder in 1948 bij haar inhuldiging de volgende woorden tegen uw voorgangers. Ik citeer:

'Wij bevinden ons op dit ogenblik van de wereldgeschiedenis in een toestand, waarin alles aankomt op onze houding tegen de dreiging van nieuwe onheilen. Nederland moet niet alleen drijvende blijven op de wilde golven van het wereldgebeuren. Het moet zelf zijn koers bepalen, en bovendien trachten met de andere volken samen de koers uit te zetten van de ganse wereldvloot.'

Einde citaat. In die onzekere jaren hebben onze ouders en grootouders gezamenlijkheid en veerkracht getoond. Van ons wordt nu, onder heel andere omstandigheden, hetzelfde gevraagd. Daarin staat Nederland overigens niet alleen. Andere landen staan voor vergelijkbare opgaven. Niemand kan voorspellen hoe de&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

1/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qxm5x9d0qooo14p1ox848a7pl69532u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/65</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89166</id>
    <revision>
      <id>226881</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226881</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2681" sha1="scx6s3qwfimjenr5q1hd5gs4txpxpgq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;wereld eruitziet als de kinderen van nu zelf kinderen hebben. Maar het zal anders zijn, want onze huidige manier van leven stuit op economische, sociale en ecologische grenzen. Dat vergt een andere economie en arbeidsmarkt. Een andere omgang met ruimte en natuur. Andere manieren van wonen, werken, ondernemen en reizen. En andere vormen van samenleven. Wat niet verandert, is dat samenwerking Nederland sterker maakt dan polarisatie. Dat is van alle tijden.

Het kabinet realiseert zich dat Nederlanders kritisch zijn op de werking van het politiek-bestuurlijke bestel. Tegelijkertijd is nog altijd een ruime meerderheid tevreden over het functioneren van de democratie. Voor het kabinet is dat een aansporing om, hoe moeilijk en omstreden ook, die maatregelen te nemen die echt nodig zijn en daarover open en transparant te zijn. Begin dit jaar startte het kabinet met een ambitieuze toekomstagenda voor 2030 en daarna–in de overtuiging dat volgende generaties, net als wij, een goed leven moeten kunnen leiden in een schoon en veilig land met kansen voor iedereen. Dat perspectief moet er zijn voor mensen van elke geloofsovertuiging, geaardheid, leeftijd, herkomst, opleiding of beroep. Voor inwoners van stad én platteland. Hier én in Caribisch Nederland, in samenwerking met Aruba. Curaçao en Sint Maarten.

Voorgaande generaties hebben de basis gelegd voor de voorspoed en vrije manier van leven die zo kenmerkend zijn voor ons land. Nu wordt die manier van leven bedreigd door de brute agressie van Rusland tegen Oekraïne. Sinds 1945 leven wij in Nederland in vrede. Nu is een oorlog dichtbij en wordt de internationale rechtsorde en daarmee onze eigen vrijheid aangevallen. We zeggen op 4 en 5 mei heel gemakkelijk dat de waarden van vrijheid en democratie niet vanzelfsprekend zijn en dat ze actief onderhouden moeten worden en doorgegeven. Nu worden we geconfronteerd met de vraag: wat hebben we daar dan concreet voor over–moreel én materieel? De gastvrije opvang en alle hulp die vanuit Nederland direct beschikbaar kwam, geven daarop een eerste antwoord.

De regering kiest met overtuiging voor militaire en humanitaire steun aan Oekraïne, internationale sancties tegen Rusland, en eensgezindheid en nauwe samenwerking in de Europese Unie, de NAVO en de Verenigde Naties. Oekraïne heeft het volste recht zichzelf te verdedigen. Eens te meer blijkt dat voor Nederland de EU, de NAVO en de VN de ankers zijn van het buitenlands en veiligheidsbeleid. Het kabinet heeft de voorgenomen extra investeringen in defensie met brede parlementaire steun kunnen&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

2/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>scx6s3qwfimjenr5q1hd5gs4txpxpgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/66</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89167</id>
    <revision>
      <id>226882</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226882</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2563" sha1="2hx1kxfdfiao5jpntcg2drzga299tfl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;versnellen en verhogen. Dat is nodig nu verschillende landen streven naar een wereld waarin het recht van de sterkste geldt. In dat wereldbeeld worden democratie, soevereiniteit en vrijheid uitgehold. Daartegen moet Nederland samen met zijn internationale partners een dam opwerpen. Dat vraagt om een goed toegeruste krijgsmacht voor een veilig Europa en een krachtige NAVO. Het vraagt een doelgerichte, democratische en zelfbewuste Europese Unie, die een grotere rol pakt op het wereldtoneel. En het vraagt van Nederland dat het zijn bredere internationale verantwoordelijkheid blijft nemen. Internationale samenwerking via hulp en handel draagt bij aan vrede, veiligheid en een menswaardig bestaan wereldwijd.

Een direct gevolg van de oorlog en de internationale sancties tegen Rusland is dat gas, elektriciteit en voedsel flink duurder zijn geworden. De gevolgen voor mensen, gezinnen en bedrijven zijn ernstig. Financiële problemen leiden tot meer schulden, faillissementen, gezondheidsproblemen en kinderarmoede. Het is pijnlijk dat steeds meer mensen in Nederland moeite hebben met het betalen van hun huur, boodschappen, zorgpremie of energierekening. Daarom komt het kabinet met een ongekend fors maatregelenpakket van ruim 18 miljard euro, vooral ten behoeve van de lage en middeninkomens. Maar zelfs daarmee kunnen niet alle prijsstijgingen voor iedereen volledig worden gecompenseerd.

Sommige maatregelen zijn bedoeld voor de korte termijn. Het kabinet werkt aan een prijsplafond voor energie, zodat mensen hun energierekening kunnen blijven betalen. De belastingverlaging op brandstof en de energietoeslag lopen door in 2023. De zorgtoeslag en de basisbeurs voor studenten gaan komend jaar omhoog. Deze maatregelen worden onder andere gedekt door een tijdelijke extra bijdrage van gasen oliemaatschappijen. Daarnaast komen er structurele inkomensverbeteringen voor lage en middeninkomens. Per 1 januari gaan het minimumloon en de daaraan gekoppelde uitkeringen met 10 procent omhoog. De huurtoeslag en het kindgebonden budget worden hoger. Voor werkenden daalt de inkomstenbelasting en stijgt de arbeidskorting, zodat werken meer loont. Deze maatregelen worden onder andere gedekt door hogere belastingen op winst en vermogen, waarbij het midden- en kleinbedrijf zoveel mogelijk wordt ontzien. Uiteraard steunt het kabinet de inwoners van Caribisch Nederland op Bonaire. Sint Eustatius en Saba, die ook te maken hebben met stijgende prijzen.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

3/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2hx1kxfdfiao5jpntcg2drzga299tfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/67</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89168</id>
    <revision>
      <id>226883</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226883</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2649" sha1="oz8bir8lq74gik0pmjz73urh79k4h8g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Het kabinet zoekt hierbij steeds naar de juiste financiële balans. Koopkrachtverbetering is hard nodig. Tegelijkertijd is het onverantwoord rekeningen door te schuiven naar de jongeren van nu, of noodzakelijk beleid te vertragen. De toekomstagenda duldt geen uitstel.

Het kabinet zal al het mogelijke doen om een breed draagvlak te krijgen voor de aanpak van het stikstofprobleem. Industrie, mobiliteitssector én landbouw moeten de uitstoot naar beneden brengen. Het doel is natuurherstel, een vitaal platteland en een goede toekomst voor de Nederlandse boeren. Daarom is halvering van de stikstofuitstoot onontkoombaar, ook vanwege gerechtelijke uitspraken en om te zorgen dat de vergunningverlening niet stil komt te liggen. Tegelijkertijd zijn er begrijpelijke emoties van boeren die vrezen voor de toekomst van hun familiebedrijf, waar ze zo trots op zijn, vaak al generaties lang. De omslag naar kringlooplandbouw vraagt veel, maar biedt boeren perspectief op een goede toekomst en een fatsoenlijk inkomen. Het is belangrijk om komend jaar voldoende tijd te nemen voor de precieze uitwerking per gebied. Soms zal een andere bedrijfsvoering uitkomst bieden, soms nieuwe technologie, soms bedrijfsverplaatsing, en soms zal uitkoop de beste optie zijn. Ook banken, veevoerfabrikanten, supermarkten en consumenten hebben een eigen verantwoordelijkheid. Het komende jaar werkt het kabinet met alle partijen verder aan gezamenlijke oplossingen.

De urgentie van klimaataanpak en energietransitie wordt alleen maar groter nu er recent vragen zijn gerezen over de gasvoorraad voor komende winter en onze afhankelijkheid van Russisch gas. Dat vraagt om verschillende acties. Samen met de andere EU-lidstaten werkt Nederland aan energiebesparing en een nog snellere overstap naar schone energie. De Nederlandse gasopslagen zijn goed bevoorraad en worden nog verder gevuld. Het doel is dat Nederland voor het einde van 2022 onafhankelijk is van fossiele brandstoffen uit Rusland. Ondertussen moet het oog gericht blijven op de langere termijn, want de toekomst wacht niet. Het streven naar 60% minder CO2 -uitstoot in 2030 vraagt nu om actie. Het kabinet richt zich op een snelle verduurzaming van de industrie, op meer windenergie en groene waterstof, en op een nieuwe rol voor kernenergie. Mensen die hun huis energiezuiniger maken, kunnen daarvoor subsidie krijgen. De droogte van deze zomer onderstreept nog eens hoe belangrijk het is dat we voorbereid zijn op extreme weersomstandigheden en ons aanpassen aan klimaatverandering.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

4/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oz8bir8lq74gik0pmjz73urh79k4h8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/68</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89169</id>
    <revision>
      <id>226884</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226884</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2591" sha1="kqavpcuvd7aa99maf354plorbevapg2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Een belangrijke vraag voor de toekomst blijft hoe goede en persoonlijke zorg voor
iedereen beschikbaar en betaalbaar blijft. Nieuwe oplossingen zijn nodig. Daarin staat
het begrip passende zorg centraal. Dat betekent: voor iedereen de juiste zorg op de
juiste plek op het juiste moment. Door de eerstelijnszorg van huisartsen en
wijkverpleging te versterken, kunnen meer mensen dicht bij huis worden geholpen.
Op basis van het Preventieakkoord blijft het kabinet sportbeoefening en een gezonde
leefstijl stimuleren – voorkomen is nu eenmaal beter dan genezen. Corona is nog niet
weg en het kabinet bereidt zich uiteraard voor op de mogelijkheid van een volgende
pandemie.

De situatie op de woningmarkt is nijpend. Een goed en betaalbaar koop- of huurhuis is
voor steeds meer mensen onbereikbaar, vooral voor starters en jongeren. Daar mogen
we ons niet bij neerleggen. Iedereen heeft recht op een eigen thuis in een veilige,
bereikbare en aantrekkelijke wijk en daar ligt een kerntaak voor de overheid. Het
kabinet trekt de regie over de volkshuisvesting en ruimtelijke ordening weer naar zich
toe. De Nationale Woon- en Bouwagenda formuleert een ambitie van 900.000 nieuwe
woningen tot en met 2030. De praktijk is weerbarstig, maar de urgentie is hoog en
daarom is een versnelling in de woningbouw dringend noodzakelijk. Samen met
provincies, gemeenten, woningbouwcorporaties en de bouwsector wil het kabinet die
versnelling realiseren, inclusief de bijbehorende infrastructuur en
vervoersmogelijkheden.

Zorgen voor veiligheid in een sterke en goed functionerende rechtsstaat is een andere
kerntaak van de overheid. De aanpak van georganiseerde criminaliteit heeft de
hoogste prioriteit. Nationaal en internationaal moet het verdienmodel van de
georganiseerde misdaad worden verstoord. Het moet veel makkelijker worden
criminele vermogens af te pakken en crimineel handelen vanuit de gevangenis een
halt toe te roepen. Het kabinet investeert fors in een betere bescherming van de
hoeders van onze rechtsstaat, zoals advocaten, rechters, politici, bestuurders en
journalisten. Over de volle breedte is er ruimte voor meer personeel en nieuwe
technologie, van Openbaar Ministerie tot rechtspraak, van politie tot fiscale opsporing
en van gevangeniswezen tot reclassering. Aan de preventieve kant wordt
samengewerkt om via opleiding, werk en begeleiding te zorgen dat jonge mensen niet
in de criminaliteit terechtkomen. Daarnaast werkt het kabinet aan een betere toegang&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

5/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kqavpcuvd7aa99maf354plorbevapg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/69</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89170</id>
    <revision>
      <id>226885</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226885</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="0ja52n0m9obg2raa8ocppr54zcxjr4p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;tot het recht. De griffierechten voor burgers en het midden- en kleinbedrijf gaan omlaag en de vergoedingen voor de sociale advocatuur gaan omhoog.

Alle inwoners van Nederland moeten hun recht kunnen halen en het kabinet voelt de absolute plicht recht te doen aan de inwoners van het aardbevingsgebied in Groningen en de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Het blijft pijnlijk en beschamend dat zoveel mensen en gezinnen in grote problemen zijn gekomen door fouten en nalatigheid van de overheid. Alles is gericht op zo snel mogelijke compensatie en zo snel mogelijk herstel. Helaas kost dat tijd, ondanks de inspanningen van veel mensen en een ruime inzet van middelen. Om nieuwe schrijnende situaties te voorkomen, werkt het kabinet ondertussen aan verbetering van de publieke dienstverlening en daarmee aan mogelijk herstel van vertrouwen. Regels kunnen en moeten eenvoudiger en minder rigide, zodat bijvoorbeeld bijstandsgerechtigden niet meteen in de problemen komen als zij een extraatje ontvangen.

Deze zomer ontstond er in korte tijd een tekort aan opvangplekken voor asielzoekers, met schrijnende en ongewenste situaties als gevolg, zowel voor de mensen die hier een veilig heenkomen zoeken als voor de medewerkers van opvanglocaties en omwonenden. Het kabinet rekent zich dit aan en werkt met gemeenten en andere betrokken organisaties aan oplossingen. Ons asielsysteem is en blijft gebaseerd op het uitgangspunt dat er in ons land altijd een plek is voor mensen die vluchten voor oorlog, geweld en onderdrukking. Wie hier kan blijven, krijgt alle rechten en plichten om volwaardig mee te doen en in onze samenleving te integreren.

Investeren in de toekomst van ons land begint met goed en toegankelijk onderwijs. Kansengelijkheid betekent dat elk kind het optimale uit zichzelf kan halen en dat begint met goed leren lezen, schrijven en rekenen. Daaraan geeft het kabinet de allerhoogste prioriteit. Er is geld om, samen met gemeenten en maatschappelijke instanties, te zorgen voor huiswerkbegeleiding, sportmogelijkheden en andere kansen voor kinderen en jongeren voor wie dat niet vanzelfsprekend is. Daarnaast investeert het kabinet in meer doorstromingsmogelijkheden, zodat leerlingen op een eigen moment de stap kunnen zetten naar het best passende niveau. Grote investeringen in mbo, hoger onderwijs en wetenschap brengen rust en ruimte voor docenten en studenten. De herinvoering van de basisbeurs vanaf het studiejaar 2023-2024 moet voor jonge mensen zoveel mogelijk de financiële drempels wegnemen om te gaan studeren.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

6/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0ja52n0m9obg2raa8ocppr54zcxjr4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/70</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89171</id>
    <revision>
      <id>226886</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226886</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2657" sha1="t7h34jmy5p48wkoueq447gk03w3xe5q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Alleen met een goed opgeleide beroepsbevolking kunnen we bouwen aan een innovatieve en ondernemende toekomst. Nederlandse ondernemers en hun personeel hebben tijdens de coronacrisis veerkracht getoond. Het is een hard gelag dat zoveel bedrijven nu opnieuw met grote problemen te maken krijgen vanwege enorme kostenstijgingen. Zeker in het midden- en kleinbedrijf, dat zo belangrijk is voor ons land, hebben veel ondernemers het moeilijk. Versterking van het mkbondernemersklimaat is nodig, bijvoorbeeld door te zorgen voor een betere toegang tot financiering en ondersteuning bij verduurzaming. Het kabinet blijft ook verder investeren in het toekomstige verdienvermogen van ons land. Belangrijk zijn een aantrekkelijk vestigingsklimaat, ruimte voor de topsectoren en innovatieve start-ups, en het benutten van alle kansen die digitalisering biedt. Belangrijk is ook een goed functionerende arbeidsmarkt, zeker nu veel bedrijven kampen met personeelstekorten. Het kabinet vindt dat een vaste baan de norm moet zijn en werkt daarom aan een nieuwe balans tussen vaste en flexibele contracten. Goed werkgeverschap loont en ook arbeidsmigranten verdienen een fatsoenlijke behandeling. Om te stimuleren dat mensen meer uren gaan werken, worden in de loop van deze kabinetsperiode de kosten voor kinderopvang voor alle werkende ouders bijna geheel vergoed. Het kabinet werkt aan een nieuw pensioenstelsel dat klaar is voor de toekomst en beter past bij een arbeidsmarkt waarin de meeste mensen tijdens hun leven meerdere werkgevers hebben. In het nieuwe stelsel is er eerder perspectief op indexatie en krijgen mensen beter zicht op de opgebouwde pensioenpot.

Het is onvermijdelijk dat beleidsvoornemens vaak in geld, cijfers en jaartallen worden uitgedrukt. Maar in wezen gaat het steeds om de kwaliteit van onze samenleving. In dat streven is een bruisende en voor iedereen toegankelijke culturele en creatieve sector onmisbaar. Het culturele leven is in de coronaperiode hard geraakt. Het kabinet investeert daarom in herstel, vernieuwing en groei, want cultuur confronteert, maakt moeilijke zaken bespreekbaar en verbindt mensen.

In een samenleving waarin geen plaats is voor racisme en discriminatie, en waarin iedereen zich gehoord en erkend voelt, is een open blik nodig op de minder mooie bladzijden uit onze geschiedenis. Niet om met opvattingen van nu te oordelen over onze voorouders, wel met oog en gevoel voor wat onze geschiedenis betekent voor verschillende groepen en culturen die deel uitmaken van onze samenleving. Dat geldt&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

7/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7h34jmy5p48wkoueq447gk03w3xe5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/71</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89172</id>
    <revision>
      <id>226887</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226887</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="0oncla8swgdcktvm4tbb4pcwet5l862" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2022 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;nadrukkelijk voor het hele Koninkrijk en voor alle landen waarmee wij vanwege de
geschiedenis een speciale band hebben. Door het gesprek over het verleden te
voeren, wil de regering bijdragen aan noodzakelijke erkenning en de verbinding tussen
mensen. Hoe moeilijk en emotioneel dat gesprek soms ook is, onze blik op het
verleden kan niet statisch zijn. Eerder al sprak de regering zich uit over het optreden
van de Nederlandse overheid tijdens de Jodenvervolging en het extreme geweld van
Nederlandse zijde tijdens de dekolonisatieperiode in Indonesië. Op weg naar de
herdenking van 150 jaar afschaffing van de slavernij in 2023 is er opnieuw aanleiding
onszelf rekenschap te geven van ook dit deel van onze geschiedenis.

Leden van de Staten Generaal,

‘Tezamen zullen wij werken voor het heil van Nederland’ – aldus mijn grootmoeder in
1948. Het zijn woorden die steeds opnieuw actueel zijn. Laat ons in deze onzekere tijd
hoop en hernieuwd vertrouwen putten uit de wetenschap dat maatschappelijke
vernieuwing in ons land altijd stapsgewijs en door samenwerking wordt bereikt. Zo
was dat in het verleden, zo is het ook nu. Vanuit die gedachte wil de regering, samen
met u en samen met alle positieve krachten in ons land, blijven werken aan
oplossingen voor vandaag en een goede toekomst voor alle inwoners van het
Koninkrijk. U mag zich in uw belangrijke werk gesteund weten door het besef dat
velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2022/09/20/troonrede-2022

8/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0oncla8swgdcktvm4tbb4pcwet5l862</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89173</id>
    <revision>
      <id>226889</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226889</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2686" sha1="3q62qnbw6jdliz3cd7qf3xeyxlvrrbo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2023'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak19-09-2023}}&lt;/includeonly&gt;


Leden van de Staten-Generaal,

Tien jaar geleden mocht ik voor het eerst in uw midden de Troonrede uitspreken. Tien jaar waarop ik dankbaar terugkijk. Sommige gebeurtenissen waren indringend en rauw van verdriet, zoals de aanslag op vlucht MH17. Op andere momenten ging emotie hand in hand met heling en verbondenheid, zoals dit jaar op 1 juli, tijdens de herdenking van de afschaffing van de slavernij. Natuurlijk denk ik aan de coronaperiode, die zo diep ingreep in ieders persoonlijk leven. En uiteraard denk ik aan de oorlog in Oekraïne. Het zijn dit soort momenten en gebeurtenissen die voor altijd deel uit zullen blijven maken van onze geschiedenis en die in uw en mijn geheugen staan gegrift.

Daarnaast waren er de honderden hartverwarmende bezoeken die ik in deze eerste tien jaar in het hele Koninkrijk mocht afleggen, met duizenden inspirerende ontmoetingen. Die hebben een onvergetelijke indruk op mij gemaakt. Nederland blijkt keer op keer een land van ondernemende en initiatiefrijke mensen die voor en met elkaar het goede willen doen, in verbondenheid met hun buren, dorp, stad, vereniging of regio. Het is dezelfde diepe verbondenheid die ik ook weer voelde bij mijn laatste bezoek aan het Caribisch deel van het Koninkrijk. Ik ontleen er de vaste overtuiging aan dat het maatschappelijk weefsel van onze samenleving bescherming verdient. Er schuilt een grote samenbindende kracht in alles wat mensen met elkaar bereiken in het kleine, het dagelijkse, het gewone. Verbinding ontstaat waar mensen bij elkaar komen. Dat is niet vanzelfsprekend, maar vraagt blijvende aandacht en inzet van ons allemaal.

Wie van buiten naar de Nederlandse samenleving kijkt, ziet op het eerste gezicht een aantrekkelijk land met goede voorzieningen en een sterke economie, ingebed in krachtige internationale structuren die beschermen en welvaart brengen. Maar achter dat positieve beeld gaat de permanente opdracht schuil om te blijven werken aan kansengelijkheid, bestaanszekerheid en perspectief. Voor lang niet iedereen zijn een fatsoenlijk huis, een goede gezondheid en een veilige thuissituatie vanzelfsprekend. Niet elk kind krijgt dezelfde kansen op een goede toekomst en niet iedere inwoner van ons land voelt zich gehoord en gezien. Er is nog altijd discriminatie en racistische uitsluiting in de samenleving. Ook daarom blijft de verwerking van het slavernijverleden juist na dit herdenkingsjaar in het hele Koninkrijk hoog op de agenda&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

1/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3q62qnbw6jdliz3cd7qf3xeyxlvrrbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89174</id>
    <revision>
      <id>226890</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226890</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2466" sha1="bfki6rkxs0vqffunuj4p3s6230m435m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;staan. Zodat we na erkenning en excuses samen mogen werken aan heling, verzoening en herstel.

De demissionaire status van het kabinet betekent onvermijdelijk terughoudendheid in het doen van nieuwe voorstellen. De stand van de overheidsfinanciën en oplopende rentelasten dwingen bovendien tot grotere financiële voorzichtigheid dan in de achter ons liggende jaren. Er zijn onderwerpen die hoe dan ook om daadkracht vragen: het armoedevraagstuk, het herstel voor de toeslagenouders, de afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen. MH17 en de steun aan Oekraïne. Daarnaast delen het demissionaire kabinet en de volksvertegenwoordiging de verantwoordelijkheid om door te werken aan de overige beleidsterreinen die ons allen raken, zoals de bouw van voldoende woningen en goed onderwijs. U mag erop rekenen dat het kabinet bereid is te doen wat in het landsbelang is, uiteraard in goed overleg en nauwe afstemming met u.

Dat betekent in de eerste plaats dat het kabinet ongeveer 2 miljard euro aan koopkrachtmaatregelen neemt, zodat de armoede niet toeneemt. Om te voorkomen dat gezinnen met de laagste inkomens in 2024 achterblijven in koopkracht, gaat de huurtoeslag omhoog. Om kinderarmoede tegen te gaan wordt het kindgebonden budget verhoogd. Ook wordt het Noodfonds Energie verlengd, zodat mensen die hun energierekening niet meer kunnen betalen een vangnet hebben. Daarnaast wordt volgend jaar de arbeidskorting verhoogd, zodat werken meer loont. Voor Caribisch Nederland komt extra geld beschikbaar om armoede te bestrijden.

Ook bij de afhandeling van de toeslagenaffaire en de aardbevingsschade in Groningen mag de demissionaire status van het kabinet geen vertraging opleveren. Het kabinet zet alles op alles om het leed dat mensen en gezinnen is aangedaan zo goed en zo snel mogelijk te herstellen. In het toeslagendossier krijgen ouders meer regie en meer keuzes, zodat zij sneller verder kunnen met hun leven. De inwoners van het aardbevingsgebied kunnen erop rekenen dat de agenda van schadeherstel en versterking, sociale maatregelen en economisch perspectief in goed overleg wordt uitgevoerd.

Het brute geweld van Rusland tegen het Oekraïense volk in de illegale aanvalsoorlog tegen een soeverein buurland laat zien dat verworvenheden die voor ons decennialang zeker leken, dat niet zijn. Aan de oostgrens van Europa woedt een strijd&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

2/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfki6rkxs0vqffunuj4p3s6230m435m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89175</id>
    <revision>
      <id>226891</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226891</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="2br5p32a9087iutekbeme0wdjpwqfj1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;om fundamentele democratische en rechtsstatelijke waarden. Deze strijd raakt ook
onze eigen veiligheid en toekomst. Veel Nederlanders voelen en tonen zich betrokken
bij de Oekraïners. Het draagvlak voor steun aan Oekraïne is onverminderd groot. En
dat is belangrijk, want hoe langer deze oorlog duurt, des te dringender humanitaire,
militaire en financiële bijstand aan Oekraïne nodig is. De Nederlandse regering blijft, in
nauwe samenwerking met EU- en NAVO-bondgenoten, al het mogelijke doen om te
zorgen dat de Russische agressie stopt en de Oekraïners weer in vrede en vrijheid
kunnen leven. Nederland is de thuisbasis van het Internationaal Strafhof en voelt
daarom een speciale verantwoordelijkheid voor de voorbereiding op de berechting
van oorlogsmisdaden. Vanwege het grote belang van een sterke NAVO en een sterk
defensieapparaat gaat het kabinet door met de voorgenomen extra investeringen in
de krijgsmacht. Onze steun en dank gaan uit naar onze militairen die wereldwijd
werken aan vrede en veiligheid.

De Europese Unie heeft na de Russische inval in Oekraïne laten zien dat
eensgezindheid en geopolitieke invloed in elkaars verlengde liggen. In een wereld van
toenemende dreiging en machtspolitiek is versterkte internationale samenwerking van
groot belang, zowel binnen de EU als met andere gelijkgestemde landen, zoals de
Verenigde Staten. Nederland steunt het uitgangspunt van ‘open strategische
autonomie’. Europa moet minder afhankelijk worden van Rusland, China en andere
landen. Dit geldt onder meer voor energie, grondstoffen en medicijnen. Dat is net zo
goed een veiligheidsvraagstuk als een economisch vraagstuk.

Ook in het internationale handelsbeleid werkt het kabinet aan economische
weerbaarheid en het verlagen van ongewenste strategische afhankelijkheden. Op het
gebied van ontwikkelingssamenwerking richten we ons op de grondoorzaken van
armoede, terreur, irreguliere migratie en klimaatverandering. Dat draagt niet alleen bij
aan het bereiken van de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties,
maar ook aan de stabiliteit en welvaart in de wereld.

Wereldwijd staan democratie, vrijheid en de rechtsstaat onder druk. Niet alleen ver
weg, maar ook op ons eigen continent. Des te belangrijker is het dat wij onze eigen
democratische rechtsstaat koesteren, beschermen en versterken. Het is onacceptabel
dat de georganiseerde misdaad onze samenleving ondermijnt en doordringt in onze
straten, buurten en bedrijven. Bedreiging van journalisten, advocaten, politici en
andere hoeders van de democratische rechtsstaat, vanuit welke hoek dan ook, is&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

3/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2br5p32a9087iutekbeme0wdjpwqfj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226892</id>
      <parentid>226891</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226892</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2698" sha1="sa1gfgurxojvs7xljtqv5k2is0gowk5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;om fundamentele democratische en rechtsstatelijke waarden. Deze strijd raakt ook onze eigen veiligheid en toekomst. Veel Nederlanders voelen en tonen zich betrokken bij de Oekraïners. Het draagvlak voor steun aan Oekraïne is onverminderd groot. En dat is belangrijk, want hoe langer deze oorlog duurt, des te dringender humanitaire, militaire en financiële bijstand aan Oekraïne nodig is. De Nederlandse regering blijft, in nauwe samenwerking met EU- en NAVO-bondgenoten, al het mogelijke doen om te zorgen dat de Russische agressie stopt en de Oekraïners weer in vrede en vrijheid kunnen leven. Nederland is de thuisbasis van het Internationaal Strafhof en voelt daarom een speciale verantwoordelijkheid voor de voorbereiding op de berechting van oorlogsmisdaden. Vanwege het grote belang van een sterke NAVO en een sterk defensieapparaat gaat het kabinet door met de voorgenomen extra investeringen in de krijgsmacht. Onze steun en dank gaan uit naar onze militairen die wereldwijd werken aan vrede en veiligheid.

De Europese Unie heeft na de Russische inval in Oekraïne laten zien dat eensgezindheid en geopolitieke invloed in elkaars verlengde liggen. In een wereld van toenemende dreiging en machtspolitiek is versterkte internationale samenwerking van groot belang, zowel binnen de EU als met andere gelijkgestemde landen, zoals de Verenigde Staten. Nederland steunt het uitgangspunt van 'open strategische autonomie'. Europa moet minder afhankelijk worden van Rusland. China en andere landen. Dit geldt onder meer voor energie, grondstoffen en medicijnen. Dat is net zo goed een veiligheidsvraagstuk als een economisch vraagstuk.

Ook in het internationale handelsbeleid werkt het kabinet aan economische weerbaarheid en het verlagen van ongewenste strategische afhankelijkheden. Op het gebied van ontwikkelingssamenwerking richten we ons op de grondoorzaken van armoede, terreur, irreguliere migratie en klimaatverandering. Dat draagt niet alleen bij aan het bereiken van de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties, maar ook aan de stabiliteit en welvaart in de wereld.

Wereldwijd staan democratie, vrijheid en de rechtsstaat onder druk. Niet alleen ver weg, maar ook op ons eigen continent. Des te belangrijker is het dat wij onze eigen democratische rechtsstaat koesteren, beschermen en versterken. Het is onacceptabel dat de georganiseerde misdaad onze samenleving ondermijnt en doordringt in onze straten, buurten en bedrijven. Bedreiging van journalisten, advocaten, politici en andere hoeders van de democratische rechtsstaat, vanuit welke hoek dan ook, is&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

3/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sa1gfgurxojvs7xljtqv5k2is0gowk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/75</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89176</id>
    <revision>
      <id>226893</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226893</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2532" sha1="l1wu5o7a5vpwb0z1ngcgrqmox6o1siu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;onaanvaardbaar. Dat vergt een continue inzet op veiligheid. Bijvoorbeeld door strenger toezicht te houden op personen in detentie.

Onderhoud van de democratie is niet iets van de overheid alleen. Het vraagt iets van ons allemaal. Democratie is veel meer dan je stem uitbrengen – het is een houding. Het is de bereidheid te luisteren, begrip op te brengen voor andere standpunten en een zorgvuldige afweging van belangen te maken. Als verschillen van opvatting verharden tot onoverbrugbare tegenstellingen, tast dat onvermijdelijk het vertrouwen in onze democratische instituties aan, en daarmee het maatschappelijk weefsel dat ons als samenleving bij elkaar houdt. En juist in het gewone dagelijkse leven – op scholen, in bedrijven, in kerken en moskeeën, in sportverenigingen en in gezinsverband – worden verschillen overbrugd en ontstaat onderling vertrouwen en een gezamenlijk toekomstperspectief.

Een goed voorbeeld van de manier waarop de regering die kracht van onderop wil stimuleren, is via cultuur. Cultuur confronteert, inspireert en overbrugt tegenstellingen. Van festivalterrein tot concertgebouw, en van museum tot muziekschool. Daarom blijft het kabinet bevorderen dat mensen kunnen genieten van cultuur, bijvoorbeeld met de Cultuurkaart voor jongeren. Ook wil het kabinet de openbare bibliotheek op zoveel mogelijk plaatsen terugbrengen, als plek waar mensen kunnen lezen, leren en elkaar ontmoeten.

Kansengelijkheid, bestaanszekerheid en perspectief bieden aan mensen, vormen de kern van de ambitie waarmee dit kabinet aan de slag is gegaan – in goede samenwerking met gemeenten, provincies en waterschappen. De publieke dienstverlening is de plek waar mensen de overheid vaak voor het eerst tegenkomen. Daar, bij het overheidsloket, moet vertrouwen ontstaan. Daarom is het cruciaal om uitvoeringsorganisaties eerder te betrekken bij het maken van nieuw beleid, ruimte te geven aan de professionals in de uitvoering, en meer oog te hebben voor de uitvoerbaarheid en gevolgen van wet- en regelgeving.

Op veel beleidsterreinen gaat het werk door, ook nu het kabinet demissionair is. Zo moeten er op het gebied van migratie en inburgering en de effecten daarvan op onze samenleving belangrijke keuzes worden gemaakt, bijvoorbeeld over werk- en studiemigratie. Wat betreft asiel is in de komende periode voldoende opvang nodig. Bovendien liggen de onderhandelingen over het gemeenschappelijk Europees&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

4/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l1wu5o7a5vpwb0z1ngcgrqmox6o1siu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/76</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89177</id>
    <revision>
      <id>226894</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226894</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="ithmdz7jjq6orbgojnuk45i7x1hbu6z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;asielstelsel niet stil, net zomin als de gesprekken in EU-verband over het beheersbaar maken van de instroom.

Een zeker bestaan met gelijke kansen valt of staat met goed onderwijs. In het onderwijsbeleid is er veel aandacht voor taal en rekenen en voor een grotere waardering van het middelbaar beroepsonderwijs, waar de vakmensen van de toekomst worden opgeleid. De herinvoering van de basisbeurs is een feit. De meest kwetsbare leerlingen krijgen een steuntje in de rug, met extra activiteiten buiten het klaslokaal en een gratis gezonde maaltijd op school. Het kabinet blijft inzetten op de aanpak van het lerarentekort, onder andere door regionaal de samenwerking tussen scholen, lerarenopleidingen en gemeenten te bevorderen. Het kabinet ondersteunt jonge onderzoekers en docenten, en stimuleert zowel praktijkgericht als wetenschappelijk onderzoek aan hogescholen en universiteiten.

Digitalisering en kunstmatige intelligentie leiden tot nieuwe kansen en risico's op het gebied van werk, gezondheidszorg, onderwijs en economie. Het kabinet zet stappen om ervoor te zorgen dat iedereen veilig en vertrouwd kan meedoen, onder meer door mensen te helpen digitale vaardigheden op te doen.

Extremere weersomstandigheden en hoge energieprijzen onderstrepen het belang van een ambitieus klimaatbeleid dat steunt op een breed maatschappelijk draagvlak. In deze kabinetsperiode is een verandering in gang gezet, met subsidieregelingen voor isolatie, zonnepanelen, warmtepompen en andere maatregelen om burgers en bedrijven te helpen bij het maken van duurzame keuzes. Speciaal met het oog op het bedrijfsleven zetten we stappen om de capaciteit van het elektriciteitsnet in hoog tempo te vergroten en de overgang naar meer flexibel en gespreid gebruik te stimuleren.

Van meet af aan is duidelijk dat het stikstof- en natuurbeleid samen moet gaan met toekomstperspectief en duidelijkheid voor de landbouw. Zeker voor jonge boeren die willen bouwen aan een duurzame toekomst. Voor hen maakt het kabinet volgend jaar geld vrij voor steun bij bedrijfsopvolging. Ook de biologische sector krijgt extra ondersteuning. Het kabinet blijft zich inzetten voor voortgang op het stikstofdossier, in de wetenschap dat het probleem anders alleen maar groter wordt, met alle gevolgen van dien voor de natuur, maar ook voor de woningbouw en de aanleg van wegen. Daarom is het positief dat de provincies hun gebiedsplannen voor de reductie van&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

5/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ithmdz7jjq6orbgojnuk45i7x1hbu6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/77</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89178</id>
    <revision>
      <id>226895</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226895</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2569" sha1="ltcdqx3r0bxtk5y2uhlrv26szgeknmv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;stikstof hebben gepresenteerd, en dat enkele honderden bedrijven die veel stikstof uitstoten nabij kwetsbare natuur nadenken over meedoen aan een uitkoopregeling.

Op het gebied van de volkshuisvesting en ruimtelijke ordening neemt het kabinet de regie om met overheden, bouwers en corporaties meer betaalbare woningen te bouwen. Door in iedere regio bouwafspraken te maken, extra locaties aan te wijzen en financiële steun te geven. Ook werkt het kabinet aan betere bescherming van huurders, door de regulering van de middenhuur. Voor al die politieagenten, leraren, verpleegkundigen en anderen met een salaris rond modaal is dat van groot belang. Een goede, betaalbare woning–in koop- of huursector–is immers een van de basisvoorwaarden voor bestaanszekerheid.

Het kabinet werkt aan een nieuwe Nota Ruimte, waarin de toekomstige inrichting van ons land centraal staat. Daarin gaat het onder meer om de balans tussen landbouw, visserij en natuur, ruimte voor een duurzame energievoorziening, circulaire economie, nieuwe stedelijke ontwikkeling en vitaal platteland. Ruimtelijke vraagstukken zijn in ons land ook altijd verbonden met water en mobiliteit. Onderwerpen die de komende periode dringend aandacht blijven vragen, zijn onder andere duidelijkheid over de toekomst van Schiphol, het onderhoud van onze infrastructuur en verbetering van de waterkwaliteit.

Voor de arbeidsmarkt is samen met werkgevers en werknemers een uitgebreid pakket maatregelen ontwikkeld dat nu wordt uitgevoerd. Het is belangrijk dat zoveel mogelijk mensen de kans krijgen op een baan, voor hun persoonlijke ontwikkeling, maar ook omdat ons land iedereen nodig heeft. Meer vaste banen, tegengaan van discriminatie en betere werkomstandigheden voor arbeidsmigranten geven meer zekerheid aan kwetsbare werknemers. Omdat de arbeidsmarkt verandert, is het belangrijk dat werkenden zich tijdens hun loopbaan blijven ontwikkelen. Het kabinet ondersteunt dit via het Nationaal Groeifonds en met regelingen die bijvoorbeeld gericht zijn op leren en ontwikkelen in het mkb. Met de Wet toekomst pensioenen, die op 1 juli jongstleden in werking is getreden, is een grote stap gezet naar een toekomstbestendiger pensioen. Pensioenuitvoerders, werkgevers en werknemers werken hard aan de overstap naar het nieuwe stelsel.

De basis voor onze welvaart wordt iedere dag opnieuw gelegd door het innovatieve Nederlandse bedrijfsleven, van familiebedrijf tot multinational en van boerenerf tot&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

6/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ltcdqx3r0bxtk5y2uhlrv26szgeknmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/78</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89179</id>
    <revision>
      <id>226896</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226896</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2519" sha1="gou137szw3eb1rnec3lhk7re5xzdp5u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;Brainport Eindhoven. Verdienen komt altijd vóór verdelen. Het zijn de ondernemers die zorgen voor de financiële mogelijkheden om de grote maatschappelijke kwesties te kunnen aanpakken. Het kabinet blijft streven naar een zo aantrekkelijk mogelijk ondernemingsklimaat, met oog voor de problemen waar ondernemers mee kampen, zoals de krappe arbeidsmarkt. Daarnaast blijft het kabinet werken aan versterking van onze innovatiekracht en concurrentiepositie, en aan een voorspelbaar en stabiel fiscaal beleid. Met de autonome landen Aruba. Curaçao en Sint Maarten bouwt het kabinet samen aan een toekomstbestendige economie en kwalitatief hoogwaardig bestuur.

Met de recent gesloten zorgakkoorden is de basis gelegd om de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar te houden voor komende generaties. Hiermee worden curatieve zorg en langdurige zorg beter met elkaar verbonden. Met bijzondere aandacht voor meer regionale samenwerking tussen huisartsen, wijkverpleging, ziekenhuizen, gemeenten en andere partijen. Voor ouderen werkt het kabinet aan meer zelfstandige woonvoorzieningen en goede zorg dichtbij. Mantelzorgers zijn van onschatbare waarde en daarom moeten zij worden ondersteund, bijvoorbeeld door de samenwerking en kennisoverdracht met de professionele zorgverleners te verbeteren. Het Nationaal Preventieakkoord draagt eraan bij dat Nederlanders gezonder kunnen leven, met als een van de belangrijke doelen een rookvrije generatie in 2040.

Ook werkt het kabinet met betrokken partijen verder aan hervormingen in de jeugdzorg, zodat kwetsbare kinderen en gezinnen sneller en beter geholpen kunnen worden. We zien dat jongeren steeds vaker kampen met mentale problemen, zoals somberheid en eenzaamheid. Samen met jongeren werkt het kabinet daarom aan oplossingen om hiermee om te kunnen gaan, bijvoorbeeld door het onderwerp beter bespreekbaar te maken en aandacht te hebben voor prestatiedruk op scholen en universiteiten. Een jonge generatie die gezond en gelukkig kan opgroeien, is een sterk fundament voor de samenleving van morgen.

Leden van de Staten-Generaal,

De komende maanden kiest Nederland opnieuw richting voor de toekomst. Er ligt een grote opdracht voor iedereen die politieke of bestuurlijke verantwoordelijkheid draagt om mensen houvast en hoop te bieden in een tijd van grote veranderingen. Zo kunnen we blijven bouwen aan het maatschappelijk weefsel van ons land. De regering zal, in&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

7/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gou137szw3eb1rnec3lhk7re5xzdp5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/79</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89180</id>
    <revision>
      <id>226897</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226897</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="363" sha1="4k07k1tr1xbipvyp141dju2e18re3xs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2023 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;samenwerking met u, al het mogelijke doen om te werken aan de oplossing van problemen waar ons land voor staat. U mag zich in uw belangrijke werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2023/09/19/troonrede-2023

8/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4k07k1tr1xbipvyp141dju2e18re3xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu/393</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89181</id>
    <revision>
      <id>226899</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226899</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1924" sha1="6mq2oic1uo4mhqsyf56rsnogfoovqgd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH|354|''Schouburgh der''|}}
{{Block center/s}}&lt;/noinclude&gt;&lt;br&gt;Of als &lt;ref&gt;{{fine|''Jan Lis''. Hist. en gezels. Sch. van Oldenburg.}}&lt;/ref&gt; ''Pan'', daar hy de reyen&lt;br&gt;Voordanst als zy spelemeyen.&lt;br&gt;{{gap}}&lt;ref&gt;{{fine|''Ary vander Kabel'' van Ryswyk.}}&lt;/ref&gt; ''Geestigheit'' en &lt;ref&gt;{{fine|''Nicolaas Piemont''.}}&lt;/ref&gt; ''Opgang'' stak&lt;br&gt;{{gap}}&lt;ref&gt;{{fine|''Pieter Frits'', gezels. en spook Sch. van Delft.}}&lt;/ref&gt; ''Welgemoet'' d’ &lt;ref&gt;{{fine|''Verhulst'' Hist. Sch. van Antw.}}&lt;/ref&gt; ''Olyvetak''&lt;br&gt;Op, ten &lt;ref&gt;{{fine|''Adriaan Foly'' Hist. Sch. van Koppenhagen.}}&lt;/ref&gt; ''Zinnebeelt'' van vrede.&lt;br&gt;Dus deed &lt;ref&gt;{{fine|''Francis vander Kappen'' Hist. Sch. Van Antw. naderhant aan ''Hendrik van Lint'' gegeven, die mee van Antw. en een fraaije Lants. Sch. was.}}&lt;/ref&gt; ''Studie'', dus deed mede&lt;br&gt;{{gap}}&lt;ref&gt;{{fine|''Izaak de Moucheron'' fraay schilder van gebouwen, water en Lantgezichten van Amst.}}&lt;/ref&gt; ''d'Ordonantie'', en de &lt;ref&gt;{{fine|''F. Moens.''}}&lt;/ref&gt; ''Vlucht''&lt;br&gt;{{gap}}Op de blymaar van ’t gerucht:&lt;br&gt;Strekkende tot vredebooden;&lt;br&gt;Om den Wyngod in te nooden.&lt;br&gt;{{gap}}Die zig toont van &lt;ref&gt;{{fine|''Theodoor Wilkens.''}}&lt;/ref&gt; ''Goeden wil'',&lt;br&gt;{{gap}}En gebied zyn reiskoets stil&lt;br&gt;Te doen staan, en zyn trawanten&lt;br&gt;Zynen Wynstandaart te planten.&lt;br&gt;{{gap}}Die dit willig, moe getorst,&lt;br&gt;{{gap}}Zonder &lt;ref&gt;{{fine|''François de Meyer.''}}&lt;/ref&gt; ''Uitstel'' doen; want dorst&lt;br&gt;Had hen op den weg bekropen.&lt;br&gt;Straks gaan alle keelen open,&lt;br&gt;{{gap}}Voor de volle Bent &lt;ref&gt;{{fine|''Bartolomeus Martens'' konstig Goudsmit van Antw.}}&lt;/ref&gt; ''Bokaal'',&lt;br&gt;{{gap}}Ingeschonken tot onthaal&lt;br&gt;Van de nieuwe aankomelingen.&lt;br&gt;&lt;ref name=noot71&gt;{{fine|''Theo''-}}&lt;/ref&gt; ''Slempop'', die ’t bestel der dingen&lt;br&gt;{{gap}}Had, riep: Lustig, drinkt en eet,&lt;br&gt;{{gap}}Ziet den disch met kost gereet,&lt;br&gt;Daar een dronk wel op zal smaken:&lt;br&gt;Lustje Amandelen te kraken,&lt;noinclude&gt;{{Block center/e}}{{rechts|Lustje}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6mq2oic1uo4mhqsyf56rsnogfoovqgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89182</id>
    <revision>
      <id>226900</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226900</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="5bff34pzyqor24cke0hg5ap0d01f1zc" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=Algemeen Handelsblad
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1917
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=pdf
|Afbeelding=1
|Voortgang=C
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen=Zie [[:Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>5bff34pzyqor24cke0hg5ap0d01f1zc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf/5</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89183</id>
    <revision>
      <id>226901</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226901</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43580" sha1="ltlbrmn1ha4qe8xubca6bd53gekz22n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH||{{x-larger|'''ALGEMEEN HANDELSBLAD van VRIJDAG 12 OCTOBER 1917 — Ochtendblad — Tweede Blad.'''}}|{{x-larger|'''5'''}}}}
{{lijn|height=5px}}{{lijn}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{xxx-larger|OCHTENDBLAD.}}}}
{{c|{{larger|'''Tweede Blad.'''}}}}
{{lijn}}{{lijn|height=5px}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|'''Nederland en de Oorlog.'''}}}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|'''Onze vaart op Indië.'''}}
{{gap}}Naar het Ministerie van Buitenlandsche Zaken mededeelt, is van den gezant te Washington bericht ontvangen, dat de regeering aldaar officieel heeft te kennen gegeven dat geen bunkerkolen zullen worden verstrekt aan schepen op weg naar een neutraal land in Europa, dat aan Duitschland grenst. Dientengevolge zullen Nederlandsche schepen, komende uit Indië en Zuid-Amerika, geen Amerikaansche haven kunnen aanloopen om te bunkeren, tenzij de Amerikaansche uitvoerraad goedkeurt dat de ladingen dier schepen naar Nederland worden vervoerd.
&lt;br&gt;{{gap}}Aangezien ook in Zuid-Amerika geen bunkerkolen verkregen kunnen worden, is op het oogenblik de vaart tusschen moederland en koloniën onmogelijk.
&lt;br&gt;{{gap}}Onze gezant en de delegatie in Amerika voeren in overleg met de Regeering nog onderhandelingen omtrent een schikking, zoowel betreffende onze scheepvaart ala omtrent den toevoer van goederen naar Nederland, doch tot dusver vermochten zij geen beslissing der Amerkiaansche regeering te verkrijgen.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|'''Export-Centrale.'''}}

{{gap}}Maandag a.s., des voormiddags 11 uur, zal in de De Lairesse-zaal te ’s-Gravenhage de oprichtingsvergadering plaats hebben van de Export-Centrale.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{c|'''Nederland en Duitschland.'''}}

{{gap}}Naar wij vernemen, had het uitstel van het vertrek der Duitsche onderhandelaars naar Berlijn mede tot oorzaak dat men wilde wachten totdat, behalve over de levering van kolen aan ons land, ook over de levering van levensmiddelen aan Duitschland overeenstemming verkregen zou zijn. De voorloopige overeenstemming over de drie hoofdpunten: kolen, levensmiddelen en knedietverschaffing, is thans tot stand gekomen en de beide gedelegeerden der Duitsche regeering vertrekken heden met twee vertegenwoordigers van de Deutsche Handelsstelle naar Berlijn om de overeenkomst door de Duitsche regeering te doen bekrachtigen.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|'''Thee en Koffie.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw heeft bepaald:
&lt;br&gt;{{gap}}gedurende het tijdvak aanvangende op 15 Oct. en eindigende op 31 Oct. 1917 zal mogen worden verkocht en afgeleverd: op bon no. 1 van de thee- en koffiekaart: 0.05 K.G. (een half ons) thee; op bon no. 2 van de thee- en koffiekaart: 0.2 K.G. (twee ons) koffie.
{{rechts|''(St. Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{c|'''Soda.'''}}

{{gap}}Wegens het groote aantal surrogaten en vervalschingen van soda, die de laatste jaren in ons land in den handel zijn gebracht, droeg de minister van handel, etc. eenigen tijd geleden aan het Rijksbureau tot onderzoek van handelswaren op, een enquête in te stellen naar de hoedanigheid van soda en soda-surrogaten. Dit onderzoek werd gehouden met medewerking van verschillende burgemeesters. Ook over zeeppoeders werd het uitgestrekt. Het pas verschenen verslag stelt het groote aantal knoeierijen in het licht, met photographische afbeeldingen van allerlei merken „sodaline”, „soda-extract”, etc., en met namen van leveranciers. Het slot van het verslag laten we hier volgen.
&lt;br&gt;{{gap}}„Uit het ingestelde onderzoek blijkt voldoende hoe het koopend publiek bedrogen wordt en tevens, dat het geknoei een veel grooteren omvang dan in normale tijden heeft aangenomen. Immers bedroeg volgens de in 1908 door het Rijksbureau ingestelde soda-enquête het percentage ondeugdelijke monsters 15% tegen thans bijna 50%, hoewel de eischen voor goede waar nu nog iets matiger zijn gesteld dan in 1908.
&lt;br&gt;{{gap}}„Ruime voorlichting van het publiek, gepaard met streng optreden tegen de knoeiers dáár, waar dit mogelijk is, zijn de middelen, die verbetering zullen kunnen brengen.”
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|'''Oorlogsmolestverzekering.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft, gezien zijne beschikking van 8 Febr. tot vaststelling van bepalingen betreffende de uitvoering der Oorlogsmolestverzekeringswet 1915, zooals die gewijzigd is bij zijne beschikking van 26 Mei 1917, No. 43030, afd. Handel, bepaald dat de artikelen 8 en 9 van die bepalingen zullen worden gelezen als volgt:
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp}Ar}}t. 8. Mocht, wanneer de molestverzekering op een schip bij den Staat wordt gesloten, op dat schip geen gewone verzekering tegen zeegevaar gesloten zijn, dan wordt voor ieder geval op zichzelf het bedrag, waartoe deze verzekering, met inbegrip van het eigen risico van den verzekerde, ten hoogste kan worden gesloten, vastgesteld door de gemachtigden der Regeering.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Ar}}t. 9. Mocht de waarde van een koopvaardijschip naar het oordeel van den eigenaar hooger zijn dan het bedrag op de in artikel 7 beschreven wijze gevonden, dan zal op zijn verlangen de verzekering tot een hooger bedrag kunnen worden gesloten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dit bedrag wordt alsdan bepaald overeenkomstig de voerschriften van art 8.
{{rechts|(„St.-Ct.”)|2em}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{c|'''IJzer en staal.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft de volgende distributieregeling voor ijzer en staal vastgesteld:
&lt;br&gt;{{gap}}1e. De aflevering en het vervoer van materialen in ijzer en staal, vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, is verboden; dat verbod is ook van toepassing op oud-ijzer en oud-staal en ijzer- en staalafval in elken vorm.
&lt;br&gt;{{gap}}2e. De verbodsbepalingen sub 1 gesteld zijn niet van toepassing:
&lt;br&gt;{{gap}}a. voor ijzer en staal, dienende ter verpakking;
&lt;br&gt;{{gap}}b. indien de aflevering en het vervoer geschieden in opdracht van autoriteiten behoorende tot het Ned. leger of de Ned. marine;
&lt;br&gt;{{gap}}c. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen huishoudelijk gebruik voor hoeveelheden minder dan 50 K.G.;
&lt;br&gt;{{gap}}d. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen gebruik voor hoeveelheden van minder dan 50 K.G., waarbij geen overdracht van eigendom plaats heeft;
&lt;br&gt;{{gap}}e. indien de aflevering en het vervoer geschieden door publieke diensten en spoor-, tram- of stoombootmaatschappijen, voor zoover deze aflevering en dit vervoer dienen tot overbrenging van ijzer en staal uit de magazijnen van die diensten of maatschappijen naar plaatsen waar het te hunnen nutte moet worden opgeslagen, verwerkt of gebruikt, een en ander zonder dat er overdracht van eigendom plaats heeft.
&lt;br&gt;{{gap}}3e. Van de verbodsbepalingen sub 1 gesteld kan ontheffing worden verleend, zoo noodig onder daarbij te stellen voorwaarden, door het Uitvoerend Bureau van de Rijks Commissie voor de Distributie van IJzer en Staal, ’s-Gravenhage (na te noemen het U.B.).
&lt;br&gt;{{gap}}4e. De op het tijdstip van de afkondiging van deze beschikking door het U.B. reeds verleende vervoervergunningen zijn vervallen.
&lt;br&gt;{{gap}}5e. De handelaren, industrieelen en groote verbruikers, die voor eene geregelde toebedeeling van een aandeel in den te verwachten aanvoer uit het buitenland in aanmerking wenschen te komen kunnen door het U.B. tot wederopzegging als importeurs worden erkend, nadat door hen eene zekerheid is gesteld, waarvan het bedrag wordt bepaald door het U.B. en een verklaring is afgegeven, waarbij het U.B. wordt gemachtigd om, bij niet naleving door den importeur van de krachtens de distributie 1916 of deze beschikking op hem rustende verplichtingen die zekerheid geheel of gedeeltelijk verbeurd te verklaren ten bate van ’s Rijks schatkist;
&lt;br&gt;{{gap}}b. het stellen van zekerheid en het onderteekenen eener verklaring wordt niet gevorderd van als importeur te erkennen openbare lichamen of diensten;
&lt;br&gt;{{gap}}c. van alle beslissingen, ingevolge dit artikel door het U.B. genomen, staat beroep {{SIC|apen|open}} op den Minister.
&lt;br&gt;{{gap}}6e. Ieder die materialen in ijzer en staal, welke zijn vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, uit het buitenland wenscht in te voeren, is verplicht:
&lt;br&gt;{{gap}}a. om aan het U.B. daarvoor bestelbrieven aan te vragen;
&lt;br&gt;{{gap}}b. om aan het U.B. binnen 7 dagen na ontvangst van de materialen, onder inlevering van de vervoervergunning, nauwkeurig mededeeling te doen van de op de bestelbrieven ontvangen zendingen ijzer en staal;
&lt;br&gt;{{gap}}c. om nauwkeurige mededeeling te doen van alle voorwaarden, ook die van afval bij de bewerking, van prijzen, waarvoor is gekocht en verkocht en van alle andere gegevens, welke het U. B. van hem mocht verlangen in het belang van de contrôle op de aflevering van ijzer en staal en van een billijke verdeeling daarvan;
&lt;br&gt;{{gap}}d. om tot staving van de sub. b. en c. bedoelde gegevens desverlangd facturen en andere bescheiden aan het U. B. over te leggen;
&lt;br&gt;{{gap}}e. om de door den Minister gemachtigden of door het U.B. aangewezen personen in hunne bedrijven of zaken toe te laten, boek- en voorraden-contrôle op eerste aanvrage toe te staan en, voor zoover noodig daarbij behulpzaam te zijn;
&lt;br&gt;{{gap}}f. om bestelbrieven en vervoervergunningen welke niet worden benut voor die materialen, waarvoor zij zijn afgegeven, onverwijld weder aan het U. B. in te leveren;
&lt;br&gt;{{gap}}7e. a. Het U.B. is bevoegd om stempelgelden te vorderen voor de sub 6e. bedoelde bestellingen; die stempelgelden bedragen ten hoogste ƒ&amp;nbsp;2.50 per ton materiaal, waarover de bestelbrief loopt.
&lt;br&gt;{{gap}}b. Betaalde stempelgelden voor bestelbrieven welke niet kunnen worden benut, worden niet teruggegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}8e. Het U.B. is bevoegd voorschriften te geven en modellen vast te stellen voor de tot dat Bureau te richten aanvragen, verzoeken, opgaven en dergelijke.
&lt;br&gt;{{gap}}De belanghebbenden zijn verplicht die voorschriften en modellen te volgen.

{{gap}}Bij deze distributieregeling behoort de volgende „Lijst van materialen”, zie sub 6e.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep I: Ruwijzer.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep II: Gegoten buizen en hulpstukken.
&lt;br&gt;{{gap}}Greep III: Halffabrikaten, als: gegoten staal en vloeiijzer, ongewalst (in blokken) en voorgewalst in den handel genaamd: Rohluppen, Rohschienen (Milbars), Rohblöcke (Lingets), Brammen, vorgewalzte Blöcke (Blooms), Platinen, Knüppel (Billets), Tiegelstahl in Blöcken.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep IV: Walsfabrikaten en eenige afgewerkte artikelen daaruit vervaardigd: a. balkijzer, U-ijzer, Zores-ijzer; b. staaf- en profielijzer, ook gesmeed en getrokken; (staafijzer, bandijzer en strippen, hoek- en profielijzer); c. gladde zwarte platen: (dik plaatijzer van 5 of meer millimeter dikte; middel en dunne platen van meer dan 1 doch minder dan 5 mM. dikte; dunne platen van 1 mM. of minder dikte); d. speciaal plaatijzer: (zwarte en gegalvaniseerde gegolfde platen; gestrekte platen; geruite, gewafelde en nopjes-platen); e. plaatijzer met niet-edele metalen of met legeeringen daaruit overtrokken: (vertinde platen (blik), verzinkte (gegalvaniseerde platen; andere soorten, zooals die welke met een loodlaag zijn overtrokken en dergelijke); f. draad: (gewalst; getrokken; verzinkt (gegalvaniseerd); andere); g. buizen, gewalst of getrokken: (zwart; verzinkt (gegalvaniseerd); h. materiaal voor spoorwegbovenbouw: (rails voor spoorwegen uit smeedbaar ijzer, met inbegrip van wissels, tandradrails, vlakke rails, rails voor veldbanen, hart- of kruisingstukken, ook van gaten voorzien of aan den voet geklonken; tramrails; ijzeren dwarsliggers; ijzeren lasch- en klemplaten; assen, wielen en onderdeelen van wielen (navenbanden, onderstellen, kransen, zoomede wielstellen).
&lt;br&gt;{{gap}}Groep V: Uit plaatijzer vervaardigde onderdeelen: a. geperst, gehamerd, geflensd, gelascht, gebogen, geponsd en geboord; b. gegolfde vuurgangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep VI: IJzerconstructies: a. bruggen en onderdeelen van bruggen; b. andere onderdeelen van ijzeren bouwstukken.
{{rechts|''(St.-Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{c|'''Brood, bloem, meel, rogge.'''}}

{{gap}}De Min. v Landb. heeft een gewijzigde distributieregeling vastgesteld van brood, bloem, meel en rogge, welke zal ingaan op 16 Oct. en verband houdt met de verschillende reeds medegedeelde wijzigingen, achtereenvolgens aangebracht in de regeling van 27 Dec. jl.
&lt;br&gt;{{gap}}De regeling is in haar geheel opgenomen in „St.-Ct.” 238.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{c|'''Verhooging duurtetoeslag gevraagd.'''}}

{{gap}}Het Dagelijksch Bestuur van den Algemeenen Bond van Losse Rijkswerklieden hebben den Raad van Ministers en de Tweede Kamer der Staten-Generaal verzocht, den laatsten termijn duurtebijslag 1917, welke tusschen 15 en 31 December 1917 zal worden uitgekeerd, te verhoogen van ƒ&amp;nbsp;30, zijnde een vierde gedeelte van den bijslag 1917, op ƒ&amp;nbsp;75, zijnde het vierde gedeelte van wat adressanten in 1918 als duurtebijslag noodig achten.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{c|'''Post voor en over Engeland.'''}}

{{gap}}Heden is een post Voor en over Engeland verzonden.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|'''De binnenscheepvaart.'''}}

{{gap}}Naar „Ons Roer” meldt, heeft het dagelijksch bestuur van den Algem. Schippersbond een conferentie met de regeering gehad over de in de vergadering te Zwolle aangenomen concept-bevrachtingsovereenkomst. Van regeeringszijde werd toegezegd, dat het uiterste zal worden gedaan om over de thans bestaande schippersbeurzen en beurtlijsten te bevrachten.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{c|'''Steenkolen uit Engeland.'''}}

{{gap}}Bij de mededeeling der reedersfirma (opgenomen in ons vorig Avondblad), teekent onze correspondent te Rotterdam aan, dat de Nederlandsche regeering natuurlijk geen waarborgen voor de veiligheid der vaart kan geven, omdat deze, wat eventueel molest betreft, uitsluitend afhangt van de houding van Duitschland, terwijl volgens de berichten van dit land was verkregen, dat zijn duikbooten de kolen vervoerende schepen ongemoeid zouden laten. Indien dit laatste zoo is, dan is er van onveiligheid geen sprake meer. Men mag overigens aannemen dat het geven van een bepaalde kleur aan de schepen juist een uitvloeisel is van de met Duitschland gevoerde onderhandelingen.

{{gap}}Naar het Haagsche Correspontentiebureau verneemt, bestaat er geen tegenstrijdigheid tusschen de berichten omtrent het in gereedheid brengen van schepen te Rotterdam om kolen uit Engeland te gaan halen en de mededeeling van den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel aan het bestuur der Vereeniging van Gezagvoerders en Stuurlieden ter Koopvaardij, dat geen, schepen zijn gerequireerd en de regeering ook geen veilige vaart kan waarborgen. Inderdaad zijn bedoelde schepen niet gevorderd. Wel zouden aanvankelijk de kolen worden gehaald door eenige daartoe gerequireerde schepen, maar daarvan is afgezien juist met het oog op de onveiligheid der vaart, zoodat de schepen die thans voornemens zijn uittevaren volkomen vrijwillig den tocht zullen ondernemen.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{c|'''„Bureau Vervoer”.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel maakt bekend dat van de Afdeeling Crisiszaken van zijn Departement deel zal uitmaken een „Bureau Vervoer”, aan welk Bureau, onder leiding van de Commissie van Bijstand inzake do uitvoering van de Distributiewet 1916 als hoofd der afdeeling Crisiszaken meer in het bijzonder de behandeling zal zijn opgedragen van de zaken, betrekking hebbende op het binnenlandsche transport van goederen; dat als chef van dat bureau is aangewezen de heer N. van de Roemer, oud-luitenant ter zee; dat door den Minister van Oorlog aan dat Bureau is toegevoegd de kapitein van den generalen staf K. A. Pfeiffer; dat de bureaulokalen van het Bureau Vervoer zijn gevestigd Kneuterdijk 4a (ingang Hartogstraat).
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{c|'''Regeeringsvisch.'''}}

{{gap}}De 's-Gravenhaagsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang”, de Amsterdamsche Vischhandelaarsvereeniging en de Rotterdamsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang” hebben den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel per request verzocht in de voor distributie bestemde regeeringsvisch vastgestelde maten een wijziging te brengen, en wel: voor schol door verhooging van de minimum-maat van 20 tot 25 cM., voor schelvisch en gul door vaststelling van een minimum-maat van 30 cM. (in plaats van schelvisch maximaal 37 cM., gul maximaal 55 cM.), terwijl adressanten tevens verzoeken, met het oog op de prijsstijging en schaarschte der voor bereiding benoodigde grondstoffen, den minimum-prijs, voor gebakken regeeringsvisch te brengen van ƒ&amp;nbsp;0.83 op ƒ&amp;nbsp;1.— per K.G., of wel maximum-prijzen voor bak- en braadolie vast te stellen.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|'''Tegen smokkelen van kleeding.'''}}

{{gap}}Ten einde het smokkelen van kledingstukken naar Duitschland tegen te gaan, worden door douane en visiteuses te Glanerbrug den laatsten tijd de kleeren van personen, die geregeld of herhaaldelijk over onze grens komen, gestempeld. Men weet zoodoende of ze met hier gekochte goederen weer naar hun land terug wenschen te gaan. Ongestempelde kleeren worden als smokkelwaar beschouwd. Tot dezen maatregel is men gekomen, doordat mannen en vrouwen met zeer weinig lijfgoed aan over de schreef kwamen en flink gekleed terugkeerden, na hun inkoopen gedaan te hebben.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{c|'''De treinvertragingen.'''}}

{{gap}}Het zoo veelvuldig voorkomen van groote treinvertragingen heeft het „U. D.” aanleiding gegeven ter bevoegder plaatse te informeeren naar de oorzaken van deze vertragingen, opdat het publiek een beter oordeel over dit ongetwijfeld onaangename oponthoud der treinen zou kunnen krijgen. De verstrekte inlichtingen komen op het volgende neer:
&lt;br&gt;{{gap}}Even onaangenaam als al die veel te late treinen voor het publiek zijn, even onaangenaam zijn ze voor de spoorwegdirecties, wier bedrijven door deze gang van zaken in niet geringe mate worden belemmerd. Als het reizend publiek moppert, moet het niet vergeten, dat de maatschappijen zelf nog véél erger mopperen, en evenmin vergeten, dat die uren vertraging het gevolg zijn van omstandigheden, die zich op het moment niet laten veranderen. Dit wordt in deze voor de spoorwegmaatschappijen zéér moeilijke dagen, te veel over het hoofd gezien.
&lt;br&gt;{{gap}}Wat is het geval? Eerstens mist men op de voornaamste lijnen een groot aantal treinen, die vroeger wèl liepen, de dienst is uitermate beperkt, het aantal reizigers daarentegen even groot als andere jaren — direct gevolg dat hetzelfde quantum passagiers geperst moet worden in veel en véél minder materiaal. Daardoor: overvolle treinen, langzame bediening aan de stations, tegenwerkende factoren voor een snel vervoer. Er ontstaat diensvolgens in een ommezien vertraging, de locomotieven zijn niet bij machte de kracht te ontwikkelen van anders, en het eerste oponthoud van tien minuten is op het eerstvolgende station aangegroeid tot het dubbele, zoo al niet meer, wanneer dat station aansluiting moet geven op andere richtingen, noem als zoodanig Zwolle, Arnhem, Utrecht, Den Bosch, Amersfoort, en zooveel andere. Wanneer daar gewacht moet worden op aankomst van treinen, die op hun beurt óók weer in vertraging zijn, dan wordt do misère onmiddellijk grooter en de machines voor de treinen zijn niet in staat het oponthoud noemenswaard in te rijden.
&lt;br&gt;{{gap}}Lange en zwaar bezette treinen, zooals men die kent op het groote traject Groningen—Zwolle—Amsterdam—Den Haag, ze krijgen het eene oponthoud na het andere en komen ten slotte op hun bestemming, niet zelden met een uur en vijf kwartier vertraging. Daar is onder de huidige omstandigheden niets aan te doen. Treinen inleggen, bijvoorbeeld van Utrecht naar Den Haag—Rotterdam, wat in gewone tijden herhaaldelijk geschiedt als zich vertragingen voordoen, daar is nu geen kijken op, om de eenvoudige reden dat dit verboden is. Er mag geen kilometer méér worden verreden dan is toegestaan en zoo moet op de groote stations met jobsgeduld worden gewacht op de aankomst van treinen, die 40, 50 en 60 minuten te laat zijn. Hoogst onaangenaam voor het publiek, ongetwijfeld; net zoo onaangenaam voor de directies. En — niets aan te veranderen!
&lt;br&gt;{{gap}}Daar komt bij, dat de vuren op de locomotieven moeten worden gestookt met materiaal, dat allerlei stagnatie teweegbrengt; de groffe, Duitsche cokes, die men vroeger gebruikte, is op en aan briquetten is een groot tekort. Men behelpt zich op de spoorwegen nu met Belgische kolen, met Nederlandsche kolen, soorten, die te fijn zijn voor machinevuren op locomotieven en zoodoende grooten last veroorzaken, doordat de vuren er spoedig door in disorde komen en mankementen doen ontstaan, die het onmogelijk maken de treinen te rijden zooals het behoort. Herhaaldelijk komt het dan ook voor, dat zoowel goederen- als personentreinen, onderweg blijven stilstaan; de fijne, gemengde brandstoffen leveren moeilijkheden op bij het stoken en het locomotiefpersoneel ziet zich dan verplicht te stoppen, om de vuren eerst weer op gang te brengen. Wanneer dit een goederentrein overkomt, moet een hem volgende personentrein eveneens blijven staan, een trein, die wellicht reeds in vertraging is en nu natuurlijk heelemaal achterop komt. Ten opzichte van de voorhanden zijnde kolen, moet men zien te roeien met de riemen die men heeft, wat menigmaal uiterst moeilijk blijkt te gaan.
&lt;br&gt;{{gap}}De groote lengte van de treinen werkt ten deze alweer niet mee, allemaal oorzaken voor een snellen aangroei van eenmaal ontstaan oponthoud. Men heeft getracht door gebruikmaking van ander materiaal, o.a. van bruinkoolbriquetten, in het gemis te kunnen voorzien, maar die vervanging bleek niet te voldoen. Een verbetering van beteekenis kan alleen direct intreden, wanneer de spoorwegen opnieuw de beschikking krijgen over de kolen, die voor locomotief-gebruik zijn aangewezen, de hierboven genoemde groffe, Duitsche cokes. Zoodra de trein-locomotieven weder niet die kolen gestookt kunnen worden, zoodra is het ergste leed van de treinvertragingen hopelijk geleden; kan althans een der grootste oorzaken zijn opgeheven. Men zal zich deze week nog in de ellende van te laat vertrekken en aankomen moeten schikken.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Opvoeding en Onderwijs.}}}}
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{c|'''Academische examens.'''}}

{{gap}}{{sp}Amsterda}}m. Met goed gevolg is afgelegd het eerste natuurkundig examen door de heeren J. V. Lans en A. Bloch.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp}Groninge}}n. Geslaagd voorbereidend geneeskundig examen de heeren A. J. Bronkhorst en H. D. van Schalkwijk. Eerste gedeelte artsexamen de heer B. Bijers.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Leide}}n. Geslaagd propaedeutisch examen geneeskunde de heeren S. A. de Graaff en J. E. Goudsmit.
&lt;br&gt;{{gap}}Eerste natuurkundig examen de heeren C. Winkler Prins en Y. N. Oosterbaan.
&lt;br&gt;{{gap}}Theoretisch examen geneeskunde de heeren W. Fortuin, J. J. L. de Neve en E. S. Cohen.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen Staatswetenschappen de heer mr. L. Spanjaard.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen rechten de heer L. Wery.
&lt;br&gt;{{gap}}Voorbereidendexamen Ind. Adm. dienst de heer H. E. Termeulen.
&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s21&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde M. O., akte K1.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en opgekomen 3 candidaten. Afgewezen 1. Geslaagd de heeren C. Duif, te ’s-Gravenhage en G. S. Veltrop, te Amsterdam.
&lt;section end=&quot;s21&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s22&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde L. O. (art. 86).'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en geslaagd de heer Tj. Annema, te Oldekerk; mej. J. M. Bruggeman, te Heerenveen, en de heer A. J. Plaatsman (gemobiliseerd).
&lt;section end=&quot;s22&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s23&quot;/&gt;{{c|'''Examens vrije en orde-oefeningen.'''}}

{{gap}}{{sp|Amsterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren K. IJff van Beemster, G. C. v. d. Haar van Haarlem, W. R. v. d. Heijden van Heemstede, J. J. C. Böckling en W. A. L. Doorenmalen van Beverwijk, K. Evers van Edam; de dames M. M. G. Nooter, C. P. Oudegeest en C. Polak van Amsterdam, M. G. van Dijk en J. Hoekmeijer van Alkmaar, S. Kuiper van Enkhuizen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 10 Oct. Geslaagd de heeren F. G. van Ditshuizen, H. van Essen, S. van Dijk, G. J. Prijs en J. M. Kerkmeyer, allen van Apeldoorn; de dames H. J. Meertens, van Emmen, en M. Salomons, van Nieuw Weerdinge.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 11 Oct. Geslaagd de heeren C. Woelders, G. Vlaswinkel, R. Sterringa, allen te Deventer; L. Tithof, G. L. A. Nijhuis, J. Nijhoff, allen te Oldenzaal; en de dames G. W. Bosmans, K. Frankfort, H. A. Hamer, C. C. H. Kelderman, J. H. Lonsain, E. Muller, allen te Deventer.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Groninge}}n, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd W. van der Werp, Leeuwarden; K. de Haan, Sneek; G. Sietsma, Grouw; en de dames T. Siersema, Baflo; B. de Graaf en E. Pino, Sneek; H. van der Zijpp, Schart; Fr. E. van der Meulen, Groningen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Rotterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren J. H. L. van Stralen, Th. P. M. v. Heel, A. Hilkemeijer en A. J. v. Breugel, allen van Rotterdam; A. C. v. Zwieten en W. Odijk, beiden van Vlaardingen; en de dames C. M. Savenije, W. J. Schroeder, J. A. W. Vink, C. C. Bolte, J. H. F. Ahsman en J. C. Holierhoek, allen van Rotterdam.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Utrech}}t, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de dames J. P. van Dijk te de Bilt; E. Jetses te Zeist; E. Hidding te Maarsbergen; M. Duivenvoorde te Doorn; J. M. Hoffmeijer te Arnhem, en C. van Doorn te Maarssen, voorts de heeren G. M. Monsjon, P. A. J. van Dijk, J. F. Jacobs en H. A. Ruuge, allen te Utrecht; L. Frank en G. M. Frickel, beiden te Amersfoort.
&lt;section end=&quot;s23&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s24&quot;/&gt;{{c|'''Machinisten-examen.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Geslaagd voor voorloopig diploma de heeren A. W. Leebeek, te Utrecht; J. H. Wouters, te ’s-Gravenhage en L. van Belgen, te Vlissingen.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s24&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s25&quot;/&gt;{{c|'''Universiteit van Amsterdam.'''}}

{{gap}}Maandag 15 October, des namiddags te 3 uur, zal dr. J. de Bruin, benoemd tot buitengewoon hoogleeraar in de Paediatrie, zijn hoogleeraarsambt openlijk aanvaarden door het uitspreken eener rede in de aula der Universiteit.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s25&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s26&quot;/&gt;{{c|'''Hooger landbouwonderwijs.'''}}

{{gap}}De heer P. van Hoek, directeur-generaal van den Landbouw, heeft een geschrift uitgegeven onder den titel „Hooger landbouwonderwijs”. De schrijver, die steeds voor verheffing van ons landbouwonderwijs heeft geijverd, is een voorstander van de stichting eener zelfstandige Nederlandsche landbouwhoogeschool, die feitelijk reeds bestaat in de Rijks hoogere land-, tuin- en boschbouwschool te Wageningen en slechts op officieele erkenning als zoodanig wacht. Daarnaast zou volgens den schrijver plaats over zijn voor een tweede inrichting, voor welker oprichting aansluiting kan worden gezocht aan de cursussen der Vereeniging voor hooger landbouwonderwijs te Groningen, vooral voor de opleiding van practische bedrijfsleiders in den Nederlandschen landbouw.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s26&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s27&quot;/&gt;{{gap}}Op de voordracht voor leeraar in de Hoogduitsche taal aan het Gymnasium te Assen zijn geplaatst de heer S. Italianer, privaatleeraar te Groningen, en mej. D. W. de Haan, leerares aan de R.H.B.S. te Steenwijk.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s27&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s28&quot;/&gt;{{gap}}Tot leeraar in de meetkunde aan de kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Leiden is benoemd de heer A. Hartwijk te Leiden.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s28&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s29&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|KUNST.}}}}
&lt;section end=&quot;s29&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s30&quot;/&gt;{{c|'''Caecilia-Concert.'''}}

{{gap}}Een virtuoos „pur sang” kan met het vijfde pianoconcert geen weg weten. Want hoe virtuoos de solopartij ook is geschreven, welke hooge technische eischen zij ook stelt — den virtuoos zonder meer kan zij niet bevredigen, omdat ze hem als zoodanig weinig naar voren brengt. Alle is verinnerlijkt, vergeestelijkt in deze muziek, en men buigt zich voor het genie, dat een vorm, voor technischen praal geschapen, midden in den tijd, waarin het virtuozendom feitelijk nog hoogtij vierde, in een bovenzinnelijken sfeer wist te verheffen. Beethoven maakt hier den solist tot een idealen improvisator: hoor, hoe het eerste es-dur aceoord hem als het ware roept en inspireert tot een preludieerenden inzet, en hoe hij de gedachten van het orkest schijnbaar vrij voortspint. In zekeren zin laat Beethoven den solist geen vrijheid: zelfs de gebruikelijke cadens is voorgeschreven. Maar alles klinkt als geboren uit spontane ingeving: zoo weet het genie den vorm te vergeestelijken. En het moet wel een groot kunstenaar zijn, hoog boven het eng virtuozendom uitgegroeid, die het concert uit dien geest weet te her-scheppen. Zulk een kunstenaar is Frederic Lamond. En dat heeft hij gisteren weer getoond, door het vijfde pianoconcert te vertolken als een goddelijk-geïnspireerde improvisatie. Wel moet men zich innerlijk bevrijd voelen, als men zóó, uiterlijk naar de letter, die muziek kan laten klinken als de verklanking eener geniale spontane opwelling.
&lt;br&gt;{{gap}}Jammer dat het samenspel met het orkest — dat in dit concert een even voorname rol vervult, in de schouwburgzaal niet tot zijn recht komt. Men kent mijne bezwaren en ik wil zo daarom niet herhalen. De klank is door gemis van ressonant zachter, de samenklank verbrokkeld en het zeer uitgebreid strijkorkest verbreekt de door Beethoven gedachte verhouding tusschen strijkers en blazersklank. Man hoort meer het reëele dan het ideele en dat was ook voor het ware genot van de ''Cinolan''-ouverture en de Zevende Symphonie een hinderpaal. Het minste foutje valt ook direct op. Maar dit laatste is absoluut geen bezwaar. Want technisch was de uitvoering vlekkeloos en in de Symphonie bezielde Mengelberg het orkest vaak tot een „élan”, dat dan de akoustische bezwaren bijna deed vergeten. Het ''Allegretto'' vooral was weer indrukwekkend. Zoo leek het enthousiast succes, zoowel na het concert van Lamond, als voor Mengelberg en de zijnen na de Symphonie een zuivere weerklank.
{{rechts|H. R.|2em}}
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s30&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31&quot;/&gt;{{c|'''Kunst in Den Haag.'''}}
{{links|Konijnenburg bij Kleykamp. — De verzameling-Goudstikker. — Groepen in Pulchri.|12em}}
{{rechts|Ω ’s-Gravenhage, 10 Oct.|2em}}
{{gap}}De gebeurtenis op Haagsch kunstgebied is de tentoonstelling van Konijnenburg bij Kleykamp. Wat door slechts enkelen werd geweten en door niet velen werd vermoed, wordt hier opeens voor iedereen zichtbaar: In Konijnenburg en Toorop hebben wij de twee eenzame grooten van onze hedendaagsche schilderkunst, twee kunstenaars van zoo bijzondere grootte en zoo geconcentreerde persoonlijkheid, dat ze als een paar vreemde, hooge boomen staan op een wijde open plek in een bosch van overigens welvertrouwde stammen.
&lt;br&gt;{{gap}}Maar deze tentoonstelling is zoozeer een afzonderlijke bespreking waard, dat het haar beteekenis kleineeren ware indien men er, zelfs wat uitvoerig, over ging schrijven te midden van een relaas van anderen. Vandaar, dat wij ons nu bepalen tot deze woorden, die niet meer zijn dan een simpel bericht aan alle kunstliefhebbers: Er is bij Kleykamp nu een tentoonstelling, merkwaardiger als verschijnsel in onze moderne schilderkunst, dan wat er in tien of twintig jaren is te zien geweest.

{{gap}}Er is opeens een overdadige uitbarsting van schilderkunsttentoonstellingen in Den Haag. In ''{{SIC|Pulcri|Pulchri}}'' de verzameling-Goudstikker en een groepententoonstelling, bij Walrecht teekeningen van J. Teixaira de Mattos, in den Hollandsch-Belgischen Kunstkring werk van G. van Tongerloo, Cornelis Kuypers in ''Esher Surrey'', Van Welie in den Bazar,... dit alles dan nog behalve Konijnenburg.
&lt;br&gt;{{gap}}De tentoonstelling-Goudstikker, is telken jare weer een nieuwe weldaad. In de inleiding tot den catalogus wordt gezegd, dab er in de Nederlandsche musea, in vergelijking met de buitenlandsche, betrekkelijk weinig oude kunst aanwezig is. Wij vinden dat het nog al schikt, al zou het algemeene gehalte heel wat hooger hebben kunnen zijn indien wij niet veel van het allerbeste naar het buitenland hadden laten gaan en indien de stukken van hoofdzakelijk historische waarde niet met de zuiver artistieke te zamen werden uitgestald. Maar wij bezoeken onze musea weinig. Te weinig. Wat men elken dag kan zien, gaat men bijna nooit zien; er moet een bijzondere aanleiding toe komen.
&lt;br&gt;{{gap}}En die geeft de firma Goudstikker door haar tentoonstellingen van oud-Hollandsche Kunst in ''Pulchri'', waar men gewoon is heen te gaan, telkens als er een tentoonstelling is geopend. Wat mem er te zien krijgt, is natuurlijk volstrekt niet uitsluitend eerste-rangs-werk — hoe zou het mogelijk zijn om dat, vooral in dezen tijd bijeen te brengen — maar er altijd veel goeds onder en het is {{SIC|telkns|telkens}} weer belangwekkend. Het is zeer goed, waarlijk weldadig voor onze artistieke opvoeding, om geregeld weer eens te worden teruggebracht in de sfeer der gave, gedegen schilderkunst van onze zeventiendeeuwsche realisten, juist in een tijd als dezen, waarin de buitengewone (en verheugelijke) emancipatie der schildertechniek niet steeds wordt gedragen door soliede kunnen. En dit is wel zeker: Wie in de oude kunst zijn ''vak'' niet verstond, liep dadelijk in de gaten, met wat hokuspokus was men er in de zeventiende eeuw niet af.
&lt;br&gt;{{gap}}Deze tentoonstelling omvat, behalve enkele oude bekenden, veel interessants dat de firma hier nog niet exposeerde, o. a. werk van Albert Cuyp, Peter Franchoys, Van Goyen, Aert de Gelder (een zeer expressief figuurstuk van voornamen toon), C. en J. D. de Heem, Dirck en Harmen Hals (van laatstgenoemden een mooie slapende kerel), Pieter de Hoogh, Th. de Keyser (behalve een reeds bekend vrouweportret een merkwaardige figuurgroep in een landschap), A. van der Neer, A. en I. Van Ostade, Jacob en Salomon van Ruysdael, Jan Steen, Teniers, A. en W. van de Velde, De Vlieger. En van vele anderen.
&lt;br&gt;{{gap}}Te zamen 60 nummers.

{{gap}}In de groepententoonstelling in ''Pulchri'' heeft {{sp|Van der Stok}} ditmaal de hoofdgroep met een aantal aqua-tinten, teekeningen, houtsneden en litho’s. Van der Stok is een kunstenaar wiens expressief vermogen vooral naar het illustratieve gaat. Hij heeft een rijke phantasie en een opmerkelijk compositie-vermogen. Tusschen zijn veelal gevoelige lijnenspel toont hij, vooral in zijn houtsneden en zijn litho’s, een streven naar contrasteerende vlakkenwerking, waarin hij soms heel mooie dingen bereikt.
&lt;br&gt;{{gap}}Van der Stok ware een goed illustrator voor een groot fantastisch sagenverhaal. Hij zou het rijk en krachtig verluchten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan is er nog goed werk van {{sp|Haverman}} (o. a. een paar mooie, kloeke naakten; dat wat het onderst hangt, heeft een zeer stralend coloriet, de armen schijnen echter niet werkelijk te steunen), {{sp|Mension}} (mooie ijsberen en een tijger, wat hard van factuur), {{sp|Huib Luns}} (decoratief werk, hier en daar nog al ruw, soms droog van schildering; het in primitieven trant behandelde kinderkopje is wel goed in stijl gehouden, maar is banaal van expressie), {{sp|Oldewelt}} (fleurige bloemen), {{sp|Van der He}}m, {{sp|Moulĳn}} en {{sp|Van Mastenbroek}} (een goed avondstuk met arbeiders bij een werkspoor).
&lt;br&gt;{{gap}}En voorts inzendingen van Kramer, Van Jole, Mondt, Lapidoth, W. Müller, F. Mondriaan, Anna Lehmann en Luyt.
&lt;br&gt;{{gap}}De andere tentoonstellingen bespreken wij een volgend maal.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31&quot;/&gt;{{c|'''Munten-veiling Frederik Muller &amp; Co.'''}}

{{gap}}De veiling van de collectie Van Dijk van Matenesse had wat de munten-afdeeling betreft wederom een gunstig verloop. Wij noemen: no. 369 een leeuwendaalder van dubbele zwaarte, van 1589 van Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;180; no. 425 een leeuwendaalder van Utrecht van dubbele zwaarte, waarvan slechts enkele exemplaren bekend zijn, ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 437 een vierkante daalder van 1548 voor Overijsel bracht op ƒ&amp;nbsp;155; no. 493 een proef-slag van een twintig-gulden stuk van het Koningrijk Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 494 een proefslag van een tien gulden stuk van 1810 ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 500 een proefslag van een dubbele ducaat van het jaar 1867 (waarschijnlijk een unicum) ging voor ƒ&amp;nbsp;515.
&lt;br&gt;{{gap}}Van de noodmunten ging no. 545 Bergen op Zoom belegerd in 1588, voor ƒ&amp;nbsp;150.
&lt;br&gt;{{gap}}De noodmunten van Gulick en Landen gingen van ƒ&amp;nbsp;100 tot ƒ&amp;nbsp;200.
&lt;br&gt;{{gap}}Bij de Leidsche noodmunten waren er die ƒ&amp;nbsp;100 opbrachten. De papieren noodmunten van Leiden gingen van 20 tot 70 gulden.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s32&quot;/&gt;{{c|'''Subsidie Tooneelschool.'''}}

{{gap}}Het Amsterdamsche Gemeenteblad bevat de volgende voordracht van Burgemeester en Wethouders.
&lt;br&gt;{{gap}}Als bekend mag worden verondersteld, dat de nieuwe Directeur der Tooneelschool bij zijn opteden aan het einde van 1915 een schema van de inrichting, waarin die school zich naar zijn meening dient te ontwikkelen, heeft gegeven, dat, wanneer het wordt verwezenlijkt, de school een leidende plaats bij de beoefening der dramatische kunst zal verzekeren. Zij zal dan niet alleen zijn een school, waar de aanstaande acteur en actrice zich nog beter dan vroeger in technisch opzicht voor hun toekomstig beroep kunnen bekwamen, maar tevens gelijk die directeur het uitdrukte „eene kleine academie van ernstige, heilzame kunstbeoefening” — een milieu voor de studie der dramatische kunst, waar vaklieden en belangstellende leeken de gelegenheid vinden hun kennis te verrijken.
&lt;br&gt;{{gap}}Het Nederlandsch Tooneelverbond, dat de verwezenlijking van de plannen van den Directeur gaarne mogelijk wil maken, kan dit alleen doen als het zijn eigen inkomsten ziet vermeerderen, want de andere belangen, die het verzorgt, veroorlooven niet nog grooter sommen dan het reeds doet aan de Tooneelschool ten koste te leggen. Door een beroep op particulieren heeft het steun weten te verkrijgen voor de tenuitvoerlegging van een deel der plannen, maar het ziet geen kans de bron van deze inkomsten zoo krachtig te doen vloeien, dat ook het andere deel verwezenlijkt kan worden en het verzoekt ons nu te bevorderen, dat het subsidie van de Gemeente, thans bedragende ƒ&amp;nbsp;600, wordt gebracht op ƒ&amp;nbsp;1000, zoo mogelijk ƒ&amp;nbsp;1200.
&lt;br&gt;{{gap}}De Raad weet uit de voordracht van 30 Juli 1909 betreffende de eerste subsidieverlening, dat B. en W., hoewel op het standpunt staande, dat het Rijk met het verleenen van een subsidie behoort voort te gaan, alleen uit practische overwegingen er toe zijn overgegaan toekenning van een subsidie van ƒ&amp;nbsp;600 voor te stellen. Deze vorm, waarin B. en W. hun medewerking verleenden, diende tevens om duidelijk te maken, dat zij, zoolang het Rijk geen toezegging van een redelijk subsidie deed, niet bereid zouden zijn verhooging van het gemeentesubsidie te bevorderen. Toen dan ook verleden jaar een zelfde verzoek van het Nederlandsch Tooneelverbond als het thans ingediende tot hen kwam, hebben zij, hoewel zeer geneigd aan de reorganisatieplannen van de Tooneelschool werkelijken steun te verleenen, daaraan, in verband met de omstandigheid, dat het gevraagde rijkssubsidie nog steeds uitbleef, geen gevolg gegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}Het ziet er thans naar uit, dat het beletsel voor het verhoogen van het gemeentesubsidie zal worden weggenomen. De Regeering heeft blijkbaar haar standpunt, dat in de tegenwoordige omstandigheden met subsidieering van de Tooneelschool niet mag worden begonnen, verlaten, want op de ontwerp-staatsbegrooting voor 1918 is een subsidie van ƒ&amp;nbsp;3000 uitgetrokken.
&lt;br&gt;{{gap}}Nu het Rijk met een flinke bijdrage voorgaat, is er naar het inzien van B. en W. reden om met een subsidieverhooging te volgen. Een verhooging van ƒ&amp;nbsp;400 lijkt hen wel voldoende.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s32&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s33&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''WEEKBLADEN.'''}}}}

{{gap}}{{sp|Buiten}} vraagt aandacht voor de Zwitsersche hoofdstad Bern. De fotograaf Steenbergh is een kiekje wezen nemen van de trotsche raadhuistoren te Sluis.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s33&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s34&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''TIJDSCHRIFTEN.'''}}}}
{{c|'''Vragen van den Dag.'''}}

{{gap}}Ds. K. Vos zet zijn opstel voort over Luther’s invloed op de Nederlandsche reformatie. J. Oderwald handelt over het kompas in Noord-Europa en Nederlands aandeel in de vervaardiging van dit voor de ontwikkeling der zeevaartkunde zoo belangrijk instrument. „Schück noemt het kompas een vondeling, naar het vaderschap waarvan met ijver dient gezocht te worden. Ik meen” — zoo besluit de schrijver van het genoemde opstel — „dat daaraan ook in ons land moet worden medegewerkt, vooral nu er waarschijnlijkheid bestaat, dat onze oude zeelieden reeds zeer vroeg het kind hebben helpen opkweeken.”
&lt;br&gt;{{gap}}Een bijdrage van dr. Zygmunt Gargas geldt den opbouw van den Poolschen staat. In een opstel over de Vlaamsche beweging geeft E. van Bergen een bondige opsomming van feiten, die bewijzen welk terrein de Vlaamsche beweging veroverde sedert de vrijzinnige ontwaking in 1875. Van „verdrukte Vlamingen” kan z.i. geen sprake meer zijn; al moet men erkennen, dat de toepassing der veroverde wetten niet altijd volledig en eerlijk geschiedde en de Vlamingen nog grieven hebben. De Vlaamsche schrijver acht het intusschen betamelijk, dat zij enkel uit de handen van hun eigen nationale regeering, die in het Belgisch Staatsblad van 9—13 April l.l. er de plechtige toezegging van deed, de totale en volledige gelijkstelling met de Walen ontvangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Onder den titel „Kinderslavernij in Suriname” voert Herm. J. Jacobs een pleidooi legen het gevoelen van de Koloniale Staten van Suriname, die meenen, dat het met de z.g. „kweekjes”, de aan vreemden afgestane kinderen, zoo erg niet gesteld is. Zij lieten van dit gevoelen blijken in antwoord op de door den inmiddels afgetreden gouverneur, Van Asbeck, ingediende concept-verordening, ter regeling van het onderzoek naar de opvoeding en verzorging van kinderen door anderen dan de ouders, grootouders of voogden.
&lt;br&gt;{{gap}}De heer Jacobs, die in zijn artikel verwijst naar verschillende uitingen ter afkeuring van het kweekjesstelsel, heeft goeden moed, dat de nieuwe gouverneur de zaak niet zal laten rusten.
&lt;br&gt;{{gap}}Wij vermelden ten slotte de bijdragen van M. Reepmaker over gedachtekracht, van J. Daalder over het trekken der vogels en J. de Vries Azn. over de Westfriezen en de beklemtoning der Noord-Hollandsche plaatsnamen.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s34&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s35&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''NIEUWE UITGAVEN.'''}}}}

{{gap}}In ''Historische Karakters'', een uitgave van de Hollandia-Drukkerij te Baarn, behandelt W. P. Kops op onderhoudende wijze een aantal figuren uit de Fransche Revolutie. In de eerste plaats Madame Du Barry, die haar „grootheid” uit een vorig tijdperk overleefde en den dood vond onder het régime van den valbijl. In een serie „Koningsmoordenaars” teekent de schrijver daarna een aantal revolutionairen, die betrokken waren bij den gewelddadigen dood van Lodewijk XVI. Aan Camille Desmouins en zijn Lucile wijdde hij tenslotte het derde gedeelte van zijn boek.&lt;section end=&quot;s35&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ltlbrmn1ha4qe8xubca6bd53gekz22n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226924</id>
      <parentid>226901</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>226924</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43580" sha1="b6j7g5itqvwomwwt101iqsgtvxitlak" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH||{{x-larger|'''ALGEMEEN HANDELSBLAD van VRIJDAG 12 OCTOBER 1917 — Ochtendblad — Tweede Blad.'''}}|{{x-larger|'''5'''}}}}
{{lijn|height=5px}}{{lijn}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{xxx-larger|OCHTENDBLAD.}}}}
{{c|{{larger|'''Tweede Blad.'''}}}}
{{lijn}}{{lijn|height=5px}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|'''Nederland en de Oorlog.'''}}}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|'''Onze vaart op Indië.'''}}
{{gap}}Naar het Ministerie van Buitenlandsche Zaken mededeelt, is van den gezant te Washington bericht ontvangen, dat de regeering aldaar officieel heeft te kennen gegeven dat geen bunkerkolen zullen worden verstrekt aan schepen op weg naar een neutraal land in Europa, dat aan Duitschland grenst. Dientengevolge zullen Nederlandsche schepen, komende uit Indië en Zuid-Amerika, geen Amerikaansche haven kunnen aanloopen om te bunkeren, tenzij de Amerikaansche uitvoerraad goedkeurt dat de ladingen dier schepen naar Nederland worden vervoerd.
&lt;br&gt;{{gap}}Aangezien ook in Zuid-Amerika geen bunkerkolen verkregen kunnen worden, is op het oogenblik de vaart tusschen moederland en koloniën onmogelijk.
&lt;br&gt;{{gap}}Onze gezant en de delegatie in Amerika voeren in overleg met de Regeering nog onderhandelingen omtrent een schikking, zoowel betreffende onze scheepvaart ala omtrent den toevoer van goederen naar Nederland, doch tot dusver vermochten zij geen beslissing der Amerkiaansche regeering te verkrijgen.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|'''Export-Centrale.'''}}

{{gap}}Maandag a.s., des voormiddags 11 uur, zal in de De Lairesse-zaal te ’s-Gravenhage de oprichtingsvergadering plaats hebben van de Export-Centrale.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{c|'''Nederland en Duitschland.'''}}

{{gap}}Naar wij vernemen, had het uitstel van het vertrek der Duitsche onderhandelaars naar Berlijn mede tot oorzaak dat men wilde wachten totdat, behalve over de levering van kolen aan ons land, ook over de levering van levensmiddelen aan Duitschland overeenstemming verkregen zou zijn. De voorloopige overeenstemming over de drie hoofdpunten: kolen, levensmiddelen en knedietverschaffing, is thans tot stand gekomen en de beide gedelegeerden der Duitsche regeering vertrekken heden met twee vertegenwoordigers van de Deutsche Handelsstelle naar Berlijn om de overeenkomst door de Duitsche regeering te doen bekrachtigen.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|'''Thee en Koffie.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw heeft bepaald:
&lt;br&gt;{{gap}}gedurende het tijdvak aanvangende op 15 Oct. en eindigende op 31 Oct. 1917 zal mogen worden verkocht en afgeleverd: op bon no. 1 van de thee- en koffiekaart: 0.05 K.G. (een half ons) thee; op bon no. 2 van de thee- en koffiekaart: 0.2 K.G. (twee ons) koffie.
{{rechts|''(St. Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{c|'''Soda.'''}}

{{gap}}Wegens het groote aantal surrogaten en vervalschingen van soda, die de laatste jaren in ons land in den handel zijn gebracht, droeg de minister van handel, etc. eenigen tijd geleden aan het Rijksbureau tot onderzoek van handelswaren op, een enquête in te stellen naar de hoedanigheid van soda en soda-surrogaten. Dit onderzoek werd gehouden met medewerking van verschillende burgemeesters. Ook over zeeppoeders werd het uitgestrekt. Het pas verschenen verslag stelt het groote aantal knoeierijen in het licht, met photographische afbeeldingen van allerlei merken „sodaline”, „soda-extract”, etc., en met namen van leveranciers. Het slot van het verslag laten we hier volgen.
&lt;br&gt;{{gap}}„Uit het ingestelde onderzoek blijkt voldoende hoe het koopend publiek bedrogen wordt en tevens, dat het geknoei een veel grooteren omvang dan in normale tijden heeft aangenomen. Immers bedroeg volgens de in 1908 door het Rijksbureau ingestelde soda-enquête het percentage ondeugdelijke monsters 15% tegen thans bijna 50%, hoewel de eischen voor goede waar nu nog iets matiger zijn gesteld dan in 1908.
&lt;br&gt;{{gap}}„Ruime voorlichting van het publiek, gepaard met streng optreden tegen de knoeiers dáár, waar dit mogelijk is, zijn de middelen, die verbetering zullen kunnen brengen.”
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|'''Oorlogsmolestverzekering.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft, gezien zijne beschikking van 8 Febr. tot vaststelling van bepalingen betreffende de uitvoering der Oorlogsmolestverzekeringswet 1915, zooals die gewijzigd is bij zijne beschikking van 26 Mei 1917, No. 43030, afd. Handel, bepaald dat de artikelen 8 en 9 van die bepalingen zullen worden gelezen als volgt:
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Ar}}t. 8. Mocht, wanneer de molestverzekering op een schip bij den Staat wordt gesloten, op dat schip geen gewone verzekering tegen zeegevaar gesloten zijn, dan wordt voor ieder geval op zichzelf het bedrag, waartoe deze verzekering, met inbegrip van het eigen risico van den verzekerde, ten hoogste kan worden gesloten, vastgesteld door de gemachtigden der Regeering.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Ar}}t. 9. Mocht de waarde van een koopvaardijschip naar het oordeel van den eigenaar hooger zijn dan het bedrag op de in artikel 7 beschreven wijze gevonden, dan zal op zijn verlangen de verzekering tot een hooger bedrag kunnen worden gesloten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dit bedrag wordt alsdan bepaald overeenkomstig de voerschriften van art 8.
{{rechts|(„St.-Ct.”)|2em}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{c|'''IJzer en staal.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft de volgende distributieregeling voor ijzer en staal vastgesteld:
&lt;br&gt;{{gap}}1e. De aflevering en het vervoer van materialen in ijzer en staal, vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, is verboden; dat verbod is ook van toepassing op oud-ijzer en oud-staal en ijzer- en staalafval in elken vorm.
&lt;br&gt;{{gap}}2e. De verbodsbepalingen sub 1 gesteld zijn niet van toepassing:
&lt;br&gt;{{gap}}a. voor ijzer en staal, dienende ter verpakking;
&lt;br&gt;{{gap}}b. indien de aflevering en het vervoer geschieden in opdracht van autoriteiten behoorende tot het Ned. leger of de Ned. marine;
&lt;br&gt;{{gap}}c. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen huishoudelijk gebruik voor hoeveelheden minder dan 50 K.G.;
&lt;br&gt;{{gap}}d. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen gebruik voor hoeveelheden van minder dan 50 K.G., waarbij geen overdracht van eigendom plaats heeft;
&lt;br&gt;{{gap}}e. indien de aflevering en het vervoer geschieden door publieke diensten en spoor-, tram- of stoombootmaatschappijen, voor zoover deze aflevering en dit vervoer dienen tot overbrenging van ijzer en staal uit de magazijnen van die diensten of maatschappijen naar plaatsen waar het te hunnen nutte moet worden opgeslagen, verwerkt of gebruikt, een en ander zonder dat er overdracht van eigendom plaats heeft.
&lt;br&gt;{{gap}}3e. Van de verbodsbepalingen sub 1 gesteld kan ontheffing worden verleend, zoo noodig onder daarbij te stellen voorwaarden, door het Uitvoerend Bureau van de Rijks Commissie voor de Distributie van IJzer en Staal, ’s-Gravenhage (na te noemen het U.B.).
&lt;br&gt;{{gap}}4e. De op het tijdstip van de afkondiging van deze beschikking door het U.B. reeds verleende vervoervergunningen zijn vervallen.
&lt;br&gt;{{gap}}5e. De handelaren, industrieelen en groote verbruikers, die voor eene geregelde toebedeeling van een aandeel in den te verwachten aanvoer uit het buitenland in aanmerking wenschen te komen kunnen door het U.B. tot wederopzegging als importeurs worden erkend, nadat door hen eene zekerheid is gesteld, waarvan het bedrag wordt bepaald door het U.B. en een verklaring is afgegeven, waarbij het U.B. wordt gemachtigd om, bij niet naleving door den importeur van de krachtens de distributie 1916 of deze beschikking op hem rustende verplichtingen die zekerheid geheel of gedeeltelijk verbeurd te verklaren ten bate van ’s Rijks schatkist;
&lt;br&gt;{{gap}}b. het stellen van zekerheid en het onderteekenen eener verklaring wordt niet gevorderd van als importeur te erkennen openbare lichamen of diensten;
&lt;br&gt;{{gap}}c. van alle beslissingen, ingevolge dit artikel door het U.B. genomen, staat beroep {{SIC|apen|open}} op den Minister.
&lt;br&gt;{{gap}}6e. Ieder die materialen in ijzer en staal, welke zijn vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, uit het buitenland wenscht in te voeren, is verplicht:
&lt;br&gt;{{gap}}a. om aan het U.B. daarvoor bestelbrieven aan te vragen;
&lt;br&gt;{{gap}}b. om aan het U.B. binnen 7 dagen na ontvangst van de materialen, onder inlevering van de vervoervergunning, nauwkeurig mededeeling te doen van de op de bestelbrieven ontvangen zendingen ijzer en staal;
&lt;br&gt;{{gap}}c. om nauwkeurige mededeeling te doen van alle voorwaarden, ook die van afval bij de bewerking, van prijzen, waarvoor is gekocht en verkocht en van alle andere gegevens, welke het U. B. van hem mocht verlangen in het belang van de contrôle op de aflevering van ijzer en staal en van een billijke verdeeling daarvan;
&lt;br&gt;{{gap}}d. om tot staving van de sub. b. en c. bedoelde gegevens desverlangd facturen en andere bescheiden aan het U. B. over te leggen;
&lt;br&gt;{{gap}}e. om de door den Minister gemachtigden of door het U.B. aangewezen personen in hunne bedrijven of zaken toe te laten, boek- en voorraden-contrôle op eerste aanvrage toe te staan en, voor zoover noodig daarbij behulpzaam te zijn;
&lt;br&gt;{{gap}}f. om bestelbrieven en vervoervergunningen welke niet worden benut voor die materialen, waarvoor zij zijn afgegeven, onverwijld weder aan het U. B. in te leveren;
&lt;br&gt;{{gap}}7e. a. Het U.B. is bevoegd om stempelgelden te vorderen voor de sub 6e. bedoelde bestellingen; die stempelgelden bedragen ten hoogste ƒ&amp;nbsp;2.50 per ton materiaal, waarover de bestelbrief loopt.
&lt;br&gt;{{gap}}b. Betaalde stempelgelden voor bestelbrieven welke niet kunnen worden benut, worden niet teruggegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}8e. Het U.B. is bevoegd voorschriften te geven en modellen vast te stellen voor de tot dat Bureau te richten aanvragen, verzoeken, opgaven en dergelijke.
&lt;br&gt;{{gap}}De belanghebbenden zijn verplicht die voorschriften en modellen te volgen.

{{gap}}Bij deze distributieregeling behoort de volgende „Lijst van materialen”, zie sub 6e.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep I: Ruwijzer.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep II: Gegoten buizen en hulpstukken.
&lt;br&gt;{{gap}}Greep III: Halffabrikaten, als: gegoten staal en vloeiijzer, ongewalst (in blokken) en voorgewalst in den handel genaamd: Rohluppen, Rohschienen (Milbars), Rohblöcke (Lingets), Brammen, vorgewalzte Blöcke (Blooms), Platinen, Knüppel (Billets), Tiegelstahl in Blöcken.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep IV: Walsfabrikaten en eenige afgewerkte artikelen daaruit vervaardigd: a. balkijzer, U-ijzer, Zores-ijzer; b. staaf- en profielijzer, ook gesmeed en getrokken; (staafijzer, bandijzer en strippen, hoek- en profielijzer); c. gladde zwarte platen: (dik plaatijzer van 5 of meer millimeter dikte; middel en dunne platen van meer dan 1 doch minder dan 5 mM. dikte; dunne platen van 1 mM. of minder dikte); d. speciaal plaatijzer: (zwarte en gegalvaniseerde gegolfde platen; gestrekte platen; geruite, gewafelde en nopjes-platen); e. plaatijzer met niet-edele metalen of met legeeringen daaruit overtrokken: (vertinde platen (blik), verzinkte (gegalvaniseerde platen; andere soorten, zooals die welke met een loodlaag zijn overtrokken en dergelijke); f. draad: (gewalst; getrokken; verzinkt (gegalvaniseerd); andere); g. buizen, gewalst of getrokken: (zwart; verzinkt (gegalvaniseerd); h. materiaal voor spoorwegbovenbouw: (rails voor spoorwegen uit smeedbaar ijzer, met inbegrip van wissels, tandradrails, vlakke rails, rails voor veldbanen, hart- of kruisingstukken, ook van gaten voorzien of aan den voet geklonken; tramrails; ijzeren dwarsliggers; ijzeren lasch- en klemplaten; assen, wielen en onderdeelen van wielen (navenbanden, onderstellen, kransen, zoomede wielstellen).
&lt;br&gt;{{gap}}Groep V: Uit plaatijzer vervaardigde onderdeelen: a. geperst, gehamerd, geflensd, gelascht, gebogen, geponsd en geboord; b. gegolfde vuurgangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep VI: IJzerconstructies: a. bruggen en onderdeelen van bruggen; b. andere onderdeelen van ijzeren bouwstukken.
{{rechts|''(St.-Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{c|'''Brood, bloem, meel, rogge.'''}}

{{gap}}De Min. v Landb. heeft een gewijzigde distributieregeling vastgesteld van brood, bloem, meel en rogge, welke zal ingaan op 16 Oct. en verband houdt met de verschillende reeds medegedeelde wijzigingen, achtereenvolgens aangebracht in de regeling van 27 Dec. jl.
&lt;br&gt;{{gap}}De regeling is in haar geheel opgenomen in „St.-Ct.” 238.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{c|'''Verhooging duurtetoeslag gevraagd.'''}}

{{gap}}Het Dagelijksch Bestuur van den Algemeenen Bond van Losse Rijkswerklieden hebben den Raad van Ministers en de Tweede Kamer der Staten-Generaal verzocht, den laatsten termijn duurtebijslag 1917, welke tusschen 15 en 31 December 1917 zal worden uitgekeerd, te verhoogen van ƒ&amp;nbsp;30, zijnde een vierde gedeelte van den bijslag 1917, op ƒ&amp;nbsp;75, zijnde het vierde gedeelte van wat adressanten in 1918 als duurtebijslag noodig achten.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{c|'''Post voor en over Engeland.'''}}

{{gap}}Heden is een post Voor en over Engeland verzonden.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|'''De binnenscheepvaart.'''}}

{{gap}}Naar „Ons Roer” meldt, heeft het dagelijksch bestuur van den Algem. Schippersbond een conferentie met de regeering gehad over de in de vergadering te Zwolle aangenomen concept-bevrachtingsovereenkomst. Van regeeringszijde werd toegezegd, dat het uiterste zal worden gedaan om over de thans bestaande schippersbeurzen en beurtlijsten te bevrachten.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{c|'''Steenkolen uit Engeland.'''}}

{{gap}}Bij de mededeeling der reedersfirma (opgenomen in ons vorig Avondblad), teekent onze correspondent te Rotterdam aan, dat de Nederlandsche regeering natuurlijk geen waarborgen voor de veiligheid der vaart kan geven, omdat deze, wat eventueel molest betreft, uitsluitend afhangt van de houding van Duitschland, terwijl volgens de berichten van dit land was verkregen, dat zijn duikbooten de kolen vervoerende schepen ongemoeid zouden laten. Indien dit laatste zoo is, dan is er van onveiligheid geen sprake meer. Men mag overigens aannemen dat het geven van een bepaalde kleur aan de schepen juist een uitvloeisel is van de met Duitschland gevoerde onderhandelingen.

{{gap}}Naar het Haagsche Correspontentiebureau verneemt, bestaat er geen tegenstrijdigheid tusschen de berichten omtrent het in gereedheid brengen van schepen te Rotterdam om kolen uit Engeland te gaan halen en de mededeeling van den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel aan het bestuur der Vereeniging van Gezagvoerders en Stuurlieden ter Koopvaardij, dat geen, schepen zijn gerequireerd en de regeering ook geen veilige vaart kan waarborgen. Inderdaad zijn bedoelde schepen niet gevorderd. Wel zouden aanvankelijk de kolen worden gehaald door eenige daartoe gerequireerde schepen, maar daarvan is afgezien juist met het oog op de onveiligheid der vaart, zoodat de schepen die thans voornemens zijn uittevaren volkomen vrijwillig den tocht zullen ondernemen.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{c|'''„Bureau Vervoer”.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel maakt bekend dat van de Afdeeling Crisiszaken van zijn Departement deel zal uitmaken een „Bureau Vervoer”, aan welk Bureau, onder leiding van de Commissie van Bijstand inzake do uitvoering van de Distributiewet 1916 als hoofd der afdeeling Crisiszaken meer in het bijzonder de behandeling zal zijn opgedragen van de zaken, betrekking hebbende op het binnenlandsche transport van goederen; dat als chef van dat bureau is aangewezen de heer N. van de Roemer, oud-luitenant ter zee; dat door den Minister van Oorlog aan dat Bureau is toegevoegd de kapitein van den generalen staf K. A. Pfeiffer; dat de bureaulokalen van het Bureau Vervoer zijn gevestigd Kneuterdijk 4a (ingang Hartogstraat).
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{c|'''Regeeringsvisch.'''}}

{{gap}}De 's-Gravenhaagsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang”, de Amsterdamsche Vischhandelaarsvereeniging en de Rotterdamsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang” hebben den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel per request verzocht in de voor distributie bestemde regeeringsvisch vastgestelde maten een wijziging te brengen, en wel: voor schol door verhooging van de minimum-maat van 20 tot 25 cM., voor schelvisch en gul door vaststelling van een minimum-maat van 30 cM. (in plaats van schelvisch maximaal 37 cM., gul maximaal 55 cM.), terwijl adressanten tevens verzoeken, met het oog op de prijsstijging en schaarschte der voor bereiding benoodigde grondstoffen, den minimum-prijs, voor gebakken regeeringsvisch te brengen van ƒ&amp;nbsp;0.83 op ƒ&amp;nbsp;1.— per K.G., of wel maximum-prijzen voor bak- en braadolie vast te stellen.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|'''Tegen smokkelen van kleeding.'''}}

{{gap}}Ten einde het smokkelen van kledingstukken naar Duitschland tegen te gaan, worden door douane en visiteuses te Glanerbrug den laatsten tijd de kleeren van personen, die geregeld of herhaaldelijk over onze grens komen, gestempeld. Men weet zoodoende of ze met hier gekochte goederen weer naar hun land terug wenschen te gaan. Ongestempelde kleeren worden als smokkelwaar beschouwd. Tot dezen maatregel is men gekomen, doordat mannen en vrouwen met zeer weinig lijfgoed aan over de schreef kwamen en flink gekleed terugkeerden, na hun inkoopen gedaan te hebben.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{c|'''De treinvertragingen.'''}}

{{gap}}Het zoo veelvuldig voorkomen van groote treinvertragingen heeft het „U. D.” aanleiding gegeven ter bevoegder plaatse te informeeren naar de oorzaken van deze vertragingen, opdat het publiek een beter oordeel over dit ongetwijfeld onaangename oponthoud der treinen zou kunnen krijgen. De verstrekte inlichtingen komen op het volgende neer:
&lt;br&gt;{{gap}}Even onaangenaam als al die veel te late treinen voor het publiek zijn, even onaangenaam zijn ze voor de spoorwegdirecties, wier bedrijven door deze gang van zaken in niet geringe mate worden belemmerd. Als het reizend publiek moppert, moet het niet vergeten, dat de maatschappijen zelf nog véél erger mopperen, en evenmin vergeten, dat die uren vertraging het gevolg zijn van omstandigheden, die zich op het moment niet laten veranderen. Dit wordt in deze voor de spoorwegmaatschappijen zéér moeilijke dagen, te veel over het hoofd gezien.
&lt;br&gt;{{gap}}Wat is het geval? Eerstens mist men op de voornaamste lijnen een groot aantal treinen, die vroeger wèl liepen, de dienst is uitermate beperkt, het aantal reizigers daarentegen even groot als andere jaren — direct gevolg dat hetzelfde quantum passagiers geperst moet worden in veel en véél minder materiaal. Daardoor: overvolle treinen, langzame bediening aan de stations, tegenwerkende factoren voor een snel vervoer. Er ontstaat diensvolgens in een ommezien vertraging, de locomotieven zijn niet bij machte de kracht te ontwikkelen van anders, en het eerste oponthoud van tien minuten is op het eerstvolgende station aangegroeid tot het dubbele, zoo al niet meer, wanneer dat station aansluiting moet geven op andere richtingen, noem als zoodanig Zwolle, Arnhem, Utrecht, Den Bosch, Amersfoort, en zooveel andere. Wanneer daar gewacht moet worden op aankomst van treinen, die op hun beurt óók weer in vertraging zijn, dan wordt do misère onmiddellijk grooter en de machines voor de treinen zijn niet in staat het oponthoud noemenswaard in te rijden.
&lt;br&gt;{{gap}}Lange en zwaar bezette treinen, zooals men die kent op het groote traject Groningen—Zwolle—Amsterdam—Den Haag, ze krijgen het eene oponthoud na het andere en komen ten slotte op hun bestemming, niet zelden met een uur en vijf kwartier vertraging. Daar is onder de huidige omstandigheden niets aan te doen. Treinen inleggen, bijvoorbeeld van Utrecht naar Den Haag—Rotterdam, wat in gewone tijden herhaaldelijk geschiedt als zich vertragingen voordoen, daar is nu geen kijken op, om de eenvoudige reden dat dit verboden is. Er mag geen kilometer méér worden verreden dan is toegestaan en zoo moet op de groote stations met jobsgeduld worden gewacht op de aankomst van treinen, die 40, 50 en 60 minuten te laat zijn. Hoogst onaangenaam voor het publiek, ongetwijfeld; net zoo onaangenaam voor de directies. En — niets aan te veranderen!
&lt;br&gt;{{gap}}Daar komt bij, dat de vuren op de locomotieven moeten worden gestookt met materiaal, dat allerlei stagnatie teweegbrengt; de groffe, Duitsche cokes, die men vroeger gebruikte, is op en aan briquetten is een groot tekort. Men behelpt zich op de spoorwegen nu met Belgische kolen, met Nederlandsche kolen, soorten, die te fijn zijn voor machinevuren op locomotieven en zoodoende grooten last veroorzaken, doordat de vuren er spoedig door in disorde komen en mankementen doen ontstaan, die het onmogelijk maken de treinen te rijden zooals het behoort. Herhaaldelijk komt het dan ook voor, dat zoowel goederen- als personentreinen, onderweg blijven stilstaan; de fijne, gemengde brandstoffen leveren moeilijkheden op bij het stoken en het locomotiefpersoneel ziet zich dan verplicht te stoppen, om de vuren eerst weer op gang te brengen. Wanneer dit een goederentrein overkomt, moet een hem volgende personentrein eveneens blijven staan, een trein, die wellicht reeds in vertraging is en nu natuurlijk heelemaal achterop komt. Ten opzichte van de voorhanden zijnde kolen, moet men zien te roeien met de riemen die men heeft, wat menigmaal uiterst moeilijk blijkt te gaan.
&lt;br&gt;{{gap}}De groote lengte van de treinen werkt ten deze alweer niet mee, allemaal oorzaken voor een snellen aangroei van eenmaal ontstaan oponthoud. Men heeft getracht door gebruikmaking van ander materiaal, o.a. van bruinkoolbriquetten, in het gemis te kunnen voorzien, maar die vervanging bleek niet te voldoen. Een verbetering van beteekenis kan alleen direct intreden, wanneer de spoorwegen opnieuw de beschikking krijgen over de kolen, die voor locomotief-gebruik zijn aangewezen, de hierboven genoemde groffe, Duitsche cokes. Zoodra de trein-locomotieven weder niet die kolen gestookt kunnen worden, zoodra is het ergste leed van de treinvertragingen hopelijk geleden; kan althans een der grootste oorzaken zijn opgeheven. Men zal zich deze week nog in de ellende van te laat vertrekken en aankomen moeten schikken.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Opvoeding en Onderwijs.}}}}
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{c|'''Academische examens.'''}}

{{gap}}{{sp}Amsterda}}m. Met goed gevolg is afgelegd het eerste natuurkundig examen door de heeren J. V. Lans en A. Bloch.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp}Groninge}}n. Geslaagd voorbereidend geneeskundig examen de heeren A. J. Bronkhorst en H. D. van Schalkwijk. Eerste gedeelte artsexamen de heer B. Bijers.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Leide}}n. Geslaagd propaedeutisch examen geneeskunde de heeren S. A. de Graaff en J. E. Goudsmit.
&lt;br&gt;{{gap}}Eerste natuurkundig examen de heeren C. Winkler Prins en Y. N. Oosterbaan.
&lt;br&gt;{{gap}}Theoretisch examen geneeskunde de heeren W. Fortuin, J. J. L. de Neve en E. S. Cohen.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen Staatswetenschappen de heer mr. L. Spanjaard.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen rechten de heer L. Wery.
&lt;br&gt;{{gap}}Voorbereidendexamen Ind. Adm. dienst de heer H. E. Termeulen.
&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s21&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde M. O., akte K1.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en opgekomen 3 candidaten. Afgewezen 1. Geslaagd de heeren C. Duif, te ’s-Gravenhage en G. S. Veltrop, te Amsterdam.
&lt;section end=&quot;s21&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s22&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde L. O. (art. 86).'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en geslaagd de heer Tj. Annema, te Oldekerk; mej. J. M. Bruggeman, te Heerenveen, en de heer A. J. Plaatsman (gemobiliseerd).
&lt;section end=&quot;s22&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s23&quot;/&gt;{{c|'''Examens vrije en orde-oefeningen.'''}}

{{gap}}{{sp|Amsterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren K. IJff van Beemster, G. C. v. d. Haar van Haarlem, W. R. v. d. Heijden van Heemstede, J. J. C. Böckling en W. A. L. Doorenmalen van Beverwijk, K. Evers van Edam; de dames M. M. G. Nooter, C. P. Oudegeest en C. Polak van Amsterdam, M. G. van Dijk en J. Hoekmeijer van Alkmaar, S. Kuiper van Enkhuizen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 10 Oct. Geslaagd de heeren F. G. van Ditshuizen, H. van Essen, S. van Dijk, G. J. Prijs en J. M. Kerkmeyer, allen van Apeldoorn; de dames H. J. Meertens, van Emmen, en M. Salomons, van Nieuw Weerdinge.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 11 Oct. Geslaagd de heeren C. Woelders, G. Vlaswinkel, R. Sterringa, allen te Deventer; L. Tithof, G. L. A. Nijhuis, J. Nijhoff, allen te Oldenzaal; en de dames G. W. Bosmans, K. Frankfort, H. A. Hamer, C. C. H. Kelderman, J. H. Lonsain, E. Muller, allen te Deventer.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Groninge}}n, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd W. van der Werp, Leeuwarden; K. de Haan, Sneek; G. Sietsma, Grouw; en de dames T. Siersema, Baflo; B. de Graaf en E. Pino, Sneek; H. van der Zijpp, Schart; Fr. E. van der Meulen, Groningen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Rotterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren J. H. L. van Stralen, Th. P. M. v. Heel, A. Hilkemeijer en A. J. v. Breugel, allen van Rotterdam; A. C. v. Zwieten en W. Odijk, beiden van Vlaardingen; en de dames C. M. Savenije, W. J. Schroeder, J. A. W. Vink, C. C. Bolte, J. H. F. Ahsman en J. C. Holierhoek, allen van Rotterdam.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Utrech}}t, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de dames J. P. van Dijk te de Bilt; E. Jetses te Zeist; E. Hidding te Maarsbergen; M. Duivenvoorde te Doorn; J. M. Hoffmeijer te Arnhem, en C. van Doorn te Maarssen, voorts de heeren G. M. Monsjon, P. A. J. van Dijk, J. F. Jacobs en H. A. Ruuge, allen te Utrecht; L. Frank en G. M. Frickel, beiden te Amersfoort.
&lt;section end=&quot;s23&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s24&quot;/&gt;{{c|'''Machinisten-examen.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Geslaagd voor voorloopig diploma de heeren A. W. Leebeek, te Utrecht; J. H. Wouters, te ’s-Gravenhage en L. van Belgen, te Vlissingen.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s24&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s25&quot;/&gt;{{c|'''Universiteit van Amsterdam.'''}}

{{gap}}Maandag 15 October, des namiddags te 3 uur, zal dr. J. de Bruin, benoemd tot buitengewoon hoogleeraar in de Paediatrie, zijn hoogleeraarsambt openlijk aanvaarden door het uitspreken eener rede in de aula der Universiteit.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s25&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s26&quot;/&gt;{{c|'''Hooger landbouwonderwijs.'''}}

{{gap}}De heer P. van Hoek, directeur-generaal van den Landbouw, heeft een geschrift uitgegeven onder den titel „Hooger landbouwonderwijs”. De schrijver, die steeds voor verheffing van ons landbouwonderwijs heeft geijverd, is een voorstander van de stichting eener zelfstandige Nederlandsche landbouwhoogeschool, die feitelijk reeds bestaat in de Rijks hoogere land-, tuin- en boschbouwschool te Wageningen en slechts op officieele erkenning als zoodanig wacht. Daarnaast zou volgens den schrijver plaats over zijn voor een tweede inrichting, voor welker oprichting aansluiting kan worden gezocht aan de cursussen der Vereeniging voor hooger landbouwonderwijs te Groningen, vooral voor de opleiding van practische bedrijfsleiders in den Nederlandschen landbouw.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s26&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s27&quot;/&gt;{{gap}}Op de voordracht voor leeraar in de Hoogduitsche taal aan het Gymnasium te Assen zijn geplaatst de heer S. Italianer, privaatleeraar te Groningen, en mej. D. W. de Haan, leerares aan de R.H.B.S. te Steenwijk.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s27&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s28&quot;/&gt;{{gap}}Tot leeraar in de meetkunde aan de kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Leiden is benoemd de heer A. Hartwijk te Leiden.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s28&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s29&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|KUNST.}}}}
&lt;section end=&quot;s29&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s30&quot;/&gt;{{c|'''Caecilia-Concert.'''}}

{{gap}}Een virtuoos „pur sang” kan met het vijfde pianoconcert geen weg weten. Want hoe virtuoos de solopartij ook is geschreven, welke hooge technische eischen zij ook stelt — den virtuoos zonder meer kan zij niet bevredigen, omdat ze hem als zoodanig weinig naar voren brengt. Alle is verinnerlijkt, vergeestelijkt in deze muziek, en men buigt zich voor het genie, dat een vorm, voor technischen praal geschapen, midden in den tijd, waarin het virtuozendom feitelijk nog hoogtij vierde, in een bovenzinnelijken sfeer wist te verheffen. Beethoven maakt hier den solist tot een idealen improvisator: hoor, hoe het eerste es-dur aceoord hem als het ware roept en inspireert tot een preludieerenden inzet, en hoe hij de gedachten van het orkest schijnbaar vrij voortspint. In zekeren zin laat Beethoven den solist geen vrijheid: zelfs de gebruikelijke cadens is voorgeschreven. Maar alles klinkt als geboren uit spontane ingeving: zoo weet het genie den vorm te vergeestelijken. En het moet wel een groot kunstenaar zijn, hoog boven het eng virtuozendom uitgegroeid, die het concert uit dien geest weet te her-scheppen. Zulk een kunstenaar is Frederic Lamond. En dat heeft hij gisteren weer getoond, door het vijfde pianoconcert te vertolken als een goddelijk-geïnspireerde improvisatie. Wel moet men zich innerlijk bevrijd voelen, als men zóó, uiterlijk naar de letter, die muziek kan laten klinken als de verklanking eener geniale spontane opwelling.
&lt;br&gt;{{gap}}Jammer dat het samenspel met het orkest — dat in dit concert een even voorname rol vervult, in de schouwburgzaal niet tot zijn recht komt. Men kent mijne bezwaren en ik wil zo daarom niet herhalen. De klank is door gemis van ressonant zachter, de samenklank verbrokkeld en het zeer uitgebreid strijkorkest verbreekt de door Beethoven gedachte verhouding tusschen strijkers en blazersklank. Man hoort meer het reëele dan het ideele en dat was ook voor het ware genot van de ''Cinolan''-ouverture en de Zevende Symphonie een hinderpaal. Het minste foutje valt ook direct op. Maar dit laatste is absoluut geen bezwaar. Want technisch was de uitvoering vlekkeloos en in de Symphonie bezielde Mengelberg het orkest vaak tot een „élan”, dat dan de akoustische bezwaren bijna deed vergeten. Het ''Allegretto'' vooral was weer indrukwekkend. Zoo leek het enthousiast succes, zoowel na het concert van Lamond, als voor Mengelberg en de zijnen na de Symphonie een zuivere weerklank.
{{rechts|H. R.|2em}}
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s30&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31&quot;/&gt;{{c|'''Kunst in Den Haag.'''}}
{{links|Konijnenburg bij Kleykamp. — De verzameling-Goudstikker. — Groepen in Pulchri.|12em}}
{{rechts|Ω ’s-Gravenhage, 10 Oct.|2em}}
{{gap}}De gebeurtenis op Haagsch kunstgebied is de tentoonstelling van Konijnenburg bij Kleykamp. Wat door slechts enkelen werd geweten en door niet velen werd vermoed, wordt hier opeens voor iedereen zichtbaar: In Konijnenburg en Toorop hebben wij de twee eenzame grooten van onze hedendaagsche schilderkunst, twee kunstenaars van zoo bijzondere grootte en zoo geconcentreerde persoonlijkheid, dat ze als een paar vreemde, hooge boomen staan op een wijde open plek in een bosch van overigens welvertrouwde stammen.
&lt;br&gt;{{gap}}Maar deze tentoonstelling is zoozeer een afzonderlijke bespreking waard, dat het haar beteekenis kleineeren ware indien men er, zelfs wat uitvoerig, over ging schrijven te midden van een relaas van anderen. Vandaar, dat wij ons nu bepalen tot deze woorden, die niet meer zijn dan een simpel bericht aan alle kunstliefhebbers: Er is bij Kleykamp nu een tentoonstelling, merkwaardiger als verschijnsel in onze moderne schilderkunst, dan wat er in tien of twintig jaren is te zien geweest.

{{gap}}Er is opeens een overdadige uitbarsting van schilderkunsttentoonstellingen in Den Haag. In ''{{SIC|Pulcri|Pulchri}}'' de verzameling-Goudstikker en een groepententoonstelling, bij Walrecht teekeningen van J. Teixaira de Mattos, in den Hollandsch-Belgischen Kunstkring werk van G. van Tongerloo, Cornelis Kuypers in ''Esher Surrey'', Van Welie in den Bazar,... dit alles dan nog behalve Konijnenburg.
&lt;br&gt;{{gap}}De tentoonstelling-Goudstikker, is telken jare weer een nieuwe weldaad. In de inleiding tot den catalogus wordt gezegd, dab er in de Nederlandsche musea, in vergelijking met de buitenlandsche, betrekkelijk weinig oude kunst aanwezig is. Wij vinden dat het nog al schikt, al zou het algemeene gehalte heel wat hooger hebben kunnen zijn indien wij niet veel van het allerbeste naar het buitenland hadden laten gaan en indien de stukken van hoofdzakelijk historische waarde niet met de zuiver artistieke te zamen werden uitgestald. Maar wij bezoeken onze musea weinig. Te weinig. Wat men elken dag kan zien, gaat men bijna nooit zien; er moet een bijzondere aanleiding toe komen.
&lt;br&gt;{{gap}}En die geeft de firma Goudstikker door haar tentoonstellingen van oud-Hollandsche Kunst in ''Pulchri'', waar men gewoon is heen te gaan, telkens als er een tentoonstelling is geopend. Wat mem er te zien krijgt, is natuurlijk volstrekt niet uitsluitend eerste-rangs-werk — hoe zou het mogelijk zijn om dat, vooral in dezen tijd bijeen te brengen — maar er altijd veel goeds onder en het is {{SIC|telkns|telkens}} weer belangwekkend. Het is zeer goed, waarlijk weldadig voor onze artistieke opvoeding, om geregeld weer eens te worden teruggebracht in de sfeer der gave, gedegen schilderkunst van onze zeventiendeeuwsche realisten, juist in een tijd als dezen, waarin de buitengewone (en verheugelijke) emancipatie der schildertechniek niet steeds wordt gedragen door soliede kunnen. En dit is wel zeker: Wie in de oude kunst zijn ''vak'' niet verstond, liep dadelijk in de gaten, met wat hokuspokus was men er in de zeventiende eeuw niet af.
&lt;br&gt;{{gap}}Deze tentoonstelling omvat, behalve enkele oude bekenden, veel interessants dat de firma hier nog niet exposeerde, o. a. werk van Albert Cuyp, Peter Franchoys, Van Goyen, Aert de Gelder (een zeer expressief figuurstuk van voornamen toon), C. en J. D. de Heem, Dirck en Harmen Hals (van laatstgenoemden een mooie slapende kerel), Pieter de Hoogh, Th. de Keyser (behalve een reeds bekend vrouweportret een merkwaardige figuurgroep in een landschap), A. van der Neer, A. en I. Van Ostade, Jacob en Salomon van Ruysdael, Jan Steen, Teniers, A. en W. van de Velde, De Vlieger. En van vele anderen.
&lt;br&gt;{{gap}}Te zamen 60 nummers.

{{gap}}In de groepententoonstelling in ''Pulchri'' heeft {{sp|Van der Stok}} ditmaal de hoofdgroep met een aantal aqua-tinten, teekeningen, houtsneden en litho’s. Van der Stok is een kunstenaar wiens expressief vermogen vooral naar het illustratieve gaat. Hij heeft een rijke phantasie en een opmerkelijk compositie-vermogen. Tusschen zijn veelal gevoelige lijnenspel toont hij, vooral in zijn houtsneden en zijn litho’s, een streven naar contrasteerende vlakkenwerking, waarin hij soms heel mooie dingen bereikt.
&lt;br&gt;{{gap}}Van der Stok ware een goed illustrator voor een groot fantastisch sagenverhaal. Hij zou het rijk en krachtig verluchten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan is er nog goed werk van {{sp|Haverman}} (o. a. een paar mooie, kloeke naakten; dat wat het onderst hangt, heeft een zeer stralend coloriet, de armen schijnen echter niet werkelijk te steunen), {{sp|Mension}} (mooie ijsberen en een tijger, wat hard van factuur), {{sp|Huib Luns}} (decoratief werk, hier en daar nog al ruw, soms droog van schildering; het in primitieven trant behandelde kinderkopje is wel goed in stijl gehouden, maar is banaal van expressie), {{sp|Oldewelt}} (fleurige bloemen), {{sp|Van der He}}m, {{sp|Moulĳn}} en {{sp|Van Mastenbroek}} (een goed avondstuk met arbeiders bij een werkspoor).
&lt;br&gt;{{gap}}En voorts inzendingen van Kramer, Van Jole, Mondt, Lapidoth, W. Müller, F. Mondriaan, Anna Lehmann en Luyt.
&lt;br&gt;{{gap}}De andere tentoonstellingen bespreken wij een volgend maal.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31&quot;/&gt;{{c|'''Munten-veiling Frederik Muller &amp; Co.'''}}

{{gap}}De veiling van de collectie Van Dijk van Matenesse had wat de munten-afdeeling betreft wederom een gunstig verloop. Wij noemen: no. 369 een leeuwendaalder van dubbele zwaarte, van 1589 van Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;180; no. 425 een leeuwendaalder van Utrecht van dubbele zwaarte, waarvan slechts enkele exemplaren bekend zijn, ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 437 een vierkante daalder van 1548 voor Overijsel bracht op ƒ&amp;nbsp;155; no. 493 een proef-slag van een twintig-gulden stuk van het Koningrijk Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 494 een proefslag van een tien gulden stuk van 1810 ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 500 een proefslag van een dubbele ducaat van het jaar 1867 (waarschijnlijk een unicum) ging voor ƒ&amp;nbsp;515.
&lt;br&gt;{{gap}}Van de noodmunten ging no. 545 Bergen op Zoom belegerd in 1588, voor ƒ&amp;nbsp;150.
&lt;br&gt;{{gap}}De noodmunten van Gulick en Landen gingen van ƒ&amp;nbsp;100 tot ƒ&amp;nbsp;200.
&lt;br&gt;{{gap}}Bij de Leidsche noodmunten waren er die ƒ&amp;nbsp;100 opbrachten. De papieren noodmunten van Leiden gingen van 20 tot 70 gulden.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s32&quot;/&gt;{{c|'''Subsidie Tooneelschool.'''}}

{{gap}}Het Amsterdamsche Gemeenteblad bevat de volgende voordracht van Burgemeester en Wethouders.
&lt;br&gt;{{gap}}Als bekend mag worden verondersteld, dat de nieuwe Directeur der Tooneelschool bij zijn opteden aan het einde van 1915 een schema van de inrichting, waarin die school zich naar zijn meening dient te ontwikkelen, heeft gegeven, dat, wanneer het wordt verwezenlijkt, de school een leidende plaats bij de beoefening der dramatische kunst zal verzekeren. Zij zal dan niet alleen zijn een school, waar de aanstaande acteur en actrice zich nog beter dan vroeger in technisch opzicht voor hun toekomstig beroep kunnen bekwamen, maar tevens gelijk die directeur het uitdrukte „eene kleine academie van ernstige, heilzame kunstbeoefening” — een milieu voor de studie der dramatische kunst, waar vaklieden en belangstellende leeken de gelegenheid vinden hun kennis te verrijken.
&lt;br&gt;{{gap}}Het Nederlandsch Tooneelverbond, dat de verwezenlijking van de plannen van den Directeur gaarne mogelijk wil maken, kan dit alleen doen als het zijn eigen inkomsten ziet vermeerderen, want de andere belangen, die het verzorgt, veroorlooven niet nog grooter sommen dan het reeds doet aan de Tooneelschool ten koste te leggen. Door een beroep op particulieren heeft het steun weten te verkrijgen voor de tenuitvoerlegging van een deel der plannen, maar het ziet geen kans de bron van deze inkomsten zoo krachtig te doen vloeien, dat ook het andere deel verwezenlijkt kan worden en het verzoekt ons nu te bevorderen, dat het subsidie van de Gemeente, thans bedragende ƒ&amp;nbsp;600, wordt gebracht op ƒ&amp;nbsp;1000, zoo mogelijk ƒ&amp;nbsp;1200.
&lt;br&gt;{{gap}}De Raad weet uit de voordracht van 30 Juli 1909 betreffende de eerste subsidieverlening, dat B. en W., hoewel op het standpunt staande, dat het Rijk met het verleenen van een subsidie behoort voort te gaan, alleen uit practische overwegingen er toe zijn overgegaan toekenning van een subsidie van ƒ&amp;nbsp;600 voor te stellen. Deze vorm, waarin B. en W. hun medewerking verleenden, diende tevens om duidelijk te maken, dat zij, zoolang het Rijk geen toezegging van een redelijk subsidie deed, niet bereid zouden zijn verhooging van het gemeentesubsidie te bevorderen. Toen dan ook verleden jaar een zelfde verzoek van het Nederlandsch Tooneelverbond als het thans ingediende tot hen kwam, hebben zij, hoewel zeer geneigd aan de reorganisatieplannen van de Tooneelschool werkelijken steun te verleenen, daaraan, in verband met de omstandigheid, dat het gevraagde rijkssubsidie nog steeds uitbleef, geen gevolg gegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}Het ziet er thans naar uit, dat het beletsel voor het verhoogen van het gemeentesubsidie zal worden weggenomen. De Regeering heeft blijkbaar haar standpunt, dat in de tegenwoordige omstandigheden met subsidieering van de Tooneelschool niet mag worden begonnen, verlaten, want op de ontwerp-staatsbegrooting voor 1918 is een subsidie van ƒ&amp;nbsp;3000 uitgetrokken.
&lt;br&gt;{{gap}}Nu het Rijk met een flinke bijdrage voorgaat, is er naar het inzien van B. en W. reden om met een subsidieverhooging te volgen. Een verhooging van ƒ&amp;nbsp;400 lijkt hen wel voldoende.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s32&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s33&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''WEEKBLADEN.'''}}}}

{{gap}}{{sp|Buiten}} vraagt aandacht voor de Zwitsersche hoofdstad Bern. De fotograaf Steenbergh is een kiekje wezen nemen van de trotsche raadhuistoren te Sluis.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s33&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s34&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''TIJDSCHRIFTEN.'''}}}}
{{c|'''Vragen van den Dag.'''}}

{{gap}}Ds. K. Vos zet zijn opstel voort over Luther’s invloed op de Nederlandsche reformatie. J. Oderwald handelt over het kompas in Noord-Europa en Nederlands aandeel in de vervaardiging van dit voor de ontwikkeling der zeevaartkunde zoo belangrijk instrument. „Schück noemt het kompas een vondeling, naar het vaderschap waarvan met ijver dient gezocht te worden. Ik meen” — zoo besluit de schrijver van het genoemde opstel — „dat daaraan ook in ons land moet worden medegewerkt, vooral nu er waarschijnlijkheid bestaat, dat onze oude zeelieden reeds zeer vroeg het kind hebben helpen opkweeken.”
&lt;br&gt;{{gap}}Een bijdrage van dr. Zygmunt Gargas geldt den opbouw van den Poolschen staat. In een opstel over de Vlaamsche beweging geeft E. van Bergen een bondige opsomming van feiten, die bewijzen welk terrein de Vlaamsche beweging veroverde sedert de vrijzinnige ontwaking in 1875. Van „verdrukte Vlamingen” kan z.i. geen sprake meer zijn; al moet men erkennen, dat de toepassing der veroverde wetten niet altijd volledig en eerlijk geschiedde en de Vlamingen nog grieven hebben. De Vlaamsche schrijver acht het intusschen betamelijk, dat zij enkel uit de handen van hun eigen nationale regeering, die in het Belgisch Staatsblad van 9—13 April l.l. er de plechtige toezegging van deed, de totale en volledige gelijkstelling met de Walen ontvangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Onder den titel „Kinderslavernij in Suriname” voert Herm. J. Jacobs een pleidooi legen het gevoelen van de Koloniale Staten van Suriname, die meenen, dat het met de z.g. „kweekjes”, de aan vreemden afgestane kinderen, zoo erg niet gesteld is. Zij lieten van dit gevoelen blijken in antwoord op de door den inmiddels afgetreden gouverneur, Van Asbeck, ingediende concept-verordening, ter regeling van het onderzoek naar de opvoeding en verzorging van kinderen door anderen dan de ouders, grootouders of voogden.
&lt;br&gt;{{gap}}De heer Jacobs, die in zijn artikel verwijst naar verschillende uitingen ter afkeuring van het kweekjesstelsel, heeft goeden moed, dat de nieuwe gouverneur de zaak niet zal laten rusten.
&lt;br&gt;{{gap}}Wij vermelden ten slotte de bijdragen van M. Reepmaker over gedachtekracht, van J. Daalder over het trekken der vogels en J. de Vries Azn. over de Westfriezen en de beklemtoning der Noord-Hollandsche plaatsnamen.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s34&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s35&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''NIEUWE UITGAVEN.'''}}}}

{{gap}}In ''Historische Karakters'', een uitgave van de Hollandia-Drukkerij te Baarn, behandelt W. P. Kops op onderhoudende wijze een aantal figuren uit de Fransche Revolutie. In de eerste plaats Madame Du Barry, die haar „grootheid” uit een vorig tijdperk overleefde en den dood vond onder het régime van den valbijl. In een serie „Koningsmoordenaars” teekent de schrijver daarna een aantal revolutionairen, die betrokken waren bij den gewelddadigen dood van Lodewijk XVI. Aan Camille Desmouins en zijn Lucile wijdde hij tenslotte het derde gedeelte van zijn boek.&lt;section end=&quot;s35&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b6j7g5itqvwomwwt101iqsgtvxitlak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226953</id>
      <parentid>226924</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T19:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typos</comment>
      <origin>226953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43580" sha1="l1q3t47ad6gwfv51oomqv15yupl934i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH||{{x-larger|'''ALGEMEEN HANDELSBLAD van VRIJDAG 12 OCTOBER 1917 — Ochtendblad — Tweede Blad.'''}}|{{x-larger|'''5'''}}}}
{{lijn|height=5px}}{{lijn}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{xxx-larger|OCHTENDBLAD.}}}}
{{c|{{larger|'''Tweede Blad.'''}}}}
{{lijn}}{{lijn|height=5px}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|'''Nederland en de Oorlog.'''}}}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|'''Onze vaart op Indië.'''}}
{{gap}}Naar het Ministerie van Buitenlandsche Zaken mededeelt, is van den gezant te Washington bericht ontvangen, dat de regeering aldaar officieel heeft te kennen gegeven dat geen bunkerkolen zullen worden verstrekt aan schepen op weg naar een neutraal land in Europa, dat aan Duitschland grenst. Dientengevolge zullen Nederlandsche schepen, komende uit Indië en Zuid-Amerika, geen Amerikaansche haven kunnen aanloopen om te bunkeren, tenzij de Amerikaansche uitvoerraad goedkeurt dat de ladingen dier schepen naar Nederland worden vervoerd.
&lt;br&gt;{{gap}}Aangezien ook in Zuid-Amerika geen bunkerkolen verkregen kunnen worden, is op het oogenblik de vaart tusschen moederland en koloniën onmogelijk.
&lt;br&gt;{{gap}}Onze gezant en de delegatie in Amerika voeren in overleg met de Regeering nog onderhandelingen omtrent een schikking, zoowel betreffende onze scheepvaart ala omtrent den toevoer van goederen naar Nederland, doch tot dusver vermochten zij geen beslissing der Amerkiaansche regeering te verkrijgen.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|'''Export-Centrale.'''}}

{{gap}}Maandag a.s., des voormiddags 11 uur, zal in de De Lairesse-zaal te ’s-Gravenhage de oprichtingsvergadering plaats hebben van de Export-Centrale.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{c|'''Nederland en Duitschland.'''}}

{{gap}}Naar wij vernemen, had het uitstel van het vertrek der Duitsche onderhandelaars naar Berlijn mede tot oorzaak dat men wilde wachten totdat, behalve over de levering van kolen aan ons land, ook over de levering van levensmiddelen aan Duitschland overeenstemming verkregen zou zijn. De voorloopige overeenstemming over de drie hoofdpunten: kolen, levensmiddelen en knedietverschaffing, is thans tot stand gekomen en de beide gedelegeerden der Duitsche regeering vertrekken heden met twee vertegenwoordigers van de Deutsche Handelsstelle naar Berlijn om de overeenkomst door de Duitsche regeering te doen bekrachtigen.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|'''Thee en Koffie.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw heeft bepaald:
&lt;br&gt;{{gap}}gedurende het tijdvak aanvangende op 15 Oct. en eindigende op 31 Oct. 1917 zal mogen worden verkocht en afgeleverd: op bon no. 1 van de thee- en koffiekaart: 0.05 K.G. (een half ons) thee; op bon no. 2 van de thee- en koffiekaart: 0.2 K.G. (twee ons) koffie.
{{rechts|''(St. Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{c|'''Soda.'''}}

{{gap}}Wegens het groote aantal surrogaten en vervalschingen van soda, die de laatste jaren in ons land in den handel zijn gebracht, droeg de minister van handel, etc. eenigen tijd geleden aan het Rijksbureau tot onderzoek van handelswaren op, een enquête in te stellen naar de hoedanigheid van soda en soda-surrogaten. Dit onderzoek werd gehouden met medewerking van verschillende burgemeesters. Ook over zeeppoeders werd het uitgestrekt. Het pas verschenen verslag stelt het groote aantal knoeierijen in het licht, met photographische afbeeldingen van allerlei merken „sodaline”, „soda-extract”, etc., en met namen van leveranciers. Het slot van het verslag laten we hier volgen.
&lt;br&gt;{{gap}}„Uit het ingestelde onderzoek blijkt voldoende hoe het koopend publiek bedrogen wordt en tevens, dat het geknoei een veel grooteren omvang dan in normale tijden heeft aangenomen. Immers bedroeg volgens de in 1908 door het Rijksbureau ingestelde soda-enquête het percentage ondeugdelijke monsters 15% tegen thans bijna 50%, hoewel de eischen voor goede waar nu nog iets matiger zijn gesteld dan in 1908.
&lt;br&gt;{{gap}}„Ruime voorlichting van het publiek, gepaard met streng optreden tegen de knoeiers dáár, waar dit mogelijk is, zijn de middelen, die verbetering zullen kunnen brengen.”
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|'''Oorlogsmolestverzekering.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft, gezien zijne beschikking van 8 Febr. tot vaststelling van bepalingen betreffende de uitvoering der Oorlogsmolestverzekeringswet 1915, zooals die gewijzigd is bij zijne beschikking van 26 Mei 1917, No. 43030, afd. Handel, bepaald dat de artikelen 8 en 9 van die bepalingen zullen worden gelezen als volgt:
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Ar}}t. 8. Mocht, wanneer de molestverzekering op een schip bij den Staat wordt gesloten, op dat schip geen gewone verzekering tegen zeegevaar gesloten zijn, dan wordt voor ieder geval op zichzelf het bedrag, waartoe deze verzekering, met inbegrip van het eigen risico van den verzekerde, ten hoogste kan worden gesloten, vastgesteld door de gemachtigden der Regeering.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Ar}}t. 9. Mocht de waarde van een koopvaardijschip naar het oordeel van den eigenaar hooger zijn dan het bedrag op de in artikel 7 beschreven wijze gevonden, dan zal op zijn verlangen de verzekering tot een hooger bedrag kunnen worden gesloten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dit bedrag wordt alsdan bepaald overeenkomstig de voerschriften van art 8.
{{rechts|(„St.-Ct.”)|2em}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{c|'''IJzer en staal.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft de volgende distributieregeling voor ijzer en staal vastgesteld:
&lt;br&gt;{{gap}}1e. De aflevering en het vervoer van materialen in ijzer en staal, vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, is verboden; dat verbod is ook van toepassing op oud-ijzer en oud-staal en ijzer- en staalafval in elken vorm.
&lt;br&gt;{{gap}}2e. De verbodsbepalingen sub 1 gesteld zijn niet van toepassing:
&lt;br&gt;{{gap}}a. voor ijzer en staal, dienende ter verpakking;
&lt;br&gt;{{gap}}b. indien de aflevering en het vervoer geschieden in opdracht van autoriteiten behoorende tot het Ned. leger of de Ned. marine;
&lt;br&gt;{{gap}}c. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen huishoudelijk gebruik voor hoeveelheden minder dan 50 K.G.;
&lt;br&gt;{{gap}}d. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen gebruik voor hoeveelheden van minder dan 50 K.G., waarbij geen overdracht van eigendom plaats heeft;
&lt;br&gt;{{gap}}e. indien de aflevering en het vervoer geschieden door publieke diensten en spoor-, tram- of stoombootmaatschappijen, voor zoover deze aflevering en dit vervoer dienen tot overbrenging van ijzer en staal uit de magazijnen van die diensten of maatschappijen naar plaatsen waar het te hunnen nutte moet worden opgeslagen, verwerkt of gebruikt, een en ander zonder dat er overdracht van eigendom plaats heeft.
&lt;br&gt;{{gap}}3e. Van de verbodsbepalingen sub 1 gesteld kan ontheffing worden verleend, zoo noodig onder daarbij te stellen voorwaarden, door het Uitvoerend Bureau van de Rijks Commissie voor de Distributie van IJzer en Staal, ’s-Gravenhage (na te noemen het U.B.).
&lt;br&gt;{{gap}}4e. De op het tijdstip van de afkondiging van deze beschikking door het U.B. reeds verleende vervoervergunningen zijn vervallen.
&lt;br&gt;{{gap}}5e. De handelaren, industrieelen en groote verbruikers, die voor eene geregelde toebedeeling van een aandeel in den te verwachten aanvoer uit het buitenland in aanmerking wenschen te komen kunnen door het U.B. tot wederopzegging als importeurs worden erkend, nadat door hen eene zekerheid is gesteld, waarvan het bedrag wordt bepaald door het U.B. en een verklaring is afgegeven, waarbij het U.B. wordt gemachtigd om, bij niet naleving door den importeur van de krachtens de distributie 1916 of deze beschikking op hem rustende verplichtingen die zekerheid geheel of gedeeltelijk verbeurd te verklaren ten bate van ’s Rijks schatkist;
&lt;br&gt;{{gap}}b. het stellen van zekerheid en het onderteekenen eener verklaring wordt niet gevorderd van als importeur te erkennen openbare lichamen of diensten;
&lt;br&gt;{{gap}}c. van alle beslissingen, ingevolge dit artikel door het U.B. genomen, staat beroep {{SIC|apen|open}} op den Minister.
&lt;br&gt;{{gap}}6e. Ieder die materialen in ijzer en staal, welke zijn vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, uit het buitenland wenscht in te voeren, is verplicht:
&lt;br&gt;{{gap}}a. om aan het U.B. daarvoor bestelbrieven aan te vragen;
&lt;br&gt;{{gap}}b. om aan het U.B. binnen 7 dagen na ontvangst van de materialen, onder inlevering van de vervoervergunning, nauwkeurig mededeeling te doen van de op de bestelbrieven ontvangen zendingen ijzer en staal;
&lt;br&gt;{{gap}}c. om nauwkeurige mededeeling te doen van alle voorwaarden, ook die van afval bij de bewerking, van prijzen, waarvoor is gekocht en verkocht en van alle andere gegevens, welke het U. B. van hem mocht verlangen in het belang van de contrôle op de aflevering van ijzer en staal en van een billijke verdeeling daarvan;
&lt;br&gt;{{gap}}d. om tot staving van de sub. b. en c. bedoelde gegevens desverlangd facturen en andere bescheiden aan het U. B. over te leggen;
&lt;br&gt;{{gap}}e. om de door den Minister gemachtigden of door het U.B. aangewezen personen in hunne bedrijven of zaken toe te laten, boek- en voorraden-contrôle op eerste aanvrage toe te staan en, voor zoover noodig daarbij behulpzaam te zijn;
&lt;br&gt;{{gap}}f. om bestelbrieven en vervoervergunningen welke niet worden benut voor die materialen, waarvoor zij zijn afgegeven, onverwijld weder aan het U. B. in te leveren;
&lt;br&gt;{{gap}}7e. a. Het U.B. is bevoegd om stempelgelden te vorderen voor de sub 6e. bedoelde bestellingen; die stempelgelden bedragen ten hoogste ƒ&amp;nbsp;2.50 per ton materiaal, waarover de bestelbrief loopt.
&lt;br&gt;{{gap}}b. Betaalde stempelgelden voor bestelbrieven welke niet kunnen worden benut, worden niet teruggegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}8e. Het U.B. is bevoegd voorschriften te geven en modellen vast te stellen voor de tot dat Bureau te richten aanvragen, verzoeken, opgaven en dergelijke.
&lt;br&gt;{{gap}}De belanghebbenden zijn verplicht die voorschriften en modellen te volgen.

{{gap}}Bij deze distributieregeling behoort de volgende „Lijst van materialen”, zie sub 6e.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep I: Ruwijzer.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep II: Gegoten buizen en hulpstukken.
&lt;br&gt;{{gap}}Greep III: Halffabrikaten, als: gegoten staal en vloeiijzer, ongewalst (in blokken) en voorgewalst in den handel genaamd: Rohluppen, Rohschienen (Milbars), Rohblöcke (Lingets), Brammen, vorgewalzte Blöcke (Blooms), Platinen, Knüppel (Billets), Tiegelstahl in Blöcken.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep IV: Walsfabrikaten en eenige afgewerkte artikelen daaruit vervaardigd: a. balkijzer, U-ijzer, Zores-ijzer; b. staaf- en profielijzer, ook gesmeed en getrokken; (staafijzer, bandijzer en strippen, hoek- en profielijzer); c. gladde zwarte platen: (dik plaatijzer van 5 of meer millimeter dikte; middel en dunne platen van meer dan 1 doch minder dan 5 mM. dikte; dunne platen van 1 mM. of minder dikte); d. speciaal plaatijzer: (zwarte en gegalvaniseerde gegolfde platen; gestrekte platen; geruite, gewafelde en nopjes-platen); e. plaatijzer met niet-edele metalen of met legeeringen daaruit overtrokken: (vertinde platen (blik), verzinkte (gegalvaniseerde platen; andere soorten, zooals die welke met een loodlaag zijn overtrokken en dergelijke); f. draad: (gewalst; getrokken; verzinkt (gegalvaniseerd); andere); g. buizen, gewalst of getrokken: (zwart; verzinkt (gegalvaniseerd); h. materiaal voor spoorwegbovenbouw: (rails voor spoorwegen uit smeedbaar ijzer, met inbegrip van wissels, tandradrails, vlakke rails, rails voor veldbanen, hart- of kruisingstukken, ook van gaten voorzien of aan den voet geklonken; tramrails; ijzeren dwarsliggers; ijzeren lasch- en klemplaten; assen, wielen en onderdeelen van wielen (navenbanden, onderstellen, kransen, zoomede wielstellen).
&lt;br&gt;{{gap}}Groep V: Uit plaatijzer vervaardigde onderdeelen: a. geperst, gehamerd, geflensd, gelascht, gebogen, geponsd en geboord; b. gegolfde vuurgangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep VI: IJzerconstructies: a. bruggen en onderdeelen van bruggen; b. andere onderdeelen van ijzeren bouwstukken.
{{rechts|''(St.-Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{c|'''Brood, bloem, meel, rogge.'''}}

{{gap}}De Min. v Landb. heeft een gewijzigde distributieregeling vastgesteld van brood, bloem, meel en rogge, welke zal ingaan op 16 Oct. en verband houdt met de verschillende reeds medegedeelde wijzigingen, achtereenvolgens aangebracht in de regeling van 27 Dec. jl.
&lt;br&gt;{{gap}}De regeling is in haar geheel opgenomen in „St.-Ct.” 238.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{c|'''Verhooging duurtetoeslag gevraagd.'''}}

{{gap}}Het Dagelijksch Bestuur van den Algemeenen Bond van Losse Rijkswerklieden hebben den Raad van Ministers en de Tweede Kamer der Staten-Generaal verzocht, den laatsten termijn duurtebijslag 1917, welke tusschen 15 en 31 December 1917 zal worden uitgekeerd, te verhoogen van ƒ&amp;nbsp;30, zijnde een vierde gedeelte van den bijslag 1917, op ƒ&amp;nbsp;75, zijnde het vierde gedeelte van wat adressanten in 1918 als duurtebijslag noodig achten.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{c|'''Post voor en over Engeland.'''}}

{{gap}}Heden is een post Voor en over Engeland verzonden.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|'''De binnenscheepvaart.'''}}

{{gap}}Naar „Ons Roer” meldt, heeft het dagelijksch bestuur van den Algem. Schippersbond een conferentie met de regeering gehad over de in de vergadering te Zwolle aangenomen concept-bevrachtingsovereenkomst. Van regeeringszijde werd toegezegd, dat het uiterste zal worden gedaan om over de thans bestaande schippersbeurzen en beurtlijsten te bevrachten.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{c|'''Steenkolen uit Engeland.'''}}

{{gap}}Bij de mededeeling der reedersfirma (opgenomen in ons vorig Avondblad), teekent onze correspondent te Rotterdam aan, dat de Nederlandsche regeering natuurlijk geen waarborgen voor de veiligheid der vaart kan geven, omdat deze, wat eventueel molest betreft, uitsluitend afhangt van de houding van Duitschland, terwijl volgens de berichten van dit land was verkregen, dat zijn duikbooten de kolen vervoerende schepen ongemoeid zouden laten. Indien dit laatste zoo is, dan is er van onveiligheid geen sprake meer. Men mag overigens aannemen dat het geven van een bepaalde kleur aan de schepen juist een uitvloeisel is van de met Duitschland gevoerde onderhandelingen.

{{gap}}Naar het Haagsche Correspontentiebureau verneemt, bestaat er geen tegenstrijdigheid tusschen de berichten omtrent het in gereedheid brengen van schepen te Rotterdam om kolen uit Engeland te gaan halen en de mededeeling van den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel aan het bestuur der Vereeniging van Gezagvoerders en Stuurlieden ter Koopvaardij, dat geen, schepen zijn gerequireerd en de regeering ook geen veilige vaart kan waarborgen. Inderdaad zijn bedoelde schepen niet gevorderd. Wel zouden aanvankelijk de kolen worden gehaald door eenige daartoe gerequireerde schepen, maar daarvan is afgezien juist met het oog op de onveiligheid der vaart, zoodat de schepen die thans voornemens zijn uittevaren volkomen vrijwillig den tocht zullen ondernemen.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{c|'''„Bureau Vervoer”.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel maakt bekend dat van de Afdeeling Crisiszaken van zijn Departement deel zal uitmaken een „Bureau Vervoer”, aan welk Bureau, onder leiding van de Commissie van Bijstand inzake do uitvoering van de Distributiewet 1916 als hoofd der afdeeling Crisiszaken meer in het bijzonder de behandeling zal zijn opgedragen van de zaken, betrekking hebbende op het binnenlandsche transport van goederen; dat als chef van dat bureau is aangewezen de heer N. van de Roemer, oud-luitenant ter zee; dat door den Minister van Oorlog aan dat Bureau is toegevoegd de kapitein van den generalen staf K. A. Pfeiffer; dat de bureaulokalen van het Bureau Vervoer zijn gevestigd Kneuterdijk 4a (ingang Hartogstraat).
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{c|'''Regeeringsvisch.'''}}

{{gap}}De 's-Gravenhaagsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang”, de Amsterdamsche Vischhandelaarsvereeniging en de Rotterdamsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang” hebben den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel per request verzocht in de voor distributie bestemde regeeringsvisch vastgestelde maten een wijziging te brengen, en wel: voor schol door verhooging van de minimum-maat van 20 tot 25 cM., voor schelvisch en gul door vaststelling van een minimum-maat van 30 cM. (in plaats van schelvisch maximaal 37 cM., gul maximaal 55 cM.), terwijl adressanten tevens verzoeken, met het oog op de prijsstijging en schaarschte der voor bereiding benoodigde grondstoffen, den minimum-prijs, voor gebakken regeeringsvisch te brengen van ƒ&amp;nbsp;0.83 op ƒ&amp;nbsp;1.— per K.G., of wel maximum-prijzen voor bak- en braadolie vast te stellen.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|'''Tegen smokkelen van kleeding.'''}}

{{gap}}Ten einde het smokkelen van kledingstukken naar Duitschland tegen te gaan, worden door douane en visiteuses te Glanerbrug den laatsten tijd de kleeren van personen, die geregeld of herhaaldelijk over onze grens komen, gestempeld. Men weet zoodoende of ze met hier gekochte goederen weer naar hun land terug wenschen te gaan. Ongestempelde kleeren worden als smokkelwaar beschouwd. Tot dezen maatregel is men gekomen, doordat mannen en vrouwen met zeer weinig lijfgoed aan over de schreef kwamen en flink gekleed terugkeerden, na hun inkoopen gedaan te hebben.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{c|'''De treinvertragingen.'''}}

{{gap}}Het zoo veelvuldig voorkomen van groote treinvertragingen heeft het „U. D.” aanleiding gegeven ter bevoegder plaatse te informeeren naar de oorzaken van deze vertragingen, opdat het publiek een beter oordeel over dit ongetwijfeld onaangename oponthoud der treinen zou kunnen krijgen. De verstrekte inlichtingen komen op het volgende neer:
&lt;br&gt;{{gap}}Even onaangenaam als al die veel te late treinen voor het publiek zijn, even onaangenaam zijn ze voor de spoorwegdirecties, wier bedrijven door deze gang van zaken in niet geringe mate worden belemmerd. Als het reizend publiek moppert, moet het niet vergeten, dat de maatschappijen zelf nog véél erger mopperen, en evenmin vergeten, dat die uren vertraging het gevolg zijn van omstandigheden, die zich op het moment niet laten veranderen. Dit wordt in deze voor de spoorwegmaatschappijen zéér moeilijke dagen, te veel over het hoofd gezien.
&lt;br&gt;{{gap}}Wat is het geval? Eerstens mist men op de voornaamste lijnen een groot aantal treinen, die vroeger wèl liepen, de dienst is uitermate beperkt, het aantal reizigers daarentegen even groot als andere jaren — direct gevolg dat hetzelfde quantum passagiers geperst moet worden in veel en véél minder materiaal. Daardoor: overvolle treinen, langzame bediening aan de stations, tegenwerkende factoren voor een snel vervoer. Er ontstaat diensvolgens in een ommezien vertraging, de locomotieven zijn niet bij machte de kracht te ontwikkelen van anders, en het eerste oponthoud van tien minuten is op het eerstvolgende station aangegroeid tot het dubbele, zoo al niet meer, wanneer dat station aansluiting moet geven op andere richtingen, noem als zoodanig Zwolle, Arnhem, Utrecht, Den Bosch, Amersfoort, en zooveel andere. Wanneer daar gewacht moet worden op aankomst van treinen, die op hun beurt óók weer in vertraging zijn, dan wordt do misère onmiddellijk grooter en de machines voor de treinen zijn niet in staat het oponthoud noemenswaard in te rijden.
&lt;br&gt;{{gap}}Lange en zwaar bezette treinen, zooals men die kent op het groote traject Groningen—Zwolle—Amsterdam—Den Haag, ze krijgen het eene oponthoud na het andere en komen ten slotte op hun bestemming, niet zelden met een uur en vijf kwartier vertraging. Daar is onder de huidige omstandigheden niets aan te doen. Treinen inleggen, bijvoorbeeld van Utrecht naar Den Haag—Rotterdam, wat in gewone tijden herhaaldelijk geschiedt als zich vertragingen voordoen, daar is nu geen kijken op, om de eenvoudige reden dat dit verboden is. Er mag geen kilometer méér worden verreden dan is toegestaan en zoo moet op de groote stations met jobsgeduld worden gewacht op de aankomst van treinen, die 40, 50 en 60 minuten te laat zijn. Hoogst onaangenaam voor het publiek, ongetwijfeld; net zoo onaangenaam voor de directies. En — niets aan te veranderen!
&lt;br&gt;{{gap}}Daar komt bij, dat de vuren op de locomotieven moeten worden gestookt met materiaal, dat allerlei stagnatie teweegbrengt; de groffe, Duitsche cokes, die men vroeger gebruikte, is op en aan briquetten is een groot tekort. Men behelpt zich op de spoorwegen nu met Belgische kolen, met Nederlandsche kolen, soorten, die te fijn zijn voor machinevuren op locomotieven en zoodoende grooten last veroorzaken, doordat de vuren er spoedig door in disorde komen en mankementen doen ontstaan, die het onmogelijk maken de treinen te rijden zooals het behoort. Herhaaldelijk komt het dan ook voor, dat zoowel goederen- als personentreinen, onderweg blijven stilstaan; de fijne, gemengde brandstoffen leveren moeilijkheden op bij het stoken en het locomotiefpersoneel ziet zich dan verplicht te stoppen, om de vuren eerst weer op gang te brengen. Wanneer dit een goederentrein overkomt, moet een hem volgende personentrein eveneens blijven staan, een trein, die wellicht reeds in vertraging is en nu natuurlijk heelemaal achterop komt. Ten opzichte van de voorhanden zijnde kolen, moet men zien te roeien met de riemen die men heeft, wat menigmaal uiterst moeilijk blijkt te gaan.
&lt;br&gt;{{gap}}De groote lengte van de treinen werkt ten deze alweer niet mee, allemaal oorzaken voor een snellen aangroei van eenmaal ontstaan oponthoud. Men heeft getracht door gebruikmaking van ander materiaal, o.a. van bruinkoolbriquetten, in het gemis te kunnen voorzien, maar die vervanging bleek niet te voldoen. Een verbetering van beteekenis kan alleen direct intreden, wanneer de spoorwegen opnieuw de beschikking krijgen over de kolen, die voor locomotief-gebruik zijn aangewezen, de hierboven genoemde groffe, Duitsche cokes. Zoodra de trein-locomotieven weder niet die kolen gestookt kunnen worden, zoodra is het ergste leed van de treinvertragingen hopelijk geleden; kan althans een der grootste oorzaken zijn opgeheven. Men zal zich deze week nog in de ellende van te laat vertrekken en aankomen moeten schikken.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Opvoeding en Onderwijs.}}}}
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{c|'''Academische examens.'''}}

{{gap}}{{sp|Amsterda}}m. Met goed gevolg is afgelegd het eerste natuurkundig examen door de heeren J. V. Lans en A. Bloch.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Groninge}}n. Geslaagd voorbereidend geneeskundig examen de heeren A. J. Bronkhorst en H. D. van Schalkwijk. Eerste gedeelte artsexamen de heer B. Bijers.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Leide}}n. Geslaagd propaedeutisch examen geneeskunde de heeren S. A. de Graaff en J. E. Goudsmit.
&lt;br&gt;{{gap}}Eerste natuurkundig examen de heeren C. Winkler Prins en Y. N. Oosterbaan.
&lt;br&gt;{{gap}}Theoretisch examen geneeskunde de heeren W. Fortuin, J. J. L. de Neve en E. S. Cohen.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen Staatswetenschappen de heer mr. L. Spanjaard.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen rechten de heer L. Wery.
&lt;br&gt;{{gap}}Voorbereidendexamen Ind. Adm. dienst de heer H. E. Termeulen.
&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s21&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde M. O., akte K1.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en opgekomen 3 candidaten. Afgewezen 1. Geslaagd de heeren C. Duif, te ’s-Gravenhage en G. S. Veltrop, te Amsterdam.
&lt;section end=&quot;s21&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s22&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde L. O. (art. 86).'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en geslaagd de heer Tj. Annema, te Oldekerk; mej. J. M. Bruggeman, te Heerenveen, en de heer A. J. Plaatsman (gemobiliseerd).
&lt;section end=&quot;s22&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s23&quot;/&gt;{{c|'''Examens vrije en orde-oefeningen.'''}}

{{gap}}{{sp|Amsterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren K. IJff van Beemster, G. C. v. d. Haar van Haarlem, W. R. v. d. Heijden van Heemstede, J. J. C. Böckling en W. A. L. Doorenmalen van Beverwijk, K. Evers van Edam; de dames M. M. G. Nooter, C. P. Oudegeest en C. Polak van Amsterdam, M. G. van Dijk en J. Hoekmeijer van Alkmaar, S. Kuiper van Enkhuizen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 10 Oct. Geslaagd de heeren F. G. van Ditshuizen, H. van Essen, S. van Dijk, G. J. Prijs en J. M. Kerkmeyer, allen van Apeldoorn; de dames H. J. Meertens, van Emmen, en M. Salomons, van Nieuw Weerdinge.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 11 Oct. Geslaagd de heeren C. Woelders, G. Vlaswinkel, R. Sterringa, allen te Deventer; L. Tithof, G. L. A. Nijhuis, J. Nijhoff, allen te Oldenzaal; en de dames G. W. Bosmans, K. Frankfort, H. A. Hamer, C. C. H. Kelderman, J. H. Lonsain, E. Muller, allen te Deventer.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Groninge}}n, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd W. van der Werp, Leeuwarden; K. de Haan, Sneek; G. Sietsma, Grouw; en de dames T. Siersema, Baflo; B. de Graaf en E. Pino, Sneek; H. van der Zijpp, Schart; Fr. E. van der Meulen, Groningen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Rotterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren J. H. L. van Stralen, Th. P. M. v. Heel, A. Hilkemeijer en A. J. v. Breugel, allen van Rotterdam; A. C. v. Zwieten en W. Odijk, beiden van Vlaardingen; en de dames C. M. Savenije, W. J. Schroeder, J. A. W. Vink, C. C. Bolte, J. H. F. Ahsman en J. C. Holierhoek, allen van Rotterdam.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Utrech}}t, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de dames J. P. van Dijk te de Bilt; E. Jetses te Zeist; E. Hidding te Maarsbergen; M. Duivenvoorde te Doorn; J. M. Hoffmeijer te Arnhem, en C. van Doorn te Maarssen, voorts de heeren G. M. Monsjon, P. A. J. van Dijk, J. F. Jacobs en H. A. Ruuge, allen te Utrecht; L. Frank en G. M. Frickel, beiden te Amersfoort.
&lt;section end=&quot;s23&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s24&quot;/&gt;{{c|'''Machinisten-examen.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Geslaagd voor voorloopig diploma de heeren A. W. Leebeek, te Utrecht; J. H. Wouters, te ’s-Gravenhage en L. van Belgen, te Vlissingen.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s24&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s25&quot;/&gt;{{c|'''Universiteit van Amsterdam.'''}}

{{gap}}Maandag 15 October, des namiddags te 3 uur, zal dr. J. de Bruin, benoemd tot buitengewoon hoogleeraar in de Paediatrie, zijn hoogleeraarsambt openlijk aanvaarden door het uitspreken eener rede in de aula der Universiteit.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s25&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s26&quot;/&gt;{{c|'''Hooger landbouwonderwijs.'''}}

{{gap}}De heer P. van Hoek, directeur-generaal van den Landbouw, heeft een geschrift uitgegeven onder den titel „Hooger landbouwonderwijs”. De schrijver, die steeds voor verheffing van ons landbouwonderwijs heeft geijverd, is een voorstander van de stichting eener zelfstandige Nederlandsche landbouwhoogeschool, die feitelijk reeds bestaat in de Rijks hoogere land-, tuin- en boschbouwschool te Wageningen en slechts op officieele erkenning als zoodanig wacht. Daarnaast zou volgens den schrijver plaats over zijn voor een tweede inrichting, voor welker oprichting aansluiting kan worden gezocht aan de cursussen der Vereeniging voor hooger landbouwonderwijs te Groningen, vooral voor de opleiding van practische bedrijfsleiders in den Nederlandschen landbouw.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s26&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s27&quot;/&gt;{{gap}}Op de voordracht voor leeraar in de Hoogduitsche taal aan het Gymnasium te Assen zijn geplaatst de heer S. Italianer, privaatleeraar te Groningen, en mej. D. W. de Haan, leerares aan de R.H.B.S. te Steenwijk.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s27&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s28&quot;/&gt;{{gap}}Tot leeraar in de meetkunde aan de kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Leiden is benoemd de heer A. Hartwijk te Leiden.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s28&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s29&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|KUNST.}}}}
&lt;section end=&quot;s29&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s30&quot;/&gt;{{c|'''Caecilia-Concert.'''}}

{{gap}}Een virtuoos „pur sang” kan met het vijfde pianoconcert geen weg weten. Want hoe virtuoos de solopartij ook is geschreven, welke hooge technische eischen zij ook stelt — den virtuoos zonder meer kan zij niet bevredigen, omdat ze hem als zoodanig weinig naar voren brengt. Alle is verinnerlijkt, vergeestelijkt in deze muziek, en men buigt zich voor het genie, dat een vorm, voor technischen praal geschapen, midden in den tijd, waarin het virtuozendom feitelijk nog hoogtij vierde, in een bovenzinnelijken sfeer wist te verheffen. Beethoven maakt hier den solist tot een idealen improvisator: hoor, hoe het eerste es-dur aceoord hem als het ware roept en inspireert tot een preludieerenden inzet, en hoe hij de gedachten van het orkest schijnbaar vrij voortspint. In zekeren zin laat Beethoven den solist geen vrijheid: zelfs de gebruikelijke cadens is voorgeschreven. Maar alles klinkt als geboren uit spontane ingeving: zoo weet het genie den vorm te vergeestelijken. En het moet wel een groot kunstenaar zijn, hoog boven het eng virtuozendom uitgegroeid, die het concert uit dien geest weet te her-scheppen. Zulk een kunstenaar is Frederic Lamond. En dat heeft hij gisteren weer getoond, door het vijfde pianoconcert te vertolken als een goddelijk-geïnspireerde improvisatie. Wel moet men zich innerlijk bevrijd voelen, als men zóó, uiterlijk naar de letter, die muziek kan laten klinken als de verklanking eener geniale spontane opwelling.
&lt;br&gt;{{gap}}Jammer dat het samenspel met het orkest — dat in dit concert een even voorname rol vervult, in de schouwburgzaal niet tot zijn recht komt. Men kent mijne bezwaren en ik wil zo daarom niet herhalen. De klank is door gemis van ressonant zachter, de samenklank verbrokkeld en het zeer uitgebreid strijkorkest verbreekt de door Beethoven gedachte verhouding tusschen strijkers en blazersklank. Man hoort meer het reëele dan het ideele en dat was ook voor het ware genot van de ''Cinolan''-ouverture en de Zevende Symphonie een hinderpaal. Het minste foutje valt ook direct op. Maar dit laatste is absoluut geen bezwaar. Want technisch was de uitvoering vlekkeloos en in de Symphonie bezielde Mengelberg het orkest vaak tot een „élan”, dat dan de akoustische bezwaren bijna deed vergeten. Het ''Allegretto'' vooral was weer indrukwekkend. Zoo leek het enthousiast succes, zoowel na het concert van Lamond, als voor Mengelberg en de zijnen na de Symphonie een zuivere weerklank.
{{rechts|H. R.|2em}}
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s30&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31&quot;/&gt;{{c|'''Kunst in Den Haag.'''}}
{{links|Konijnenburg bij Kleykamp. — De verzameling-Goudstikker. — Groepen in Pulchri.|12em}}
{{rechts|Ω ’s-Gravenhage, 10 Oct.|2em}}
{{gap}}De gebeurtenis op Haagsch kunstgebied is de tentoonstelling van Konijnenburg bij Kleykamp. Wat door slechts enkelen werd geweten en door niet velen werd vermoed, wordt hier opeens voor iedereen zichtbaar: In Konijnenburg en Toorop hebben wij de twee eenzame grooten van onze hedendaagsche schilderkunst, twee kunstenaars van zoo bijzondere grootte en zoo geconcentreerde persoonlijkheid, dat ze als een paar vreemde, hooge boomen staan op een wijde open plek in een bosch van overigens welvertrouwde stammen.
&lt;br&gt;{{gap}}Maar deze tentoonstelling is zoozeer een afzonderlijke bespreking waard, dat het haar beteekenis kleineeren ware indien men er, zelfs wat uitvoerig, over ging schrijven te midden van een relaas van anderen. Vandaar, dat wij ons nu bepalen tot deze woorden, die niet meer zijn dan een simpel bericht aan alle kunstliefhebbers: Er is bij Kleykamp nu een tentoonstelling, merkwaardiger als verschijnsel in onze moderne schilderkunst, dan wat er in tien of twintig jaren is te zien geweest.

{{gap}}Er is opeens een overdadige uitbarsting van schilderkunsttentoonstellingen in Den Haag. In ''{{SIC|Pulcri|Pulchri}}'' de verzameling-Goudstikker en een groepententoonstelling, bij Walrecht teekeningen van J. Teixaira de Mattos, in den Hollandsch-Belgischen Kunstkring werk van G. van Tongerloo, Cornelis Kuypers in ''Esher Surrey'', Van Welie in den Bazar,... dit alles dan nog behalve Konijnenburg.
&lt;br&gt;{{gap}}De tentoonstelling-Goudstikker, is telken jare weer een nieuwe weldaad. In de inleiding tot den catalogus wordt gezegd, dab er in de Nederlandsche musea, in vergelijking met de buitenlandsche, betrekkelijk weinig oude kunst aanwezig is. Wij vinden dat het nog al schikt, al zou het algemeene gehalte heel wat hooger hebben kunnen zijn indien wij niet veel van het allerbeste naar het buitenland hadden laten gaan en indien de stukken van hoofdzakelijk historische waarde niet met de zuiver artistieke te zamen werden uitgestald. Maar wij bezoeken onze musea weinig. Te weinig. Wat men elken dag kan zien, gaat men bijna nooit zien; er moet een bijzondere aanleiding toe komen.
&lt;br&gt;{{gap}}En die geeft de firma Goudstikker door haar tentoonstellingen van oud-Hollandsche Kunst in ''Pulchri'', waar men gewoon is heen te gaan, telkens als er een tentoonstelling is geopend. Wat mem er te zien krijgt, is natuurlijk volstrekt niet uitsluitend eerste-rangs-werk — hoe zou het mogelijk zijn om dat, vooral in dezen tijd bijeen te brengen — maar er altijd veel goeds onder en het is {{SIC|telkns|telkens}} weer belangwekkend. Het is zeer goed, waarlijk weldadig voor onze artistieke opvoeding, om geregeld weer eens te worden teruggebracht in de sfeer der gave, gedegen schilderkunst van onze zeventiendeeuwsche realisten, juist in een tijd als dezen, waarin de buitengewone (en verheugelijke) emancipatie der schildertechniek niet steeds wordt gedragen door soliede kunnen. En dit is wel zeker: Wie in de oude kunst zijn ''vak'' niet verstond, liep dadelijk in de gaten, met wat hokuspokus was men er in de zeventiende eeuw niet af.
&lt;br&gt;{{gap}}Deze tentoonstelling omvat, behalve enkele oude bekenden, veel interessants dat de firma hier nog niet exposeerde, o. a. werk van Albert Cuyp, Peter Franchoys, Van Goyen, Aert de Gelder (een zeer expressief figuurstuk van voornamen toon), C. en J. D. de Heem, Dirck en Harmen Hals (van laatstgenoemden een mooie slapende kerel), Pieter de Hoogh, Th. de Keyser (behalve een reeds bekend vrouweportret een merkwaardige figuurgroep in een landschap), A. van der Neer, A. en I. Van Ostade, Jacob en Salomon van Ruysdael, Jan Steen, Teniers, A. en W. van de Velde, De Vlieger. En van vele anderen.
&lt;br&gt;{{gap}}Te zamen 60 nummers.

{{gap}}In de groepententoonstelling in ''Pulchri'' heeft {{sp|Van der Stok}} ditmaal de hoofdgroep met een aantal aqua-tinten, teekeningen, houtsneden en litho’s. Van der Stok is een kunstenaar wiens expressief vermogen vooral naar het illustratieve gaat. Hij heeft een rijke phantasie en een opmerkelijk compositie-vermogen. Tusschen zijn veelal gevoelige lijnenspel toont hij, vooral in zijn houtsneden en zijn litho’s, een streven naar contrasteerende vlakkenwerking, waarin hij soms heel mooie dingen bereikt.
&lt;br&gt;{{gap}}Van der Stok ware een goed illustrator voor een groot fantastisch sagenverhaal. Hij zou het rijk en krachtig verluchten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan is er nog goed werk van {{sp|Haverman}} (o. a. een paar mooie, kloeke naakten; dat wat het onderst hangt, heeft een zeer stralend coloriet, de armen schijnen echter niet werkelijk te steunen), {{sp|Mension}} (mooie ijsberen en een tijger, wat hard van factuur), {{sp|Huib Luns}} (decoratief werk, hier en daar nog al ruw, soms droog van schildering; het in primitieven trant behandelde kinderkopje is wel goed in stijl gehouden, maar is banaal van expressie), {{sp|Oldewelt}} (fleurige bloemen), {{sp|Van der He}}m, {{sp|Moulĳn}} en {{sp|Van Mastenbroek}} (een goed avondstuk met arbeiders bij een werkspoor).
&lt;br&gt;{{gap}}En voorts inzendingen van Kramer, Van Jole, Mondt, Lapidoth, W. Müller, F. Mondriaan, Anna Lehmann en Luyt.
&lt;br&gt;{{gap}}De andere tentoonstellingen bespreken wij een volgend maal.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31&quot;/&gt;{{c|'''Munten-veiling Frederik Muller &amp; Co.'''}}

{{gap}}De veiling van de collectie Van Dijk van Matenesse had wat de munten-afdeeling betreft wederom een gunstig verloop. Wij noemen: no. 369 een leeuwendaalder van dubbele zwaarte, van 1589 van Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;180; no. 425 een leeuwendaalder van Utrecht van dubbele zwaarte, waarvan slechts enkele exemplaren bekend zijn, ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 437 een vierkante daalder van 1548 voor Overijsel bracht op ƒ&amp;nbsp;155; no. 493 een proef-slag van een twintig-gulden stuk van het Koningrijk Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 494 een proefslag van een tien gulden stuk van 1810 ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 500 een proefslag van een dubbele ducaat van het jaar 1867 (waarschijnlijk een unicum) ging voor ƒ&amp;nbsp;515.
&lt;br&gt;{{gap}}Van de noodmunten ging no. 545 Bergen op Zoom belegerd in 1588, voor ƒ&amp;nbsp;150.
&lt;br&gt;{{gap}}De noodmunten van Gulick en Landen gingen van ƒ&amp;nbsp;100 tot ƒ&amp;nbsp;200.
&lt;br&gt;{{gap}}Bij de Leidsche noodmunten waren er die ƒ&amp;nbsp;100 opbrachten. De papieren noodmunten van Leiden gingen van 20 tot 70 gulden.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s32&quot;/&gt;{{c|'''Subsidie Tooneelschool.'''}}

{{gap}}Het Amsterdamsche Gemeenteblad bevat de volgende voordracht van Burgemeester en Wethouders.
&lt;br&gt;{{gap}}Als bekend mag worden verondersteld, dat de nieuwe Directeur der Tooneelschool bij zijn opteden aan het einde van 1915 een schema van de inrichting, waarin die school zich naar zijn meening dient te ontwikkelen, heeft gegeven, dat, wanneer het wordt verwezenlijkt, de school een leidende plaats bij de beoefening der dramatische kunst zal verzekeren. Zij zal dan niet alleen zijn een school, waar de aanstaande acteur en actrice zich nog beter dan vroeger in technisch opzicht voor hun toekomstig beroep kunnen bekwamen, maar tevens gelijk die directeur het uitdrukte „eene kleine academie van ernstige, heilzame kunstbeoefening” — een milieu voor de studie der dramatische kunst, waar vaklieden en belangstellende leeken de gelegenheid vinden hun kennis te verrijken.
&lt;br&gt;{{gap}}Het Nederlandsch Tooneelverbond, dat de verwezenlijking van de plannen van den Directeur gaarne mogelijk wil maken, kan dit alleen doen als het zijn eigen inkomsten ziet vermeerderen, want de andere belangen, die het verzorgt, veroorlooven niet nog grooter sommen dan het reeds doet aan de Tooneelschool ten koste te leggen. Door een beroep op particulieren heeft het steun weten te verkrijgen voor de tenuitvoerlegging van een deel der plannen, maar het ziet geen kans de bron van deze inkomsten zoo krachtig te doen vloeien, dat ook het andere deel verwezenlijkt kan worden en het verzoekt ons nu te bevorderen, dat het subsidie van de Gemeente, thans bedragende ƒ&amp;nbsp;600, wordt gebracht op ƒ&amp;nbsp;1000, zoo mogelijk ƒ&amp;nbsp;1200.
&lt;br&gt;{{gap}}De Raad weet uit de voordracht van 30 Juli 1909 betreffende de eerste subsidieverlening, dat B. en W., hoewel op het standpunt staande, dat het Rijk met het verleenen van een subsidie behoort voort te gaan, alleen uit practische overwegingen er toe zijn overgegaan toekenning van een subsidie van ƒ&amp;nbsp;600 voor te stellen. Deze vorm, waarin B. en W. hun medewerking verleenden, diende tevens om duidelijk te maken, dat zij, zoolang het Rijk geen toezegging van een redelijk subsidie deed, niet bereid zouden zijn verhooging van het gemeentesubsidie te bevorderen. Toen dan ook verleden jaar een zelfde verzoek van het Nederlandsch Tooneelverbond als het thans ingediende tot hen kwam, hebben zij, hoewel zeer geneigd aan de reorganisatieplannen van de Tooneelschool werkelijken steun te verleenen, daaraan, in verband met de omstandigheid, dat het gevraagde rijkssubsidie nog steeds uitbleef, geen gevolg gegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}Het ziet er thans naar uit, dat het beletsel voor het verhoogen van het gemeentesubsidie zal worden weggenomen. De Regeering heeft blijkbaar haar standpunt, dat in de tegenwoordige omstandigheden met subsidieering van de Tooneelschool niet mag worden begonnen, verlaten, want op de ontwerp-staatsbegrooting voor 1918 is een subsidie van ƒ&amp;nbsp;3000 uitgetrokken.
&lt;br&gt;{{gap}}Nu het Rijk met een flinke bijdrage voorgaat, is er naar het inzien van B. en W. reden om met een subsidieverhooging te volgen. Een verhooging van ƒ&amp;nbsp;400 lijkt hen wel voldoende.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s32&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s33&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''WEEKBLADEN.'''}}}}

{{gap}}{{sp|Buiten}} vraagt aandacht voor de Zwitsersche hoofdstad Bern. De fotograaf Steenbergh is een kiekje wezen nemen van de trotsche raadhuistoren te Sluis.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s33&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s34&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''TIJDSCHRIFTEN.'''}}}}
{{c|'''Vragen van den Dag.'''}}

{{gap}}Ds. K. Vos zet zijn opstel voort over Luther’s invloed op de Nederlandsche reformatie. J. Oderwald handelt over het kompas in Noord-Europa en Nederlands aandeel in de vervaardiging van dit voor de ontwikkeling der zeevaartkunde zoo belangrijk instrument. „Schück noemt het kompas een vondeling, naar het vaderschap waarvan met ijver dient gezocht te worden. Ik meen” — zoo besluit de schrijver van het genoemde opstel — „dat daaraan ook in ons land moet worden medegewerkt, vooral nu er waarschijnlijkheid bestaat, dat onze oude zeelieden reeds zeer vroeg het kind hebben helpen opkweeken.”
&lt;br&gt;{{gap}}Een bijdrage van dr. Zygmunt Gargas geldt den opbouw van den Poolschen staat. In een opstel over de Vlaamsche beweging geeft E. van Bergen een bondige opsomming van feiten, die bewijzen welk terrein de Vlaamsche beweging veroverde sedert de vrijzinnige ontwaking in 1875. Van „verdrukte Vlamingen” kan z.i. geen sprake meer zijn; al moet men erkennen, dat de toepassing der veroverde wetten niet altijd volledig en eerlijk geschiedde en de Vlamingen nog grieven hebben. De Vlaamsche schrijver acht het intusschen betamelijk, dat zij enkel uit de handen van hun eigen nationale regeering, die in het Belgisch Staatsblad van 9—13 April l.l. er de plechtige toezegging van deed, de totale en volledige gelijkstelling met de Walen ontvangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Onder den titel „Kinderslavernij in Suriname” voert Herm. J. Jacobs een pleidooi legen het gevoelen van de Koloniale Staten van Suriname, die meenen, dat het met de z.g. „kweekjes”, de aan vreemden afgestane kinderen, zoo erg niet gesteld is. Zij lieten van dit gevoelen blijken in antwoord op de door den inmiddels afgetreden gouverneur, Van Asbeck, ingediende concept-verordening, ter regeling van het onderzoek naar de opvoeding en verzorging van kinderen door anderen dan de ouders, grootouders of voogden.
&lt;br&gt;{{gap}}De heer Jacobs, die in zijn artikel verwijst naar verschillende uitingen ter afkeuring van het kweekjesstelsel, heeft goeden moed, dat de nieuwe gouverneur de zaak niet zal laten rusten.
&lt;br&gt;{{gap}}Wij vermelden ten slotte de bijdragen van M. Reepmaker over gedachtekracht, van J. Daalder over het trekken der vogels en J. de Vries Azn. over de Westfriezen en de beklemtoning der Noord-Hollandsche plaatsnamen.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s34&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s35&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''NIEUWE UITGAVEN.'''}}}}

{{gap}}In ''Historische Karakters'', een uitgave van de Hollandia-Drukkerij te Baarn, behandelt W. P. Kops op onderhoudende wijze een aantal figuren uit de Fransche Revolutie. In de eerste plaats Madame Du Barry, die haar „grootheid” uit een vorig tijdperk overleefde en den dood vond onder het régime van den valbijl. In een serie „Koningsmoordenaars” teekent de schrijver daarna een aantal revolutionairen, die betrokken waren bij den gewelddadigen dood van Lodewijk XVI. Aan Camille Desmouins en zijn Lucile wijdde hij tenslotte het derde gedeelte van zijn boek.&lt;section end=&quot;s35&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l1q3t47ad6gwfv51oomqv15yupl934i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226971</id>
      <parentid>226953</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>226971</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43582" sha1="or3c4ks1p7ojecl1nql84trfmmm8hda" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;{{RH||{{x-larger|'''ALGEMEEN HANDELSBLAD van VRIJDAG 12 OCTOBER 1917 — Ochtendblad — Tweede Blad.'''}}|{{x-larger|'''5'''}}}}
{{lijn|height=5px}}{{lijn}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{c|{{xxx-larger|OCHTENDBLAD.}}}}
{{c|{{larger|'''Tweede Blad.'''}}}}
{{lijn}}{{lijn|height=5px}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{c|{{larger|'''Nederland en de Oorlog.'''}}}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|'''Onze vaart op Indië.'''}}
{{gap}}Naar het Ministerie van Buitenlandsche Zaken mededeelt, is van den gezant te Washington bericht ontvangen, dat de regeering aldaar officieel heeft te kennen gegeven dat geen bunkerkolen zullen worden verstrekt aan schepen op weg naar een neutraal land in Europa, dat aan Duitschland grenst. Dientengevolge zullen Nederlandsche schepen, komende uit Indië en Zuid-Amerika, geen Amerikaansche haven kunnen aanloopen om te bunkeren, tenzij de Amerikaansche uitvoerraad goedkeurt dat de ladingen dier schepen naar Nederland worden vervoerd.
&lt;br&gt;{{gap}}Aangezien ook in Zuid-Amerika geen bunkerkolen verkregen kunnen worden, is op het oogenblik de vaart tusschen moederland en koloniën onmogelijk.
&lt;br&gt;{{gap}}Onze gezant en de delegatie in Amerika voeren in overleg met de Regeering nog onderhandelingen omtrent een schikking, zoowel betreffende onze scheepvaart ala omtrent den toevoer van goederen naar Nederland, doch tot dusver vermochten zij geen beslissing der Amerkiaansche regeering te verkrijgen.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|'''Export-Centrale.'''}}

{{gap}}Maandag a.s., des voormiddags 11 uur, zal in de De Lairesse-zaal te ’s-Gravenhage de oprichtingsvergadering plaats hebben van de Export-Centrale.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{c|'''Nederland en Duitschland.'''}}

{{gap}}Naar wij vernemen, had het uitstel van het vertrek der Duitsche onderhandelaars naar Berlijn mede tot oorzaak dat men wilde wachten totdat, behalve over de levering van kolen aan ons land, ook over de levering van levensmiddelen aan Duitschland overeenstemming verkregen zou zijn. De voorloopige overeenstemming over de drie hoofdpunten: kolen, levensmiddelen en knedietverschaffing, is thans tot stand gekomen en de beide gedelegeerden der Duitsche regeering vertrekken heden met twee vertegenwoordigers van de Deutsche Handelsstelle naar Berlijn om de overeenkomst door de Duitsche regeering te doen bekrachtigen.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|'''Thee en Koffie.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw heeft bepaald:
&lt;br&gt;{{gap}}gedurende het tijdvak aanvangende op 15 Oct. en eindigende op 31 Oct. 1917 zal mogen worden verkocht en afgeleverd: op bon no. 1 van de thee- en koffiekaart: 0.05 K.G. (een half ons) thee; op bon no. 2 van de thee- en koffiekaart: 0.2 K.G. (twee ons) koffie.
{{rechts|''(St. Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{c|'''Soda.'''}}

{{gap}}Wegens het groote aantal surrogaten en vervalschingen van soda, die de laatste jaren in ons land in den handel zijn gebracht, droeg de minister van handel, etc. eenigen tijd geleden aan het Rijksbureau tot onderzoek van handelswaren op, een enquête in te stellen naar de hoedanigheid van soda en soda-surrogaten. Dit onderzoek werd gehouden met medewerking van verschillende burgemeesters. Ook over zeeppoeders werd het uitgestrekt. Het pas verschenen verslag stelt het groote aantal knoeierijen in het licht, met photographische afbeeldingen van allerlei merken „sodaline”, „soda-extract”, etc., en met namen van leveranciers. Het slot van het verslag laten we hier volgen.
&lt;br&gt;{{gap}}„Uit het ingestelde onderzoek blijkt voldoende hoe het koopend publiek bedrogen wordt en tevens, dat het geknoei een veel grooteren omvang dan in normale tijden heeft aangenomen. Immers bedroeg volgens de in 1908 door het Rijksbureau ingestelde soda-enquête het percentage ondeugdelijke monsters 15% tegen thans bijna 50%, hoewel de eischen voor goede waar nu nog iets matiger zijn gesteld dan in 1908.
&lt;br&gt;{{gap}}„Ruime voorlichting van het publiek, gepaard met streng optreden tegen de knoeiers dáár, waar dit mogelijk is, zijn de middelen, die verbetering zullen kunnen brengen.”
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|'''Oorlogsmolestverzekering.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft, gezien zijne beschikking van 8 Febr. tot vaststelling van bepalingen betreffende de uitvoering der Oorlogsmolestverzekeringswet 1915, zooals die gewijzigd is bij zijne beschikking van 26 Mei 1917, No. 43030, afd. Handel, bepaald dat de artikelen 8 en 9 van die bepalingen zullen worden gelezen als volgt:
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Ar}}t. 8. Mocht, wanneer de molestverzekering op een schip bij den Staat wordt gesloten, op dat schip geen gewone verzekering tegen zeegevaar gesloten zijn, dan wordt voor ieder geval op zichzelf het bedrag, waartoe deze verzekering, met inbegrip van het eigen risico van den verzekerde, ten hoogste kan worden gesloten, vastgesteld door de gemachtigden der Regeering.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Ar}}t. 9. Mocht de waarde van een koopvaardijschip naar het oordeel van den eigenaar hooger zijn dan het bedrag op de in artikel 7 beschreven wijze gevonden, dan zal op zijn verlangen de verzekering tot een hooger bedrag kunnen worden gesloten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dit bedrag wordt alsdan bepaald overeenkomstig de voerschriften van art 8.
{{rechts|(„St.-Ct.”)|2em}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{c|'''IJzer en staal.'''}}

{{gap}}De Min. v. Landb. heeft de volgende distributieregeling voor ijzer en staal vastgesteld:
&lt;br&gt;{{gap}}1e. De aflevering en het vervoer van materialen in ijzer en staal, vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, is verboden; dat verbod is ook van toepassing op oud-ijzer en oud-staal en ijzer- en staalafval in elken vorm.
&lt;br&gt;{{gap}}2e. De verbodsbepalingen sub 1 gesteld zijn niet van toepassing:
&lt;br&gt;{{gap}}a. voor ijzer en staal, dienende ter verpakking;
&lt;br&gt;{{gap}}b. indien de aflevering en het vervoer geschieden in opdracht van autoriteiten behoorende tot het Ned. leger of de Ned. marine;
&lt;br&gt;{{gap}}c. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen huishoudelijk gebruik voor hoeveelheden minder dan 50 K.G.;
&lt;br&gt;{{gap}}d. voor ijzer en staal, dat bestemd is voor eigen gebruik voor hoeveelheden van minder dan 50 K.G., waarbij geen overdracht van eigendom plaats heeft;
&lt;br&gt;{{gap}}e. indien de aflevering en het vervoer geschieden door publieke diensten en spoor-, tram- of stoombootmaatschappijen, voor zoover deze aflevering en dit vervoer dienen tot overbrenging van ijzer en staal uit de magazijnen van die diensten of maatschappijen naar plaatsen waar het te hunnen nutte moet worden opgeslagen, verwerkt of gebruikt, een en ander zonder dat er overdracht van eigendom plaats heeft.
&lt;br&gt;{{gap}}3e. Van de verbodsbepalingen sub 1 gesteld kan ontheffing worden verleend, zoo noodig onder daarbij te stellen voorwaarden, door het Uitvoerend Bureau van de Rijks Commissie voor de Distributie van IJzer en Staal, ’s-Gravenhage (na te noemen het U.B.).
&lt;br&gt;{{gap}}4e. De op het tijdstip van de afkondiging van deze beschikking door het U.B. reeds verleende vervoervergunningen zijn vervallen.
&lt;br&gt;{{gap}}5e. De handelaren, industrieelen en groote verbruikers, die voor eene geregelde toebedeeling van een aandeel in den te verwachten aanvoer uit het buitenland in aanmerking wenschen te komen kunnen door het U.B. tot wederopzegging als importeurs worden erkend, nadat door hen eene zekerheid is gesteld, waarvan het bedrag wordt bepaald door het U.B. en een verklaring is afgegeven, waarbij het U.B. wordt gemachtigd om, bij niet naleving door den importeur van de krachtens de distributie 1916 of deze beschikking op hem rustende verplichtingen die zekerheid geheel of gedeeltelijk verbeurd te verklaren ten bate van ’s Rijks schatkist;
&lt;br&gt;{{gap}}b. het stellen van zekerheid en het onderteekenen eener verklaring wordt niet gevorderd van als importeur te erkennen openbare lichamen of diensten;
&lt;br&gt;{{gap}}c. van alle beslissingen, ingevolge dit artikel door het U.B. genomen, staat beroep {{SIC|apen|open}} op den Minister.
&lt;br&gt;{{gap}}6e. Ieder die materialen in ijzer en staal, welke zijn vermeld in de bij deze beschikking behoorende lijst, uit het buitenland wenscht in te voeren, is verplicht:
&lt;br&gt;{{gap}}a. om aan het U.B. daarvoor bestelbrieven aan te vragen;
&lt;br&gt;{{gap}}b. om aan het U.B. binnen 7 dagen na ontvangst van de materialen, onder inlevering van de vervoervergunning, nauwkeurig mededeeling te doen van de op de bestelbrieven ontvangen zendingen ijzer en staal;
&lt;br&gt;{{gap}}c. om nauwkeurige mededeeling te doen van alle voorwaarden, ook die van afval bij de bewerking, van prijzen, waarvoor is gekocht en verkocht en van alle andere gegevens, welke het U. B. van hem mocht verlangen in het belang van de contrôle op de aflevering van ijzer en staal en van een billijke verdeeling daarvan;
&lt;br&gt;{{gap}}d. om tot staving van de sub. b. en c. bedoelde gegevens desverlangd facturen en andere bescheiden aan het U. B. over te leggen;
&lt;br&gt;{{gap}}e. om de door den Minister gemachtigden of door het U.B. aangewezen personen in hunne bedrijven of zaken toe te laten, boek- en voorraden-contrôle op eerste aanvrage toe te staan en, voor zoover noodig daarbij behulpzaam te zijn;
&lt;br&gt;{{gap}}f. om bestelbrieven en vervoervergunningen welke niet worden benut voor die materialen, waarvoor zij zijn afgegeven, onverwijld weder aan het U. B. in te leveren;
&lt;br&gt;{{gap}}7e. a. Het U.B. is bevoegd om stempelgelden te vorderen voor de sub 6e. bedoelde bestellingen; die stempelgelden bedragen ten hoogste ƒ&amp;nbsp;2.50 per ton materiaal, waarover de bestelbrief loopt.
&lt;br&gt;{{gap}}b. Betaalde stempelgelden voor bestelbrieven welke niet kunnen worden benut, worden niet teruggegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}8e. Het U.B. is bevoegd voorschriften te geven en modellen vast te stellen voor de tot dat Bureau te richten aanvragen, verzoeken, opgaven en dergelijke.
&lt;br&gt;{{gap}}De belanghebbenden zijn verplicht die voorschriften en modellen te volgen.

{{gap}}Bij deze distributieregeling behoort de volgende „Lijst van materialen”, zie sub 6e.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep I: Ruwijzer.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep II: Gegoten buizen en hulpstukken.
&lt;br&gt;{{gap}}Greep III: Halffabrikaten, als: gegoten staal en vloeiijzer, ongewalst (in blokken) en voorgewalst in den handel genaamd: Rohluppen, Rohschienen (Milbars), Rohblöcke (Lingets), Brammen, vorgewalzte Blöcke (Blooms), Platinen, Knüppel (Billets), Tiegelstahl in Blöcken.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep IV: Walsfabrikaten en eenige afgewerkte artikelen daaruit vervaardigd: a. balkijzer, U-ijzer, Zores-ijzer; b. staaf- en profielijzer, ook gesmeed en getrokken; (staafijzer, bandijzer en strippen, hoek- en profielijzer); c. gladde zwarte platen: (dik plaatijzer van 5 of meer millimeter dikte; middel en dunne platen van meer dan 1 doch minder dan 5 mM. dikte; dunne platen van 1 mM. of minder dikte); d. speciaal plaatijzer: (zwarte en gegalvaniseerde gegolfde platen; gestrekte platen; geruite, gewafelde en nopjes-platen); e. plaatijzer met niet-edele metalen of met legeeringen daaruit overtrokken: (vertinde platen (blik), verzinkte (gegalvaniseerde platen; andere soorten, zooals die welke met een loodlaag zijn overtrokken en dergelijke); f. draad: (gewalst; getrokken; verzinkt (gegalvaniseerd); andere); g. buizen, gewalst of getrokken: (zwart; verzinkt (gegalvaniseerd); h. materiaal voor spoorwegbovenbouw: (rails voor spoorwegen uit smeedbaar ijzer, met inbegrip van wissels, tandradrails, vlakke rails, rails voor veldbanen, hart- of kruisingstukken, ook van gaten voorzien of aan den voet geklonken; tramrails; ijzeren dwarsliggers; ijzeren lasch- en klemplaten; assen, wielen en onderdeelen van wielen (navenbanden, onderstellen, kransen, zoomede wielstellen).
&lt;br&gt;{{gap}}Groep V: Uit plaatijzer vervaardigde onderdeelen: a. geperst, gehamerd, geflensd, gelascht, gebogen, geponsd en geboord; b. gegolfde vuurgangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Groep VI: IJzerconstructies: a. bruggen en onderdeelen van bruggen; b. andere onderdeelen van ijzeren bouwstukken.
{{rechts|''(St.-Ct.)''|2em}}
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{c|'''Brood, bloem, meel, rogge.'''}}

{{gap}}De Min. v Landb. heeft een gewijzigde distributieregeling vastgesteld van brood, bloem, meel en rogge, welke zal ingaan op 16 Oct. en verband houdt met de verschillende reeds medegedeelde wijzigingen, achtereenvolgens aangebracht in de regeling van 27 Dec. jl.
&lt;br&gt;{{gap}}De regeling is in haar geheel opgenomen in „St.-Ct.” 238.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{c|'''Verhooging duurtetoeslag gevraagd.'''}}

{{gap}}Het Dagelijksch Bestuur van den Algemeenen Bond van Losse Rijkswerklieden hebben den Raad van Ministers en de Tweede Kamer der Staten-Generaal verzocht, den laatsten termijn duurtebijslag 1917, welke tusschen 15 en 31 December 1917 zal worden uitgekeerd, te verhoogen van ƒ&amp;nbsp;30, zijnde een vierde gedeelte van den bijslag 1917, op ƒ&amp;nbsp;75, zijnde het vierde gedeelte van wat adressanten in 1918 als duurtebijslag noodig achten.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{c|'''Post voor en over Engeland.'''}}

{{gap}}Heden is een post Voor en over Engeland verzonden.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|'''De binnenscheepvaart.'''}}

{{gap}}Naar „Ons Roer” meldt, heeft het dagelijksch bestuur van den Algem. Schippersbond een conferentie met de regeering gehad over de in de vergadering te Zwolle aangenomen concept-bevrachtingsovereenkomst. Van regeeringszijde werd toegezegd, dat het uiterste zal worden gedaan om over de thans bestaande schippersbeurzen en beurtlijsten te bevrachten.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{c|'''Steenkolen uit Engeland.'''}}

{{gap}}Bij de mededeeling der reedersfirma (opgenomen in ons vorig Avondblad), teekent onze correspondent te Rotterdam aan, dat de Nederlandsche regeering natuurlijk geen waarborgen voor de veiligheid der vaart kan geven, omdat deze, wat eventueel molest betreft, uitsluitend afhangt van de houding van Duitschland, terwijl volgens de berichten van dit land was verkregen, dat zijn duikbooten de kolen vervoerende schepen ongemoeid zouden laten. Indien dit laatste zoo is, dan is er van onveiligheid geen sprake meer. Men mag overigens aannemen dat het geven van een bepaalde kleur aan de schepen juist een uitvloeisel is van de met Duitschland gevoerde onderhandelingen.

{{gap}}Naar het Haagsche Correspontentiebureau verneemt, bestaat er geen tegenstrijdigheid tusschen de berichten omtrent het in gereedheid brengen van schepen te Rotterdam om kolen uit Engeland te gaan halen en de mededeeling van den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel aan het bestuur der Vereeniging van Gezagvoerders en Stuurlieden ter Koopvaardij, dat geen, schepen zijn gerequireerd en de regeering ook geen veilige vaart kan waarborgen. Inderdaad zijn bedoelde schepen niet gevorderd. Wel zouden aanvankelijk de kolen worden gehaald door eenige daartoe gerequireerde schepen, maar daarvan is afgezien juist met het oog op de onveiligheid der vaart, zoodat de schepen die thans voornemens zijn uittevaren volkomen vrijwillig den tocht zullen ondernemen.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{c|'''„Bureau Vervoer”.'''}}

{{gap}}De Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel maakt bekend dat van de Afdeeling Crisiszaken van zijn Departement deel zal uitmaken een „Bureau Vervoer”, aan welk Bureau, onder leiding van de Commissie van Bijstand inzake do uitvoering van de Distributiewet 1916 als hoofd der afdeeling Crisiszaken meer in het bijzonder de behandeling zal zijn opgedragen van de zaken, betrekking hebbende op het binnenlandsche transport van goederen; dat als chef van dat bureau is aangewezen de heer N. van de Roemer, oud-luitenant ter zee; dat door den Minister van Oorlog aan dat Bureau is toegevoegd de kapitein van den generalen staf K. A. Pfeiffer; dat de bureaulokalen van het Bureau Vervoer zijn gevestigd Kneuterdijk 4a (ingang Hartogstraat).
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{c|'''Regeeringsvisch.'''}}

{{gap}}De 's-Gravenhaagsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang”, de Amsterdamsche Vischhandelaarsvereeniging en de Rotterdamsche Vischwinkeliersvereeniging „Ons Belang” hebben den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel per request verzocht in de voor distributie bestemde regeeringsvisch vastgestelde maten een wijziging te brengen, en wel: voor schol door verhooging van de minimum-maat van 20 tot 25 cM., voor schelvisch en gul door vaststelling van een minimum-maat van 30 cM. (in plaats van schelvisch maximaal 37 cM., gul maximaal 55 cM.), terwijl adressanten tevens verzoeken, met het oog op de prijsstijging en schaarschte der voor bereiding benoodigde grondstoffen, den minimum-prijs, voor gebakken regeeringsvisch te brengen van ƒ&amp;nbsp;0.83 op ƒ&amp;nbsp;1.— per K.G., of wel maximum-prijzen voor bak- en braadolie vast te stellen.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|'''Tegen smokkelen van kleeding.'''}}

{{gap}}Ten einde het smokkelen van kledingstukken naar Duitschland tegen te gaan, worden door douane en visiteuses te Glanerbrug den laatsten tijd de kleeren van personen, die geregeld of herhaaldelijk over onze grens komen, gestempeld. Men weet zoodoende of ze met hier gekochte goederen weer naar hun land terug wenschen te gaan. Ongestempelde kleeren worden als smokkelwaar beschouwd. Tot dezen maatregel is men gekomen, doordat mannen en vrouwen met zeer weinig lijfgoed aan over de schreef kwamen en flink gekleed terugkeerden, na hun inkoopen gedaan te hebben.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{c|'''De treinvertragingen.'''}}

{{gap}}Het zoo veelvuldig voorkomen van groote treinvertragingen heeft het „U. D.” aanleiding gegeven ter bevoegder plaatse te informeeren naar de oorzaken van deze vertragingen, opdat het publiek een beter oordeel over dit ongetwijfeld onaangename oponthoud der treinen zou kunnen krijgen. De verstrekte inlichtingen komen op het volgende neer:
&lt;br&gt;{{gap}}Even onaangenaam als al die veel te late treinen voor het publiek zijn, even onaangenaam zijn ze voor de spoorwegdirecties, wier bedrijven door deze gang van zaken in niet geringe mate worden belemmerd. Als het reizend publiek moppert, moet het niet vergeten, dat de maatschappijen zelf nog véél erger mopperen, en evenmin vergeten, dat die uren vertraging het gevolg zijn van omstandigheden, die zich op het moment niet laten veranderen. Dit wordt in deze voor de spoorwegmaatschappijen zéér moeilijke dagen, te veel over het hoofd gezien.
&lt;br&gt;{{gap}}Wat is het geval? Eerstens mist men op de voornaamste lijnen een groot aantal treinen, die vroeger wèl liepen, de dienst is uitermate beperkt, het aantal reizigers daarentegen even groot als andere jaren — direct gevolg dat hetzelfde quantum passagiers geperst moet worden in veel en véél minder materiaal. Daardoor: overvolle treinen, langzame bediening aan de stations, tegenwerkende factoren voor een snel vervoer. Er ontstaat diensvolgens in een ommezien vertraging, de locomotieven zijn niet bij machte de kracht te ontwikkelen van anders, en het eerste oponthoud van tien minuten is op het eerstvolgende station aangegroeid tot het dubbele, zoo al niet meer, wanneer dat station aansluiting moet geven op andere richtingen, noem als zoodanig Zwolle, Arnhem, Utrecht, Den Bosch, Amersfoort, en zooveel andere. Wanneer daar gewacht moet worden op aankomst van treinen, die op hun beurt óók weer in vertraging zijn, dan wordt do misère onmiddellijk grooter en de machines voor de treinen zijn niet in staat het oponthoud noemenswaard in te rijden.
&lt;br&gt;{{gap}}Lange en zwaar bezette treinen, zooals men die kent op het groote traject Groningen—Zwolle—Amsterdam—Den Haag, ze krijgen het eene oponthoud na het andere en komen ten slotte op hun bestemming, niet zelden met een uur en vijf kwartier vertraging. Daar is onder de huidige omstandigheden niets aan te doen. Treinen inleggen, bijvoorbeeld van Utrecht naar Den Haag—Rotterdam, wat in gewone tijden herhaaldelijk geschiedt als zich vertragingen voordoen, daar is nu geen kijken op, om de eenvoudige reden dat dit verboden is. Er mag geen kilometer méér worden verreden dan is toegestaan en zoo moet op de groote stations met jobsgeduld worden gewacht op de aankomst van treinen, die 40, 50 en 60 minuten te laat zijn. Hoogst onaangenaam voor het publiek, ongetwijfeld; net zoo onaangenaam voor de directies. En — niets aan te veranderen!
&lt;br&gt;{{gap}}Daar komt bij, dat de vuren op de locomotieven moeten worden gestookt met materiaal, dat allerlei stagnatie teweegbrengt; de groffe, Duitsche cokes, die men vroeger gebruikte, is op en aan briquetten is een groot tekort. Men behelpt zich op de spoorwegen nu met Belgische kolen, met Nederlandsche kolen, soorten, die te fijn zijn voor machinevuren op locomotieven en zoodoende grooten last veroorzaken, doordat de vuren er spoedig door in disorde komen en mankementen doen ontstaan, die het onmogelijk maken de treinen te rijden zooals het behoort. Herhaaldelijk komt het dan ook voor, dat zoowel goederen- als personentreinen, onderweg blijven stilstaan; de fijne, gemengde brandstoffen leveren moeilijkheden op bij het stoken en het locomotiefpersoneel ziet zich dan verplicht te stoppen, om de vuren eerst weer op gang te brengen. Wanneer dit een goederentrein overkomt, moet een hem volgende personentrein eveneens blijven staan, een trein, die wellicht reeds in vertraging is en nu natuurlijk heelemaal achterop komt. Ten opzichte van de voorhanden zijnde kolen, moet men zien te roeien met de riemen die men heeft, wat menigmaal uiterst moeilijk blijkt te gaan.
&lt;br&gt;{{gap}}De groote lengte van de treinen werkt ten deze alweer niet mee, allemaal oorzaken voor een snellen aangroei van eenmaal ontstaan oponthoud. Men heeft getracht door gebruikmaking van ander materiaal, o.a. van bruinkoolbriquetten, in het gemis te kunnen voorzien, maar die vervanging bleek niet te voldoen. Een verbetering van beteekenis kan alleen direct intreden, wanneer de spoorwegen opnieuw de beschikking krijgen over de kolen, die voor locomotief-gebruik zijn aangewezen, de hierboven genoemde groffe, Duitsche cokes. Zoodra de trein-locomotieven weder niet die kolen gestookt kunnen worden, zoodra is het ergste leed van de treinvertragingen hopelijk geleden; kan althans een der grootste oorzaken zijn opgeheven. Men zal zich deze week nog in de ellende van te laat vertrekken en aankomen moeten schikken.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Opvoeding en Onderwijs.}}}}
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{c|'''Academische examens.'''}}

{{gap}}{{sp|Amsterda}}m. Met goed gevolg is afgelegd het eerste natuurkundig examen door de heeren J. V. Lans en A. Bloch.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Groninge}}n. Geslaagd voorbereidend geneeskundig examen de heeren A. J. Bronkhorst en H. D. van Schalkwijk. Eerste gedeelte artsexamen de heer B. Bijers.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Leide}}n. Geslaagd propaedeutisch examen geneeskunde de heeren S. A. de Graaff en J. E. Goudsmit.
&lt;br&gt;{{gap}}Eerste natuurkundig examen de heeren C. Winkler Prins en Y. N. Oosterbaan.
&lt;br&gt;{{gap}}Theoretisch examen geneeskunde de heeren W. Fortuin, J. J. L. de Neve en E. S. Cohen.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen Staatswetenschappen de heer mr. L. Spanjaard.
&lt;br&gt;{{gap}}Doctoraal examen rechten de heer L. Wery.
&lt;br&gt;{{gap}}Voorbereidendexamen Ind. Adm. dienst de heer H. E. Termeulen.
&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s21&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde M. O., akte K1.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en opgekomen 3 candidaten. Afgewezen 1. Geslaagd de heeren C. Duif, te ’s-Gravenhage en G. S. Veltrop, te Amsterdam.
&lt;section end=&quot;s21&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s22&quot;/&gt;{{c|'''Examen Wiskunde L. O. (art. 86).'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Opgeroepen en geslaagd de heer Tj. Annema, te Oldekerk; mej. J. M. Bruggeman, te Heerenveen, en de heer A. J. Plaatsman (gemobiliseerd).
&lt;section end=&quot;s22&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s23&quot;/&gt;{{c|'''Examens vrije en orde-oefeningen.'''}}

{{gap}}{{sp|Amsterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren K. IJff van Beemster, G. C. v. d. Haar van Haarlem, W. R. v. d. Heijden van Heemstede, J. J. C. Böckling en W. A. L. Doorenmalen van Beverwijk, K. Evers van Edam; de dames M. M. G. Nooter, C. P. Oudegeest en C. Polak van Amsterdam, M. G. van Dijk en J. Hoekmeijer van Alkmaar, S. Kuiper van Enkhuizen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 10 Oct. Geslaagd de heeren F. G. van Ditshuizen, H. van Essen, S. van Dijk, G. J. Prijs en J. M. Kerkmeyer, allen van Apeldoorn; de dames H. J. Meertens, van Emmen, en M. Salomons, van Nieuw Weerdinge.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Devente}}r, 11 Oct. Geslaagd de heeren C. Woelders, G. Vlaswinkel, R. Sterringa, allen te Deventer; L. Tithof, G. L. A. Nijhuis, J. Nijhoff, allen te Oldenzaal; en de dames G. W. Bosmans, K. Frankfort, H. A. Hamer, C. C. H. Kelderman, J. H. Lonsain, E. Muller, allen te Deventer.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Groninge}}n, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd W. van der Werp, Leeuwarden; K. de Haan, Sneek; G. Sietsma, Grouw; en de dames T. Siersema, Baflo; B. de Graaf en E. Pino, Sneek; H. van der Zijpp, Schart; Fr. E. van der Meulen, Groningen.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Rotterda}}m, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de heeren J. H. L. van Stralen, Th. P. M. v. Heel, A. Hilkemeijer en A. J. v. Breugel, allen van Rotterdam; A. C. v. Zwieten en W. Odijk, beiden van Vlaardingen; en de dames C. M. Savenije, W. J. Schroeder, J. A. W. Vink, C. C. Bolte, J. H. F. Ahsman en J. C. Holierhoek, allen van Rotterdam.
&lt;br&gt;{{gap}}{{sp|Utrech}}t, 11 Oct. Geëx. 12 cand. Geslaagd de dames J. P. van Dijk te de Bilt; E. Jetses te Zeist; E. Hidding te Maarsbergen; M. Duivenvoorde te Doorn; J. M. Hoffmeijer te Arnhem, en C. van Doorn te Maarssen, voorts de heeren G. M. Monsjon, P. A. J. van Dijk, J. F. Jacobs en H. A. Ruuge, allen te Utrecht; L. Frank en G. M. Frickel, beiden te Amersfoort.
&lt;section end=&quot;s23&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s24&quot;/&gt;{{c|'''Machinisten-examen.'''}}

{{gap}}’s-{{sp|Gravenhag}}e, 11 Oct. Geslaagd voor voorloopig diploma de heeren A. W. Leebeek, te Utrecht; J. H. Wouters, te ’s-Gravenhage en L. van Belgen, te Vlissingen.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s24&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s25&quot;/&gt;{{c|'''Universiteit van Amsterdam.'''}}

{{gap}}Maandag 15 October, des namiddags te 3 uur, zal dr. J. de Bruin, benoemd tot buitengewoon hoogleeraar in de Paediatrie, zijn hoogleeraarsambt openlijk aanvaarden door het uitspreken eener rede in de aula der Universiteit.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s25&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s26&quot;/&gt;{{c|'''Hooger landbouwonderwijs.'''}}

{{gap}}De heer P. van Hoek, directeur-generaal van den Landbouw, heeft een geschrift uitgegeven onder den titel „Hooger landbouwonderwijs”. De schrijver, die steeds voor verheffing van ons landbouwonderwijs heeft geijverd, is een voorstander van de stichting eener zelfstandige Nederlandsche landbouwhoogeschool, die feitelijk reeds bestaat in de Rijks hoogere land-, tuin- en boschbouwschool te Wageningen en slechts op officieele erkenning als zoodanig wacht. Daarnaast zou volgens den schrijver plaats over zijn voor een tweede inrichting, voor welker oprichting aansluiting kan worden gezocht aan de cursussen der Vereeniging voor hooger landbouwonderwijs te Groningen, vooral voor de opleiding van practische bedrijfsleiders in den Nederlandschen landbouw.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s26&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s27&quot;/&gt;{{gap}}Op de voordracht voor leeraar in de Hoogduitsche taal aan het Gymnasium te Assen zijn geplaatst de heer S. Italianer, privaatleeraar te Groningen, en mej. D. W. de Haan, leerares aan de R.H.B.S. te Steenwijk.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s27&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s28&quot;/&gt;{{gap}}Tot leeraar in de meetkunde aan de kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Leiden is benoemd de heer A. Hartwijk te Leiden.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s28&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s29&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|KUNST.}}}}
&lt;section end=&quot;s29&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s30&quot;/&gt;{{c|'''Caecilia-Concert.'''}}

{{gap}}Een virtuoos „pur sang” kan met het vijfde pianoconcert geen weg weten. Want hoe virtuoos de solopartij ook is geschreven, welke hooge technische eischen zij ook stelt — den virtuoos zonder meer kan zij niet bevredigen, omdat ze hem als zoodanig weinig naar voren brengt. Alle is verinnerlijkt, vergeestelijkt in deze muziek, en men buigt zich voor het genie, dat een vorm, voor technischen praal geschapen, midden in den tijd, waarin het virtuozendom feitelijk nog hoogtij vierde, in een bovenzinnelijken sfeer wist te verheffen. Beethoven maakt hier den solist tot een idealen improvisator: hoor, hoe het eerste es-dur aceoord hem als het ware roept en inspireert tot een preludieerenden inzet, en hoe hij de gedachten van het orkest schijnbaar vrij voortspint. In zekeren zin laat Beethoven den solist geen vrijheid: zelfs de gebruikelijke cadens is voorgeschreven. Maar alles klinkt als geboren uit spontane ingeving: zoo weet het genie den vorm te vergeestelijken. En het moet wel een groot kunstenaar zijn, hoog boven het eng virtuozendom uitgegroeid, die het concert uit dien geest weet te her-scheppen. Zulk een kunstenaar is Frederic Lamond. En dat heeft hij gisteren weer getoond, door het vijfde pianoconcert te vertolken als een goddelijk-geïnspireerde improvisatie. Wel moet men zich innerlijk bevrijd voelen, als men zóó, uiterlijk naar de letter, die muziek kan laten klinken als de verklanking eener geniale spontane opwelling.
&lt;br&gt;{{gap}}Jammer dat het samenspel met het orkest — dat in dit concert een even voorname rol vervult, in de schouwburgzaal niet tot zijn recht komt. Men kent mijne bezwaren en ik wil zo daarom niet herhalen. De klank is door gemis van ressonant zachter, de samenklank verbrokkeld en het zeer uitgebreid strijkorkest verbreekt de door Beethoven gedachte verhouding tusschen strijkers en blazersklank. Man hoort meer het reëele dan het ideele en dat was ook voor het ware genot van de ''Cinolan''-ouverture en de Zevende Symphonie een hinderpaal. Het minste foutje valt ook direct op. Maar dit laatste is absoluut geen bezwaar. Want technisch was de uitvoering vlekkeloos en in de Symphonie bezielde Mengelberg het orkest vaak tot een „élan”, dat dan de akoustische bezwaren bijna deed vergeten. Het ''Allegretto'' vooral was weer indrukwekkend. Zoo leek het enthousiast succes, zoowel na het concert van Lamond, als voor Mengelberg en de zijnen na de Symphonie een zuivere weerklank.
{{rechts|H. R.|2em}}
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s30&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31&quot;/&gt;{{c|'''Kunst in Den Haag.'''}}
{{links|Konijnenburg bij Kleykamp. — De verzameling-Goudstikker. — Groepen in Pulchri.|12em}}
{{rechts|Ω ’s-Gravenhage, 10 Oct.|2em}}
{{gap}}De gebeurtenis op Haagsch kunstgebied is de tentoonstelling van Konijnenburg bij Kleykamp. Wat door slechts enkelen werd geweten en door niet velen werd vermoed, wordt hier opeens voor iedereen zichtbaar: In Konijnenburg en Toorop hebben wij de twee eenzame grooten van onze hedendaagsche schilderkunst, twee kunstenaars van zoo bijzondere grootte en zoo geconcentreerde persoonlijkheid, dat ze als een paar vreemde, hooge boomen staan op een wijde open plek in een bosch van overigens welvertrouwde stammen.
&lt;br&gt;{{gap}}Maar deze tentoonstelling is zoozeer een afzonderlijke bespreking waard, dat het haar beteekenis kleineeren ware indien men er, zelfs wat uitvoerig, over ging schrijven te midden van een relaas van anderen. Vandaar, dat wij ons nu bepalen tot deze woorden, die niet meer zijn dan een simpel bericht aan alle kunstliefhebbers: Er is bij Kleykamp nu een tentoonstelling, merkwaardiger als verschijnsel in onze moderne schilderkunst, dan wat er in tien of twintig jaren is te zien geweest.

{{gap}}Er is opeens een overdadige uitbarsting van schilderkunsttentoonstellingen in Den Haag. In ''{{SIC|Pulcri|Pulchri}}'' de verzameling-Goudstikker en een groepententoonstelling, bij Walrecht teekeningen van J. Teixaira de Mattos, in den Hollandsch-Belgischen Kunstkring werk van G. van Tongerloo, Cornelis Kuypers in ''Esher Surrey'', Van Welie in den Bazar,... dit alles dan nog behalve Konijnenburg.
&lt;br&gt;{{gap}}De tentoonstelling-Goudstikker, is telken jare weer een nieuwe weldaad. In de inleiding tot den catalogus wordt gezegd, dab er in de Nederlandsche musea, in vergelijking met de buitenlandsche, betrekkelijk weinig oude kunst aanwezig is. Wij vinden dat het nog al schikt, al zou het algemeene gehalte heel wat hooger hebben kunnen zijn indien wij niet veel van het allerbeste naar het buitenland hadden laten gaan en indien de stukken van hoofdzakelijk historische waarde niet met de zuiver artistieke te zamen werden uitgestald. Maar wij bezoeken onze musea weinig. Te weinig. Wat men elken dag kan zien, gaat men bijna nooit zien; er moet een bijzondere aanleiding toe komen.
&lt;br&gt;{{gap}}En die geeft de firma Goudstikker door haar tentoonstellingen van oud-Hollandsche Kunst in ''Pulchri'', waar men gewoon is heen te gaan, telkens als er een tentoonstelling is geopend. Wat mem er te zien krijgt, is natuurlijk volstrekt niet uitsluitend eerste-rangs-werk — hoe zou het mogelijk zijn om dat, vooral in dezen tijd bijeen te brengen — maar er altijd veel goeds onder en het is {{SIC|telkns|telkens}} weer belangwekkend. Het is zeer goed, waarlijk weldadig voor onze artistieke opvoeding, om geregeld weer eens te worden teruggebracht in de sfeer der gave, gedegen schilderkunst van onze zeventiendeeuwsche realisten, juist in een tijd als dezen, waarin de buitengewone (en verheugelijke) emancipatie der schildertechniek niet steeds wordt gedragen door soliede kunnen. En dit is wel zeker: Wie in de oude kunst zijn ''vak'' niet verstond, liep dadelijk in de gaten, met wat hokuspokus was men er in de zeventiende eeuw niet af.
&lt;br&gt;{{gap}}Deze tentoonstelling omvat, behalve enkele oude bekenden, veel interessants dat de firma hier nog niet exposeerde, o. a. werk van Albert Cuyp, Peter Franchoys, Van Goyen, Aert de Gelder (een zeer expressief figuurstuk van voornamen toon), C. en J. D. de Heem, Dirck en Harmen Hals (van laatstgenoemden een mooie slapende kerel), Pieter de Hoogh, Th. de Keyser (behalve een reeds bekend vrouweportret een merkwaardige figuurgroep in een landschap), A. van der Neer, A. en I. Van Ostade, Jacob en Salomon van Ruysdael, Jan Steen, Teniers, A. en W. van de Velde, De Vlieger. En van vele anderen.
&lt;br&gt;{{gap}}Te zamen 60 nummers.

{{gap}}In de groepententoonstelling in ''Pulchri'' heeft {{sp|Van der Stok}} ditmaal de hoofdgroep met een aantal aqua-tinten, teekeningen, houtsneden en litho’s. Van der Stok is een kunstenaar wiens expressief vermogen vooral naar het illustratieve gaat. Hij heeft een rijke phantasie en een opmerkelijk compositie-vermogen. Tusschen zijn veelal gevoelige lijnenspel toont hij, vooral in zijn houtsneden en zijn litho’s, een streven naar contrasteerende vlakkenwerking, waarin hij soms heel mooie dingen bereikt.
&lt;br&gt;{{gap}}Van der Stok ware een goed illustrator voor een groot fantastisch sagenverhaal. Hij zou het rijk en krachtig verluchten.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan is er nog goed werk van {{sp|Haverman}} (o. a. een paar mooie, kloeke naakten; dat wat het onderst hangt, heeft een zeer stralend coloriet, de armen schijnen echter niet werkelijk te steunen), {{sp|Mension}} (mooie ijsberen en een tijger, wat hard van factuur), {{sp|Huib Luns}} (decoratief werk, hier en daar nog al ruw, soms droog van schildering; het in primitieven trant behandelde kinderkopje is wel goed in stijl gehouden, maar is banaal van expressie), {{sp|Oldewelt}} (fleurige bloemen), {{sp|Van der He}}m, {{sp|Moulĳn}} en {{sp|Van Mastenbroek}} (een goed avondstuk met arbeiders bij een werkspoor).
&lt;br&gt;{{gap}}En voorts inzendingen van Kramer, Van Jole, Mondt, Lapidoth, W. Müller, F. Mondriaan, Anna Lehmann en Luyt.
&lt;br&gt;{{gap}}De andere tentoonstellingen bespreken wij een volgend maal.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s31a&quot;/&gt;{{c|'''Munten-veiling Frederik Muller &amp; Co.'''}}

{{gap}}De veiling van de collectie Van Dijk van Matenesse had wat de munten-afdeeling betreft wederom een gunstig verloop. Wij noemen: no. 369 een leeuwendaalder van dubbele zwaarte, van 1589 van Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;180; no. 425 een leeuwendaalder van Utrecht van dubbele zwaarte, waarvan slechts enkele exemplaren bekend zijn, ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 437 een vierkante daalder van 1548 voor Overijsel bracht op ƒ&amp;nbsp;155; no. 493 een proef-slag van een twintig-gulden stuk van het Koningrijk Holland ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 494 een proefslag van een tien gulden stuk van 1810 ging voor ƒ&amp;nbsp;200; no. 500 een proefslag van een dubbele ducaat van het jaar 1867 (waarschijnlijk een unicum) ging voor ƒ&amp;nbsp;515.
&lt;br&gt;{{gap}}Van de noodmunten ging no. 545 Bergen op Zoom belegerd in 1588, voor ƒ&amp;nbsp;150.
&lt;br&gt;{{gap}}De noodmunten van Gulick en Landen gingen van ƒ&amp;nbsp;100 tot ƒ&amp;nbsp;200.
&lt;br&gt;{{gap}}Bij de Leidsche noodmunten waren er die ƒ&amp;nbsp;100 opbrachten. De papieren noodmunten van Leiden gingen van 20 tot 70 gulden.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s31a&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s32&quot;/&gt;{{c|'''Subsidie Tooneelschool.'''}}

{{gap}}Het Amsterdamsche Gemeenteblad bevat de volgende voordracht van Burgemeester en Wethouders.
&lt;br&gt;{{gap}}Als bekend mag worden verondersteld, dat de nieuwe Directeur der Tooneelschool bij zijn opteden aan het einde van 1915 een schema van de inrichting, waarin die school zich naar zijn meening dient te ontwikkelen, heeft gegeven, dat, wanneer het wordt verwezenlijkt, de school een leidende plaats bij de beoefening der dramatische kunst zal verzekeren. Zij zal dan niet alleen zijn een school, waar de aanstaande acteur en actrice zich nog beter dan vroeger in technisch opzicht voor hun toekomstig beroep kunnen bekwamen, maar tevens gelijk die directeur het uitdrukte „eene kleine academie van ernstige, heilzame kunstbeoefening” — een milieu voor de studie der dramatische kunst, waar vaklieden en belangstellende leeken de gelegenheid vinden hun kennis te verrijken.
&lt;br&gt;{{gap}}Het Nederlandsch Tooneelverbond, dat de verwezenlijking van de plannen van den Directeur gaarne mogelijk wil maken, kan dit alleen doen als het zijn eigen inkomsten ziet vermeerderen, want de andere belangen, die het verzorgt, veroorlooven niet nog grooter sommen dan het reeds doet aan de Tooneelschool ten koste te leggen. Door een beroep op particulieren heeft het steun weten te verkrijgen voor de tenuitvoerlegging van een deel der plannen, maar het ziet geen kans de bron van deze inkomsten zoo krachtig te doen vloeien, dat ook het andere deel verwezenlijkt kan worden en het verzoekt ons nu te bevorderen, dat het subsidie van de Gemeente, thans bedragende ƒ&amp;nbsp;600, wordt gebracht op ƒ&amp;nbsp;1000, zoo mogelijk ƒ&amp;nbsp;1200.
&lt;br&gt;{{gap}}De Raad weet uit de voordracht van 30 Juli 1909 betreffende de eerste subsidieverlening, dat B. en W., hoewel op het standpunt staande, dat het Rijk met het verleenen van een subsidie behoort voort te gaan, alleen uit practische overwegingen er toe zijn overgegaan toekenning van een subsidie van ƒ&amp;nbsp;600 voor te stellen. Deze vorm, waarin B. en W. hun medewerking verleenden, diende tevens om duidelijk te maken, dat zij, zoolang het Rijk geen toezegging van een redelijk subsidie deed, niet bereid zouden zijn verhooging van het gemeentesubsidie te bevorderen. Toen dan ook verleden jaar een zelfde verzoek van het Nederlandsch Tooneelverbond als het thans ingediende tot hen kwam, hebben zij, hoewel zeer geneigd aan de reorganisatieplannen van de Tooneelschool werkelijken steun te verleenen, daaraan, in verband met de omstandigheid, dat het gevraagde rijkssubsidie nog steeds uitbleef, geen gevolg gegeven.
&lt;br&gt;{{gap}}Het ziet er thans naar uit, dat het beletsel voor het verhoogen van het gemeentesubsidie zal worden weggenomen. De Regeering heeft blijkbaar haar standpunt, dat in de tegenwoordige omstandigheden met subsidieering van de Tooneelschool niet mag worden begonnen, verlaten, want op de ontwerp-staatsbegrooting voor 1918 is een subsidie van ƒ&amp;nbsp;3000 uitgetrokken.
&lt;br&gt;{{gap}}Nu het Rijk met een flinke bijdrage voorgaat, is er naar het inzien van B. en W. reden om met een subsidieverhooging te volgen. Een verhooging van ƒ&amp;nbsp;400 lijkt hen wel voldoende.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s32&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s33&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''WEEKBLADEN.'''}}}}

{{gap}}{{sp|Buiten}} vraagt aandacht voor de Zwitsersche hoofdstad Bern. De fotograaf Steenbergh is een kiekje wezen nemen van de trotsche raadhuistoren te Sluis.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s33&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s34&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''TIJDSCHRIFTEN.'''}}}}
{{c|'''Vragen van den Dag.'''}}

{{gap}}Ds. K. Vos zet zijn opstel voort over Luther’s invloed op de Nederlandsche reformatie. J. Oderwald handelt over het kompas in Noord-Europa en Nederlands aandeel in de vervaardiging van dit voor de ontwikkeling der zeevaartkunde zoo belangrijk instrument. „Schück noemt het kompas een vondeling, naar het vaderschap waarvan met ijver dient gezocht te worden. Ik meen” — zoo besluit de schrijver van het genoemde opstel — „dat daaraan ook in ons land moet worden medegewerkt, vooral nu er waarschijnlijkheid bestaat, dat onze oude zeelieden reeds zeer vroeg het kind hebben helpen opkweeken.”
&lt;br&gt;{{gap}}Een bijdrage van dr. Zygmunt Gargas geldt den opbouw van den Poolschen staat. In een opstel over de Vlaamsche beweging geeft E. van Bergen een bondige opsomming van feiten, die bewijzen welk terrein de Vlaamsche beweging veroverde sedert de vrijzinnige ontwaking in 1875. Van „verdrukte Vlamingen” kan z.i. geen sprake meer zijn; al moet men erkennen, dat de toepassing der veroverde wetten niet altijd volledig en eerlijk geschiedde en de Vlamingen nog grieven hebben. De Vlaamsche schrijver acht het intusschen betamelijk, dat zij enkel uit de handen van hun eigen nationale regeering, die in het Belgisch Staatsblad van 9—13 April l.l. er de plechtige toezegging van deed, de totale en volledige gelijkstelling met de Walen ontvangen.
&lt;br&gt;{{gap}}Onder den titel „Kinderslavernij in Suriname” voert Herm. J. Jacobs een pleidooi legen het gevoelen van de Koloniale Staten van Suriname, die meenen, dat het met de z.g. „kweekjes”, de aan vreemden afgestane kinderen, zoo erg niet gesteld is. Zij lieten van dit gevoelen blijken in antwoord op de door den inmiddels afgetreden gouverneur, Van Asbeck, ingediende concept-verordening, ter regeling van het onderzoek naar de opvoeding en verzorging van kinderen door anderen dan de ouders, grootouders of voogden.
&lt;br&gt;{{gap}}De heer Jacobs, die in zijn artikel verwijst naar verschillende uitingen ter afkeuring van het kweekjesstelsel, heeft goeden moed, dat de nieuwe gouverneur de zaak niet zal laten rusten.
&lt;br&gt;{{gap}}Wij vermelden ten slotte de bijdragen van M. Reepmaker over gedachtekracht, van J. Daalder over het trekken der vogels en J. de Vries Azn. over de Westfriezen en de beklemtoning der Noord-Hollandsche plaatsnamen.
{{lijn|8em}}
&lt;section end=&quot;s34&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s35&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|'''NIEUWE UITGAVEN.'''}}}}

{{gap}}In ''Historische Karakters'', een uitgave van de Hollandia-Drukkerij te Baarn, behandelt W. P. Kops op onderhoudende wijze een aantal figuren uit de Fransche Revolutie. In de eerste plaats Madame Du Barry, die haar „grootheid” uit een vorig tijdperk overleefde en den dood vond onder het régime van den valbijl. In een serie „Koningsmoordenaars” teekent de schrijver daarna een aantal revolutionairen, die betrokken waren bij den gewelddadigen dood van Lodewijk XVI. Aan Camille Desmouins en zijn Lucile wijdde hij tenslotte het derde gedeelte van zijn boek.&lt;section end=&quot;s35&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>or3c4ks1p7ojecl1nql84trfmmm8hda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Onze vaart op Indië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89184</id>
    <revision>
      <id>226902</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="2j9rt1ao78ecrw94m2ackvzlkx1jzo5" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Onze vaart op Indië’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s3 tosection=s3/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>2j9rt1ao78ecrw94m2ackvzlkx1jzo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Export-Centrale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89185</id>
    <revision>
      <id>226903</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="561" sha1="efutepkyftsnaezaa0un8bujd6u44le" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Export-Centrale’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s4 tosection=s4/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>efutepkyftsnaezaa0un8bujd6u44le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/80</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89186</id>
    <revision>
      <id>226904</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226904</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="t2yagoguale01y71ru2diwgf7f76dlz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2024'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak17-09-2023}}

Leden van de Staten-Generaal,

Het is verleidelijk om bij de start van dit parlementaire jaar terug te blikken op een sportzomer die nog eens heeft aangetoond waartoe ons land in staat is. Voor al die miljoenen sporthefhebbers in Nederland–waaronder ook mijn eigen familie–viel er veel te genieten. En er was veel om trots op te zijn.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

1/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t2yagoguale01y71ru2diwgf7f76dlz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226922</id>
      <parentid>226904</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>226922</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="soc9w87lcpqcn7zs9wcaj8g3ffh4stx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2024'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak17-09-2024}}

Leden van de Staten-Generaal,

Het is verleidelijk om bij de start van dit parlementaire jaar terug te blikken op een sportzomer die nog eens heeft aangetoond waartoe ons land in staat is. Voor al die miljoenen sporthefhebbers in Nederland–waaronder ook mijn eigen familie–viel er veel te genieten. En er was veel om trots op te zijn.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

1/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>soc9w87lcpqcn7zs9wcaj8g3ffh4stx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/81</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89187</id>
    <revision>
      <id>226905</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226905</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2547" sha1="ru3nijl50uu8brwlk5q24ykxkz62f5w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Gemeten naar inwoneraantal is Nederland ongeveer het zeventigste land ter wereld. Maar op de olympische en paralympische medaillespiegel bereikte ons land deze zomer een zesde en zelfs een vierde plaats. Dat is veelzeggend. De sporters van TeamNL hebben met hun geweldige prestaties laten zien wat bereikt kan worden met talent, hard werken en volhouden, ook als het een keer tegenzit. Aan dat voorbeeld mag de samenleving zich spiegelen. Wanneer we ons doelgericht ergens toe zetten, kunnen we veel bereiken en de hoge kwaliteit van leven in ons land vasthouden.

Vanuit die gedachte wil de regering de komende jaren, samen met u, de zorgen adresseren die zo duidelijk doorklonken in de verkiezingsuitslag van november, en die raken aan de bestaanszekerheid van mensen. Er leven acute zorgen over migratie, de overspannen woningmarkt en het gezinsinkomen. Er zijn zorgen over de toekomst: over de economie, over de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg en onderwijs, over energievoorziening en klimaat, en over onze nationale en internationale veiligheid in een wereld vol dreiging en onrust. Bovendien zijn er onderliggende zorgen, die raken aan de verbinding tussen mensen onderling en het vertrouwen in de overheid.

Veel van de acute problemen waar we voor staan, bijvoorbeeld met migratie, woningbouw, landbouw en natuur, zijn terug te voeren op een overweldigende, door de jaren heen gegroeide complexiteit van teveel regels, procedures en controledrang. Maar de beleidswerkelijkheid van de tekentafel past in veel gevallen niet bij de praktijk van alledag. Te vaak krijgen mensen de boodschap dat iets om formele redenen niet kan of mag, waardoor zij het gevoel krijgen de regie over het eigen leven te verliezen. Steeds vaker ook raken dingen die heel gewoon moeten zijn uit het zicht, zoals een dak boven je hoofd, een toereikend inkomen of een vertrouwde woonomgeving. Dat gebrek aan zekerheid knaagt aan de onafhankelijkheid van mensen. Het leidt bovendien tot onderlinge kribbigheid en verlies aan saamhorigheid.

Precies die ontwikkeling wil het kabinet de komende periode doorbreken. Stap voor stap, met energie en bevlogenheid, maar ook pragmatisch en met realiteitszin. Het wil problemen die al te lang vastzitten onder ogen zien en lostrekken, met begrijpelijk, uitlegbaar en vooral ook uitvoerbaar beleid. Uiteraard binnen de regels van de rechtsstaat en met de eerlijke boodschap dat de mogelijkheden altijd&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

2/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ru3nijl50uu8brwlk5q24ykxkz62f5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89188</id>
    <revision>
      <id>226906</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="2v00aka37ygfznj1appwnxcpy4ytnir" xml:space="preserve">[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090]</text>
      <sha1>2v00aka37ygfznj1appwnxcpy4ytnir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226907</id>
      <parentid>226906</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>226907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="qgms2cfi6t8ue7wx0ezaiesvc0p8jvm" xml:space="preserve">[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090]

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090]]</text>
      <sha1>qgms2cfi6t8ue7wx0ezaiesvc0p8jvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226911</id>
      <parentid>226907</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>226911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="abpayl16h77tx2ufd2i8u0gig9bixpk" xml:space="preserve">[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090]]</text>
      <sha1>abpayl16h77tx2ufd2i8u0gig9bixpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/82</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89189</id>
    <revision>
      <id>226908</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226908</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2671" sha1="5aen9km41ssymrucs5pqfpcbf1bxdzb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;begrensd zijn, bijvoorbeeld ruimtelijk, ecologisch, financieel of vanwege personeelstekorten. Het uitgangspunt van het regeringsbeleid moet zijn: wat kan wél? Hoe kunnen we dingen vereenvoudigen en de basis op orde brengen? En hoe kan de regering mensen méér ruimte en zekerheid geven in plaats van minder, zodat zij gesterkt en vanuit vertrouwen vorm kunnen geven aan hun eigen toekomst?

Deze andere manier van kijken vraagt ook om een andere, meer dienstbare overheid. Een overheid die ruimte en vertrouwen geeft aan burgers. Maar ook aan alle ambtenaren en andere medewerkers in de publieke dienstverlening, die ervoor zorgen dat ons land veilig, schoon, bereikbaar, slim en vitaal blijft. Het regeerprogramma dat vorige week is gepresenteerd, bevat een uitgebreide agenda over goed bestuur en een sterke rechtsstaat. Die begint niet toevallig met de dringende noodzaak om burgers beter te beschermen en te voorkomen dat zij in de toekomst door overheidshandelen in de knel komen. Een enkele fout mag mensen niet meer meteen in de problemen brengen. Het is belangrijk dat uitvoerders in de publieke dienstverlening, gemeenten en provincies, burgers en adviesraden in een vroeg stadium worden betrokken bij beleidsvorming. Dat moet ook leiden tot meer oog en meer ruimte voor regionale eigenheid en kwaliteiten. 'Elke regio telt' is in het regeerprogramma een belangrijk uitgangspunt. Andere voorstellen gaan over meer openbaarheid, vernieuwing van het kiesstelsel, betere wetten en een sterkere bescherming van grondrechten. Deze agenda van goed bestuur en rechtszekerheid strekt zich uiteraard uit tot in het Caribisch deel van het Koninkrijk, als basis voor het gezamenlijke werk aan toekomstige welvaart en welzijn.

Beleidsinhoudelijk omvat het regeerprogramma tal van onderwerpen en voorstellen die het komende jaar en daarna aan u worden voorgelegd. Dat is werk in uitvoering, met plannen die meer of minder concreet zijn uitgewerkt. Maar de balans tussen nú handelen en lijnen uitzetten voor de toekomst komt in elk hoofdstuk van het regeerprogramma terug.

Om te beginnen is dat heel duidelijk in de financiële voorstellen over inkomsten, uitgaven en koopkracht. De heldere afspraak voor de lange termijn is dat het huishoudboekje van de overheid door een streng begrotingsbeleid op orde blijft. Dat schept duidelijkheid, maar dwingt ook tot kiezen nu er meteen enkele tegenvallers zijn. Voor de korte termijn is het belangrijk dat iedereen zo snel mogelijk wat meer te besteden krijgt. Alle groepen kunnen volgend jaar een plusje in de koopkracht&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

3/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5aen9km41ssymrucs5pqfpcbf1bxdzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89190</id>
    <revision>
      <id>226909</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="3afuiqg5l4boiutb14tu3af50vcbv7r" xml:space="preserve">[[Categorie:Algemeen Handelsblad]]</text>
      <sha1>3afuiqg5l4boiutb14tu3af50vcbv7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/83</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89191</id>
    <revision>
      <id>226912</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226912</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2669" sha1="kh8og3kb1nbk7jefhnukr384yxljwn0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;tegemoetzien, waaronder werkenden met een middeninkomen, maar ook mensen met lagere inkomens en gepensioneerden. Het kabinet zal samen met gemeenten en anderen blijven werken aan minder armoede en de aanpak van schulden, bijvoorbeeld door incassokosten minder snel te laten oplopen. Een grondige herziening en vereenvoudiging van het hele stelsel van inkomensondersteuning, inclusief de toeslagen, moet leiden tot meer inkomenszekerheid. Het moet ook voorkomen dat mensen door systeemfouten tussen wal en schip raken. De hersteloperatie in de toeslagenaffaire en het schadeherstel in Groningen worden met de allerhoogste prioriteit doorgezet.

Een van de belangrijkste onderwerpen in het regeerprogramma is grip op migratie. Door asielmigratie, gezinshereniging, arbeidsmigratie en studiemigratie is de Nederlandse bevolking, veel sneller dan verwacht, gegroeid naar achttien miljoen inwoners. Dat legt een grote druk op onze voorzieningen en onze manier van samenleven. Vooral in de asielketen zijn de problemen urgent. Het kabinet zal op de kortst mogelijke termijn doen wat in zijn vermogen ligt om het aantal asielaanvragen terug te dringen en schrijnende situaties zoals in Ter Apel en Budel aan te pakken. Kernwoorden zijn sneller, strenger en soberder. Denk aan een versnelde procedure en een sobere opvang voor kansarme asielzoekers, en aan lik-op-stukbeleid voor mensen uit veilige landen die overlast veroorzaken. Het kabinet werkt aan een tijdelijke asielcrisiswet, waardoor de strenge en sobere aanpak een grotere kans van slagen krijgt. Afspraken met migratielanden, om mensenhandel, mensensmokkel en irreguliere migratieroutes een halt toe te roepen, krijgen hoge prioriteit. Nederland maakt zich daar ook in Europa sterk voor. Op weg naar de invoering van het Europese Asiel- en Migratiepact in 2026 zal Nederland een veel strenger toelatingsregime gaan hanteren. Niet meewerken aan terugkeer wordt strafbaar en de voorwaarden om een Nederlands paspoort te krijgen worden strenger.

Een groot en groeiend maatschappelijk probleem is de krapte op de arbeidsmarkt. Van techniek tot openbaar vervoer, van onderwijs tot zorg, van horeca tot tuinbouw – het nijpende tekort aan personeel is overal voelbaar. Daarom is het belangrijk om mensen die nu nog aan de kant staan, te stimuleren aan het werk te gaan. Een andere manier om relatief snel resultaat te boeken, is dat parttimers langer gaan werken. Het kabinet werkt daar onder andere aan door te sturen op meer vaste banen, en te zorgen dat mensen die meer gaan werken, aan het einde van de maand&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

4/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kh8og3kb1nbk7jefhnukr384yxljwn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Nederland en Duitschland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89192</id>
    <revision>
      <id>226913</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="hi35a8viurk3ony27kdzz9sbwaoj0pz" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Nederland en Duitschland’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s5 tosection=s5/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>hi35a8viurk3ony27kdzz9sbwaoj0pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/84</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89193</id>
    <revision>
      <id>226914</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226914</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2601" sha1="o05jfr8xak9v6pyj1i1gtz3miiy8i4s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;ook echt meer geld overhouden. Voor de toekomst moeten we fundamenteler nadenken over welke soorten werk we in Nederland wel en liever niet willen hebben, en hoe zich dat verhoudt tot arbeidsmigratie. Voorop staat dat misstanden en uitbuiting van arbeidsmigranten altijd moeten worden bestreden. In het voorjaar zal het kabinet u een eerste inventarisatie van mogelijke verbeteringen toesturen voor de arbeidsmarkt van de toekomst.

Uiteraard is gebrek aan personeel ook een belangrijk onderwerp voor ondernemers. Het kabinet realiseert zich terdege dat het geld voor onze publieke voorzieningen wordt verdiend in het bedrijfsleven. Alleen daarom al verdienen ondernemers grote waardering en ruimte om hun vleugels uit te slaan. Het is belangrijk te blijven werken aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Enkele instrumenten die het kabinet daarvoor inzet, zijn minder regels, lagere lasten en extra geld voor innovatie via Invest-NL. In algemene zin moet het bedrijfslevenbeleid veel voorspelbaarder worden. Dit najaar vindt een grote ondernemingsklimaattop plaats om samen met bedrijven te bepalen wat nodig en mogelijk is. Een goede bereikbaarheid is voor bedrijven hoe dan ook belangrijk, zeker van en naar de mainports Rotterdam en Schiphol. Om de kwaliteit van de Nederlandse wegen, vaarwegen en spoorlijnen hoog te houden, vindt de komende jaren de grootste onderhoudsopgave ooit plaats. Voor de lange termijn zijn en worden plannen ontwikkeld voor nieuwe infrastructuur, ook buiten de Randstad, bijvoorbeeld de Nedersaksenlijn tussen Groningen en Enschede.

Een van de grote problemen waar bedrijven met uitbreidingsplannen tegenaan lopen, is het gebrek aan capaciteit op het elektriciteitsnet. Het kabinet wil dit met voorrang aanpakken. Nederland weet zich gebonden aan het klimaatakkoord van Parijs en gaat door met de verduurzaming van woningen en gebouwen, met de ontwikkeling van kerncentrales en windparken als energiebron voor de toekomst, en met werken aan leveringszekerheid. Belangrijk is dat de energietransitie voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. In verduurzaming van de industrie en innovaties schuilen nieuwe kansen voor de toekomst. Groene groei begint bij de vraag: wat kunnen we vandaag doen om straks te oogsten?

Het probleem van stapeling van steeds weer nieuwe regelgeving is misschien wel het grootst in de landbouw en visserij. Dit kabinet wil af van het gepolariseerde beeld dat voedselproductie en biodiversiteit in alles tegenover elkaar staan. Juist de&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

5/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o05jfr8xak9v6pyj1i1gtz3miiy8i4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/85</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89194</id>
    <revision>
      <id>226915</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:29:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226915</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="g4y92rwuxw4gs7cgr3teg282pjecqb2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;combinatie van landbouw en natuur maakt het Nederlandse landschap sinds jaar en dag zo mooi. De omslag in het denken en handelen die nodig is, begint bij de erkenning van het belang van voedselzekerheid in een onzekere wereld, en bij het inzicht dat Nederlandse boeren tot de meest efficiënte ter wereld behoren. Dat is iets om trots en zuinig op te zijn. Het meest urgente onderwerp voor de korte termijn is de mestcrisis, waarvoor u binnenkort een plan van aanpak ontvangt. Over de volle breedte is een realistisch en uitvoerbaar beleid nodig dat boeren en vissers langjarig duidelijkheid geeft en ruimte biedt voor agrarisch ondernemerschap, zonder nieuwe nationale koppen op internationale afspraken. Er vindt geen gedwongen bedrijfsbeëindiging plaats en de daadwerkelijke staat van de natuur en gemeten uitstootcijfers worden leidend in het beleid. Doelsturing is daarbij een kernbegrip. Dat betekent dat het aan boeren zelf is hoe zij gestelde doelen willen bereiken. Er is een stimuleringsbudget beschikbaar van vijf miljard euro om de omslag te maken die nodig is. En daarenboven is er per jaar een apart budget van een half miljard euro voor agrarisch natuurbeheer.

Ook voor klassieke overheidstaken als veiligheid, wonen, onderwijs en zorg redeneert het kabinet vanuit het brede begrip bestaanszekerheid. Het fundament moet op orde zijn. En als er één ding fundamenteel is, dan is dat een basisgevoel van veiligheid. Het is duidelijk dat nationale en internationale veiligheid steeds meer met elkaar verweven raken. In een wereld vol brandhaarden, cyberaanvallen, desinformatie en toenemende dreiging kan Nederland onmogelijk in isolement de eigen veiligheid garanderen. Ons land heeft altijd een open blik naar de buitenwereld gehad. Dat blijft zo, want samenwerking binnen de Europese Unie en de NAVO is onze belangrijkste garantie op welvaart, stabiliteit en veiligheid. Met het besluit Oekraïne te blijven steunen, is een rechtstreeks nationaal belang gediend, militair én economisch. Dat geldt ook voor de keuze om de hoogte van het defensiebudget wettelijk te verankeren. De Nederlandse rechtsstaat en de internationale rechtsorde moeten op alle mogelijke manieren worden beschermd en versterkt. Daarom investeert het kabinet de komende tijd onder andere in de politie, in de voortgaande strijd tegen ondermijnende criminaliteit en in defensie. De NAVO-top die komend jaar in Den Haag plaatsvindt, onderstreept nog eens de internationale betrokkenheid en inzet van Nederland.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

6/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4y92rwuxw4gs7cgr3teg282pjecqb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Thee en Koffie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89195</id>
    <revision>
      <id>226916</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="dc8qlvsraew637sve5l9xbi4tv6wztk" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Thee en Koffie’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s6 tosection=s6/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>dc8qlvsraew637sve5l9xbi4tv6wztk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/86</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89196</id>
    <revision>
      <id>226917</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226917</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="ed950c0tlnh4pd1k94u308xv0tylb9o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Voor de toekomst dringt de vraag zich op hoe Nederland weerbaar blijft tegen toenemende dreigingen. We moeten voorbereid zijn, bijvoorbeeld op aanvallen op onze digitale verbindingen, wegen, energienetten, havens en waterwerken. Maar ook thuis moeten mensen zich wapenen tegen een tijdelijke uitval van bijvoorbeeld stroom en water. Voor het kabinet is weerbaarheid een zeer belangrijk thema, ook in Europees verband, waar we samenwerken aan leveringszekerheid van energie en grondstoffen.

Fundamenteel voor de bestaanszekerheid van mensen is ook een fatsoenlijk dak boven je hoofd. De wooncrisis is een van de meest complexe opgaven waar het kabinet voor staat. Het gaat immers niet alleen om aantallen te bouwen woningen, maar ook om verdeling van schaarse ruimte. Tal van gerechtvaardigde belangen strijden met elkaar om voorrang: de bouw van huizen, scholen en bedrijven. Infrastructuur, energievoorziening en waterveiligheid. Landbouw, natuur en defensie. Overal is ruimte voor nodig. Bij elkaar opgeteld past dat niet in één Nederland. De Nota Ruimte die het kabinet vóór de volgende zomer presenteert, moet richtinggevend zijn voor het antwoord op de vraag hoe de schaarse ruimte zo eerlijk mogelijk te verdelen. Het staat buiten kijf dat meer en sneller bouwen nodig is. Het doel is honderdduizend woningen per jaar erbij. Daarvoor is de komende jaren vijf miljard euro extra beschikbaar, plus nog een keer tweeënhalf miljard euro voor de ontsluiting van nieuwe wijken. Nog dit jaar maakt het kabinet op een nationale woontop afdwingbare afspraken met medeoverheden, investeerders als pensioenfondsen, en woningcorporaties. Het is daarbij cruciaal dat procedures korter worden en dat lokaal overal dezelfde regels gelden.

In het onderwijs betekent het fundament op orde dat er veel aandacht moet zijn voor de basisvaardigheden lezen, schrijven en rekenen. Binnenkort ontvang u de hoofdlijnen van het Herstelplan Kwaliteit Onderwijs, dat aansluit bij lopende initiatieven om de basisvaardigheden te verbeteren. Het onderwijs is gediend bij rust en continuïteit, niet bij grote nieuwe experimenten. In het vervolgonderwijs na de middelbare school wil het kabinet van mbo tot universiteit meer oog hebben voor onderwijs en onderzoek gericht op wat Nederland nodig heeft. Daarin zijn scherpe keuzes nodig, zowel om inhoudelijke als financiële redenen. Een van die keuzes is om het aantal buitenlandse studenten te verminderen en het Nederlands weer de norm te maken in het hoger onderwijs.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

7/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ed950c0tlnh4pd1k94u308xv0tylb9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/87</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89197</id>
    <revision>
      <id>226918</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226918</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="89b3t5fohdjhmhp5gjwdmmj2w17h04o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;Troonrede 2024 | Het Koninklijk Huis&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Onze gezondheid is het belangrijkste dat we hebben en daarmee is de zorg van onschatbare waarde. Het eigen risico wordt bevroren en vanaf 2027 ruim gehalveerd naar maximaal 165 euro per jaar. Het doel is dat de toegang tot zorg gelijkwaardiger wordt. Niet de portemonnee van mensen, maar de urgentie van hun zorgvraag moet centraal staan. De voorgenomen bezuiniging op de ouderenzorg is voor komend jaar van tafel. Om te vermijden dat het personeelstekort in de zorg onbeheersbaar wordt, is het urgent de administratietijd te halveren, zodat er meer tijd overblijft voor de patiënten. Dat vraagt om innovaties in de sfeer van digitalisering en slim gebruik van kunstmatige intelligentie. Daarnaast kan met technische hulpmiddelen nog veel zorgtijd worden gewonnen voor persoonlijke aandacht, zowel thuis als in het ziekenhuis. Het bestaande zorgakkoord krijgt de komende tijd concreet handen en voeten, bijvoorbeeld waar het gaat om het openhouden van de streekziekenhuizen. Omdat voorkomen beter is dan genezen, blijft preventie hoog op de agenda staan.

Leden van de Staten-Generaal,

In onze complexe samenleving is het antwoord op de vraag wat wél kan vaak niet eenvoudig te geven. Toch ligt daarin een opdracht voor iedereen die politieke of bestuurlijke verantwoordelijkheid draagt. Want als de regels van een land voor grote groepen mensen niet meer behapbaar zijn, schiet overheidsbeleid zijn doel voorbij. Vanuit die gedachte wil de regering stap voor stap werken aan concrete oplossingen, die bijdragen aan zekerheid, vertrouwen en verbinding. In deze opdracht kan zij alleen slagen in nauwe samenwerking met u. U mag zich in uw belangrijke werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/2024/09/17/troonrede-2024

8/8&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>89b3t5fohdjhmhp5gjwdmmj2w17h04o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Soda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89198</id>
    <revision>
      <id>226919</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="1adoc9clo2thrft7yemat3lrvymup9j" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Soda’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s7 tosection=s7/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>1adoc9clo2thrft7yemat3lrvymup9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/88</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89199</id>
    <revision>
      <id>226921</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226921</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="464" sha1="finzzu25lr9vuk8smn21owpziymwr1s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2025'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak16-09-2025}}

Leden van de Staten-Generaal,

Bij de start van dit parlementaire jaar geldt nog meer dan anders dat de polsstok van
het regeringsbeleid niet verder reikt dan u toestaat. Het werk van het kabinet rust
na de recente politieke ontwikkelingen immers op een zeldzaam smalle basis in
beide Kamers van de Staten-Generaal. Het kabinet beseft terdege dat in de komende&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>finzzu25lr9vuk8smn21owpziymwr1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Oorlogsmolestverzekering</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89200</id>
    <revision>
      <id>226923</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="ecli4zcysjw787nkrbfcktrn33l584z" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Oorlogsmolestverzekering’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s8 tosection=s8/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>ecli4zcysjw787nkrbfcktrn33l584z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/89</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89201</id>
    <revision>
      <id>226925</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:36:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226925</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="7528o843nd28cr6j0rduqh8tltqiy7q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;periode nauw overleg met u nodig zal zijn om voldoende steun te verwerven en nog
resultaten te kunnen boeken.

Tegelijkertijd kennen de dagelijkse zorgen van mensen over werk, wijk en woning
geen pauzeknop. Mensen willen een inkomen waarmee ze het einde van de maand
halen, een veilige en vertrouwde woonomgeving en een huis voor zichzelf en hun
kinderen. Voor jongeren is een eigen woonruimte een cruciale stap op weg naar
zelfstandigheid. Iedereen wil ook – heel concreet en dichtbij – kunnen rekenen op
goede en toegankelijke zorg, op een sociaal vangnet als het leven even tegenzit en
op onderwijs dat kinderen allereerst de basisvaardigheden leert. Dát zijn
onderwerpen die mensen primair bezighouden.

Daarnaast leven we in een tijd van grote internationale veranderingen. Dat bleek
eens te meer eind juni, toen de ogen van de hele wereld gericht waren op Den Haag.
De succesvolle NAVO-top werd vrijwel meteen ‘historisch’ genoemd. En inderdaad,
het besluit om de defensie-uitgaven fors op te schroeven, markeert de ingrijpende
en razendsnelle geopolitieke ontwikkelingen die zich voor onze ogen voltrekken.
Tachtig jaar na de bevrijding van ons land zijn vraagstukken van vrede en veiligheid
opnieuw urgent. En ook op andere terreinen komen er grote thema’s op ons af. Hoe
benutten we de kansen die de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie ons
biedt, en hoe beperken we tegelijkertijd de risico’s? Hoe om te gaan met
toenemende digitale dreigingen? En hoe houden we de economie sterk en
concurrerend, in een wereld van handelstarieven en nieuwe economische
machtsverhoudingen? Het zijn grote vragen, waar geen snelle en gemakkelijke
antwoorden op te geven zijn, maar waar regering en Staten-Generaal zich wel
rekenschap van moeten geven.

Daarom is het goed als we ons, bij alle onzekerheden die er zijn, steeds realiseren
dat het leven alleen achterwaarts kan worden begrepen, maar voorwaarts moet
worden geleefd, zoals een bekende uitspraak luidt. Dat betekent dat politiek en
samenleving in het hier en nu toekomstgericht moeten blijven denken en handelen,
ook nu ons land voor nieuwe verkiezingen staat.

Tegen die achtergrond heeft het kabinet de intentie zoveel als mogelijk verder te
bouwen op hetgeen in het achter ons liggende jaar in gang is gezet. Na de val van
het kabinet is voor weinig onderwerpen van het regeringsbeleid besloten tot een&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7528o843nd28cr6j0rduqh8tltqiy7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/90</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89202</id>
    <revision>
      <id>226926</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226926</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2384" sha1="lwfpj7d34nfvd9h9mgjdqcv9ozxulnt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;pas op de plaats. Hopelijk biedt dat een basis om gezamenlijk stappen vooruit te blijven zetten. Regering en Staten-Generaal hebben hierin een verschillende rol, maar een gedeelde verantwoordelijkheid ten opzichte van de samenleving.

Helaas lijken in Nederland mensen steeds vaker tegenover elkaar te staan, op straat, online, op universiteiten en niet in de laatste plaats ook in Den Haag. Met uitgesproken opvattingen, voor of tegen, zwart of wit. Alsof het gelijk van de één automatisch het ongelijk inhoudt van de ander, terwijl de maatschappelijke werkelijkheid bijna altijd oneindig veel complexer is dan dat. Het kabinet is ervan doordrongen dat dit ook van zijn kant vraagt om een open, luisterende houding en om compromisbereidheid. Debat en verschil van inzicht horen bij een levende democratie. Maar wat er ook bij hoort, is de bereidheid elkaar over die verschillen heen op een volwassen manier de hand te reiken. Het spreekt vanzelf dat het kabinet die opdracht om te beginnen op zichzelf betrekt, met als doel tot oplossingen te komen voor problemen en zorgen die breed in de samenleving leven. Samen met u en samen met de gemeenten, provincies en waterschappen.

Met die intentie zal het kabinet zich allereerst voluit in blijven zetten om de parlementaire behandeling van de nieuwe migratiewetgeving af te ronden. Grip krijgen op migratie is een van de grootste zorgen die leven in het land, en het onderwerp blijft hoe dan ook urgent.

Natuurlijk staat buiten kijf dat de grote lopende hersteloperaties, die al zo pijnlijk lang duren, met de grootst mogelijke kracht worden doorgezet. Voor de Groningers, voor de toeslagenouders en voor iedereen die achteraf gezien een te lage WIAuitkering kreeg. Voor de langere termijn ligt er een grote opdracht om regelgeving veel minder complex te maken, om herhaling te voorkomen.

Op het gebied van veiligheid is veel in gang gezet om de samenleving weerbaarder te maken tegen dreigingen van buitenaf. Maar ook de veiligheid in de eigen omgeving vraagt een stevige aanpak. We kunnen niet accepteren dat meisjes en vrouwen zich op straat niet veilig voelen, of mensen met een keppeltje op of hoofddoek om, of dat twee mensen van hetzelfde geslacht niet hand in hand kunnen lopen. Dat vraagt iets van de hele samenleving, maar ook van politiek en bestuur. In de begroting voor 2026 is geld beschikbaar voor versterking van de&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lwfpj7d34nfvd9h9mgjdqcv9ozxulnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/91</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89203</id>
    <revision>
      <id>226927</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226927</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2423" sha1="bi8ncyp38cc1yg9qrxksmhrico19px5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;veiligheid op stations, voor meer opvangplekken voor vrouwen die te maken hebben met huiselijk geweld en voor de aanpak van femicide.

Met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord wordt de toegang tot de gezondheidszorg verbeterd. Samen met gemeenten werkt het kabinet verder aan de Hervormingsagenda Jeugd. Daarnaast is er het recente Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg, dat gericht is op verbetering van de langdurige zorg thuis en in het verpleeghuis. Al deze initiatieven vragen de komende periode om verdere invulling, zodat goede zorg in de toekomst beschikbaar blijft voor iedereen.

Heel belangrijk is uiteraard dat Nederland van het stikstofslot af gaat, zodat de vergunningverlening weer op gang kan komen. Dat is dringend nodig om meer huizen te kunnen bouwen, voor bedrijven die willen investeren, maar ook om werk te kunnen maken van de grootste onderhoudsopgave ooit aan wegen, bruggen en andere infrastructuur. Dit voorjaar is een aanzet gegeven met het Startpakket Nederland van het Slot. Het kabinet gaat door met de uitwerking. Uitgangspunt van het pakket is dat landbouw, natuur en industrie met elkaar in balans worden gebracht en dat stikstofdoelen worden gehaald, in het besef dat voedselzekerheid van wezenlijk belang is voor de toekomst van ons land. Zeker in tijden van geopolitieke onrust.

Vooral in het ruimtelijk beleid hangen veel onderwerpen met elkaar samen. Voor tal van activiteiten is immers ruimte nodig. Denk aan woningbouw, natuur en het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering. Denk ook aan defensie, de energietransitie, verkeer en vervoer, en toekomstbestendige landbouw. In de Nota Ruimte komen deze thema's samen. Meer centrale regie is nodig om in de beperkte ruimte die er is, recht te doen aan alle belangen. De komende periode gaat het kabinet hierover met u en met gemeenten, provincies en waterschappen in gesprek. Juist in het ruimtelijk beleid ligt een belangrijke sleutel om de economische en bestuurlijke kracht van regio's te benutten en doorbraken te bereiken. Om te zorgen dat er meer huizen gebouwd kunnen worden, wijst de Nota Ruimte vier nieuwe locaties aan voor grootschalige woningbouw, naast vele andere kleinere locaties.

De basis onder een toekomst met goede voorzieningen voor iedereen, is en blijft een sterke economie en een gezonde overheidsbegroting. Aan de positieve kant staat dat de werkloosheid structureel laag blijft en dat de armoede verder is&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bi8ncyp38cc1yg9qrxksmhrico19px5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/92</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89204</id>
    <revision>
      <id>226928</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="dkamhvxdvvzduswm3er7465yoph2kek" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;gedaald. Ook positief is dat alle groepen volgend jaar meer te besteden krijgen, vanwege fors gestegen lonen en eerder genomen maatregelen om de koopkracht te verbeteren. In dat licht is het belangrijk dat de verlaging van de brandstofaccijns volgend jaar gehandhaafd blijft. Toch is er ook reden tot zorg. Zo blijft het tekort op de begroting volgend jaar weliswaar binnen de afgesproken grenzen, maar voor de toekomst zijn wel heldere keuzes nodig om dat zo te houden. Bovendien is de huidige economische groei te laag om ons voorzieningenniveau op termijn op peil te houden.

Juist daarom is het zorgelijk dat steeds meer ondernemers negatief zijn over het Nederlandse investeringsklimaat. Dat geluid klinkt zowel in het midden- en kleinbedrijf als vanuit grote ondernemingen en moet worden gehoord. Als bedrijven minder investeren, of zelfs overwegen Nederland te verlaten, dan tast dat uiteindelijk het verdienvermogen van ons land aan. Verlaging van de regeldruk blijft dringend noodzakelijk. Daarnaast werkt het kabinet verder aan de voorbereiding van een nationale investeringsinstelling en wordt er fors geïnvesteerd in de halfgeleiderindustrie, waarmee het toekomstig verdienvermogen van Nederland wordt versterkt. De regeling voor lagere energiekosten voor de industrie wordt verlengd tot 2028.

In Caribisch Nederland en in de landen Aruba. Curaçao en Sint-Maarten staan welvaart en welzijn onder druk. Samen met de regeringen en bestuurlijke partners daar, werkt het kabinet verder aan meer financiële stabiliteit, sterker bestuur, voedselzekerheid en een beter voorzieningenniveau. Vanwege het geheel eigen karakter van elk eiland vraagt dat om maatwerk.

Ook de lopende buitenlandagenda is breed en divers, van handelsbevordering tot de onderhandelingen over de nieuwe Europese meerjarenbegroting. Maar twee onderwerpen springen er hoog bovenuit: de voortgaande Russische agressieoorlog in Oekraïne en de humanitaire catastrofe in Gaza. Voor beide brandhaarden geldt dat er zo snel mogelijk een einde moet komen aan het bloedvergieten en het afschuwelijke verlies aan mensenlevens. Als lid van de internationale coalitie die Oekraïne steunt, gaat Nederland door op de weg van onverminderde militaire, diplomatieke en politieke steun, tot een duurzame vrede voor Oekraïne is bereikt. Recent is besloten twee Nederlandse luchtverdedigingseenheden en driehonderd militairen te stationeren in Zuidoost-Polen, op de grens met Oekraïne. Nu de&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkamhvxdvvzduswm3er7465yoph2kek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/IJzer en staal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89205</id>
    <revision>
      <id>226929</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="sby4lkwdbf6joqqkb7dn91va61l5prj" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘IJzer en staal’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s9 tosection=s9/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>sby4lkwdbf6joqqkb7dn91va61l5prj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/93</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89206</id>
    <revision>
      <id>226930</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1571" sha1="hojsamlaq9y5jvzhii72te3aihciw9l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;oorlogsdreiging dichterbij is dan de meesten van ons zich kunnen herinneren, zijn we extra dankbaar voor de inzet van onze militairen en veteranen voor vrede en veiligheid wereldwijd, in heden en verleden.

Ook voor de humanitaire crisis in Gaza geldt dat Nederland meer druk kan zetten op het bereiken van een staakt-het-vuren door samen te werken met internationale partners. Het kabinet blijft zich inzetten voor een einde aan het geweld en een toekomstperspectief voor alle inwoners van de regio. De eerste voorkeur gaat daarbij uit naar een gezamenlijke Europese aanpak. Velen in ons land voelen zich diep betrokken bij de toekomst van Israël en de Palestijnen, en zijn uitermate bezorgd over de noodsituatie in Gaza. Iedereen wil dat er zo snel mogelijk een einde komt aan het menselijk leed. Het kabinet hoopt vurig–en zal zich er ook voor inzetten–dat mensen rond dit onderwerp niet nog meer tegenover elkaar komen te staan.

Leden van de Staten-Generaal,

Op 29 oktober maken hopelijk zoveel mogelijk stemgerechtigde Nederlanders gebruik van hun democratische recht om invloed uit te oefenen op hun eigen toekomst en die van ons land. Verkiezingen zijn immers niet alleen hoogtijdagen in een parlementaire democratie, maar ook momenten waarop de koers van het land wordt bepaald. De Staten-Generaal hebben daarin een grote rol. Dat is een eervolle taak en een grote verantwoordelijkheid die op uw schouders rust. U mag zich in uw belangrijke werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hojsamlaq9y5jvzhii72te3aihciw9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Brood, bloem, meel, rogge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89207</id>
    <revision>
      <id>226931</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="573" sha1="7rouoxuqfjoj8mm8kveyrrc4xip22e6" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Brood, bloem, meel, rogge’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s10 tosection=s10/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>7rouoxuqfjoj8mm8kveyrrc4xip22e6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Verhooging duurtetoeslag gevraagd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89208</id>
    <revision>
      <id>226934</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="a3fmp5ex47a8ii4m9ogzkiz9ayj0xoh" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Verhooging duurtetoeslag gevraagd’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s11 tosection=s11/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>a3fmp5ex47a8ii4m9ogzkiz9ayj0xoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Post voor en over Engeland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89209</id>
    <revision>
      <id>226935</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="574" sha1="2i30b9ynfjsdcotzashme5di40wr2za" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Post voor en over Engeland’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s12 tosection=s12/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>2i30b9ynfjsdcotzashme5di40wr2za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/94</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89210</id>
    <revision>
      <id>226936</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:43:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="618" sha1="pscr8a2ay98epji8a7zqe7csjj80l26" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{lijn|30em}}
{{c|{{xx-larger|'''Troonrede 2026'''}}}}

{{lijn|30em}}

{{smaller|Toespraak15-09-2026}}

Leden van de Staten-Generaal,

Vandaag, 15 september, is door de Verenigde Naties uitgeroepen tot Internationale
Dag van de Democratie. Dat geeft extra glans aan deze Prinsjesdag. Tegelijkertijd
herinnert het ons eraan dat democratie continu bescherming en onderhoud vraagt.
Democratie is geen platte rekensom, maar een mentaliteit die moet leven in ieder
van ons. ledereen die iets doet voor een ander - als vrijwilliger, mantelzorger of
anderszins - draagt bij aan het algemeen belang en maakt Nederland sterker.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pscr8a2ay98epji8a7zqe7csjj80l26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/95</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89211</id>
    <revision>
      <id>226937</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226937</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2491" sha1="ee39jcf2l3lst0nk2aujxd5r5l64vfv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Gelukkig bestaat die Nederlandse traditie van gemeenschapszin nog steeds, als antistof tegen polarisatie. Daarom is het zo belangrijk het democratiebegrip niet verder te versmallen tot het gelijk van de helft plus één. Democratie moet mensen verenigen, niet uit elkaar spelen.

Een van de belangrijkste vragen daarbij is of mensen er nog op vertrouwen dat politiek en overheid hun problemen ook echt oplossen. Het is een gezamenlijke opdracht aan parlement en regering om ervoor te zorgen dat die vraag vaker met 'ja' wordt beantwoord. Dat betekent dat niet de ophef van de dag leidend moet zijn, maar wat mensen nodig hebben en wat de toekomst van ons vraagt. De parlementaire democratie is van iedereen, voor iedereen en moet dus dienstbaar zijn aan iedereen.

Tegen die achtergrond wil het kabinet met de begroting voor 2027 een basis leggen voor brede samenwerking. Ook partijen die geen deel uitmaken van de coalitie kunnen er hopelijk eigen punten in herkennen. Dat betekent uiteraard niet dat politieke verschillen van inzicht zomaar van tafel zijn. Het gesprek gaat door. Maar het doel is om zoveel mogelijk gezamenlijk de problemen aan te pakken die soms al veel te lang wachten op een oplossing. Denk aan voor de hand liggende onderwerpen als stikstof, wonen en migratie. Denk aan de toekomst van ons sociale stelsel en aan de grote investeringen die nodig zijn in de economie en in veiligheid. Of denk, na deze extreem droge zomer, aan de noodzaak van aanpassing aan een veranderend klimaat. Bijvoorbeeld in de energievoorziening, de industrie en het waterbeheer. De toekomst wacht niet op achterblijvers.

Een onderwerp dat Nederland nu al jarenlang gijzelt, is de stikstofaanpak. Het is hoog tijd die impasse te doorbreken. Voor de vergunningverlening, die dringend weer op gang moet komen, zodat er ruimte komt voor huizen, bedrijven en wegen. Voor het herstel van de natuur, een betere waterkwaliteit en een betrouwbare watervoorziening. En niet in de laatste plaats voor de Nederlandse boeren. Die verdienen duidelijkheid en een toekomstperspectief. Eind juni presenteerde het kabinet een breed pakket aan oplossingen om de stikstofuitstoot flink terug te dringen. De bijbehorende voorstellen komen vanaf dit najaar naar u toe. De industrie, de sector verkeer en vervoer, en de veehouderij moeten elk hun deel doen. Maar de directe pijn en onzekerheid worden begrijpelijkerwijs het meest gevoeld in boerengezinnen rond kwetsbare natuurgebieden. Daarom trekt het&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ee39jcf2l3lst0nk2aujxd5r5l64vfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/De binnenscheepvaart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89212</id>
    <revision>
      <id>226938</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="4lvlwjmndlo1gma0sxozfefwkhfbfo3" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘De binnenscheepvaart’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s13 tosection=s13/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>4lvlwjmndlo1gma0sxozfefwkhfbfo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/96</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89213</id>
    <revision>
      <id>226939</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="ehb8ken4empo48hondeeebvb8fs67qq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;kabinet veel geld uit om hen te ondersteunen. Bij de verdere invulling en verbetering van de plannen zal het kabinet blijven luisteren en alle belangen goed blijven wegen, in goed overleg met de boeren zelf en met de provincies. Maar opnieuw afstel of uitstel zou onverantwoord zijn. Natuurherstel schept ruimte voor een rekenkundige ondergrens, dus een stikstofnorm, waarmee Nederland weer vooruit kan; inclusief de landbouwsector zelf. Daarop is het vizier gericht.

Een thema dat hiermee nauw samenhangt en ook om een doorbraak vraagt, is wonen. De Nota Ruimte zet daarvoor de lijnen uit voor de lange termijn. Maar de woningnood is acuut. Veel te veel mensen vragen zich af hoe zij, of hun kinderen, nog aan een betaalbare en fatsoenlijke koop- of huurwoning komen. Het beste antwoord daarop is: zo snel mogelijk zoveel mogelijk bouwen voor iedereen. Voor kopers en huurders, voor jong en oud, en ook voor mensen die extra hulp en aandacht nodig hebben om zelfstandig te wonen. Dat is niet een belofte dat er morgen voor iedereen een huis is. Maar het kabinet doet wat mogelijk is om met een pragmatische aanpak het aantal woningzoekenden te laten dalen. Onlangs werden vijf nieuwe grootschalige woningbouwlocaties aangewezen, die laten zien hoe dat pragmatisme eruitziet. Het betekent bouwen op plekken waar geen investeringen nodig zijn in infrastructuur, en waar de vraag naar stikstofruimte, stroomaansluitingen en drinkwater oplosbaar is. Het betekent ook gebruikmaken van bestaande regels om vergunningen voor elkaar te krijgen. Het vraagt om veel meer industrieel bouwen met prefab onderdelen. En het vereist vooral intensieve samenwerking en onderlinge afstemming. Niet alleen met gemeenten en marktpartijen, zoals bouwers en projectontwikkelaars, maar ook in Den Haag zelf. Ruimtelijke plannen moeten elkaar niet bijten. Dit najaar ontvangt u het Actieplan Versnellen Woningbouw, waarin deze aanpak wordt uitgewerkt in vijftig concrete en veelal snel te realiseren acties.

In het asielbeleid zijn de doelen helder: een lagere instroom, de opvang op orde en een streng uitzetbeleid voor kansloze, uitgeprocedeerde en overlastgevende asielzoekers. De samenleving moet het aankunnen. Er moet in Nederland altijd ruimte zijn voor mensen die vluchten voor oorlog, geweld en onderdrukking. Via taallessen en begeleiding naar werk kunnen zij zo snel mogelijk op eigen benen staan en een bijdrage leveren.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ehb8ken4empo48hondeeebvb8fs67qq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/97</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89214</id>
    <revision>
      <id>226940</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="7bfjdx0w161y2vy8eotyzne2elxyrtt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

Vóór de zomer heeft het kabinet enkele grote veranderingen doorgevoerd waardoor meer dan ooit paal en perk kan worden gesteld aan het aantal mensen dat naar ons land komt en hier blijft. Het is logisch dat iedereen daarvan morgen het effect wil zien in de vorm van dalende cijfers. De realiteit is dat dit stap voor stap gaat. Ondertussen neemt de polarisatie rond de opvang van asielzoekers helaas steeds extremere vormen aan, zoals recent in Loosdrecht en Engelen. Dat is zorgelijk. De zachtere stem van mensen die zich oprecht zorgen maken over hun eigen omgeving, of die zich het lot van anderen aantrekken, raakt hierdoor ondergesneeuwd. Het moet volstrekt duidelijk zijn dat bedreigingen en geweld ontoelaatbaar zijn. Daarnaast is het zaak gestaag door te werken aan meer grip op migratie om zoveel mogelijk rust te brengen rond dit onderwerp. Strengere controle aan de Europese buitengrenzen, en lopende initiatieven voor samenwerking met veilige landen buiten Europa, kunnen de asielinstroom substantieel verlagen. Voor asielzoekers die wachten op een beslissing, moet er fatsoenlijke opvang zijn. Bij alle begrijpelijke discussie die dit lokaal kan oproepen, doet het kabinet een dringend beroep op gemeenten om solidair te zijn met Ter Apel en al die andere locaties die al veel te lang worden overvraagd. Grip op migratie is bij uitstek een onderwerp dat om gezamenlijkheid vraagt.

Op deze en andere onderwerpen wil het kabinet stilstand doorbreken en knopen doorhakken, zodat Nederland weer vooruit kan. Maar de eerlijke boodschap bij de begroting voor 2027 is wel: niet alles kan tegelijk. Niet alles is morgen opgelost. En ook financieel zijn er duidelijke grenzen, omdat we onze kinderen en kleinkinderen niet met een onverantwoord hoge staatsschuld mogen opzadelen. Een goed leven voor mensen nu, mag een goed leven voor mensen straks niet in de weg staan. Daarom houdt het kabinet vast aan een begrotingsbeleid dat de rekening niet vooruitschuift.

Dat roept meteen de vraag op: wat is er dan nu nodig om voorzieningen voor de toekomst op peil te houden? Want elk stelsel heeft op enig moment onderhoud nodig. Dat betekent bijvoorbeeld voor de zorg dat preventie veel belangrijker moet worden. Meer focus op gezondheid legt de basis voor een stelsel waarin een zorgvraag niet altijd meteen een medisch antwoord behoeft. Daarnaast zijn oog voor betaalbaarheid en het tegengaan van zorgfraude belangrijk. Alleen dan blijft de zorg van hoge kwaliteit en toegankelijk, zoals nu. Kinderen en jongeren moeten&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7bfjdx0w161y2vy8eotyzne2elxyrtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/98</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89215</id>
    <revision>
      <id>226941</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2455" sha1="l8xwob9ta10qzvfobmf7cqdp9cgybfg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;speciale aandacht krijgen, en dat niet alleen met het oog op het streven naar de gezondste generatie ooit. Er ligt een grote opgave om er samen met gemeenten voor te zorgen dat goede jeugdzorg beschikbaar blijft voor iedereen die dat nodig heeft.

Ook het stelsel van werknemersverzekeringen vraagt onderhoud, om ervoor te zorgen dat mensen mee kunnen blijven doen. Wie ziek wordt of werkloos, moet niet worden opgesloten in een uitkering. Dat is belangrijk voor mensen zelf, om het stelsel overeind te houden, en voor toekomstige welvaart. Nederland heeft iedereen nodig. Het kabinet hoopt zo snel mogelijk met vakbonden en werkgevers tot een breed gedragen sociaal akkoord te komen, dat zekerheid biedt voor werknemers en voor de economie van de toekomst.

Hervormingen als deze zorgen ervoor dat Nederland een welvarend land blijft, waarin mensen met vertrouwen plannen kunnen maken voor de toekomst. Een eerste randvoorwaarde daarvoor is veiligheid, zeker nu de wereld om ons heen instabieler en onvoorspelbaarder wordt. Een gevoel van machteloosheid ligt op de loer, natuurlijk vanwege het geweld in Oekraïne, maar ook vanwege de situatie in Gaza, Iran en andere brandhaarden. Het is volkomen logisch dat mensen zich afvragen: in welke wereld groeien mijn kinderen en kleinkinderen op? Veel ouders en grootouders zullen dit gevoel herkennen. Voor het kabinet is dat een extra aansporing om als lid van de wereldgemeenschap te blijven samenwerken aan de verdediging van democratische waarden, aan duurzame vrede en aan een sterke internationale rechtsorde. Als grootmachten primair kiezen voor het eigenbelang, moet Nederland nog meer samenwerken met bestaande en nieuwe partners. Door onafhankelijker te worden, denk aan de energievoorziening of grondstoffen, bouwen we aan een positie van kracht.

Een veilige toekomst vraagt stevige investeringen. Nederland moet weerbaar zijn en klaarstaan om de vrijheid, democratie en rechtstaat te verdedigen. Om te beginnen is een inhaalslag nodig in militair opzicht. Te lang hebben Nederland en Europa de eigen krijgsmacht financieel verwaarloosd. Maar dat tij is gekeerd. In de begroting voor 2027 is opnieuw flink meer geld beschikbaar voor defensie. Nederland gaat intensiever samenwerken met internationale bondgenoten om te zorgen voor meer wapens en militaire slagkracht. Met een agressief Rusland aan de oostgrens van Europa blijft doorgaande steun aan Oekraïne een directe investering in onze eigen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l8xwob9ta10qzvfobmf7cqdp9cgybfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/99</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89216</id>
    <revision>
      <id>226942</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226942</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2517" sha1="plfnv75uvl7pglntuhfx471wndbmijd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;veiligheid. De verwevenheid met sterke internationale organisaties als de Europese Unie en de NAVO is hierin cruciaal. Want ook internationaal geldt: samen staan we sterker en Nederland doet daarin zijn deel. De vrouwen en mannen die als militair paraat staan, en de veteranen die paraat stonden, om te beschermen wat ons dierbaar is, verdienen onze speciale dank.

Uiteraard geldt dat ook voor de politie en al die andere mensen die iedere dag pal staan voor onze nationale veiligheid. Die raakt steeds meer verweven met wat er internationaal gebeurt, en op dat vlak moet Nederland niet naïef zijn. Cyberdreigingen en digitale hacks vanuit Rusland en andere landen, en vanuit internationaal opererende criminele organisaties, zijn nu al aan de orde van de dag. Dat vereist een stevig antwoord. Het kabinet komt daarom met voorstellen zodat de inlichtingendiensten burgers en bedrijven beter kunnen beschermen tegen cyberaanvallen, desinformatie en terrorisme. De strijd tegen de georganiseerde misdaad die onze samenleving ondermijnt, houdt de hoogste prioriteit. De indringende beelden en verhalen uit Overasselt liggen vers in ieders geheugen. Een belangrijk speerpunt is zorgen dat jongeren niet de criminaliteit in worden gezogen. Dat is niet alleen een opdracht voor justitie, maar bijvoorbeeld ook voor de jeugdzorg en de schuldhulpverlening.

Een tweede randvoorwaarde voor de toekomst, naast veiligheid, is een sterke en moderne economie. De Nederlandse economie is na de covid-jaren en de energiecrisis van 2022 veerkrachtiger gebleken dan die van landen om ons heen. Het is ook gunstig dat de vooruitzichten voor het komende jaar gematigd positief zijn, ondanks alle internationale onzekerheid. Met gerichte maatregelen zal het kabinet de koopkracht van huishoudens en gezinnen met kinderen ondersteunen, met name via het Noodfonds Energie en de kindregelingen.

Vervolgens is de vraag hoe Nederlanders over tien of twintig jaar hun geld verdienen. Die vraag naar onze toekomstige welvaart is heel actueel. Zonder grote en gerichte investeringen dreigt Nederland achterop te raken, vooral in de technologiesector. Alle razendsnelle ontwikkelingen rond digitalisering en AI moeten natuurlijk in goede en veilige banen worden geleid. Maar de kansen die er liggen zijn enorm. Samen met het bedrijfsleven, kennisinstellingen en anderen werkt het kabinet aan een economie, waarin de ene innovatie de andere losmaakt en waarin start-ups en gevestigde bedrijven elkaar versterken. Dat vraagt in elk geval om meer&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>plfnv75uvl7pglntuhfx471wndbmijd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/100</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89217</id>
    <revision>
      <id>226943</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="5qrce6ph1virro8buhq72cpgwu36djx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;financieringsmogelijkheden en experimenteerruimte. Vandaar de plannen voor een nationale investeringsinstelling en voor een speciale organisatie die zich richt op grensverleggende technologische doorbraken. Het briljante idee van een ondernemende eenling vandaag kan immers het ASML van morgen zijn, en daarmee het begin van een heel nieuwe topsector. Ook in Europa maakt Nederland zich sterk voor een verschuiving van geld voor de oude economie naar meer geld voor innovatie en technologische vernieuwing. Een belangrijke voorwaarde voor economische groei is een goede infrastructuur. Er is meer onderhoud nodig aan verouderde wegen, bruggen en spoorwegen. Daarvoor komt in deze periode extra geld beschikbaar. Maar het budget blijft begrensd. Een herprioritering in projecten en ingrijpende keuzes zijn onvermijdelijk om te zorgen dat de basis op orde is.

De economie van morgen kan niet anders zijn dan schoon en duurzaam. De zomer van 2026 onderstreept dat een ambitieus nationaal en internationaal klimaatbeleid hard nodig is. Dat mes snijdt aan meerdere kanten. In een instabiele wereld wordt het belang van energieonafhankelijkheid steeds groter. De vraag van huishoudens en bedrijven naar betrouwbare en betaalbare energie groeit. Dat betekent heel praktisch dat het bijvoorbeeld loont om de isolatie van huizen te blijven stimuleren. Maar het betekent ook dat toekomstige welvaart alleen denkbaar is met schonere industrieën en minder fossiele brandstoffen. Vasthouden aan de fossiele economie is economisch gezien geen slimme zet, zeker niet op termijn. Het kabinet werkt daarom met veel urgentie verder aan meer kernenergie en wind op zee, en aan voorzieningen voor waterstof en de opslag van CO2. Cruciaal in deze omslag is dat Nederland slimmer omgaat met de pieken en dalen in het aanbod en dat er genoeg capaciteit is op het stroomnet. Uitbreiding daarvan staat hoog op de agenda.

Essentieel voor een sterke economie is een arbeidsmarkt die daar goed op aansluit. Het kabinet komt onder andere met een nieuwe zelfstandigenwet die zzp'ers de ruimte geeft om te ondernemen, maar schijnzelfstandigheid tegengaat. De wet moet rust en duidelijkheid brengen, om te voorkomen dat zzp'ers klussen mislopen uit angst van opdrachtgevers voor boetes achteraf. De arbeidsmarkt van morgen vraagt daarnaast om het aantrekken, opleiden en vasthouden van toptalent in cruciale sectoren als AI, digitalisering, energie en biotechnologie. Dat talent zit overal: van mbo en hbo tot de universiteiten. Het kabinet presenteerde hiervoor in de zomer een Talentstrategie. Die wordt de komende periode verder uitgewerkt, in&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5qrce6ph1virro8buhq72cpgwu36djx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/101</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89218</id>
    <revision>
      <id>226944</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226944</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="qewlafqr5vvpojmmm606nnfzlnhzyb1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;overleg met onderwijsinstellingen, bedrijven, studenten en andere belanghebbenden. Uiteraard moet er op een moderne arbeidsmarkt ruimte zijn voor talentvolle studenten en gespecialiseerde kenniswerkers uit het buitenland. Maar uitbuiting van arbeidsmigranten wordt bestreden.

Tot slot is het belangrijk dat de overheid zelf anders en beter gaat werken. Kort samengevat: minder regelzucht en controledwang, meer ruimte voor mensen en bedrijven, en een overheid die niet hindert, maar helpt. Het kabinet beseft dat dit geen origineel voornemen is. Maar de aanpak moet deze keer merkbaar resultaat opleveren. Een eerste stap is: zelfbeheersing in het maken van nieuwe regels. Dus stoppen met het stapelen van uitzondering op uitzondering. Anders blijft het dweilen met de kraan open. De tweede stap is: minder regels. Ieder jaar, te beginnen dit najaar, dient het kabinet een Vereenvoudigingswet in, gericht op het afschaffen van overbodige regels en wetten. Het doel is dat per jaar minimaal vijfhonderd regels verdwijnen of eenvoudiger worden. Daarnaast werkt het kabinet aan het neerhalen van muren tussen beleid en uitvoering. Onderling delen van overheidsinformatie moet veel eenvoudiger worden, zodat mensen en bedrijven sneller en beter worden geholpen en niet van het kastje naar de muur worden gestuurd. Het motto van de overheidsdienstverlening moet zijn: snel en digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Zo kan de Rijksoverheid beter, kleiner en goedkoper worden.

Natuurlijk is de overheid meer dan alleen 'Den Haag'. Een goede samenwerking met collega-overheden – provincies, gemeenten en waterschappen – is cruciaal. Het kabinet is zich daar zeer van bewust. Alle overheden werken met elkaar aan een samenwerkingsagenda, die ook kan bijdragen aan een slagvaardige en herkenbare overheid.

Niet in de laatste plaats slaat het kabinet de handen ineen met de landen Curaçao. Sint Maarten en Aruba, en met Caribisch Nederland. In november vieren we dat 250 jaar geleden vanaf Sint Eustatius een saluutschot klonk waarmee Nederland als eerste land ter wereld de Verenigde Staten erkende. Het onderstreept de historische verwevenheid binnen het Koninkrijk en onze gezamenlijke verbondenheid met de wereld. Dit najaar vindt een top plaats van de vier landen in het Koninkrijk om de voortgang en kansen te bespreken op alle terreinen van samenwerking. Van economie en bestaanszekerheid tot klimaat en afvalverwerking. Vanaf nu is deze top&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qewlafqr5vvpojmmm606nnfzlnhzyb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Troonredes Koning Willem-Alexander.pdf/102</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89219</id>
    <revision>
      <id>226945</id>
      <timestamp>2026-09-16T18:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226945</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="932" sha1="rowdcjto5wpo6njk5u1d7le70szhlkr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;een jaarlijkse traditie. Zo geven we samen invulling aan het uitgangspunt: nos ta un reino–wij zijn één Koninkrijk.

Leden van de Staten-Generaal,

Een bekende definitie zegt dat democratie de noodzaak is om af en toe te buigen voor de mening van anderen. Dat is een gedachte om vast te houden, ook na Prinsjesdag en deze Internationale Dag van de Democratie. Want de geest van redelijkheid en elkaar wat gunnen die in deze woorden besloten ligt, lost meer problemen van mensen op dan de voortdurende ophef die nu soms de overhand lijkt te hebben. Nederland staat in een eeuwenlange traditie van samenwerking, die ooit begon met de onderkenning van het gezamenlijke belang van goed waterbeheer. Het is in die traditie dat de regering met u wil blijven werken aan een beter Nederland. U mag zich in uw belangrijke werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met mij om kracht en Gods zegen voor u bidden.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rowdcjto5wpo6njk5u1d7le70szhlkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Steenkolen uit Engeland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89220</id>
    <revision>
      <id>226948</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="571" sha1="47dqng9cb6kyybad3r58hhc7pb6y9vc" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Steenkolen uit Engeland’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s14 tosection=s14/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>47dqng9cb6kyybad3r58hhc7pb6y9vc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Bureau Vervoer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89221</id>
    <revision>
      <id>226949</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="1a9fz7o4pfhq73v2rvjd7il6m7cz11u" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘„Bureau Vervoer”’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s15 tosection=s15/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>1a9fz7o4pfhq73v2rvjd7il6m7cz11u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Regeeringsvisch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89222</id>
    <revision>
      <id>226950</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="splbqvisfov5v42ot220gemf4wnpgf8" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Regeeringsvisch’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s16 tosection=s16/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>splbqvisfov5v42ot220gemf4wnpgf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Tegen smokkelen van kleeding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89223</id>
    <revision>
      <id>226951</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="d8e51mq3sjx6z935no1vj4p6anchmr1" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Tegen smokkelen van kleeding’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s17 tosection=s17/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>d8e51mq3sjx6z935no1vj4p6anchmr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/De treinvertragingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89224</id>
    <revision>
      <id>226952</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="in7j3worvjen38olukpxgf4btfzx9il" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘De treinvertragingen’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s18 tosection=s18/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>in7j3worvjen38olukpxgf4btfzx9il</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Academische examens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89225</id>
    <revision>
      <id>226954</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="567" sha1="djarflt9j0ih0vxg3pwtqro35j0pfkg" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Academische examens’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s20 tosection=s20/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>djarflt9j0ih0vxg3pwtqro35j0pfkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Examen Wiskunde M. O., akte K1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89226</id>
    <revision>
      <id>226955</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="7umuotazuikcc8wbqt1lltbnvnfuu0f" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Examen Wiskunde M. O., akte K1’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s21 tosection=s21/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>7umuotazuikcc8wbqt1lltbnvnfuu0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Examen Wiskunde L. O. (art. 86)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89227</id>
    <revision>
      <id>226956</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="8bgo27852te8yatltn2qhz2etw3xqvy" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Ochtendblad/Examen Wiskunde L. O. (art. 86)’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s22 tosection=s22/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>8bgo27852te8yatltn2qhz2etw3xqvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Examens vrije en orde-oefeningen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89228</id>
    <revision>
      <id>226957</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="580" sha1="lworexnpuez6sttbr0kouwj0l41w1pr" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Examens vrije en orde-oefeningen’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s23 tosection=s23/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>lworexnpuez6sttbr0kouwj0l41w1pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Machinisten-examen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89229</id>
    <revision>
      <id>226958</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="gcxi36ltizsln3020pbi0vurdi7z4e1" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Machinisten-examen’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s24 tosection=s24/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>gcxi36ltizsln3020pbi0vurdi7z4e1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Universiteit van Amsterdam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89230</id>
    <revision>
      <id>226959</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="574" sha1="4qmwwq18xp285hrp80ntqlch03mb6ea" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Universiteit van Amsterdam’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s25 tosection=s25/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>4qmwwq18xp285hrp80ntqlch03mb6ea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Hooger landbouwonderwijs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89231</id>
    <revision>
      <id>226960</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="572" sha1="dhnqde1dzthmryv5n9d1j8fmvtfz73m" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Hooger landbouwonderwijs’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s26 tosection=s26/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>dhnqde1dzthmryv5n9d1j8fmvtfz73m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Op de voordracht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89232</id>
    <revision>
      <id>226962</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="628" sha1="954uoyedlycu9awi0pm6niyxbz839ka" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Op de voordracht voor leeraar in de Hoogduitsche taal […] zijn geplaatst […]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s27 tosection=s27/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>954uoyedlycu9awi0pm6niyxbz839ka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Tot leeraar in de meetkunde is benoemd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89233</id>
    <revision>
      <id>226963</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="hyqrq2trjj877sox95gxgigscky6ggd" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Tot leeraar in de meetkunde […] is benoemd […]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s28 tosection=s28/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>hyqrq2trjj877sox95gxgigscky6ggd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Caecilia-Concert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89234</id>
    <revision>
      <id>226964</id>
      <timestamp>2026-09-16T19:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="546" sha1="0sicbhrc8vene8bewbqt14j0lu0bv4z" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Caecilia-Concert’
| Schrijver   = |Override_schrijver = H.R.
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s30 tosection=s30/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>0sicbhrc8vene8bewbqt14j0lu0bv4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/360</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89235</id>
    <revision>
      <id>226965</id>
      <timestamp>2026-09-16T20:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226965</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1777" sha1="d1iqvbf93h934peqzzoam7839sywp8i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{c|XXXVI.}}

{{c|NAAR 'T ZUIDEN, NAAR 'T ZUIDEN.}}}}

{{lijn|5em}}

De jongen zat op den rug van den wilden ganzerik, en reed voort
hoog in de wolken. Dertien wilde ganzen vlogen in een goed
geordenden troep snel naar 't zuiden. Hun veren bruisten, en de
vele vleugels sloegen door de lucht met zoo'n sterk geluid, dat
men nauwelijks zijn eigen stem kon hooren. Akka van Kebnekaise
vloog vooruit, en achter haar kwamen Yski en Kaksi, Kolme en
Neljä, Viisi en Kuusi, Maarten de ganzerik en Donsje. De zes
jonge ganzen, die den troep den vorigen herfst vergezelden, hadden
dien nu verlaten, en redden zichzelf. In hun plaats nam de oude
gans nu tweeëntwintig jonge ganzen meê, die dezen zomer in het
rotsdal waren opgegroeid. Elf vlogen links en elf rechts, en ze
deden hun best om op gelijken afstand van elkaar te blijven, zooals
ook de groote deden.

Die arme jonge dingen hadden nog nooit een lange reis gedaan,
en in 't begin hadden ze moeite om meê te komen in die snelle vaart.

&quot;Akka van Kebnekaise! Akka van Kebnekaise!&quot; riepen ze
jammerend.

&quot;Wat is er?&quot; vroeg de leidstergans.

&quot;Onze vleugels zijn te moe, onze vleugels zijn te moe!&quot; schreeuwden
de jongen.

&quot;Dat wordt beter, als je maar volhoudt!&quot; antwoordde de leidstergans, en vloog heelemaal niet zachter, maar ging door als tevoren.
En 't was wezenlijk, alsof ze gelijk had, want toen de gansjes
een paar uu gevlogen hadden, klaagden ze niet meer over vermoeidheid.
Maar in het rotsdal waren ze gewend geweest den heelen
dag door te eten, en het duurde niet lang, voor ze naar eten begonnen
te verlangen.

&quot;Akka, Akka, Akka van Kebnekaise,&quot; riepen de jongen klagend.

&quot;Wat is er nu?&quot; vroeg de leidstergans.

&quot;We hebben zoo'n honger, dat we niet langer vliegen kunnen,&quot;
schreeuwden de jonge ganzen.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d1iqvbf93h934peqzzoam7839sywp8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/361</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89236</id>
    <revision>
      <id>226966</id>
      <timestamp>2026-09-16T20:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226966</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2489" sha1="35qkejb7uk9od7ie4qusc06h8wv1pdf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&quot;Wilde ganzen moeten leeren lucht te eten en wind te drinken,&quot;
antwoordde de leidstergans, en hield niet op, maar vloog door
als tevoren.

En 't scheen wel, alsof de jonge ganzen geleerd hadden van
lucht en wind te leven. Want toen ze een poos gevlogen hadden,
klaagden ze niet meer over honger.

De troep wilde ganzen was nog boven de rotsen, en de oude
ganzen riepen de namen op van alle bergtoppen, die ze voorbij
kwamen, opdat de jongen zouden leeren, hoe ze heetten. Maar
toen ze een oos geroepen hadden: &quot;Dit is Porsotjokko, dat is
Sarjektjokko, dat is Sulitelma...!&quot; werden de jongen weer
ongeduldig. &quot;Akka, Akka, Akka!&quot; riepen ze met hartverscheurende
stem.

&quot;Wat is er?&quot; vroeg de leidstergans.

&quot;We hebben geen plaats voor meer namen in ons hoofd,&quot;
schreeuwden de jongen. &quot;We hebben geen plaats voor meer
namen in ons hoofd!&quot;

&quot;Hoe meer er in een hoofd komt, hoe meer plaats er komt,&quot;
antwoordde de leidstergans, en ging voort met de merkwaardigste
namen op te roepen als tevoren.

De jongen dacht, dat het wel tijd was, dat de wilde ganzen
op weg naar 't zuiden gingen, want nu lag er zooveel sneeuw,
dat het veld wit was, zoover hij zien kon.

't Was ook niet te ontkennen, dat zij 't stormachtig hadden
gehad den laatsten tijd in 't rotsdal. Regen en storm en mist
hadden elkaar zonder ophouden opgevolgd, en als 't eens helderder
werd, was het dadelijk koud geworden, tegen 't vriespunt aan.
Bessen en paddestoelen, waar de jongen den zomer door van
had geleefd, waren bevroren en gerot, zoodat hij eindelijk visch
had moeten eten, en daar hield hij in 't geheel niet van. De
dagen werden kort, en 't was saai en vervelend geweest met die
lange avonden en late morgns, voor hen, die niet in staat waren
precies even lang te slapen, als de zon beneden den horizont was.

Nu waren eindelijk de vleugels van de jonge ganzen volwassen,
zoodat de reis naar het zuiden had kunnen beginnen en de
jongen was zoo blij, dat hij lachte en zong, terwijl hij daar op
den ganzenrug reed. Zie 't was niet alleen om de kou en de
duisternis en 't weinige eten, dat hij verlangde uit Lapland, maar
ook nog ergens andeers om.

In de eerste weken, die hij daar had doorgebracht, had hij
wezenlijk niet verlangd. Hij vond, dat hij nog nooit in zoo'n
heerlijk mooi land was geweest, en hij had geen andere zorgen
gehad, dan om te beletten, dat de muggen hem zouden opeten.
De jongen had niet veel gezelligheid aan Maarten den ganzerik
gehad, want de groote witte vogel dacht alleen aan het bewaken&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35qkejb7uk9od7ie4qusc06h8wv1pdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/362</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89237</id>
    <revision>
      <id>226967</id>
      <timestamp>2026-09-16T20:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>226967</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2644" sha1="5293h7ym7xipfzn31lw8ib3mbzgds8a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;van Donsje, en week geen stap van haar weg. Maar daarentegen
had hij zich aan de oude Akka en aan Gorgo den arend gehouden,
en die drie hadden met elkaar veel prettige uren gehad. De
vogels hadden hem meegenomen op groote tochten. De jongen
had op den top van de besneeuwde Kebnekaise gestaan en op
geltschers neergezien, die zich beneden den stellen witten kegel uitbreidden,
en hij had veel andere hooge rotsen bezocht, die niet
dikwijls door menschenvoeten betreden werden. Akka had hem
vrborgen dalen tusschen de bergen gewezen, en hem in rotskloven
laten neerzien, waar de wolvinnen hun jongen grootbrengen.
Natuurlijk had hij kennis gemaakt met de tamme rendieren, die
in groote troepen grazen aan de oevers van het mooire Tornemoeras,
en was hij beneden bij den grooten meerwaterval geweest
en had den beren, die daar in de buurt wonen, de groeten van
hun familie in de mijndistricten gebracht. Waar hij kwam, had
hij een mooi, grootsch land gevonden. Hij was heel blij, dat hij
't had mogen zien, maar hij had er niet graag willen wonen. Hij
moest toegeven, dat Akka gelijk had, toen ze zei, dat de Zweedsche
kolonisten dit land maar met rust moesten laten, en 't overlaten
aan de beren en wolven, en rendieren en wilde ganzen en rotsuilen en aardmuizen, en Laplanders, die geschapen waren om
daar te leven.

Op een dag had Akka hem bij een van de groote mijnsteden
gebracht, en daar had hij kleine Mads, door een rotsblok getroffen,
vinden liggen voor een mijnschacht. En de volgende dagen had
de jongen aan niets anders gedacht, dan om de are Asa te
helpen, maar toen zij haar vader had teruggevonden, zoodat hij
niets meer voor haar hoefde te doen, was hij 't liefste thuisgebleven
in het rotsdal. En van dien dag af had hij loopen verlangen
naar den dag, dat hij met Maarten den ganzerik naar huis zou
gaan, en een mensch zou worden. Hij wou graag weer zoo worden,
dat Asa met hem zou durven praten, en niet de deur voor zijn
neus dichtslaan.

Ja, hij was heel gelukkig, nu hij op weg was naar 't zuiden.
Hij zwaaide met zijn muts en riep hoera, toen hij 't eerste dennenbosch
zag, en op dezelfde manier begroette hij de eerste grijze
kolonistenhuizen, de eerste geit, de eerste kat, de eerste kip. Hij
vloog over prachtige watervallen, en rechts zag hij mooie rotsen,
maar aan zooiets was hij zoo gewend, dat hij haast niet de
moeite nam er naar te kijken.

Iets anders was het, toen hij ten oosten van de rots de kapel
van Kvickjock zag, met de kleine pastorie, en het dorpje; dat
vond hij zoo mooi, dat hij tranen in de oogen kreeg. Onophoudelijk
kwamen ze trekvogels tegen, die nu in veel grooter troepen
vlogen dan in de lente.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5293h7ym7xipfzn31lw8ib3mbzgds8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/363</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89238</id>
    <revision>
      <id>226968</id>
      <timestamp>2026-09-16T20:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met ' &quot;Waar ga jelui heen, wilde ganzen?&quot; riepen de trekvogels. &quot;Waar ga je heen?&quot;  &quot;We gaan naar 't buitenland, net als jelui,&quot; antwoordden de wilde ganzen. &quot;We gaan naar 't buitenland.&quot;  &quot;Jelui jongen kunnen nog niet vliegen,&quot; riepen de anderen. &quot;Ze komen nooit over de zee met hun zwakke vleugels.&quot;  Laplanders en rendieren waren ook bezig van de rotsen naar beneden te komen. Ze liepen in goede orde: een Laplander liep vooraan in den…</comment>
      <origin>226968</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1557" sha1="l0lgog74jbernmvp599h5z0x104o186" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
&quot;Waar ga jelui heen, wilde ganzen?&quot; riepen de trekvogels.
&quot;Waar ga je heen?&quot;

&quot;We gaan naar 't buitenland, net als jelui,&quot; antwoordden de
wilde ganzen. &quot;We gaan naar 't buitenland.&quot;

&quot;Jelui jongen kunnen nog niet vliegen,&quot; riepen de anderen.
&quot;Ze komen nooit over de zee met hun zwakke vleugels.&quot;

Laplanders en rendieren waren ook bezig van de rotsen naar
beneden te komen. Ze liepen in goede orde: een Laplander liep
vooraan in den stoet, en dan kwam de kudde met de groote
stieren in de eerste rijen, dan een rij lastrendieren, die de tent
en de overige bagage droegen, en eindelijk een zeven, acht
menschen. Toen de wilde ganzen de rendieren zagen, daalden
ze neer en riepen: &quot;We danken je voor deze zomer!&quot;

&quot;Goeie reis en tot weerziens!&quot; antwoordden de rendieren. Toen
de beren de wilde ganzen zagen, wezen ze die aan hun jongen
en bromden: &quot;&quot;Kijk zij eens! Ze zijn zoo bang voor een beetje
kou, dat ze in den winter niet thuis durven blijven.&quot;

En de oude wilde ganzen bleven hun geen antwoord schuldig,
maar ze riepen tegen de jonge gansjes: &quot;Kijk zij eens, ze liggen
liever een half jaar te slapen, dan dat ze de moeite nemen naar
't zuiden te verhuizen.&quot;

Beneden in de dennenbosschen zaten de jonge korhoenders
ineengedoken, ruig en koud, en keken naar al die groote troepen
vogels, die met vreugde en gejuich naar 't zuiden vlogen.

&quot;Wanneer mogen wij gaan?&quot; vroegen de korhoendertjes.
&quot;Wanneer mogen wij gaan?&quot;

&quot;Jelui moogt thuis blijven bij Vader en Moeder,&quot; antwoordde
de korhen. &quot;Jelui moogt thuisblijven bij Vader en Moeder.&quot;

{{lijn|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l0lgog74jbernmvp599h5z0x104o186</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Algemeen Handelsblad/Jaargang 90/Nummer 28937/Ochtendblad/Kunst in Den Haag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89239</id>
    <revision>
      <id>226972</id>
      <timestamp>2026-09-17T07:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>226972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="sdu09kadqvy5kf6tj0wgswcc4kkbedj" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Kunst in Den Haag. Konijnenburg bij Kleykamp. – De verzameling-Goudstikker. – Groepen in Pulchri’
| Schrijver   = |Override_schrijver = [[Auteur:Cornelis Karel Elout|Ω]]
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'', vrijdag 12 oktober 1917, Ochtendblad, tweede blad, p.&amp;nbsp;5. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Algemeen Handelsblad vol 090 no 28937 Ochtendblad.pdf&quot; from=5 to=5 fromsection=s31 tosection=s31/&gt;

[[Categorie:Algemeen Handelsblad, Jaargang 090, Nummer 28937]]</text>
      <sha1>sdu09kadqvy5kf6tj0wgswcc4kkbedj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Beeldhouwkunst/België/20e eeuw/Suzanne Nijs</title>
    <ns>100</ns>
    <id>89240</id>
    <revision>
      <id>226974</id>
      <timestamp>2026-09-17T07:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>226974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3295" sha1="ezoq4vv6g0pk8duoey7du0v1k581zj7" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Suzanne Nijs
| afbeelding = 
| alt = 
| beschrijving = Bronnen bij de Belgische beeldhouwster, schilderes, penschilderes, aquarelliste, tekenares en monumentaal kunstenares [[w:nl:Suzanne Nijs|Suzanne Nijs]]
}}
== Algemeen ==

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Tentoonstellingen ===
;1936
*''Hedendaagsche Nederlandsche kunst'', Stedelijk van Abbe-Museum, Eindhoven, 18 april-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 mei 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 107/Eindhoven, het centrum der Zuid-Nederlandsche schilderkunst|‘Eindhoven, het centrum der Zuid-Nederlandsche schilderkunst. Bij de opening van het Abbe-museum’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;7.
*''Ausstelling niederländischer-limburgischer Kunst'', Suermondt-Museum, Aken, 7-28 juni 1936, Haus des Kunstvereins für die Rheinlande und Westfalen, Düsseldorf, 4 juli 1936-...., Essen, Münster, Keulen (....-september 1936).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 128/Tentoonstelling van Limburgsche kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.
**Anoniem (8 juni 1936) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 19/Nummer 133/Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
**J.D.L. (19 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 143/Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;5.

;1937
*''Kunstenaarskring „Limburg”'', de Gulden Roos, Maastricht, mei-juni 1937, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (27 mei 1937) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 20/Nummer 122/Kunstenaarskring &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarskring „Limburg”. Tentoonstelling in de Gulden Roos’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;1938
*''Limburgsche kunsttentoonstelling 1938 georganiseerd bij gelegenheid van het 40-jarig regeeringsjubileum van H.M. de Koningin'', Dominicanerkerk, Maastricht, 4-18 september 1938.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 september 1938) [[De Tijd/Jaargang 94/Nummer 30205/Avondblad/Expositie te Maastricht|‘Expositie te Maastricht. Limburgsche kunsttentoonstelling’]], ''De Tijd'', Avondblad, p.&amp;nbsp;3.

== Publieke functies - Suzanne Nijs in het verenigingsleven, enz. ==
;Nijs als lid van de Kunstenaarsvereeniging Limburg
*Anoniem (17 oktober 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 245/Kunstenaarsvereeniging &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarsvereeniging „Limburg”. Niet voor amateurs’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>ezoq4vv6g0pk8duoey7du0v1k581zj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>226976</id>
      <parentid>226974</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T07:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vincent Steenberg heeft de pagina [[Hoofdportaal:Beeldende Kunst/Beeldhouwkunst/België/20e eeuw/Suzanne Nijs]] hernoemd naar [[Hoofdportaal:Beeldende kunst/Beeldhouwkunst/België/20e eeuw/Suzanne Nijs]] zonder een doorverwijzing achter te laten: typo</comment>
      <origin>226974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3295" sha1="ezoq4vv6g0pk8duoey7du0v1k581zj7" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Suzanne Nijs
| afbeelding = 
| alt = 
| beschrijving = Bronnen bij de Belgische beeldhouwster, schilderes, penschilderes, aquarelliste, tekenares en monumentaal kunstenares [[w:nl:Suzanne Nijs|Suzanne Nijs]]
}}
== Algemeen ==

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Tentoonstellingen ===
;1936
*''Hedendaagsche Nederlandsche kunst'', Stedelijk van Abbe-Museum, Eindhoven, 18 april-2 juni 1936.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 mei 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 107/Eindhoven, het centrum der Zuid-Nederlandsche schilderkunst|‘Eindhoven, het centrum der Zuid-Nederlandsche schilderkunst. Bij de opening van het Abbe-museum’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;7.
*''Ausstelling niederländischer-limburgischer Kunst'', Suermondt-Museum, Aken, 7-28 juni 1936, Haus des Kunstvereins für die Rheinlande und Westfalen, Düsseldorf, 4 juli 1936-...., Essen, Münster, Keulen (....-september 1936).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 128/Tentoonstelling van Limburgsche kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.
**Anoniem (8 juni 1936) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 19/Nummer 133/Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limb. Kunst te Aken’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;3].
**J.D.L. (19 juni 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 143/Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken|‘Tentoonstelling van Limburgsche Kunst te Aken’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;5.

;1937
*''Kunstenaarskring „Limburg”'', de Gulden Roos, Maastricht, mei-juni 1937, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (27 mei 1937) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 20/Nummer 122/Kunstenaarskring &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarskring „Limburg”. Tentoonstelling in de Gulden Roos’]], ''Limburgsch Dagblad'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*''Hedendaagsche Limburgsche Kunst'', Gemeentemuseum, Den Haag, 30 oktober-12 december 1937.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (30 oktober 1937) [[De Tijd/Nummer 29685/Avondblad/Hedendaagsche Limburgsche Kunst|‘Hedendaagsche Limburgsche Kunst’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (9 december 1937) [[De Maasbode/Jaargang 70/Nummer 27747/Avondblad/Limburgsche Kunstenaars|‘Limburgsche Kunstenaars. Nu weer moeilijkheden naar aanleiding van de tentoonstelling te Arnhem’]], ''De Maasbode'', Avondblad, p.&amp;nbsp;5.

;1938
*''Limburgsche kunsttentoonstelling 1938 georganiseerd bij gelegenheid van het 40-jarig regeeringsjubileum van H.M. de Koningin'', Dominicanerkerk, Maastricht, 4-18 september 1938.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 september 1938) [[De Tijd/Jaargang 94/Nummer 30205/Avondblad/Expositie te Maastricht|‘Expositie te Maastricht. Limburgsche kunsttentoonstelling’]], ''De Tijd'', Avondblad, p.&amp;nbsp;3.

== Publieke functies - Suzanne Nijs in het verenigingsleven, enz. ==
;Nijs als lid van de Kunstenaarsvereeniging Limburg
*Anoniem (17 oktober 1936) [[Limburger Koerier/Jaargang 91/Nummer 245/Kunstenaarsvereeniging &quot;Limburg&quot;|‘Kunstenaarsvereeniging „Limburg”. Niet voor amateurs’]], ''Limburger Koerier'', p.&amp;nbsp;3.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]]</text>
      <sha1>ezoq4vv6g0pk8duoey7du0v1k581zj7</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>