Wikisource nlwikisource https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikisource Overleg Wikisource Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Hoofdportaal Overleg hoofdportaal Auteur Overleg auteur Pagina Overleg pagina Index Overleg index TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 3831 227291 226612 2026-09-23T10:22:40Z Havang(nl) 4330 vervolg transfer naar index 227291 wikitext text/x-wiki <pages index="Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf" from=145 to=170 header=1 current="Gloriant (Den hertoghe van Bruyswijc)"/> Dat die sonne nu mach bescinen, Sone latic niet, ic en sal Florentijnen Bescouwen, dat edel wijf. Waer es mijn ors Vaelentijf? Ic wil gaen varen metter spoet. Maer, edel oem, ghetrouwe ende goet, Ic set mijn lant in uwer gheweelt, Dat ghijt trouwen bewaren seelt, Tote dat ic come van Abelant. GHERAERT O edel neve Gloriant, God ons here moet u bewaren Ende altoes in doghden sparen, Waerwaert dat ghi u bekeert. ABELANT DIE HERTOGHE Ay god, hoe sere mi die minne leert Hovescheit, dat vindic nu wel. Mijn herte stont tot allen vrouwen fel, Eer ic minnende wert die scone. Maer nu spannen alle vrouwen crone In mijn herte. Dat doet allene Florentijn die vrouwe rene, Die mi leert gaen der minnen ganc. O overste god, die minne u dwanc, Dat ghi van boven neder quaemt Ende menschelijc nature anenaemt. Ane ene maghet, een suver wijf; Onfingdi menschelijc lijf; Dat ghi liet hanghen ane een hout Sonder verdiente ende buten scout Ende u edel herte opbreken, Met eenre ghelavie al doersteken. Dat dede al der minnen cracht. Ay god, wat wonder hebdi ghewracht, Ende al uut rechter minnen vloet! Daer omme die haers sins sijn vroet, Dien doerven mi begripen niet, Dat mi die minne doet verdriet; Want die minne es soe crechtich, Dat si den starken god almechtich Van den hemel neder dede dalen, Om die scout vore ons te betalen. Dat dede al der minnen aert, Dat hi vercoes den edelen bogaert, Mariën, dat edel vat, Daet in verborghen was die scat, Die ons allen heeft ghecocht Ende uter ewegher pinen brocht. O minne, du best een edel cruut, Du best dat alder soetste fruut, Dat god op eerde nie wassen dede. Nu sie ic Abelant die scone stede, Daer in dat woent die vrouwe mijn. Maer si dunct mi besloten sijn; Hets recht, hets twee uren in der nacht; Ic soude gheloven dat mense wacht: Daer goede hoede es, daer es goeden vrede. Abelant, Abelant, wel soete stede, Na dien dat ic niet inne en mach, Soc willic beiden tote merghen dacb Ende minen nacht raste hier gaen doen, Ende Vaelentijf sal gaen weiden int groen, Tote opgaet dat sonneschijn. FLORENTIJN, DIE MAGHET Danc hebbe Mamet ende Apolijn, Ic sie den valke van hogher aert Neder dalen in minen bogaert, Daer ic soe langhe na hebbe ghewacht. Hi heeft een teken vore hem bracht, Daer ane dat ickene kinne. Hi es dien ic met trouwen minne, Dat sie ic wel ane sine ghedaen. Nu willickene vriendelijc gaen ontfaen, Want bi es comen te mire hant, Een edel valke uut kerstenlant, Van Bruuyswijc die hoghe baroen. Ic sachen neder beten int groen Van sinen paerde, die coene wigant. Sijt willecome, Gloriant! Ghi hebt beseten die herte mijn. Ic sach u onder dat maenschijn Ende oec verhoerdic uwe tale. Al te hant verkindic u wale Biden teken, dat ghi daer dracht. DIE HERTOGHE O Florentijn, wel scone maeght, Sidi dit, wel edel vrouwe rene, Soe biddic gode van Nasarene, Dat hi beware u reine lijf. 0 Florentijn, wel scone wijf; Wat hebbic al doer u besuert Ende mi gheaventuert, Eer ic hier comen ben int lant! FLORENTIJN, DIE MAGHET O edel hertoghe Gloriant, Ghi sijt mi groet willlecome! Ghi moghes wel draghen uwen roeme, Dat ic op eerde nie man en sach, Die mijn herte verhoghen mach Meer dan ghi, hoghe baroen. Maer wijst mijn vader, die roedelioen, Dat wi hier beide vergadert sijn, Bi minen god Apolijn, Onser beider lijf dat ware verloren! DIE HERTOGHE God, die vander maghet was gheboren, Moet onser beider hoeder sijn; O uutvercoren Florentijn, Spieghel boven alle wiven, Saelt verloren moeten bliven Dat ic hebbe doer u ghedaen? Ic hebbe mijn lantscap laten staen Om u te sprekene, vrouwe rene, Ende come aldus ghedoelt allene Ghelijc enen aermen knecht. PLORENTIJN, DIE MAGHET O Gloriant, dat ware onrecht, Bi minen god Tervogan. Hets recht, wie enen doeghden an Ende in rechter trouwen mint, Dat hi troest daer af ghewint, Alsoe ic van u hebbe ghedaen. Nu seldi oec van mi ontfaen Al dat u edel herte begheert In reinen aerde, ridder weert, Al sonder eneghe doerpernie. DIE HERTOGHE Bider maghet sente Marie, Florentijn wel suverlike, Om al dat goet van eertrike En dadic u ghene doerperheit. Maer, edel wijf, maect u bereit Met mi te Bruuyswijc te varen, Want hier en es gheen langher sparen. Vernaemt uw vader, die roedelioen, Hi soude ons beiden lachter doen; Soe bleven wi ewelijc ghescant. FLORENTIJN, DIE MAGHET 0 edel hertoghe Gloriant, Bruuyswijc soudic gherne besien. Mochte mi dat met trouwen ghescien, So woudic varen daer ghijs begheert. DIE HERTOGHE 0 Florentijn, vrouwe weert, Die ic boven alle vrouwen minne, Ic sal u maken hertoghinne Van Bruuyswijc, den goeden lande. Dies settic u mine trouwe te pande, Edel wijf van hogher aert. FLORENTIJN, DIE MAGHET Soe salic met u bestaen die vaert Boven alle man, die leven mach, Of die ic met oghen nie ghesach, Edel hertoghe, hoghe baroen. Nu laet ons hier neder sitten int groen, Tote neder gact dat maenschijn. Dan selense alle gader slapen sijn, Die te mijns vader hove behoren. Dan moghen wi sonder toren Varen sonder yemens ghemoet. DIE HERTOGHE O edel wijf; het dunct mi oec goet, Want die vaec gaet mi soe an, Dat ic niet langher ghestaen en can; Ic moet emmer legghen mijn hoet. FLORENTIJN, DIE MAGHET Soe legghet dan neder in minen scoet Ende slaept, hoghe gheboren wigant. Dan selen wi rumen Abelant. FLOERANT, DES ROEDELIOENS NEVE Hulpe, Mamet ende Apolijn, Hoe es die joncfrou Florentijn Alsoe dommelijc ghesint? En wert nie man van hare gemint, Die in heydenesse mochten spannen crone, Soe hoghe gheboren noch soe scoene, Dat si haer herte daer woude legghen an! Ende mint nu enen kerstenen man Ende wilt met hem rumen dlant? Soe blijft si ewelijc ghescant, Eest dat ic swighe hier van. Bi minen god Tervogan, Nenic, ic saelt segghen haren vader, Want ict ghesien hebbe al gader. Waer sidi, hoghe gheboren baroen Van Abelant, heer roedelioen? Staet op, hoghe gheboren man, Doet haestelijc u cleder an, Ghi selt vernemen dies ghi niet en wet. DIE ROEDELIOEN Nu benic hier al onghelet, Floerant neve, wat saels ghescien? FLOERANT O edel oem, ic hebbe ghesien Wonder ane Florentine die scoene, Die met rechten mochte dragen crone Van Babeloen den soudaen. Si leghet aerm ende aerm bevaen In ghenen boegaert, coene wigant, Met enen man uut kerstenlant, Van Bruuyswijc die hertoghe vri. Ic salse u wisen, comt met mi, Edel wigant, wide vermeert, Want ic hebbe hem ghestolen sijn sweert, Daer hi leghet bi dat edel wijf; Ende sijn ors, dat heet Vaelantijf; Dat hebbic hem heymelijc ghenomen. Uut Bruuyswijc soe es hi comen Ende es een hertoghe daer van. Nu siet, hoghe gheboren man, Waer dat hi leghet in haren scoet. DIE ROEDELIOEN Ay, dat heeft mi wonder groet Van mijnder dochter Florentijn En was nie soe edelen Serrasijn, Daer si haer herte wilde legghen an, Ende leghet nu met enen kerstenen man, Die niet en es van onser wet? Ay, waer toe si haer heeft gheset, Ende alsoe jammerlijc ghescant! Bi minen god Tervogant, Si sal daer omme berren in een vier, Ende die hertoghe en sal niet van hier Mi ontriden, ic en salne vanghen Ende ane enen boem doen hanghen, Bi minen god Apolijn. Gawi, Floerant neve mijn, Ende laet ons vanghen den hogen haroen! FLOERANT 0 edel oem, dat hebben wi goet te doen, Want hi es van wapen bloet. FLOERANT Staet op, hoghe gheboren ghenoet Van Bruuyswijc, coene wigant! Ghi selt besitten Abelant, Die soete stede, dat scoene juweel; Daer staet verborghen een casteel: Daer seldi werden casteleyn. Het staet op soe scoene pleyn, Dat men dies ghelike niet en vint. DIE HERTOGHE Van gode soe moetti sijn ghescint, Fel Sarrasijn, vul keytijf! Bi mijnder wet, het cost u dlijf; Dat ghi mi heden quaemt soe bi. FLOERANT 0 edel here van herten vri, Laet sinken uwen hoghen moet: Hoghen roem en was noit goet. Want ghi moet verwonnen bliven, Ende daer toe salmen u ontliven, Want ghi hebt die doot verdient. DIE HERTOGHE Ay mi, dit spel es mi ontsient, Want ic hebbe mijn sweert verloren. God, die vander maghet was gheboren, Moeten bedroeven, diet mi nam Ende al heimelijc tote mi quam, Daer ic in groter vrouden lach. Met rechten ic dat wel claghen mach, Dat ic verloren hebbe minen brant. Bi mijnder trouwen, haddicken in mijn hant, Ghine sout mi niet vangen, fel keytijf! DIE ROEDELIOEN Her hertoghe, laet dese worden een blijf; Uwen overmoet wert nu ghevelt. Ic mene dat ghijt becopen selt, Dat u vorders hebben ghedaen. 0 Voer Abelant sachic verslaen Minen vader van uwer partiën; Dat dede Gheraert van Normandiën, Versloech den lieven vader mijn, Ende u vader, bi Apolijn, Versloech minen oem Eysenbaert Ende twee ridders van hogher aert, - Mijnder moien kindere, als ghi moget horen; Uut Antiotsen waren si gheboren, - Versloech u vader met sijnder ghewelt. Ic mene, dat ghijt becopen selt, Bi minen god Apolijn, Ende mine dochter Florentijn Salic leveren doen den brant. DIE HERTOGHE Och edel here van Abelant, Doet met mi dat ghi begheert; Maer Florentijn, die es wel weert Te draghen crone voer elken man; Want biden vader, die mi ghewan: Si heeft te male een reine lijf; Si en was noch noit niemans wijf; Dat wetic wel, te gheenre uren; Si es ene edel creature, Sijt haers ghenadich, hoghe baroen! DIE ROEDELIOEN Bi minen groten god Mahoen, Dan lietic om al die werelt niet; Si sal daer omme bernen, wats gesciet, Dat si nie groete van u ontfinc. DIE HERTOGHE Ay, gheweldich hemels coninc, Nu bewaert dat edel wijf; Al eest dat ic verliese mijn lijf; Bewaert die scoene Florentijn; Dies biddic u, werde sceppere mijn, Dat si die doot mach ontgaen Ende kerstenheit moet ontfaen; Dies biddic u, moeder ende maeght, Want si een reine herte draeght Ende heeft te male ene edel nature, Moeder gods, bewaert die scoene creature. Dies biddic u, god, doer uwen oetmoet, Want gherechte minne ons beiden doet, Dat wi sijn in dit verdriet. Ay god, nu en wilt vergheten niet, Dat u die minne daer toe dwanc, Dat ghi ane ene wigaert ranc Onffinc menschelijc nature: Dat was Maria, die maghet pure, Die u ontlinc in reinen live - Dat noit en ghesciede ghenen wive - Ende maghdelijc ter werelt bracht; Dat dede al die minne cracht; Ende daer na stoerfdi die bitter doot, Om ons te bringhen in vrouden groet; Soe brinct mi noch uut desen prisoene. FLORENTIJN, DIE MAGHET Waer sidi, Roegier, deghen coene, Mijn lieve vrient ende ghetrouwe? ROGIER Ic ben hier, wel edel vrouw. Nu segt mi, wats die raet? FLORENTIJN, DIE MAGHET Ay Rogier, al minen toeverlaet Die steet al te male ane di. Och lieve Rogier, nu segt mi, Wat seet mijn vader, die hoghe baroen? ROGIER Och edel vrouwe, bi Mahoen, Hi heeft gheswoeren op sinen tant, Dat hi sal hanghen den hoghen wigant Ende u leveren tal ten viere; Dat heeft hi gheswoeren also diere, Dat mens hem wel gheloeven mach. Dies en benic ure, noch nacht no dach, Sonder droefheit, edel vrouwe. FLORENTIJN, DIE MAGHET Och edel Rogier, nu sijt ghetrouwe, Want ghi hebbes wel die macht. Ic weet wel, dat ghi den kerker wacht, Daer die bertoghe in leghet ghevaen. Nu wilt hem in staden staen, Dat hi behouden mach sijn lijf. ROGIER Och edel uutvercoren wijf; Doe ic dat, soe ben ic doot; Al die werelt van goude roet En sal mi connen ghehulpen niet. FLORENTIJN, DIE MAGHET Rogier, hulpt mi uut mijn verdriet Ende oec den hertoghe Gloriant, Dan selen wi rumen Abelant, Ten lande wert van Bruuyswijc. Rogier, ic ghelove u sekerlijc, Ic sal ewelijc sijn u vrient. ROGIER Och edel vrouwe, dies hebdi wel verdient Over meneghen tijt hier te voren. U vader hadde eens mijn doot ghesworen; Doen waerdi al minen toeverlaet. Ach, nu dadic als een quaet, Soudic dies alnu vergheten. Al soudic in vieren werden ghespleten, Ic sal u hulpen, wel edel wijf; Dat ghi behouden selt u lijf Ende oec die hertoghe van Bruuyswijc, Want hi ontfinc mi soe vriendelijc, Doen ic hem van u die boetscap bracht. Ic sal daer om pinen dag ende nacht, Edel vrouwe van herten reen; Ic sal ontsluten die kerker steen Ende verloessen die hoghe wigant. ROGIER Waer sidi, her Gloriant, Edel hertoghe, hoghe baroen? Comt uut desen swaren prisoen, Want alle die slote sijn ontdaen. DIE HERTOGHE Wie heeft mi dese gratie ghedaen? Rogier vrient, berecht mi dat. ROGIER Florentijn, dies mi bat, Dat ic u holpe uut uwen verdriet. DIE HERTOGHE Ay, god die hem crucen liet, Die moets hebben lof ende danc, Dat ic ben uut desen swaren stanc, Daer ic soe langhe in hebbe ghesijn. Nu segt mi: waer es Florentijn, Die overscoene creature? ROGIER O edel here, si leghet tusschen vier muren Ghesloten ende vaste ghevaen; Te hare soe en mach niement gaen, Want haer vader wiltse ontliven. DIE HERTOGHE Dien wille sal achter bliven, Op dat mi god behout mijn lijf; Ic sal verlossen dat edel wijf; Eer ic scheden sal van hier. Och, haddic minen desterier Valantijf metter hant Ende mijn sweert, den goeden brant, Soe wildic Florentijnen halen Ende den roeden lioen betalen Sijn huushure in rechter trouwen! Het sal hem sekerlike rouwen, Dat hise soe jammerlijc hout gevaen. ROGIER Here, ic wijls u te hulpen staen Ende met u varen uten lande. Mamet willic doen die scande Dat ic wille kerstenheit nemen an. Nu siet hier, hoghe geboren man, Valantijf; u goede paert, Ende uwen brant, dat goede swaert, Daer u herte' soe sere op rast. DIE HERTOGHE Ay, nu haddic minen last, Haddic Florentijne die scoene. Lieve Rogier, dat u god loene; Nu wijst mi die kerkersteen, Daer in dat leghet die maghet reen. Ic salne ontsluten ende ontdoen, Ende werdes gheware die roedelioen, Seker, ic gheve hem sijn payment. ROGIER Ay here, soe waren wi ghescent, Worde dit hof met allen ghestoert. Ic sal ons vele bat hulpen voert: Ghi selt hier houden in dit groen, Ende ic sal gaen ten roeden lioen Ende sal hem segghen ende maken vroet, Dat hi morghen metter spoet Florentijn, dat edel wijf; Sal doen dooden ende nemen dlijf. Dies salic hem maken wijs, Ende ghi selt hier houden in dit rijs Ende emmer seldi op die waerden sijn. Als men uut brinct Florentijn Ende mense ontliven sal, Dan seldi comen over al Ghereden, hoghe gheboren wigant. Bi minen god Tervogant, Ic sal u ter hulpen staen. Ghi selt steken ende ic sal slaen, Ende god sal in onser hulpen sijn. Aldus selen wij Florentijn Verlossen, dat edel wijf. DIE HERTOGHE Rogier, het sal mi costen dlijf; Ofte ic bringse uut hare noet. Nu gaet henen met haesten groet; Ic sal hier bliven in dit foreest. Ay vader, sone ende heilich geest, Nu moetti bewaren Florentijn. ROGIER 0, Mamet ende Apolijn, Ende Mahoen ende Tervogant, Edel here van Abelant, Die moeten u gheven goeden dach. DIE ROEDELIOEN Rogier, nu doet mi ghewach: Hoe salic varen met Gloriant? ROGIER Edel here van Abelant, Dat salic u segghen ende maken vroet: Dat ghi morghen metter spoet Florentijn, dat felle wijf; Dooden selt ende nemen dlijf; Want si hevet wel verboert, Als ment recht na rechte coert, Want si heeft onse gode ghescant; Ende dan seldi Gloriant Hanghen doen ane enen boem. Want vernaemt Gheraert sijn oem, Dat hi hier ghevanghen leghet, - Here, voer waer si u gheseghet - Soe sal hi comen met groter cracht Ende met al sijnder macht Ende sal ons doen grote pijn. Daer omme duncket mi dbeste sijn, Dat ghise beide ontllven doet. ROEDELIOEN Rogier, desen raet dunct mi goet. Nu en willic beiden dach noch ure. Gaet henen, haelt mi die scoene figure, Florentijn, die felle pute; Ic salse doen leiden ter poerten ute Ende doen haer thoeft afslaen. ROGIER Here, dit dunct mi dbeste gedaen. Ic salse halen, bi Apolijn. ROGIER Waer sidi, scoene Florentijn? Ghi moet gaen voer den hoghen baroen, Uwen vader, den roeden lioen. Hi wilt met u justicie houden Ende meint, dat u sal werden vergouden, Dat ghi sine gode hebt ghescant Ende dat ghi bi Gloriant Hebt gheslapen, vri edel wijf. Dat sal u costen u edel lijf; Want hi hevet soe dier ghesworen. FLORENTIJN, DIE MAGHET God, die vander maghet was gheboren Ende sijn voetsel van haer soeghede, Ende daer na dat hi ghedoeghede, Datten die felle joden vinghen, Ende aen enen cruce hinghen, Daer hi an sterf die bitter doot, Om ons te bringhen in vrouden groet, Die moet mine ziele ghenadich sijn. DIE ROEDELIOEN Nu segt mi, dochter Florentijn, Wie mach u hier toe hebben bracht, Dat ghi sijt aldus bedacht Ende aenbedt enen vremden god Ende maect met onsen gode u spot, Ende mint daer toe enen kersten man? Bi minen god Tervogan, Ghi selt daer omme u lijf verliesen. FLORENTIJN, DIE MAGHET Vader, die doot willic gerne kiesen Om den ghenen, diese doer mi ontfinc Ende naect ane een cruce hinc Met sinen aermen wide ontdaen, Ende llet hem hande ende voete doerslaen Met plompen naghelen drie. Ghewarich god, so moetti mie Bescermen van der hellen brant, Ende bewaert den hertoge Gloriant, Want hi es in pinen groet. O edel hoghe gheboren genoet, Hoe gerne haddic u noch ghesien Maer en mach mi niet ghescien; Dat doet mijnre herten alte wee. DE HANGDIEF Dien moghdi scouwen nemmermee, Hoghe gheboren edel wijf; Want ic u nu sal nemen dlijf; Dat deert sere die herte mijn. Och edel joncfrouwe Florentijn, Waer toe bebdi u gheset? Woudi noch anebeden Mamet, Ghi sout noch wel u lijf behouden. Het comt al touwe bi uwen scouden, Dat ghi onsen gode aldus blameert Ende u selven scandeleert, Ende ghi hoghe gheboren sijt. DIE ROEDELIOEN Ghi gheeft haer alte langhe respijt. Haestu ende slaet haer af thoet, Want hare mesdaet es soe groet, Al die werelt en holpe hare niet. DIE HERTOGHE Bi gode die hem crucen liet, Dan sal niet wesen, fel tierant! Van gode moetti sijn ghescant, Dat ghi sijt soe putertier. Ter quader tijt maect u van hier, Of die duvel sal uus wouden, Ende Florentijn sal haer lijf behouden En tuwer scande mijn eyghen sijn. O uutvercoren Florentijn, Van deser doot sidi vri! Dies danct der werder maghet Mari Ende Rogier, den coenen wigant. FLORENTIJN, DIE MAGHET Och edel hertoghe Gloriant, Ic dancs gode vanden troene, Dat mi ghevallen es soe scoene, Ende daer naest u ende Rogier. Och edel here, laet ons van hier Trecken, hoghe gheboren man. DIE HERTOGHE Florentijn, nu varen wij dan Te minen lande van Bruuyswijc. Mijn herte staet in vrouden rijc, Edel wijf van hogher aert, Nu sie ic den edelen boegaert, Bruuyswijc dat goede lant. BRUNSWIJK DIE HERTOGHE O edel oem, coene wigant, Van Noermandiën hoghe baroen, Nu laet die poerte wide ontdoen Ende laetse incomen met bliden sinne Die ic met al miere herten minne, Van Abelant die scoene Florentijn. GHERAERT O Glorlant, neve mijn, Sijt willecome op desen dach, Ende Florentijn, die ic nie en sach Meer dan nu te deser tijt. Mijn herte wert mi van vrouden wijt, Dat ic u sie met ghesonden live Comen metten edelen wive. Nu segt mi: hoe voerdi in Abelant? DIE HERTOGHE Och edel oem, coene wigant, Al slapende wardic daer ghevaen Ende in enen kerker ghedaen, Daer mi met rechte uut mocht verlangen, Want aderen, padden ende slanghen Waren daer mijn naeste ghebueren. Maer god die gaf mi avonture, Bi vriende hulpe, bi goeden rade, Dat ic ben komen sonder scade Uut den vangnesse swaer. Het en quam nie man in selken vaer, Maer die minne vanden edelen wive Hielt mi altoes te live, Dat ic hoepte, het soude beter werden. Aldus hebic met volherden Ghewonnen daer mijn herte op rast. GHERAERT Gloriant neve, ghi hebt ghepast Der minnen boegaert leren bouwen Maer doch en derft u niet rouwen, Al eest u worden een deel te suere; Ghi brinct hier ene scoene creature, Die oec niet edelre en mochte sijn. Al es haer vader een Sarrasijn, Hi es een hoghe gheboren man, Want van Babeloen die soudan Was sijn vader, dies benic vroeder, Ende des heren dochter was sijn moeder Van Antioetsen, des benic wijs, Ende oec heeft heer vader den prijs Voer ende na in tkerstenrijc, Sone es van vromichede sijns ghelijc In heydenesse die wapen draght; Daer om was ic van u versacht, Dat u ten quaden soude vergaen. Maer ghi hebt wel ghedaen; Met volherdene hebdi verwonnen. En dochte oec gheen dinc begonnen, Dat men niet volherden en wille. [[Categorie:Middeleeuwse teksten]] [[Categorie:Afkomstig van Project Laurens Jz Coster]] olqzaabg6ttcuae0kle0l7rg973h84v 100 8105 227247 227224 2026-09-22T18:25:11Z Vincent Steenberg 280 +bron 227247 wikitext text/x-wiki {{Infobox thema | naam = Jan Wils | afbeelding = Jan Wils.JPG | beschrijving = Bronnen bij de Nederlandse architect [[w:Jan Wils (architect)|Jan Wils]] | artikelwikipedia = }} == Algemeen == *Anoniem (16 februari 1972) ‘Granpré Molière en Jan Wils overleden’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. == Musea - Tentoonstellingen == === Tentoonstellingen === *Anoniem (8 maart 1919) [[De Opmerker/Jaargang 54/Nummer 10/In den Haagschen Kunstkring|‘In den Haagschen Kunstkring’]], ''De Opmerker'', jrg. 54, nr. 10, p.&nbsp;3. *Anoniem (23 juli 1927) [[Anoniem/Woningtentoonstelling te Stuttgart|‘Woningtentoonstelling te Stuttgart’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;2. ;1912 *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. ;1917 *Anoniem (1917) ''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', [Leiden: Leidsche Kunstclub De Sphinx]. ;1924 *''Architecture et arts qui s'y rattachent'', École Spéciale d'Architecture, Parijs, 22 maart-30 april 1924.<br />Aankondigingen en recensies: **Anoniem (5 april 1924) [[De Telegraaf/Jaargang 32/Nummer 12039/Ochtendblad/Hollandsche architectuur te Parijs|‘Hollandsche architectuur te Parijs. De groep „De Stijl”. — Boulevard Raspail 254’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, eerste blad, p.&nbsp;2. ;1935 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. ;1936 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. ;1940 *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/2|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. == Lezingen == &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Lezingen van Jan Wils#Secundaire literatuur]]'' == Werken == === Algemeen === *Hoste, Huib (6 mei 1919) ‘Jan Wils’, ''De Telegraaf'', Avondblad, p.&nbsp;7. *Wijdeveld, H.Th. (16 februari 1972) ‘Wils vond rust en stilte in verstrakte vormen’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. === Architectonische ontwerpen === ;Prijsvraagontwerp voor een landelijke woning *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Cuypers, Jos.Th.J., J. Gratama en H.J.M. Walenkamp (15 juni 1912) ‘Nationale bouwkundige studie prijsvraag „landelijke woning” uitgeschreven door de Vereeniging van Nederl. Baksteenfabrikanten’, ''Bouwkundig Weekblad'', 32e jaargang, nummer 24, pp. 284-294. ;Prijsvraagontwerp voor een waterkantoor *Anoniem (4 mei 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27684/Avondblad/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&nbsp;6. *Anoniem (5 mei 1914) [[Amersfoortsch Dagblad/Jaargang 12/Nummer 261/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Amersfoortsch Dagblad'', [p.&nbsp;2]. ;Prijsvraagontwerp voor een paviljoen in het Stadspark in Groningen *[Verheul, P., W. Kromhout, J.L. Scholte, L.H. Springer en J.H. Mulock Houwer] (26 januari 1918) ‘Rapport der jury inzake de prijsvraag, uitgeschreven door de „Centrale” vereeniging tot bevordering van den bloei van Groningen voor het plan van het paviljoen in het Stadspark in aanleg aldaar’, ''Bouwkundig Weekblad'', 39e jaargang, nummer 4, pp. 24-26. ;Kantoorgebouw en deurenfabriek C. Bruynzeel en Zonen, Zaandam *Ger Jan Onrust (april 1994) ‘Jan Wils in Zaandam’, ''Met Stoom'', nummer 16. <small>Zie [http://www.zaans-industrieel-erfgoed.nl/pages_2/met%20stoom%2016%20art%20%2001.html externe link].</small> ;Daal en Berg [[Bestand:Vaderland 1935-03-27 Avondblad A p 4 advertisement 2154.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 maart 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1935-09-25 Avondblad A p 4 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (25 september 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1937-01-27 Avondblad A p 4 advertisement WB653.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 januari 1937).]] *Anoniem (3 oktober 1920) [[Anoniem/Aanbestedingen/1|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 6. *Anoniem (26 februari 1921) [[Anoniem/Een huis in negen dagen|‘Een huis in negen dagen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;2. *Anoniem (2 juli 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/2 juli 1921/Avondblad/Correspondentie|‘Correspondentie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;3. *Anoniem (16 augustus 1921) [[Anoniem/Mislukte sintelbetonbouw|‘Mislukte sintelbetonbouw’]], ''Voorwaarts'', Eerste Blad, [p. 2]. *Casembroot, M. de, en W. (10 maart 1920) ‘Het plan Berg en Daal. Een pleidooi voor de normaal-woning. - Een pleidooi voor de normaal-kamer. (Ingezonden)’, Avondblad C. *R. en Jan Wils (6 maart 1920) ‘Een flinke aanval op den woningnood - Het bouwplan van „Daal en Berg”’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, pp. 1-2. ;Dans- en Medisch Instituut, Den Haag *Anoniem (20 juli 1921) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/1|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Olympisch Stadion {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Olympisch Stadion]]'' ;OLVEH-gebouw, Den Haag *Anoniem (21 oktober 1931) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw der OLVEH|‘Het nieuwe gebouw der OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (14 november 1931) [[Anoniem/OLVEH|‘OLVEH. Eerstesteenlegging’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (24 juli 1932) [[Anoniem/De opening van de OLVEH|‘De opening van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (23 juli 1932) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw van de OLVEH|‘Het nieuwe gebouw van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Ontwerp voor amusementcomplex Flora Palace, Amsterdam, 1930 (niet uitgevoerd) *Anoniem (5 november 1932) [[Anoniem/Flora Palace vervangt Flora|‘Flora Palace vervangt Flora’]], ''Het Volk'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (22 februari 1939) [[Anoniem/Tweede Lustrum van een Ruïne|‘Tweede Lustrum van een Ruïne’]], ''Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië'', Avondblad, vijfde blad, p. 2. ;Ontwerp Nationaal Padvinderskamp 1932, Wassenaar *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/2|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/1|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [p. 1]. ;City Theater, Amsterdam [[Bestand:Algemeen Handelsblad vol 108 no 35256 Avondblad advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie aanbesteding City Theater, Amsterdam''. Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'' (2 april 1935).]] *Anoniem (15 november 1934) [[Anoniem/Een nieuw bioscooptheater|‘Een nieuw bioscooptheater’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (30 december 1934) [[Anoniem/Aanbestedingen/4|‘Aanbestedingen’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;15. *Anoniem (19 maart 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/1|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (10 mei 1935) [[Anoniem/Bouw van het City-theater|‘Bouw van het City-theater’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/2|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 3. ;Ontwerp voor de herinrichting van de omgeving van Station Den Haag Centraal en een verkeersweg naar Scheveningen, 1934-1935 *Anoniem (5 februari 1940) [[Anoniem/Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie|‘Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie’]], ''De Tijd'', Avondblad, p.&nbsp;5. ;Ontwerp voor een stadion, Lissabon *Anoniem (26 oktober 1935) [[Anoniem/Jan Wils naar Portugal|‘Jan Wils naar Portugal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Architect Jan Wils naar Lissabon|‘Architect Jan Wils naar Lissabon’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vijfde blad, [p. 14]. *Anoniem (13 november 1935) [[Anoniem/Jan Wils stadionbouwer in Portugal|‘Jan Wils stadionbouwer in Portugal’]], ''Leeuwarder Courant'', Tweede blad, [p. 3]. ;Pelterijenhandel Splitter Frères, Den Haag *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat|‘Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Woningbouw, Goudsesingel, Rotterdam *Anoniem (4 april 1941) ‘Een nieuwe wijk aan den Goudschen Singel’, ''Het Vaderland'', [Avondblad A, p. 2]. ;Stedenbouwkundig plan en woonflats, Diergaardeterrein, Rotterdam *Anoniem (1 juni 1939) [[Anoniem/De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde|‘De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/2|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. ;Pier, Zandvoort *Anoniem (16 september 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 133/Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan|‘Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan. Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;11. *Anoniem (13 oktober 1955) [[De Locomotief/Jaargang 104/Nummer 85/Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks|‘Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks. Pier met hoefijzer en naald van ruim 500 m in zee’]], ''De Locomotief'', [p.&nbsp;3]. ;Motel, Velsen *Anoniem (2 november 1959) ‘Motel bij de tunnel van Velsen’, ''Het Vrije Volk'', p. 3. ;Crematorium Ockenburgh, Den Haag *Anoniem (13 april 1960) ‘Plannen voor crematorium bij Westduin in Den Haag’, ''Leeuwarder Courant'', p. 5. *Anoniem (14 april 1960) ‘Crematorium in Den Haag?’, ''Friese Koerier'', p. 15. === Interieurontwerpen === ;Atelier Berssenbrugge, Den Haag *M.[ieras], J.P. (22 april 1922) 'Het atelier van Berssenbrugge te 's-Gravenhage', ''Bouwkundig Weekblad'', 43e jaargang, nummer 16 (22 april 1922): pp. 150-152. === Monumenten - Gedenktekens === ;Prijsvraagontwerp stationsplein, Leeuwarden *Anoniem (23 februari 1989) ‘Het onbekende monument van Van Doesburg’, ''Trouw'', p.&nbsp;17. *[Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer] (13 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 15, p.&nbsp;94. *Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer (20 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 16, p.&nbsp;97-99. *Patijn, J., Henri Evers, M. Berlage, D.T. Tersteeg en L. Holsboer (4 mei 1918) ‘Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden’, ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 18, pp. 139-141. ;Emmabank, Den Haag *Anoniem (12 maart 1938) [[Anoniem/Emmabank op het L. Voorhout|‘Emmabank op het L. Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 maart 1938) [[Anoniem/De Emma-bank der Vrijmetselaren|‘De Emma-bank der Vrijmetselaren’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (31 maart 1938) [[Anoniem/Een bank aan het Lange Voorhout|‘Een bank aan het Lange Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (15 juni 1938) [[Anoniem/De Koningin Emmabank aan het Voorhout|‘De Koningin Emmabank aan het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (19 juni 1938) [[Anoniem/Onthulling van de Emmabank in het Voorhout|‘Onthulling van de Emmabank in het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 1. == Publieke functies - Jan Wils in het verenigingsleven, enz. == *Anoniem (4 november 1936) [[Anoniem/Zonder titel/40|‘Na Veur is thans ook in Stompwijk tot stand gekomen een commissie voor werkverruiming. [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&nbsp;3. *Scheltema, P.H. (5 augustus 1916) [[Petrus Herman Scheltema/Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A./1|‘Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A.’]], ''De Opmerker'', 51e jaargang, nummer 32, pp. 127-128. ;Wils en De Stijl *Anoniem (18 augustus 1917) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 74/Nummer 227/Tijdschriften|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p. 2. *Anoniem (30 november 1918) [[Anoniem/Een Manifest|‘Een Manifest’]], ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 48, pp. 377-379. *Frampton, Kenneth (1982) “Neoplasticisme en architectuur: formatie en transformatie”, in: Mildred Friedman (red.) ''De Stijl: 1917-1931'', Amsterdam: Meulenhoff/Landshoff. {{ISBN|90-2908-052-3}} ;Wils als ondertekenaar van een petitie aan de Tweede Kamer voor vrij postverkeer met Sovjet-Rusland *Anoniem (24 november 1919) [[De Tribune/Jaargang 13/Nummer 45/Vrijheid voor de Kunst|‘Vrijheid voor de Kunst’]], ''De Tribune'', p.&nbsp;4. ;Wils als lid van het comité van initiatief voor de film ''Willem van Oranje *Anoniem (8 juni 1933) [[Anoniem/Film "Willem van Oranje"/1|‘Film „Willem van Oranje”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (18 oktober 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/18 oktober 1933/Avondblad/De Willem van Oranje-film|‘De Willem van Oranje-film’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Collem, Simon van (15 oktober 1955) ‘Uit de Oude Draaidoos. XXVII. Willem van Oranje mocht niet in close-up verschijnen’, ''De Volkskrant'', p.&nbsp;17. ;Wils als lid van de Voorburgsche Kunstkring *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/Voorburgsche Kunstkring/1|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (19 oktober 1938) [[Anoniem/De Voorburgsche Kunstkring opgeheven|‘De Voorburgsche Kunstkring opgeheven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. ;Wils en het Genootschap Nederland-Italië *Anoniem (19 april 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/19 april 1936/Genootschap Nederland-Italië|‘Genootschap Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (28 april 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/1|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (2 mei 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/2|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Slotfeest Nederland-Italië|‘Slotfeest Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p.&nbsp;2. ;Wils als lid van het comité van aanbeveling van litteraire poppentheater Lampion, Den Haag *Anoniem (28 oktober 1938) [[Anoniem/Poppentheater Lampion|‘Poppentheater Lampion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. ;Wils als redactielid van ''De Delver'' *Anoniem (4 december 1940) [[Anoniem/De Delver|‘De Delver’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 2. ;Wils als jurylid voor de prijsvraag voor een voetstuk van de bevrijdingsvlag in Den Haag *Anoniem (4 november 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 175/Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag|‘Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;5. *Anoniem (2 december 1955) [[Het Parool/Jaargang 15/Nummer 3343/Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag|‘Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag’]], ''Het Parool'', p.&nbsp;11. == Herdenkingen - Jubilea == *Anoniem (22 februari 1956) ‘Bouwmeester Jan Wils vandaag 65 jaar’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;7. == Overige == [[Bestand:NRC 1924-07-10 Avondblad A p 2 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie voor'' Het Bouwbedrijf. Afkomstig uit de ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'' (10 juli 1924).]] *Nbl. v. d. B. (12 november 1919) ‘Bij de N. V. Wed. J. Ahrend & Zoon te Amsterdam, zullen binnenkort verschijnen: [...]’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *W. Kromhout (12 november 1919) ‘Hollandsche architecten te Brussel’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (27 maart 1920) [[Anoniem/Wat wij bedoelen|‘Wat wij bedoelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C1. *Anoniem (14 augustus 1920) [[Anoniem/Een deskundig oordeel|‘Een deskundig oordeel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Joh.J. Belinfante (18 september 1920) ‘Het gebouw van de Handel-Maatschappij’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 2]. *Anoniem (25 september 1920) [[Anoniem/De Bouwkwestie in den Raad|‘De Bouwkwestie in den Raad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (26 maart 1921) [[Anoniem/Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie|‘Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (19 mei 1921) [[Anoniem/Holland's kunst|‘Holland’s kunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (2 januari 1922) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/2|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 2]. *Willem C. Brouwer (14 oktober 1922) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 79/Nummer 284/Avondblad/Uitbreiding Amsterdam Zuid|‘Uitbreiding „Amsterdam Zuid”’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (15 november 1922) [[Anoniem/Haagsche Kunstkring/5|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (29 december 1922) [[Anoniem/Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924|‘Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 maart 1923) [[Anoniem/Nederlandsche Kunstnijverheid|‘Nederlandsche Kunstnijverheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (31 maart 1923) [[Anoniem/Viering van het regeerings-jubileum|‘Viering van het regeerings-jubileum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (29 mei 1923) [[Anoniem/Nabetrachtingen uit den Raad|‘Nabetrachtingen uit den Raad’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (12 juni 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/1|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *J.[ulius] Luthmann, D.M. en anoniem (16 juni 1923) [[Om de Gevangenpoort|‘Om de Gevangenpoort’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Red. (16 juni 1923) ‘We zouden haast zeggen [...]’, ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (26 juni 1923) [[Anoniem/Vincent van Gogh-genootschap|‘Vincent van Gogh-genootschap’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *H.B. (15 september 1923) [[Henri Borel/Boek en Kunst|‘Boek en Kunst’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 oktober 1923) [[Anoniem/Boekennieuws|‘Boekennieuws’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (13 oktober 1923) [[Anoniem/Inhoud van Tijdschriften/2|‘Inhoud van Tijdschriften’]], ''Het Centrum'', Derde Blad, [p. 2]. *Anoniem (15 oktober 1923) [[Anoniem/Het boek in 1923|‘Het boek in 1923’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (5 november 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/2|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [A, p. 1]. *Anoniem (19 februari 1924) [[Anoniem/Nieuwe Uitgaven|‘Nieuwe Uitgaven’]], ''Het Centrum'', Eerste Blad, [p. 2]. *Anoniem (17 maart 1924) [[Anoniem/Zonder titel/1|‘Op de tentoonstelling van moderne architectuur te Parijs [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (28 maart 1924) [[Anoniem/Naar een nieuwen bouwstijl|‘Naar een nieuwen bouwstijl’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 juni 1924) [[Anoniem/De bebouwing van Voorburg|‘De bebouwing van Voorburg’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (17 juni 1924) [[Anoniem/Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)|‘Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (11 juli 1924) [[Anoniem/Moderne binnenhuiskunst|‘Moderne binnenhuiskunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p. 3. *Anoniem (23 juli 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/2|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (10 november 1924) ‘Het congres der Unions Intellectuelles te Parijs’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (10 november 1924) ‘Een franschman over onze moderne bouwkunst’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (20 november 1924) [[Anoniem/Tijdschriften/25|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 december 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/1|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem en Jan Wils (5 maart 1925) [[Anoniem en Jan Wils/Het Buitenhof|‘Het Buitenhof’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (11 april 1925) [[Anoniem/Tijdschriften/9|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (9 december 1925) [[Anoniem/Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc|‘Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (29 april 1926) [[Anoniem/De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein|‘De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, C, p. 2. *J.W.E. Buys (15 mei 1926) ‘De Haagsche stadhuisplannen’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 2. *Anoniem (27 mei 1926) [[Anoniem/Bouw-Sierkunst|‘Bouw-Sierkunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p. 1. *Anoniem (4 september 1926) [[Anoniem/Amsterdamsch Bouwplan|‘Amsterdamsch Bouwplan’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [D, p. 1]. *Anoniem (2 oktober 1926) [[Anoniem/Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst|‘Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst’]], ''Het Vaderland'', 58e jaargang, [Avondblad D, p. 1]. *Anoniem (3 oktober 1926) [[Anoniem/Willem Brouwer jubilaris|‘Willem Brouwer jubilaris’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Bouwkunst/Internationale tentoonstelling te New-York|‘Bouwkunst. Internationale tentoonstelling te New-York’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', 84e jaargang, nummer 12, Ochtendblad B, p. 2. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Internationale architectuur|‘Internationale architectuur’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (23 februari 1927) [[Anoniem/11e Internationaal Architectencongres|‘11e Internationaal Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (1 maart 1927) [[Anoniem/IXe Olympiade-Amsterdam-1928|‘IXe Olympiade-Amsterdam-1928’]], ''Het Centrum'', Tweede Blad, [p. 1]. *Anoniem (16 maart 1927) [[Anoniem/Aanbesteding/2|‘Aanbesteding’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (26 juni 1927) [[Anoniem/Tijdschriften/23|‘Tijdschriften’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (29 juli 1927) [[Anoniem/Reclame-tentoonstelling|‘Reclame-tentoonstelling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 5. *Anoniem (30 augustus 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/1|‘Het XIe Internationale Architectencongres’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, pp. 1-2. *Anoniem (4 september 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/2|‘Het XIe Intern. Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', 59e jaargang, Ochtendblad B, pp. 3-4. *Anoniem (7 november 1927) [[Anoniem/Zonder titel/38|‘Dr. H.P. Berlage, ir. Jos.Th.J. Cuypers, W.M. Dudok van Heel, prof. dr. ir. D.F. Slothouwer en Jan Wils [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (7 juli 1928) [[Anoniem/Een eer voor Jan Wils|‘Een eer voor Jan Wils’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (9 juli 1928) [[Anoniem/Jan Wils de Stadionexpert|‘Jan Wils de Stadionexpert’]], ''De Sumatra Post'', derde blad, [p. 3]. *Anoniem (26 juli 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/1|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Centrum'', [Eerste blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/3 |‘De Olympische Spelen’]], ''De Sumatra Post'', [derde blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch Festijn|‘Het Olympisch Festijn’]], ''De Tijd'', p. 8. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Olympia 1928/3|‘Olympia 1928’]], ''Het Centrum'', Eeste blad, [p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen (1)|‘De Olympische Spelen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad A, p. 1-2. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch kunsttournooi|‘Het Olympisch kunsttournooi’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Rondom de Olympische Arena|‘Rondom de Olympische Arena’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Tweede blad, [pp. 1-2]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Kampioenschappen|‘De Olympische Kampioenschappen’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 3]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit|‘H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/Wat Nederland gewonnen heeft|‘Wat Nederland gewonnen heeft’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Omega (30 augustus 1928) [[Omega/Amsterdamsche brieven|‘Amsterdamsche brieven’]], ''De Sumatra Post'', eerste blad, [p. 1]. *Anoniem (5 september 1928) [[Anoniem/Tennisbanen in het park Leeuwenbergh|‘Tennisbanen in het park Leeuwenbergh’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (16 januari 1929) [[Anoniem/Het muziekauteursrecht|‘Het muziekauteursrecht’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (30 januari 1929) [[Anoniem/Der Baumeister|‘Der Baumeister’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (24 oktober 1929) [[Anoniem/De Edison Lichtweek|‘De Edison Lichtweek’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (30 oktober 1929) [[Anoniem/De stadhuisquaestie en de kunstenaars|‘De stadhuisquaestie en de kunstenaars’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, pp. 1-2. *Anoniem (20 december 1929) [[Anoniem/Alkmaar/Gemeenteraad|‘Alkmaar. Gemeenteraad’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad D, p. 2. [[Bestand:De Gooi- en Eemlander vol 59 no 081 advertisement 001.jpg|thumb|450px|''Advertentie middenstandswoningen Hilversum''. Afkomstig uit ''De Gooi- en Eemlander'' (5 april 1930).]] *Anoniem (5 februari 1930) [[Anoniem/Landsspel "Alkmaar 1930"|‘Landsspel „Alkmaar 1930”’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. *Anoniem (5 maart 1930) [[Anoniem/Aanbestedingen/2|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (13 juni 1930) [[Anoniem/Motorraces te Alkmaar uitgesteld|‘Motorraces te Alkmaar uitgesteld’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 2. *Anoniem (1 juli 1930) [[Anoniem/Association Littéraire|‘Association Littéraire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 7. *Anoniem (15 juli 1930) [[Anoniem/Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion|‘Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (10 september 1930) [[Anoniem/Internationaal architectencongres|‘Internationaal architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 1]. *Anoniem (27 november 1930) [[Anoniem/Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd|‘Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd. Door den storm’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [Middag, p. 2]. *G. W.[esterhout] (28 februari 1931) ‘De tribune in het Gemeentelijk Sportpark te Alkmaar van Jan Wils, architect B.N.A., ''Bouwkundig Weekblad Architectura'', [52e jaargang], nummer 9, p. 73. *Anoniem (5 maart 1931) [[Anoniem/Architectura/1|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 3. *Anoniem (19 maart 1931) [[Anoniem/Samenwerking architecten|‘Samenwerking architecten’]], ''De Sumatra Post'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (7 mei 1931) [[Anoniem/Architectura/3|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (25 juni 1931) ‘Automobilisme. De opening van het nieuwe Citroëngebouw te Amsterdam’, ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 3. *Anoniem (28 juli 1931) [[Anoniem/De Groene Amsterdammer|‘De Groene Amsterdammer’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 8. *Anoniem (4 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/1|‘Ons Nederland’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (6 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/2|‘Ons Nederland’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (16 september 1931) [[Anoniem/Architectura/2|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (28 november 1931) [[Anoniem/Een nieuw stadion te Rotterdam?|‘Een nieuw stadion te Rotterdam?’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 6. *Cary Verbeek (19 maart 1932) ‘Jan Feith over onze kunstinzending naar Los Angeles’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (28 juni 1932) [[Anoniem/Comité Permanent International des Architectes|‘Comité Permanent International des Architectes’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 2. *Anoniem (10 april 1933) [[Anoniem/Arti et Industriae|‘Arti et Industriae’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (27 mei 1933) [[Anoniem/Comité voor stadsontwikkeling|‘Comité voor stadsontwikkeling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (22 december 1933) [[Anoniem/Ned. grafische kunst te Boedapest|‘Ned. grafische kunst te Boedapest’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (9 maart 1934) [[Anoniem/Onze lieve stad|‘Onze lieve stad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (4 juni 1934) [[Anoniem/Haagsch Jeugdhuis Noordwijk|‘Haagsch Jeugdhuis Noordwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (28 juli 1934) [[Anoniem/Een schrijfbureau voor de prinses|‘Een schrijfbureau voor de prinses’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', Derde blad, [p. 1]. *Anoniem (31 juli 1934) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/3|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Vierde blad, p. 11. *Anoniem (3 augustus 1934) [[Anoniem/Nieuwe olymp. kampioenen|‘Nieuwe olymp. kampioenen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Derde blad, p. 1. *Anoniem (16 augustus 1934) [[Anoniem/Hongaarsche onderscheidingen|‘Hongaarsche onderscheidingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 10. *Anoniem (17 augustus 1934) [[Anoniem/Stichting Haagsch Jeugdhuis|‘Stichting Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (25 augustus 1934) [[Anoniem/Het graf van Comenius|‘Het graf van Comenius’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (26 september 1934) [[Anoniem/Een geschenk aan H.M. de Koningin|‘Een geschenk aan H.M. de Koningin’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 1. *Anoniem (10 oktober 1934) [[Anoniem/Verassching Isaac Israëls|‘Verassching Isaac Israëls’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *W.Jos. de Gruyter (11 december 1934) ‘Het geval Campendonk’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (10 januari 1935) [[Anoniem/Haagsche Kunstkring/4|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (12 januari 1935) [[Anoniem/De droom van een architect|‘De droom van een architect’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (13 januari 1935) [[Anoniem/Verkeersverbetering in Den Haag|‘Verkeersverbetering in Den Haag’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 8]. *Pim Pernel (20 januari 1935) ‘Van snelverkeer gesproken’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad C. *Anoniem (17 februari 1935) [[Anoniem/Geschenk aan prinses Juliana aangeboden|‘Geschenk aan prinses Juliana aangeboden’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (1935) ‘Visioen van twee bouwmeesters’, ''De 8 & Opbouw'', 6e jaargang, nummer 3, p. 35. *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/De firma Staal & Co.|‘De firma Staal & Co.’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (4 april 1935) [[Anoniem/Het Haagsch Jeugdhuis|‘Het Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (8 mei 1935) [[Anoniem/Het stadhuisplan|‘Het stadhuisplan’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (30 mei 1935) [[Anoniem/Het nieuwe Gemeentemuseum|‘Het nieuwe Gemeentemuseum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (1 september 1935) [[Anoniem/Koningin's verjaardag|‘Koningin's verjaardag’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, [p. 1]. *Anoniem (6 december 1935) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/2|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, z.p. *Anoniem (12 december 1935) [[Anoniem/Haagsche Kunstkring/3|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. *Anoniem (14 december 1935) [[Anoniem/De kunstwedstrijden te Berlijn|‘De kunstwedstrijden te Berlijn’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Corn. v.d. Sluys (29 december 1935) ‘Nieuwe zakelijkheid. Voor- en tegenstanders’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 januari 1936) [[Anoniem/Portugeesch blad aan Nederland gewijd|‘Portugeesch blad aan Nederland gewijd’]], ''Het Vaderland'', Avondblad. *Anoniem (13 februari 1936) [[Anoniem/Prof. Dr. J.L. Walch|‘Prof. Dr. J.L. Walch. Afscheidsreceptie’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (15 april 1936) [[Anoniem/Tijdschriften/26|‘Tijdschriften’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (24 april 1936) [[Anoniem/De Olympische Spelen/Jan Wils in de internationale jury|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (9 mei 1936) [[Anoniem/Olympische Kunstwedstrijden|‘Olympische Kunstwedstrijden’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Eerste blad, p. 2. *Anoniem (10 oktober 1936) [[Anoniem/Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?|‘Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (17 december 1936) [[Anoniem/Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid/1|‘Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (13 maart 1937) [[Anoniem/Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid|‘Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 juni 1937) [[Anoniem/Jubileum J. Hornstra|‘Jubileum J. Hornstra’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (10 juli 1937) [[Anoniem/Vereeniging Kunst aan Allen|‘Vereeniging „Kunst aan Allen”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (7 augustus 1937) [[Anoniem/Ambassade|‘Ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (11 augustus 1937) [[Anoniem/Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade|‘Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (29 augustus 1937) [[Anoniem/Aanbestedingen/3|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vierde blad, p. 14. *Anoniem (28 december 1937) [[Anoniem/Vereeniging "Nederland-Hongarije"|‘Vereeniging „Nederland-Hongarije”’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Anoniem (23 februari 1938) [[Anoniem/Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid|‘Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Derde blad, p. 17. *Anoniem (19 april 1938) [[Anoniem/Sportpaleisplannen in Amsterdam|‘Sportpaleisplannen in Amsterdam’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', Derde blad, [p. 1]. *Anoniem (19 mei 1938) [[Anoniem/Aanbesteding wegenbouw|‘Aanbesteding wegenbouw’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (8 mei 1939) [[Anoniem/W. Kromhout Czn 75 jaar|‘W. Kromhout Czn 75 jaar’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (16 april 1941) ‘De wederopbouw van Rotterdam’, ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', p. 3. *Anoniem (10 januari 1944) ‘Begrafenis Corn. v.d. Sluys’, ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 3. *Anoniem (28 juli 1952) ‘Monument voor KLM-directeur Veenendaal’, ''Nieuwsblad van het Noorden'', p. 2. *Victor Freijser (1985) “Co Brandes en de "Nieuwe Haagse School"”, in: ''Jaarboek Die Haghe'', Den Haag: Geschiedkundige Vereniging Die Haghe. == Primaire literatuur == {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Auteur:Jan Wils]]'' [[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]] [[Categorie:Jan Wils| ]] 598vkp28tt317cywu31kdp0yew8iic2 227255 227247 2026-09-22T19:02:45Z Vincent Steenberg 280 +bron 227255 wikitext text/x-wiki {{Infobox thema | naam = Jan Wils | afbeelding = Jan Wils.JPG | beschrijving = Bronnen bij de Nederlandse architect [[w:Jan Wils (architect)|Jan Wils]] | artikelwikipedia = }} == Algemeen == *Anoniem (16 februari 1972) ‘Granpré Molière en Jan Wils overleden’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. == Musea - Tentoonstellingen == === Tentoonstellingen === *Anoniem (8 maart 1919) [[De Opmerker/Jaargang 54/Nummer 10/In den Haagschen Kunstkring|‘In den Haagschen Kunstkring’]], ''De Opmerker'', jrg. 54, nr. 10, p.&nbsp;3. *Anoniem (23 juli 1927) [[Anoniem/Woningtentoonstelling te Stuttgart|‘Woningtentoonstelling te Stuttgart’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;2. ;1912 *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. ;1917 *Anoniem (1917) ''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', [Leiden: Leidsche Kunstclub De Sphinx]. ;1924 *''Architecture et arts qui s'y rattachent'', École Spéciale d'Architecture, Parijs, 22 maart-30 april 1924.<br />Aankondigingen en recensies: **Anoniem (5 april 1924) [[De Telegraaf/Jaargang 32/Nummer 12039/Ochtendblad/Hollandsche architectuur te Parijs|‘Hollandsche architectuur te Parijs. De groep „De Stijl”. — Boulevard Raspail 254’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, eerste blad, p.&nbsp;2. ;1935 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. ;1936 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. ;1940 *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/2|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. == Lezingen == &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Lezingen van Jan Wils#Secundaire literatuur]]'' == Werken == === Algemeen === *Hoste, Huib (6 mei 1919) ‘Jan Wils’, ''De Telegraaf'', Avondblad, p.&nbsp;7. *Wijdeveld, H.Th. (16 februari 1972) ‘Wils vond rust en stilte in verstrakte vormen’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. === Architectonische ontwerpen === ;Prijsvraagontwerp voor een landelijke woning *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Cuypers, Jos.Th.J., J. Gratama en H.J.M. Walenkamp (15 juni 1912) ‘Nationale bouwkundige studie prijsvraag „landelijke woning” uitgeschreven door de Vereeniging van Nederl. Baksteenfabrikanten’, ''Bouwkundig Weekblad'', 32e jaargang, nummer 24, pp. 284-294. ;Prijsvraagontwerp voor een waterkantoor *Anoniem (4 mei 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27684/Avondblad/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&nbsp;6. *Anoniem (5 mei 1914) [[Amersfoortsch Dagblad/Jaargang 12/Nummer 261/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Amersfoortsch Dagblad'', [p.&nbsp;2]. ;Prijsvraagontwerp voor een paviljoen in het Stadspark in Groningen *[Verheul, P., W. Kromhout, J.L. Scholte, L.H. Springer en J.H. Mulock Houwer] (26 januari 1918) ‘Rapport der jury inzake de prijsvraag, uitgeschreven door de „Centrale” vereeniging tot bevordering van den bloei van Groningen voor het plan van het paviljoen in het Stadspark in aanleg aldaar’, ''Bouwkundig Weekblad'', 39e jaargang, nummer 4, pp. 24-26. ;Kantoorgebouw en deurenfabriek C. Bruynzeel en Zonen, Zaandam *Ger Jan Onrust (april 1994) ‘Jan Wils in Zaandam’, ''Met Stoom'', nummer 16. <small>Zie [http://www.zaans-industrieel-erfgoed.nl/pages_2/met%20stoom%2016%20art%20%2001.html externe link].</small> ;Daal en Berg [[Bestand:Vaderland 1935-03-27 Avondblad A p 4 advertisement 2154.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 maart 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1935-09-25 Avondblad A p 4 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (25 september 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1937-01-27 Avondblad A p 4 advertisement WB653.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 januari 1937).]] *Anoniem (3 oktober 1920) [[Anoniem/Aanbestedingen/1|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 6. *Anoniem (26 februari 1921) [[Anoniem/Een huis in negen dagen|‘Een huis in negen dagen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;2. *Anoniem (2 juli 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/2 juli 1921/Avondblad/Correspondentie|‘Correspondentie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;3. *Anoniem (16 augustus 1921) [[Anoniem/Mislukte sintelbetonbouw|‘Mislukte sintelbetonbouw’]], ''Voorwaarts'', Eerste Blad, [p. 2]. *Casembroot, M. de, en W. (10 maart 1920) ‘Het plan Berg en Daal. Een pleidooi voor de normaal-woning. - Een pleidooi voor de normaal-kamer. (Ingezonden)’, Avondblad C. *R. en Jan Wils (6 maart 1920) ‘Een flinke aanval op den woningnood - Het bouwplan van „Daal en Berg”’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, pp. 1-2. ;Dans- en Medisch Instituut, Den Haag *Anoniem (20 juli 1921) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/1|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Olympisch Stadion {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Olympisch Stadion]]'' ;OLVEH-gebouw, Den Haag *Anoniem (21 oktober 1931) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw der OLVEH|‘Het nieuwe gebouw der OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (14 november 1931) [[Anoniem/OLVEH|‘OLVEH. Eerstesteenlegging’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (24 juli 1932) [[Anoniem/De opening van de OLVEH|‘De opening van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (23 juli 1932) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw van de OLVEH|‘Het nieuwe gebouw van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Ontwerp voor amusementcomplex Flora Palace, Amsterdam, 1930 (niet uitgevoerd) *Anoniem (5 november 1932) [[Anoniem/Flora Palace vervangt Flora|‘Flora Palace vervangt Flora’]], ''Het Volk'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (22 februari 1939) [[Anoniem/Tweede Lustrum van een Ruïne|‘Tweede Lustrum van een Ruïne’]], ''Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië'', Avondblad, vijfde blad, p. 2. ;Ontwerp Nationaal Padvinderskamp 1932, Wassenaar *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/2|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/1|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [p. 1]. ;City Theater, Amsterdam [[Bestand:Algemeen Handelsblad vol 108 no 35256 Avondblad advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie aanbesteding City Theater, Amsterdam''. Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'' (2 april 1935).]] *Anoniem (15 november 1934) [[Anoniem/Een nieuw bioscooptheater|‘Een nieuw bioscooptheater’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (30 december 1934) [[Anoniem/Aanbestedingen/4|‘Aanbestedingen’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;15. *Anoniem (19 maart 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/1|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (10 mei 1935) [[Anoniem/Bouw van het City-theater|‘Bouw van het City-theater’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/2|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 3. ;Ontwerp voor de herinrichting van de omgeving van Station Den Haag Centraal en een verkeersweg naar Scheveningen, 1934-1935 *Anoniem (5 februari 1940) [[Anoniem/Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie|‘Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie’]], ''De Tijd'', Avondblad, p.&nbsp;5. ;Ontwerp voor een stadion, Lissabon *Anoniem (26 oktober 1935) [[Anoniem/Jan Wils naar Portugal|‘Jan Wils naar Portugal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Architect Jan Wils naar Lissabon|‘Architect Jan Wils naar Lissabon’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vijfde blad, [p. 14]. *Anoniem (13 november 1935) [[Anoniem/Jan Wils stadionbouwer in Portugal|‘Jan Wils stadionbouwer in Portugal’]], ''Leeuwarder Courant'', Tweede blad, [p. 3]. ;Twee bruggen in het Keizer Karelpark, Amstelveen *Anoniem (29 augustus 1937) [[Anoniem/Aanbestedingen/3|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vierde blad, p.&nbsp;14. ;Pelterijenhandel Splitter Frères, Den Haag *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat|‘Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Woningbouw, Goudsesingel, Rotterdam *Anoniem (4 april 1941) ‘Een nieuwe wijk aan den Goudschen Singel’, ''Het Vaderland'', [Avondblad A, p. 2]. ;Stedenbouwkundig plan en woonflats, Diergaardeterrein, Rotterdam *Anoniem (1 juni 1939) [[Anoniem/De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde|‘De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/2|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. ;Gewestelijk Arbeidsbureau en Districtsbureau van de Arbeidsvoorziening, Den Haag *Anoniem (12 oktober 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 155/Stadsflitsen#al8|‘Stadsflitsen’, alinea 8]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;3. ;Pier, Zandvoort *Anoniem (16 september 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 133/Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan|‘Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan. Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;11. *Anoniem (13 oktober 1955) [[De Locomotief/Jaargang 104/Nummer 85/Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks|‘Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks. Pier met hoefijzer en naald van ruim 500 m in zee’]], ''De Locomotief'', [p.&nbsp;3]. ;Motel, Velsen *Anoniem (2 november 1959) ‘Motel bij de tunnel van Velsen’, ''Het Vrije Volk'', p. 3. ;Crematorium Ockenburgh, Den Haag *Anoniem (13 april 1960) ‘Plannen voor crematorium bij Westduin in Den Haag’, ''Leeuwarder Courant'', p. 5. *Anoniem (14 april 1960) ‘Crematorium in Den Haag?’, ''Friese Koerier'', p. 15. === Interieurontwerpen === ;Atelier Berssenbrugge, Den Haag *M.[ieras], J.P. (22 april 1922) 'Het atelier van Berssenbrugge te 's-Gravenhage', ''Bouwkundig Weekblad'', 43e jaargang, nummer 16 (22 april 1922): pp. 150-152. === Monumenten - Gedenktekens === ;Prijsvraagontwerp stationsplein, Leeuwarden *Anoniem (23 februari 1989) ‘Het onbekende monument van Van Doesburg’, ''Trouw'', p.&nbsp;17. *[Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer] (13 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 15, p.&nbsp;94. *Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer (20 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 16, p.&nbsp;97-99. *Patijn, J., Henri Evers, M. Berlage, D.T. Tersteeg en L. Holsboer (4 mei 1918) ‘Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden’, ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 18, pp. 139-141. ;Emmabank, Den Haag *Anoniem (12 maart 1938) [[Anoniem/Emmabank op het L. Voorhout|‘Emmabank op het L. Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 maart 1938) [[Anoniem/De Emma-bank der Vrijmetselaren|‘De Emma-bank der Vrijmetselaren’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (31 maart 1938) [[Anoniem/Een bank aan het Lange Voorhout|‘Een bank aan het Lange Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (15 juni 1938) [[Anoniem/De Koningin Emmabank aan het Voorhout|‘De Koningin Emmabank aan het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (19 juni 1938) [[Anoniem/Onthulling van de Emmabank in het Voorhout|‘Onthulling van de Emmabank in het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 1. == Publieke functies - Jan Wils in het verenigingsleven, enz. == *Anoniem (4 november 1936) [[Anoniem/Zonder titel/40|‘Na Veur is thans ook in Stompwijk tot stand gekomen een commissie voor werkverruiming. [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&nbsp;3. *Scheltema, P.H. (5 augustus 1916) [[Petrus Herman Scheltema/Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A./1|‘Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A.’]], ''De Opmerker'', 51e jaargang, nummer 32, pp. 127-128. ;Wils en De Stijl *Anoniem (18 augustus 1917) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 74/Nummer 227/Tijdschriften|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p. 2. *Anoniem (30 november 1918) [[Anoniem/Een Manifest|‘Een Manifest’]], ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 48, pp. 377-379. *Frampton, Kenneth (1982) “Neoplasticisme en architectuur: formatie en transformatie”, in: Mildred Friedman (red.) ''De Stijl: 1917-1931'', Amsterdam: Meulenhoff/Landshoff. {{ISBN|90-2908-052-3}} ;Wils als ondertekenaar van een petitie aan de Tweede Kamer voor vrij postverkeer met Sovjet-Rusland *Anoniem (24 november 1919) [[De Tribune/Jaargang 13/Nummer 45/Vrijheid voor de Kunst|‘Vrijheid voor de Kunst’]], ''De Tribune'', p.&nbsp;4. ;Wils en de Haagsche Kunstkring *Anoniem (15 november 1922) [[Het Vaderland/Jaargang 54/15 november 1922/Avondblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (10 januari 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 66/10 januari 1935/Avondblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (12 december 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/12 december 1935/Ochtendblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. ;Wils als redactielid van ''Het Bouwbedrijf'' [[Bestand:NRC 1924-07-10 Avondblad A p 2 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie voor'' Het Bouwbedrijf. Afkomstig uit de ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'' (10 juli 1924).]] ;Wils als lid van het comité van initiatief voor de film ''Willem van Oranje *Anoniem (8 juni 1933) [[Anoniem/Film "Willem van Oranje"/1|‘Film „Willem van Oranje”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (18 oktober 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/18 oktober 1933/Avondblad/De Willem van Oranje-film|‘De Willem van Oranje-film’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Collem, Simon van (15 oktober 1955) ‘Uit de Oude Draaidoos. XXVII. Willem van Oranje mocht niet in close-up verschijnen’, ''De Volkskrant'', p.&nbsp;17. ;Wils als lid van de Voorburgsche Kunstkring *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/Voorburgsche Kunstkring/1|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (19 oktober 1938) [[Anoniem/De Voorburgsche Kunstkring opgeheven|‘De Voorburgsche Kunstkring opgeheven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. ;Wils en het Genootschap Nederland-Italië *Anoniem (19 april 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/19 april 1936/Genootschap Nederland-Italië|‘Genootschap Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (28 april 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/1|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (2 mei 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/2|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Slotfeest Nederland-Italië|‘Slotfeest Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p.&nbsp;2. ;Wils als lid van het comité van aanbeveling van litteraire poppentheater Lampion, Den Haag *Anoniem (28 oktober 1938) [[Anoniem/Poppentheater Lampion|‘Poppentheater Lampion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. ;Wils als redactielid van ''De Delver'' *Anoniem (4 december 1940) [[Anoniem/De Delver|‘De Delver’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 2. ;Wils als jurylid voor de prijsvraag voor een voetstuk van de bevrijdingsvlag in Den Haag *Anoniem (4 november 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 175/Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag|‘Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;5. *Anoniem (2 december 1955) [[Het Parool/Jaargang 15/Nummer 3343/Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag|‘Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag’]], ''Het Parool'', p.&nbsp;11. == Herdenkingen - Jubilea == *Anoniem (22 februari 1956) ‘Bouwmeester Jan Wils vandaag 65 jaar’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;7. == Overige == *Nbl. v. d. B. (12 november 1919) ‘Bij de N. V. Wed. J. Ahrend & Zoon te Amsterdam, zullen binnenkort verschijnen: [...]’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *W. Kromhout (12 november 1919) ‘Hollandsche architecten te Brussel’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (27 maart 1920) [[Anoniem/Wat wij bedoelen|‘Wat wij bedoelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C1. *Anoniem (14 augustus 1920) [[Anoniem/Een deskundig oordeel|‘Een deskundig oordeel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Joh.J. Belinfante (18 september 1920) ‘Het gebouw van de Handel-Maatschappij’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 2]. *Anoniem (25 september 1920) [[Anoniem/De Bouwkwestie in den Raad|‘De Bouwkwestie in den Raad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (26 maart 1921) [[Anoniem/Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie|‘Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (19 mei 1921) [[Anoniem/Holland's kunst|‘Holland’s kunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (2 januari 1922) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/2|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 2]. *Willem C. Brouwer (14 oktober 1922) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 79/Nummer 284/Avondblad/Uitbreiding Amsterdam Zuid|‘Uitbreiding „Amsterdam Zuid”’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (29 december 1922) [[Anoniem/Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924|‘Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 maart 1923) [[Anoniem/Nederlandsche Kunstnijverheid|‘Nederlandsche Kunstnijverheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (31 maart 1923) [[Anoniem/Viering van het regeerings-jubileum|‘Viering van het regeerings-jubileum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (29 mei 1923) [[Anoniem/Nabetrachtingen uit den Raad|‘Nabetrachtingen uit den Raad’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (12 juni 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/1|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *J.[ulius] Luthmann, D.M. en anoniem (16 juni 1923) [[Om de Gevangenpoort|‘Om de Gevangenpoort’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Red. (16 juni 1923) ‘We zouden haast zeggen [...]’, ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (26 juni 1923) [[Anoniem/Vincent van Gogh-genootschap|‘Vincent van Gogh-genootschap’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *H.B. (15 september 1923) [[Henri Borel/Boek en Kunst|‘Boek en Kunst’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 oktober 1923) [[Anoniem/Boekennieuws|‘Boekennieuws’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (13 oktober 1923) [[Anoniem/Inhoud van Tijdschriften/2|‘Inhoud van Tijdschriften’]], ''Het Centrum'', Derde Blad, [p. 2]. *Anoniem (15 oktober 1923) [[Anoniem/Het boek in 1923|‘Het boek in 1923’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (5 november 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/2|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [A, p. 1]. *Anoniem (19 februari 1924) [[Anoniem/Nieuwe Uitgaven|‘Nieuwe Uitgaven’]], ''Het Centrum'', Eerste Blad, [p. 2]. *Anoniem (17 maart 1924) [[Anoniem/Zonder titel/1|‘Op de tentoonstelling van moderne architectuur te Parijs [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (28 maart 1924) [[Anoniem/Naar een nieuwen bouwstijl|‘Naar een nieuwen bouwstijl’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 juni 1924) [[Anoniem/De bebouwing van Voorburg|‘De bebouwing van Voorburg’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (17 juni 1924) [[Anoniem/Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)|‘Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (11 juli 1924) [[Anoniem/Moderne binnenhuiskunst|‘Moderne binnenhuiskunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p. 3. *Anoniem (23 juli 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/2|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (10 november 1924) ‘Het congres der Unions Intellectuelles te Parijs’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (10 november 1924) ‘Een franschman over onze moderne bouwkunst’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (20 november 1924) [[Anoniem/Tijdschriften/25|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 december 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/1|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem en Jan Wils (5 maart 1925) [[Anoniem en Jan Wils/Het Buitenhof|‘Het Buitenhof’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (11 april 1925) [[Anoniem/Tijdschriften/9|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (9 december 1925) [[Anoniem/Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc|‘Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (29 april 1926) [[Anoniem/De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein|‘De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, C, p. 2. *J.W.E. Buys (15 mei 1926) ‘De Haagsche stadhuisplannen’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 2. *Anoniem (27 mei 1926) [[Anoniem/Bouw-Sierkunst|‘Bouw-Sierkunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p. 1. *Anoniem (4 september 1926) [[Anoniem/Amsterdamsch Bouwplan|‘Amsterdamsch Bouwplan’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [D, p. 1]. *Anoniem (2 oktober 1926) [[Anoniem/Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst|‘Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst’]], ''Het Vaderland'', 58e jaargang, [Avondblad D, p. 1]. *Anoniem (3 oktober 1926) [[Anoniem/Willem Brouwer jubilaris|‘Willem Brouwer jubilaris’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Bouwkunst/Internationale tentoonstelling te New-York|‘Bouwkunst. Internationale tentoonstelling te New-York’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', 84e jaargang, nummer 12, Ochtendblad B, p. 2. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Internationale architectuur|‘Internationale architectuur’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (23 februari 1927) [[Anoniem/11e Internationaal Architectencongres|‘11e Internationaal Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (1 maart 1927) [[Anoniem/IXe Olympiade-Amsterdam-1928|‘IXe Olympiade-Amsterdam-1928’]], ''Het Centrum'', Tweede Blad, [p. 1]. *Anoniem (16 maart 1927) [[Anoniem/Aanbesteding/2|‘Aanbesteding’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (26 juni 1927) [[Anoniem/Tijdschriften/23|‘Tijdschriften’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (29 juli 1927) [[Anoniem/Reclame-tentoonstelling|‘Reclame-tentoonstelling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 5. *Anoniem (30 augustus 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/1|‘Het XIe Internationale Architectencongres’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, pp. 1-2. *Anoniem (4 september 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/2|‘Het XIe Intern. Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', 59e jaargang, Ochtendblad B, pp. 3-4. *Anoniem (7 november 1927) [[Anoniem/Zonder titel/38|‘Dr. H.P. Berlage, ir. Jos.Th.J. Cuypers, W.M. Dudok van Heel, prof. dr. ir. D.F. Slothouwer en Jan Wils [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (7 juli 1928) [[Anoniem/Een eer voor Jan Wils|‘Een eer voor Jan Wils’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (9 juli 1928) [[Anoniem/Jan Wils de Stadionexpert|‘Jan Wils de Stadionexpert’]], ''De Sumatra Post'', derde blad, [p. 3]. *Anoniem (26 juli 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/1|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Centrum'', [Eerste blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/3 |‘De Olympische Spelen’]], ''De Sumatra Post'', [derde blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch Festijn|‘Het Olympisch Festijn’]], ''De Tijd'', p. 8. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Olympia 1928/3|‘Olympia 1928’]], ''Het Centrum'', Eeste blad, [p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen (1)|‘De Olympische Spelen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad A, p. 1-2. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch kunsttournooi|‘Het Olympisch kunsttournooi’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Rondom de Olympische Arena|‘Rondom de Olympische Arena’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Tweede blad, [pp. 1-2]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Kampioenschappen|‘De Olympische Kampioenschappen’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 3]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit|‘H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/Wat Nederland gewonnen heeft|‘Wat Nederland gewonnen heeft’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Omega (30 augustus 1928) [[Omega/Amsterdamsche brieven|‘Amsterdamsche brieven’]], ''De Sumatra Post'', eerste blad, [p. 1]. *Anoniem (5 september 1928) [[Anoniem/Tennisbanen in het park Leeuwenbergh|‘Tennisbanen in het park Leeuwenbergh’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (16 januari 1929) [[Anoniem/Het muziekauteursrecht|‘Het muziekauteursrecht’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (30 januari 1929) [[Anoniem/Der Baumeister|‘Der Baumeister’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (24 oktober 1929) [[Anoniem/De Edison Lichtweek|‘De Edison Lichtweek’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (30 oktober 1929) [[Anoniem/De stadhuisquaestie en de kunstenaars|‘De stadhuisquaestie en de kunstenaars’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, pp. 1-2. *Anoniem (20 december 1929) [[Anoniem/Alkmaar/Gemeenteraad|‘Alkmaar. Gemeenteraad’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad D, p. 2. [[Bestand:De Gooi- en Eemlander vol 59 no 081 advertisement 001.jpg|thumb|450px|''Advertentie middenstandswoningen Hilversum''. Afkomstig uit ''De Gooi- en Eemlander'' (5 april 1930).]] *Anoniem (5 februari 1930) [[Anoniem/Landsspel "Alkmaar 1930"|‘Landsspel „Alkmaar 1930”’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. *Anoniem (5 maart 1930) [[Anoniem/Aanbestedingen/2|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (13 juni 1930) [[Anoniem/Motorraces te Alkmaar uitgesteld|‘Motorraces te Alkmaar uitgesteld’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 2. *Anoniem (1 juli 1930) [[Anoniem/Association Littéraire|‘Association Littéraire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 7. *Anoniem (15 juli 1930) [[Anoniem/Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion|‘Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (10 september 1930) [[Anoniem/Internationaal architectencongres|‘Internationaal architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 1]. *Anoniem (27 november 1930) [[Anoniem/Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd|‘Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd. Door den storm’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [Middag, p. 2]. *G. W.[esterhout] (28 februari 1931) ‘De tribune in het Gemeentelijk Sportpark te Alkmaar van Jan Wils, architect B.N.A., ''Bouwkundig Weekblad Architectura'', [52e jaargang], nummer 9, p. 73. *Anoniem (5 maart 1931) [[Anoniem/Architectura/1|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 3. *Anoniem (19 maart 1931) [[Anoniem/Samenwerking architecten|‘Samenwerking architecten’]], ''De Sumatra Post'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (7 mei 1931) [[Anoniem/Architectura/3|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (25 juni 1931) ‘Automobilisme. De opening van het nieuwe Citroëngebouw te Amsterdam’, ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 3. *Anoniem (28 juli 1931) [[Anoniem/De Groene Amsterdammer|‘De Groene Amsterdammer’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 8. *Anoniem (4 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/1|‘Ons Nederland’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (6 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/2|‘Ons Nederland’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (16 september 1931) [[Anoniem/Architectura/2|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (28 november 1931) [[Anoniem/Een nieuw stadion te Rotterdam?|‘Een nieuw stadion te Rotterdam?’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 6. *Cary Verbeek (19 maart 1932) ‘Jan Feith over onze kunstinzending naar Los Angeles’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (28 juni 1932) [[Anoniem/Comité Permanent International des Architectes|‘Comité Permanent International des Architectes’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 2. *Anoniem (10 april 1933) [[Anoniem/Arti et Industriae|‘Arti et Industriae’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (27 mei 1933) [[Anoniem/Comité voor stadsontwikkeling|‘Comité voor stadsontwikkeling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (22 december 1933) [[Anoniem/Ned. grafische kunst te Boedapest|‘Ned. grafische kunst te Boedapest’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (9 maart 1934) [[Anoniem/Onze lieve stad|‘Onze lieve stad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (4 juni 1934) [[Anoniem/Haagsch Jeugdhuis Noordwijk|‘Haagsch Jeugdhuis Noordwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (28 juli 1934) [[Anoniem/Een schrijfbureau voor de prinses|‘Een schrijfbureau voor de prinses’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', Derde blad, [p. 1]. *Anoniem (31 juli 1934) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/3|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Vierde blad, p. 11. *Anoniem (3 augustus 1934) [[Anoniem/Nieuwe olymp. kampioenen|‘Nieuwe olymp. kampioenen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Derde blad, p. 1. *Anoniem (16 augustus 1934) [[Anoniem/Hongaarsche onderscheidingen|‘Hongaarsche onderscheidingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 10. *Anoniem (17 augustus 1934) [[Anoniem/Stichting Haagsch Jeugdhuis|‘Stichting Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (25 augustus 1934) [[Anoniem/Het graf van Comenius|‘Het graf van Comenius’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (26 september 1934) [[Anoniem/Een geschenk aan H.M. de Koningin|‘Een geschenk aan H.M. de Koningin’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 1. *Anoniem (10 oktober 1934) [[Anoniem/Verassching Isaac Israëls|‘Verassching Isaac Israëls’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *W.Jos. de Gruyter (11 december 1934) ‘Het geval Campendonk’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (12 januari 1935) [[Anoniem/De droom van een architect|‘De droom van een architect’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (13 januari 1935) [[Anoniem/Verkeersverbetering in Den Haag|‘Verkeersverbetering in Den Haag’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 8]. *Pim Pernel (20 januari 1935) ‘Van snelverkeer gesproken’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad C. *Anoniem (17 februari 1935) [[Anoniem/Geschenk aan prinses Juliana aangeboden|‘Geschenk aan prinses Juliana aangeboden’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (1935) ‘Visioen van twee bouwmeesters’, ''De 8 & Opbouw'', 6e jaargang, nummer 3, p. 35. *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/De firma Staal & Co.|‘De firma Staal & Co.’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (4 april 1935) [[Anoniem/Het Haagsch Jeugdhuis|‘Het Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (8 mei 1935) [[Anoniem/Het stadhuisplan|‘Het stadhuisplan’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (30 mei 1935) [[Anoniem/Het nieuwe Gemeentemuseum|‘Het nieuwe Gemeentemuseum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (1 september 1935) [[Anoniem/Koningin's verjaardag|‘Koningin's verjaardag’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, [p. 1]. *Anoniem (6 december 1935) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/2|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, z.p. *Anoniem (14 december 1935) [[Anoniem/De kunstwedstrijden te Berlijn|‘De kunstwedstrijden te Berlijn’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Corn. v.d. Sluys (29 december 1935) ‘Nieuwe zakelijkheid. Voor- en tegenstanders’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 januari 1936) [[Anoniem/Portugeesch blad aan Nederland gewijd|‘Portugeesch blad aan Nederland gewijd’]], ''Het Vaderland'', Avondblad. *Anoniem (13 februari 1936) [[Anoniem/Prof. Dr. J.L. Walch|‘Prof. Dr. J.L. Walch. Afscheidsreceptie’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (15 april 1936) [[Anoniem/Tijdschriften/26|‘Tijdschriften’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (24 april 1936) [[Anoniem/De Olympische Spelen/Jan Wils in de internationale jury|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (9 mei 1936) [[Anoniem/Olympische Kunstwedstrijden|‘Olympische Kunstwedstrijden’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Eerste blad, p. 2. *Anoniem (10 oktober 1936) [[Anoniem/Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?|‘Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (17 december 1936) [[Anoniem/Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid/1|‘Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (13 maart 1937) [[Anoniem/Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid|‘Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 juni 1937) [[Anoniem/Jubileum J. Hornstra|‘Jubileum J. Hornstra’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (10 juli 1937) [[Anoniem/Vereeniging Kunst aan Allen|‘Vereeniging „Kunst aan Allen”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (7 augustus 1937) [[Anoniem/Ambassade|‘Ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (11 augustus 1937) [[Anoniem/Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade|‘Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (28 december 1937) [[Anoniem/Vereeniging "Nederland-Hongarije"|‘Vereeniging „Nederland-Hongarije”’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Anoniem (23 februari 1938) [[Anoniem/Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid|‘Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Derde blad, p. 17. *Anoniem (19 april 1938) [[Anoniem/Sportpaleisplannen in Amsterdam|‘Sportpaleisplannen in Amsterdam’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', Derde blad, [p. 1]. *Anoniem (19 mei 1938) [[Anoniem/Aanbesteding wegenbouw|‘Aanbesteding wegenbouw’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (8 mei 1939) [[Anoniem/W. Kromhout Czn 75 jaar|‘W. Kromhout Czn 75 jaar’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (16 april 1941) ‘De wederopbouw van Rotterdam’, ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', p. 3. *Anoniem (10 januari 1944) ‘Begrafenis Corn. v.d. Sluys’, ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 3. *Anoniem (28 juli 1952) ‘Monument voor KLM-directeur Veenendaal’, ''Nieuwsblad van het Noorden'', p. 2. *Victor Freijser (1985) “Co Brandes en de "Nieuwe Haagse School"”, in: ''Jaarboek Die Haghe'', Den Haag: Geschiedkundige Vereniging Die Haghe. == Primaire literatuur == {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Auteur:Jan Wils]]'' [[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]] [[Categorie:Jan Wils| ]] apz3htt725tgbeyb0cvx98trsjgbwi6 227262 227255 2026-09-22T19:36:44Z Vincent Steenberg 280 lf 227262 wikitext text/x-wiki {{Infobox thema | naam = Jan Wils | afbeelding = Jan Wils.JPG | beschrijving = Bronnen bij de Nederlandse architect [[w:Jan Wils (architect)|Jan Wils]] | artikelwikipedia = }} == Algemeen == *Anoniem (16 februari 1972) ‘Granpré Molière en Jan Wils overleden’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. == Musea - Tentoonstellingen == === Tentoonstellingen === *Anoniem (8 maart 1919) [[De Opmerker/Jaargang 54/Nummer 10/In den Haagschen Kunstkring|‘In den Haagschen Kunstkring’]], ''De Opmerker'', jrg. 54, nr. 10, p.&nbsp;3. *Anoniem (23 juli 1927) [[Anoniem/Woningtentoonstelling te Stuttgart|‘Woningtentoonstelling te Stuttgart’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;2. ;1912 *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. ;1917 *Anoniem (1917) ''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', [Leiden: Leidsche Kunstclub De Sphinx]. ;1924 *''Architecture et arts qui s'y rattachent'', École Spéciale d'Architecture, Parijs, 22 maart-30 april 1924.<br />Aankondigingen en recensies: **Anoniem (5 april 1924) [[De Telegraaf/Jaargang 32/Nummer 12039/Ochtendblad/Hollandsche architectuur te Parijs|‘Hollandsche architectuur te Parijs. De groep „De Stijl”. — Boulevard Raspail 254’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, eerste blad, p.&nbsp;2. ;1935 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. ;1936 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. ;1940 *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. == Lezingen == &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Lezingen van Jan Wils#Secundaire literatuur]]'' == Werken == === Algemeen === *Hoste, Huib (6 mei 1919) ‘Jan Wils’, ''De Telegraaf'', Avondblad, p.&nbsp;7. *Wijdeveld, H.Th. (16 februari 1972) ‘Wils vond rust en stilte in verstrakte vormen’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. === Architectonische ontwerpen === ;Prijsvraagontwerp voor een landelijke woning *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Cuypers, Jos.Th.J., J. Gratama en H.J.M. Walenkamp (15 juni 1912) ‘Nationale bouwkundige studie prijsvraag „landelijke woning” uitgeschreven door de Vereeniging van Nederl. Baksteenfabrikanten’, ''Bouwkundig Weekblad'', 32e jaargang, nummer 24, pp. 284-294. ;Prijsvraagontwerp voor een waterkantoor *Anoniem (4 mei 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27684/Avondblad/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&nbsp;6. *Anoniem (5 mei 1914) [[Amersfoortsch Dagblad/Jaargang 12/Nummer 261/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Amersfoortsch Dagblad'', [p.&nbsp;2]. ;Prijsvraagontwerp voor een paviljoen in het Stadspark in Groningen *[Verheul, P., W. Kromhout, J.L. Scholte, L.H. Springer en J.H. Mulock Houwer] (26 januari 1918) ‘Rapport der jury inzake de prijsvraag, uitgeschreven door de „Centrale” vereeniging tot bevordering van den bloei van Groningen voor het plan van het paviljoen in het Stadspark in aanleg aldaar’, ''Bouwkundig Weekblad'', 39e jaargang, nummer 4, pp. 24-26. ;Kantoorgebouw en deurenfabriek C. Bruynzeel en Zonen, Zaandam *Ger Jan Onrust (april 1994) ‘Jan Wils in Zaandam’, ''Met Stoom'', nummer 16. <small>Zie [http://www.zaans-industrieel-erfgoed.nl/pages_2/met%20stoom%2016%20art%20%2001.html externe link].</small> ;Daal en Berg [[Bestand:Vaderland 1935-03-27 Avondblad A p 4 advertisement 2154.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 maart 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1935-09-25 Avondblad A p 4 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (25 september 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1937-01-27 Avondblad A p 4 advertisement WB653.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 januari 1937).]] *Anoniem (3 oktober 1920) [[Anoniem/Aanbestedingen/1|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 6. *Anoniem (26 februari 1921) [[Anoniem/Een huis in negen dagen|‘Een huis in negen dagen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;2. *Anoniem (2 juli 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/2 juli 1921/Avondblad/Correspondentie|‘Correspondentie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;3. *Anoniem (16 augustus 1921) [[Anoniem/Mislukte sintelbetonbouw|‘Mislukte sintelbetonbouw’]], ''Voorwaarts'', Eerste Blad, [p. 2]. *Casembroot, M. de, en W. (10 maart 1920) ‘Het plan Berg en Daal. Een pleidooi voor de normaal-woning. - Een pleidooi voor de normaal-kamer. (Ingezonden)’, Avondblad C. *R. en Jan Wils (6 maart 1920) ‘Een flinke aanval op den woningnood - Het bouwplan van „Daal en Berg”’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, pp. 1-2. ;Dans- en Medisch Instituut, Den Haag *Anoniem (20 juli 1921) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/1|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Olympisch Stadion {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Olympisch Stadion]]'' ;OLVEH-gebouw, Den Haag *Anoniem (21 oktober 1931) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw der OLVEH|‘Het nieuwe gebouw der OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (14 november 1931) [[Anoniem/OLVEH|‘OLVEH. Eerstesteenlegging’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (24 juli 1932) [[Anoniem/De opening van de OLVEH|‘De opening van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (23 juli 1932) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw van de OLVEH|‘Het nieuwe gebouw van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Ontwerp voor amusementcomplex Flora Palace, Amsterdam, 1930 (niet uitgevoerd) *Anoniem (5 november 1932) [[Anoniem/Flora Palace vervangt Flora|‘Flora Palace vervangt Flora’]], ''Het Volk'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (22 februari 1939) [[Anoniem/Tweede Lustrum van een Ruïne|‘Tweede Lustrum van een Ruïne’]], ''Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië'', Avondblad, vijfde blad, p. 2. ;Ontwerp Nationaal Padvinderskamp 1932, Wassenaar *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/2|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/1|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [p. 1]. ;City Theater, Amsterdam [[Bestand:Algemeen Handelsblad vol 108 no 35256 Avondblad advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie aanbesteding City Theater, Amsterdam''. Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'' (2 april 1935).]] *Anoniem (15 november 1934) [[Anoniem/Een nieuw bioscooptheater|‘Een nieuw bioscooptheater’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (30 december 1934) [[Anoniem/Aanbestedingen/4|‘Aanbestedingen’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;15. *Anoniem (19 maart 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/1|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (10 mei 1935) [[Anoniem/Bouw van het City-theater|‘Bouw van het City-theater’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/2|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 3. *Dagboekanier (4 oktober 1955) ‘Amsterdams dagboek. Jarig City’, ''Het Parool'', p.&nbsp;2. ;Winkelhuis Ambassade, Den Haag *Anoniem (7 augustus 1937) [[Anoniem/Ambassade|‘Ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (11 augustus 1937) [[Anoniem/Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade|‘Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Ontwerp voor de herinrichting van de omgeving van Station Den Haag Centraal en een verkeersweg naar Scheveningen, 1934-1935 *Anoniem (5 februari 1940) [[Anoniem/Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie|‘Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie’]], ''De Tijd'', Avondblad, p.&nbsp;5. ;Ontwerp voor een stadion, Lissabon *Anoniem (26 oktober 1935) [[Anoniem/Jan Wils naar Portugal|‘Jan Wils naar Portugal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Architect Jan Wils naar Lissabon|‘Architect Jan Wils naar Lissabon’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vijfde blad, [p. 14]. *Anoniem (13 november 1935) [[Anoniem/Jan Wils stadionbouwer in Portugal|‘Jan Wils stadionbouwer in Portugal’]], ''Leeuwarder Courant'', Tweede blad, [p. 3]. ;Twee bruggen in het Keizer Karelpark, Amstelveen *Anoniem (29 augustus 1937) [[Anoniem/Aanbestedingen/3|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vierde blad, p.&nbsp;14. ;Pelterijenhandel Splitter Frères, Den Haag *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat|‘Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Woningbouw, Goudsesingel, Rotterdam *Anoniem (4 april 1941) ‘Een nieuwe wijk aan den Goudschen Singel’, ''Het Vaderland'', [Avondblad A, p. 2]. ;Stedenbouwkundig plan en woonflats, Diergaardeterrein, Rotterdam *Anoniem (1 juni 1939) [[Anoniem/De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde|‘De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. ;Gewestelijk Arbeidsbureau en Districtsbureau van de Arbeidsvoorziening, Den Haag *Anoniem (12 oktober 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 155/Stadsflitsen#al8|‘Stadsflitsen’, alinea 8]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;3. ;Pier, Zandvoort *Anoniem (16 september 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 133/Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan|‘Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan. Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;11. *Anoniem (13 oktober 1955) [[De Locomotief/Jaargang 104/Nummer 85/Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks|‘Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks. Pier met hoefijzer en naald van ruim 500 m in zee’]], ''De Locomotief'', [p.&nbsp;3]. ;Motel, Velsen *Anoniem (2 november 1959) ‘Motel bij de tunnel van Velsen’, ''Het Vrije Volk'', p. 3. ;Crematorium Ockenburgh, Den Haag *Anoniem (13 april 1960) ‘Plannen voor crematorium bij Westduin in Den Haag’, ''Leeuwarder Courant'', p. 5. *Anoniem (14 april 1960) ‘Crematorium in Den Haag?’, ''Friese Koerier'', p. 15. === Interieurontwerpen === ;Atelier Berssenbrugge, Den Haag *M.[ieras], J.P. (22 april 1922) 'Het atelier van Berssenbrugge te 's-Gravenhage', ''Bouwkundig Weekblad'', 43e jaargang, nummer 16 (22 april 1922): pp. 150-152. === Monumenten - Gedenktekens === ;Prijsvraagontwerp stationsplein, Leeuwarden *Anoniem (23 februari 1989) ‘Het onbekende monument van Van Doesburg’, ''Trouw'', p.&nbsp;17. *[Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer] (13 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 15, p.&nbsp;94. *Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer (20 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 16, p.&nbsp;97-99. *Patijn, J., Henri Evers, M. Berlage, D.T. Tersteeg en L. Holsboer (4 mei 1918) ‘Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden’, ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 18, pp. 139-141. ;Emmabank, Den Haag *Anoniem (12 maart 1938) [[Anoniem/Emmabank op het L. Voorhout|‘Emmabank op het L. Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 maart 1938) [[Anoniem/De Emma-bank der Vrijmetselaren|‘De Emma-bank der Vrijmetselaren’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (31 maart 1938) [[Anoniem/Een bank aan het Lange Voorhout|‘Een bank aan het Lange Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (15 juni 1938) [[Anoniem/De Koningin Emmabank aan het Voorhout|‘De Koningin Emmabank aan het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (19 juni 1938) [[Anoniem/Onthulling van de Emmabank in het Voorhout|‘Onthulling van de Emmabank in het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 1. == Publieke functies - Jan Wils in het verenigingsleven, enz. == *Anoniem (4 november 1936) [[Anoniem/Zonder titel/40|‘Na Veur is thans ook in Stompwijk tot stand gekomen een commissie voor werkverruiming. [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&nbsp;3. *Scheltema, P.H. (5 augustus 1916) [[Petrus Herman Scheltema/Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A./1|‘Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A.’]], ''De Opmerker'', 51e jaargang, nummer 32, pp. 127-128. ;Wils en De Stijl *Anoniem (18 augustus 1917) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 74/Nummer 227/Tijdschriften|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p. 2. *Anoniem (30 november 1918) [[Anoniem/Een Manifest|‘Een Manifest’]], ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 48, pp. 377-379. *Frampton, Kenneth (1982) “Neoplasticisme en architectuur: formatie en transformatie”, in: Mildred Friedman (red.) ''De Stijl: 1917-1931'', Amsterdam: Meulenhoff/Landshoff. {{ISBN|90-2908-052-3}} ;Wils als ondertekenaar van een petitie aan de Tweede Kamer voor vrij postverkeer met Sovjet-Rusland *Anoniem (24 november 1919) [[De Tribune/Jaargang 13/Nummer 45/Vrijheid voor de Kunst|‘Vrijheid voor de Kunst’]], ''De Tribune'', p.&nbsp;4. ;Wils en de Haagsche Kunstkring *Anoniem (15 november 1922) [[Het Vaderland/Jaargang 54/15 november 1922/Avondblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (10 januari 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 66/10 januari 1935/Avondblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (12 december 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/12 december 1935/Ochtendblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. ;Wils als redactielid van ''Het Bouwbedrijf'' [[Bestand:NRC 1924-07-10 Avondblad A p 2 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie voor'' Het Bouwbedrijf. Afkomstig uit de ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'' (10 juli 1924).]] ;Wils als lid van het comité van initiatief voor de film ''Willem van Oranje *Anoniem (8 juni 1933) [[Anoniem/Film "Willem van Oranje"/1|‘Film „Willem van Oranje”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (18 oktober 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/18 oktober 1933/Avondblad/De Willem van Oranje-film|‘De Willem van Oranje-film’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Collem, Simon van (15 oktober 1955) ‘Uit de Oude Draaidoos. XXVII. Willem van Oranje mocht niet in close-up verschijnen’, ''De Volkskrant'', p.&nbsp;17. ;Wils als lid van de Voorburgsche Kunstkring *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/Voorburgsche Kunstkring/1|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (19 oktober 1938) [[Anoniem/De Voorburgsche Kunstkring opgeheven|‘De Voorburgsche Kunstkring opgeheven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. ;Wils en het Genootschap Nederland-Italië *Anoniem (19 april 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/19 april 1936/Genootschap Nederland-Italië|‘Genootschap Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (28 april 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/1|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (2 mei 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/2|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Slotfeest Nederland-Italië|‘Slotfeest Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p.&nbsp;2. ;Wils als lid van het comité van aanbeveling van litteraire poppentheater Lampion, Den Haag *Anoniem (28 oktober 1938) [[Anoniem/Poppentheater Lampion|‘Poppentheater Lampion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. ;Wils als redactielid van ''De Delver'' *Anoniem (4 december 1940) [[Anoniem/De Delver|‘De Delver’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 2. ;Wils als jurylid voor de prijsvraag voor een voetstuk van de bevrijdingsvlag in Den Haag *Anoniem (4 november 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 175/Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag|‘Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;5. *Anoniem (2 december 1955) [[Het Parool/Jaargang 15/Nummer 3343/Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag|‘Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag’]], ''Het Parool'', p.&nbsp;11. == Herdenkingen - Jubilea == *Anoniem (22 februari 1956) ‘Bouwmeester Jan Wils vandaag 65 jaar’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;7. == Overige == *Nbl. v. d. B. (12 november 1919) ‘Bij de N. V. Wed. J. Ahrend & Zoon te Amsterdam, zullen binnenkort verschijnen: [...]’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *W. Kromhout (12 november 1919) ‘Hollandsche architecten te Brussel’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (27 maart 1920) [[Anoniem/Wat wij bedoelen|‘Wat wij bedoelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C1. *Anoniem (14 augustus 1920) [[Anoniem/Een deskundig oordeel|‘Een deskundig oordeel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Joh.J. Belinfante (18 september 1920) ‘Het gebouw van de Handel-Maatschappij’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 2]. *Anoniem (25 september 1920) [[Anoniem/De Bouwkwestie in den Raad|‘De Bouwkwestie in den Raad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (26 maart 1921) [[Anoniem/Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie|‘Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (19 mei 1921) [[Anoniem/Holland's kunst|‘Holland’s kunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (2 januari 1922) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/2|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 2]. *Willem C. Brouwer (14 oktober 1922) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 79/Nummer 284/Avondblad/Uitbreiding Amsterdam Zuid|‘Uitbreiding „Amsterdam Zuid”’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (29 december 1922) [[Anoniem/Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924|‘Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 maart 1923) [[Anoniem/Nederlandsche Kunstnijverheid|‘Nederlandsche Kunstnijverheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (31 maart 1923) [[Anoniem/Viering van het regeerings-jubileum|‘Viering van het regeerings-jubileum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (29 mei 1923) [[Anoniem/Nabetrachtingen uit den Raad|‘Nabetrachtingen uit den Raad’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (12 juni 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/1|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *J.[ulius] Luthmann, D.M. en anoniem (16 juni 1923) [[Om de Gevangenpoort|‘Om de Gevangenpoort’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Red. (16 juni 1923) ‘We zouden haast zeggen [...]’, ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (26 juni 1923) [[Anoniem/Vincent van Gogh-genootschap|‘Vincent van Gogh-genootschap’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *H.B. (15 september 1923) [[Henri Borel/Boek en Kunst|‘Boek en Kunst’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 oktober 1923) [[Anoniem/Boekennieuws|‘Boekennieuws’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (13 oktober 1923) [[Anoniem/Inhoud van Tijdschriften/2|‘Inhoud van Tijdschriften’]], ''Het Centrum'', Derde Blad, [p. 2]. *Anoniem (15 oktober 1923) [[Anoniem/Het boek in 1923|‘Het boek in 1923’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (5 november 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/2|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [A, p. 1]. *Anoniem (19 februari 1924) [[Anoniem/Nieuwe Uitgaven|‘Nieuwe Uitgaven’]], ''Het Centrum'', Eerste Blad, [p. 2]. *Anoniem (17 maart 1924) [[Anoniem/Zonder titel/1|‘Op de tentoonstelling van moderne architectuur te Parijs [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (28 maart 1924) [[Anoniem/Naar een nieuwen bouwstijl|‘Naar een nieuwen bouwstijl’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 juni 1924) [[Anoniem/De bebouwing van Voorburg|‘De bebouwing van Voorburg’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (17 juni 1924) [[Anoniem/Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)|‘Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (11 juli 1924) [[Anoniem/Moderne binnenhuiskunst|‘Moderne binnenhuiskunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p. 3. *Anoniem (23 juli 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/2|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (10 november 1924) ‘Het congres der Unions Intellectuelles te Parijs’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (10 november 1924) ‘Een franschman over onze moderne bouwkunst’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (20 november 1924) [[Anoniem/Tijdschriften/25|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 december 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/1|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem en Jan Wils (5 maart 1925) [[Anoniem en Jan Wils/Het Buitenhof|‘Het Buitenhof’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (11 april 1925) [[Anoniem/Tijdschriften/9|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (9 december 1925) [[Anoniem/Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc|‘Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (29 april 1926) [[Anoniem/De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein|‘De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, C, p. 2. *J.W.E. Buys (15 mei 1926) ‘De Haagsche stadhuisplannen’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 2. *Anoniem (27 mei 1926) [[Anoniem/Bouw-Sierkunst|‘Bouw-Sierkunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p. 1. *Anoniem (4 september 1926) [[Anoniem/Amsterdamsch Bouwplan|‘Amsterdamsch Bouwplan’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [D, p. 1]. *Anoniem (2 oktober 1926) [[Anoniem/Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst|‘Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst’]], ''Het Vaderland'', 58e jaargang, [Avondblad D, p. 1]. *Anoniem (3 oktober 1926) [[Anoniem/Willem Brouwer jubilaris|‘Willem Brouwer jubilaris’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Bouwkunst/Internationale tentoonstelling te New-York|‘Bouwkunst. Internationale tentoonstelling te New-York’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', 84e jaargang, nummer 12, Ochtendblad B, p. 2. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Internationale architectuur|‘Internationale architectuur’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (23 februari 1927) [[Anoniem/11e Internationaal Architectencongres|‘11e Internationaal Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (1 maart 1927) [[Anoniem/IXe Olympiade-Amsterdam-1928|‘IXe Olympiade-Amsterdam-1928’]], ''Het Centrum'', Tweede Blad, [p. 1]. *Anoniem (16 maart 1927) [[Anoniem/Aanbesteding/2|‘Aanbesteding’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (26 juni 1927) [[Anoniem/Tijdschriften/23|‘Tijdschriften’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (29 juli 1927) [[Anoniem/Reclame-tentoonstelling|‘Reclame-tentoonstelling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 5. *Anoniem (30 augustus 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/1|‘Het XIe Internationale Architectencongres’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, pp. 1-2. *Anoniem (4 september 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/2|‘Het XIe Intern. Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', 59e jaargang, Ochtendblad B, pp. 3-4. *Anoniem (7 november 1927) [[Anoniem/Zonder titel/38|‘Dr. H.P. Berlage, ir. Jos.Th.J. Cuypers, W.M. Dudok van Heel, prof. dr. ir. D.F. Slothouwer en Jan Wils [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (7 juli 1928) [[Anoniem/Een eer voor Jan Wils|‘Een eer voor Jan Wils’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (9 juli 1928) [[Anoniem/Jan Wils de Stadionexpert|‘Jan Wils de Stadionexpert’]], ''De Sumatra Post'', derde blad, [p. 3]. *Anoniem (26 juli 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/1|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Centrum'', [Eerste blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/3 |‘De Olympische Spelen’]], ''De Sumatra Post'', [derde blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch Festijn|‘Het Olympisch Festijn’]], ''De Tijd'', p. 8. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Olympia 1928/3|‘Olympia 1928’]], ''Het Centrum'', Eeste blad, [p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen (1)|‘De Olympische Spelen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad A, p. 1-2. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch kunsttournooi|‘Het Olympisch kunsttournooi’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Rondom de Olympische Arena|‘Rondom de Olympische Arena’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Tweede blad, [pp. 1-2]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Kampioenschappen|‘De Olympische Kampioenschappen’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 3]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit|‘H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/Wat Nederland gewonnen heeft|‘Wat Nederland gewonnen heeft’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Omega (30 augustus 1928) [[Omega/Amsterdamsche brieven|‘Amsterdamsche brieven’]], ''De Sumatra Post'', eerste blad, [p. 1]. *Anoniem (5 september 1928) [[Anoniem/Tennisbanen in het park Leeuwenbergh|‘Tennisbanen in het park Leeuwenbergh’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (16 januari 1929) [[Anoniem/Het muziekauteursrecht|‘Het muziekauteursrecht’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (30 januari 1929) [[Anoniem/Der Baumeister|‘Der Baumeister’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (24 oktober 1929) [[Anoniem/De Edison Lichtweek|‘De Edison Lichtweek’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (30 oktober 1929) [[Anoniem/De stadhuisquaestie en de kunstenaars|‘De stadhuisquaestie en de kunstenaars’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, pp. 1-2. *Anoniem (20 december 1929) [[Anoniem/Alkmaar/Gemeenteraad|‘Alkmaar. Gemeenteraad’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad D, p. 2. [[Bestand:De Gooi- en Eemlander vol 59 no 081 advertisement 001.jpg|thumb|450px|''Advertentie middenstandswoningen Hilversum''. Afkomstig uit ''De Gooi- en Eemlander'' (5 april 1930).]] *Anoniem (5 februari 1930) [[Anoniem/Landsspel "Alkmaar 1930"|‘Landsspel „Alkmaar 1930”’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. *Anoniem (5 maart 1930) [[Anoniem/Aanbestedingen/2|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (13 juni 1930) [[Anoniem/Motorraces te Alkmaar uitgesteld|‘Motorraces te Alkmaar uitgesteld’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 2. *Anoniem (1 juli 1930) [[Anoniem/Association Littéraire|‘Association Littéraire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 7. *Anoniem (15 juli 1930) [[Anoniem/Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion|‘Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (10 september 1930) [[Anoniem/Internationaal architectencongres|‘Internationaal architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 1]. *Anoniem (27 november 1930) [[Anoniem/Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd|‘Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd. Door den storm’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [Middag, p. 2]. *G. W.[esterhout] (28 februari 1931) ‘De tribune in het Gemeentelijk Sportpark te Alkmaar van Jan Wils, architect B.N.A., ''Bouwkundig Weekblad Architectura'', [52e jaargang], nummer 9, p. 73. *Anoniem (5 maart 1931) [[Anoniem/Architectura/1|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 3. *Anoniem (19 maart 1931) [[Anoniem/Samenwerking architecten|‘Samenwerking architecten’]], ''De Sumatra Post'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (7 mei 1931) [[Anoniem/Architectura/3|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (25 juni 1931) ‘Automobilisme. De opening van het nieuwe Citroëngebouw te Amsterdam’, ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 3. *Anoniem (28 juli 1931) [[Anoniem/De Groene Amsterdammer|‘De Groene Amsterdammer’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 8. *Anoniem (4 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/1|‘Ons Nederland’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (6 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/2|‘Ons Nederland’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (16 september 1931) [[Anoniem/Architectura/2|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (28 november 1931) [[Anoniem/Een nieuw stadion te Rotterdam?|‘Een nieuw stadion te Rotterdam?’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 6. *Cary Verbeek (19 maart 1932) ‘Jan Feith over onze kunstinzending naar Los Angeles’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (28 juni 1932) [[Anoniem/Comité Permanent International des Architectes|‘Comité Permanent International des Architectes’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 2. *Anoniem (10 april 1933) [[Anoniem/Arti et Industriae|‘Arti et Industriae’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (27 mei 1933) [[Anoniem/Comité voor stadsontwikkeling|‘Comité voor stadsontwikkeling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (22 december 1933) [[Anoniem/Ned. grafische kunst te Boedapest|‘Ned. grafische kunst te Boedapest’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (9 maart 1934) [[Anoniem/Onze lieve stad|‘Onze lieve stad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (4 juni 1934) [[Anoniem/Haagsch Jeugdhuis Noordwijk|‘Haagsch Jeugdhuis Noordwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (28 juli 1934) [[Anoniem/Een schrijfbureau voor de prinses|‘Een schrijfbureau voor de prinses’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', Derde blad, [p. 1]. *Anoniem (31 juli 1934) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/3|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Vierde blad, p. 11. *Anoniem (3 augustus 1934) [[Anoniem/Nieuwe olymp. kampioenen|‘Nieuwe olymp. kampioenen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Derde blad, p. 1. *Anoniem (16 augustus 1934) [[Anoniem/Hongaarsche onderscheidingen|‘Hongaarsche onderscheidingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 10. *Anoniem (17 augustus 1934) [[Anoniem/Stichting Haagsch Jeugdhuis|‘Stichting Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (25 augustus 1934) [[Anoniem/Het graf van Comenius|‘Het graf van Comenius’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (26 september 1934) [[Anoniem/Een geschenk aan H.M. de Koningin|‘Een geschenk aan H.M. de Koningin’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 1. *Anoniem (10 oktober 1934) [[Anoniem/Verassching Isaac Israëls|‘Verassching Isaac Israëls’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *W.Jos. de Gruyter (11 december 1934) ‘Het geval Campendonk’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (12 januari 1935) [[Anoniem/De droom van een architect|‘De droom van een architect’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (13 januari 1935) [[Anoniem/Verkeersverbetering in Den Haag|‘Verkeersverbetering in Den Haag’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 8]. *Pim Pernel (20 januari 1935) ‘Van snelverkeer gesproken’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad C. *Anoniem (17 februari 1935) [[Anoniem/Geschenk aan prinses Juliana aangeboden|‘Geschenk aan prinses Juliana aangeboden’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (1935) ‘Visioen van twee bouwmeesters’, ''De 8 & Opbouw'', 6e jaargang, nummer 3, p. 35. *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/De firma Staal & Co.|‘De firma Staal & Co.’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (4 april 1935) [[Anoniem/Het Haagsch Jeugdhuis|‘Het Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (8 mei 1935) [[Anoniem/Het stadhuisplan|‘Het stadhuisplan’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (30 mei 1935) [[Anoniem/Het nieuwe Gemeentemuseum|‘Het nieuwe Gemeentemuseum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (1 september 1935) [[Anoniem/Koningin's verjaardag|‘Koningin's verjaardag’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, [p. 1]. *Anoniem (6 december 1935) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/2|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, z.p. *Anoniem (14 december 1935) [[Anoniem/De kunstwedstrijden te Berlijn|‘De kunstwedstrijden te Berlijn’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Corn. v.d. Sluys (29 december 1935) ‘Nieuwe zakelijkheid. Voor- en tegenstanders’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 januari 1936) [[Anoniem/Portugeesch blad aan Nederland gewijd|‘Portugeesch blad aan Nederland gewijd’]], ''Het Vaderland'', Avondblad. *Anoniem (13 februari 1936) [[Anoniem/Prof. Dr. J.L. Walch|‘Prof. Dr. J.L. Walch. Afscheidsreceptie’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (15 april 1936) [[Anoniem/Tijdschriften/26|‘Tijdschriften’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (24 april 1936) [[Anoniem/De Olympische Spelen/Jan Wils in de internationale jury|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (9 mei 1936) [[Anoniem/Olympische Kunstwedstrijden|‘Olympische Kunstwedstrijden’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Eerste blad, p. 2. *Anoniem (10 oktober 1936) [[Anoniem/Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?|‘Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (17 december 1936) [[Anoniem/Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid/1|‘Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (13 maart 1937) [[Anoniem/Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid|‘Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 juni 1937) [[Anoniem/Jubileum J. Hornstra|‘Jubileum J. Hornstra’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (10 juli 1937) [[Anoniem/Vereeniging Kunst aan Allen|‘Vereeniging „Kunst aan Allen”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (28 december 1937) [[Anoniem/Vereeniging "Nederland-Hongarije"|‘Vereeniging „Nederland-Hongarije”’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Anoniem (23 februari 1938) [[Anoniem/Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid|‘Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Derde blad, p. 17. *Anoniem (19 april 1938) [[Anoniem/Sportpaleisplannen in Amsterdam|‘Sportpaleisplannen in Amsterdam’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', Derde blad, [p. 1]. *Anoniem (19 mei 1938) [[Anoniem/Aanbesteding wegenbouw|‘Aanbesteding wegenbouw’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (8 mei 1939) [[Anoniem/W. Kromhout Czn 75 jaar|‘W. Kromhout Czn 75 jaar’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (16 april 1941) ‘De wederopbouw van Rotterdam’, ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', p. 3. *Anoniem (10 januari 1944) ‘Begrafenis Corn. v.d. Sluys’, ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 3. *Anoniem (28 juli 1952) ‘Monument voor KLM-directeur Veenendaal’, ''Nieuwsblad van het Noorden'', p. 2. *Victor Freijser (1985) “Co Brandes en de "Nieuwe Haagse School"”, in: ''Jaarboek Die Haghe'', Den Haag: Geschiedkundige Vereniging Die Haghe. == Primaire literatuur == {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Auteur:Jan Wils]]'' [[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]] [[Categorie:Jan Wils| ]] dqtfo8zqwc95meegiagn5yycac5b0os 227281 227262 2026-09-23T08:19:20Z Vincent Steenberg 280 lf 227281 wikitext text/x-wiki {{Infobox thema | naam = Jan Wils | afbeelding = Jan Wils.JPG | beschrijving = Bronnen bij de Nederlandse architect [[w:Jan Wils (architect)|Jan Wils]] | artikelwikipedia = }} == Algemeen == *Anoniem (16 februari 1972) ‘Granpré Molière en Jan Wils overleden’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. == Musea - Tentoonstellingen == === Tentoonstellingen === *Anoniem (8 maart 1919) [[De Opmerker/Jaargang 54/Nummer 10/In den Haagschen Kunstkring|‘In den Haagschen Kunstkring’]], ''De Opmerker'', jrg. 54, nr. 10, p.&nbsp;3. *Anoniem (23 juli 1927) [[Anoniem/Woningtentoonstelling te Stuttgart|‘Woningtentoonstelling te Stuttgart’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;2. ;1912 *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. ;1917 *Anoniem (1917) ''[[De Sphinx, Catalogus der eerste tentoonstelling van werken van leden en genoodigden]]'', [Leiden: Leidsche Kunstclub De Sphinx]. ;1924 *''Architecture et arts qui s'y rattachent'', École Spéciale d'Architecture, Parijs, 22 maart-30 april 1924.<br />Aankondigingen en recensies: **Anoniem (5 april 1924) [[De Telegraaf/Jaargang 32/Nummer 12039/Ochtendblad/Hollandsche architectuur te Parijs|‘Hollandsche architectuur te Parijs. De groep „De Stijl”. — Boulevard Raspail 254’]], ''De Telegraaf'', Ochtendblad, eerste blad, p.&nbsp;2. ;1935 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. ;1936 *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. ;1940 *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p.&nbsp;4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Het Vaderland/Jaargang 71/11 maart 1940/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. == Lezingen == &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Lezingen van Jan Wils#Secundaire literatuur]]'' == Werken == === Algemeen === *Hoste, Huib (6 mei 1919) ‘Jan Wils’, ''De Telegraaf'', Avondblad, p.&nbsp;7. *Wijdeveld, H.Th. (16 februari 1972) ‘Wils vond rust en stilte in verstrakte vormen’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;2. === Architectonische ontwerpen === ;Prijsvraagontwerp voor een landelijke woning *''Catalogus tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten in het gebouw der Maatschappij tot Bevordering der Bouwkunst, Amsterdam'', 8-23 juni 1912.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (8 juni 1912) [[De Courant/Jaargang 19/Nummer 6823/Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten|‘Tentoonstelling van baksteen en andere kleiproducten en van de prijsvraag „Landelijke Woning”’]], ''De Courant'', eerste blad, [p.&nbsp;1]. **Anoniem (8 juni 1912) [[De Tijd/1912/Nummer 19690/Kleiproducten|‘Kleiproducten’]], ''De Tijd'', [p.&nbsp;2]. **Anoniem (10 juni 1912) [[Anoniem/Tentoonstelling van Baksteen|‘Tentoonstelling van Baksteen’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. **Anoniem (11 juni 1912) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 1912/Nummer 135/Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten|‘Tentoonstelling Baksteen- en Kleiproducten’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', [p.&nbsp;2]. *Cuypers, Jos.Th.J., J. Gratama en H.J.M. Walenkamp (15 juni 1912) ‘Nationale bouwkundige studie prijsvraag „landelijke woning” uitgeschreven door de Vereeniging van Nederl. Baksteenfabrikanten’, ''Bouwkundig Weekblad'', 32e jaargang, nummer 24, pp. 284-294. ;Prijsvraagontwerp voor een waterkantoor *Anoniem (4 mei 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27684/Avondblad/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&nbsp;6. *Anoniem (5 mei 1914) [[Amersfoortsch Dagblad/Jaargang 12/Nummer 261/Prijsvragen|‘Prijsvragen’]], ''Amersfoortsch Dagblad'', [p.&nbsp;2]. ;Prijsvraagontwerp voor een paviljoen in het Stadspark in Groningen *[Verheul, P., W. Kromhout, J.L. Scholte, L.H. Springer en J.H. Mulock Houwer] (26 januari 1918) ‘Rapport der jury inzake de prijsvraag, uitgeschreven door de „Centrale” vereeniging tot bevordering van den bloei van Groningen voor het plan van het paviljoen in het Stadspark in aanleg aldaar’, ''Bouwkundig Weekblad'', 39e jaargang, nummer 4, pp. 24-26. ;Kantoorgebouw en deurenfabriek C. Bruynzeel en Zonen, Zaandam *Ger Jan Onrust (april 1994) ‘Jan Wils in Zaandam’, ''Met Stoom'', nummer 16. <small>Zie [http://www.zaans-industrieel-erfgoed.nl/pages_2/met%20stoom%2016%20art%20%2001.html externe link].</small> ;Daal en Berg [[Bestand:Vaderland 1935-03-27 Avondblad A p 4 advertisement 2154.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 maart 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1935-09-25 Avondblad A p 4 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (25 september 1935).]] [[Bestand:Vaderland 1937-01-27 Avondblad A p 4 advertisement WB653.jpg|thumb|450px|''Advertentie Coöperatieve Woningvereeniging Tuinstadswijk “Daal en Berg”, Den Haag''. Afkomstig uit ''Het Vaderland'' (27 januari 1937).]] *Anoniem (3 oktober 1920) [[Anoniem/Aanbestedingen/1|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 6. *Anoniem (26 februari 1921) [[Anoniem/Een huis in negen dagen|‘Een huis in negen dagen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;2. *Anoniem (2 juli 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/2 juli 1921/Avondblad/Correspondentie|‘Correspondentie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;3. *Anoniem (16 augustus 1921) [[Anoniem/Mislukte sintelbetonbouw|‘Mislukte sintelbetonbouw’]], ''Voorwaarts'', Eerste Blad, [p. 2]. *Casembroot, M. de, en W. (10 maart 1920) ‘Het plan Berg en Daal. Een pleidooi voor de normaal-woning. - Een pleidooi voor de normaal-kamer. (Ingezonden)’, Avondblad C. *R. en Jan Wils (6 maart 1920) ‘Een flinke aanval op den woningnood - Het bouwplan van „Daal en Berg”’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, pp. 1-2. ;Dans- en Medisch Instituut, Den Haag *Anoniem (20 juli 1921) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/1|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Olympisch Stadion {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Olympisch Stadion]]'' ;OLVEH-gebouw, Den Haag *Anoniem (21 oktober 1931) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw der OLVEH|‘Het nieuwe gebouw der OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (14 november 1931) [[Anoniem/OLVEH|‘OLVEH. Eerstesteenlegging’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (24 juli 1932) [[Anoniem/De opening van de OLVEH|‘De opening van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (23 juli 1932) [[Anoniem/Het nieuwe gebouw van de OLVEH|‘Het nieuwe gebouw van de OLVEH’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Ontwerp voor amusementcomplex Flora Palace, Amsterdam, 1930 (niet uitgevoerd) *Anoniem (5 november 1932) [[Anoniem/Flora Palace vervangt Flora|‘Flora Palace vervangt Flora’]], ''Het Volk'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (22 februari 1939) [[Anoniem/Tweede Lustrum van een Ruïne|‘Tweede Lustrum van een Ruïne’]], ''Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië'', Avondblad, vijfde blad, p. 2. ;Ontwerp Nationaal Padvinderskamp 1932, Wassenaar *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/2|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (13 oktober 1931) [[Anoniem/Nationaal Padvinderskamp/1|‘Nationaal Padvinderskamp’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [p. 1]. ;City Theater, Amsterdam [[Bestand:Algemeen Handelsblad vol 108 no 35256 Avondblad advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie aanbesteding City Theater, Amsterdam''. Afkomstig uit het ''Algemeen Handelsblad'' (2 april 1935).]] *Anoniem (15 november 1934) [[Anoniem/Een nieuw bioscooptheater|‘Een nieuw bioscooptheater’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (30 december 1934) [[Anoniem/Aanbestedingen/4|‘Aanbestedingen’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&nbsp;15. *Anoniem (19 maart 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/1|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (10 mei 1935) [[Anoniem/Bouw van het City-theater|‘Bouw van het City-theater’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Het City-Theater te Amsterdam/2|‘Het City-Theater te Amsterdam’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 3. *Dagboekanier (4 oktober 1955) ‘Amsterdams dagboek. Jarig City’, ''Het Parool'', p.&nbsp;2. ;Ontwerp voor een sport- en tentoonstellingscomplex, Amsterdam *Anoniem (19 april 1938) [[Anoniem/Sportpaleisplannen in Amsterdam|‘Sportpaleisplannen in Amsterdam’]], ''Nieuwe Tilburgsche Courant'', Derde blad, [p.&nbsp;1]. ;Winkelhuis Ambassade, Den Haag *Anoniem (7 augustus 1937) [[Anoniem/Ambassade|‘Ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (11 augustus 1937) [[Anoniem/Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade|‘Wethouder Buurman opent een nieuwe ambassade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Ontwerp voor de herinrichting van de omgeving van Station Den Haag Centraal en een verkeersweg naar Scheveningen, 1934-1935 *Anoniem (5 februari 1940) [[Anoniem/Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie|‘Nieuwe zakelijkheid en mechanisatie’]], ''De Tijd'', Avondblad, p.&nbsp;5. ;Ontwerp voor een stadion, Lissabon *Anoniem (26 oktober 1935) [[Anoniem/Jan Wils naar Portugal|‘Jan Wils naar Portugal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (27 oktober 1935) [[Anoniem/Architect Jan Wils naar Lissabon|‘Architect Jan Wils naar Lissabon’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vijfde blad, [p. 14]. *Anoniem (13 november 1935) [[Anoniem/Jan Wils stadionbouwer in Portugal|‘Jan Wils stadionbouwer in Portugal’]], ''Leeuwarder Courant'', Tweede blad, [p. 3]. ;Twee bruggen in het Keizer Karelpark, Amstelveen *Anoniem (29 augustus 1937) [[Anoniem/Aanbestedingen/3|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Vierde blad, p.&nbsp;14. ;Pelterijenhandel Splitter Frères, Den Haag *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat|‘Pelterijenhandel Splitter Frères in de Hoogstraat’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. ;Woningbouw, Goudsesingel, Rotterdam *Anoniem (4 april 1941) ‘Een nieuwe wijk aan den Goudschen Singel’, ''Het Vaderland'', [Avondblad A, p. 2]. ;Stedenbouwkundig plan en woonflats, Diergaardeterrein, Rotterdam *Anoniem (1 juni 1939) [[Anoniem/De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde|‘De bebouwing van het vrijgekomen terrein der Rotterdamsche diergaarde’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p.&nbsp;3. *[Ontwerp Diergaardeterrein, Rotterdam], 9 maart-2 april 1940, Museum Boymans, Rotterdam, geen catalogus.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (9 maart 1940) [[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans|‘Museum Boymans’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. **Anoniem (10 maart 1940) [[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Ochtendblad/Het Diergaardeterrein te Rotterdam|‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p.&nbsp;4]. **Anoniem (11 maart 1940) [[Het Vaderland/Jaargang 71/11 maart 1940/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk|‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&nbsp;1. **Anoniem (23 maart 1940) [[Anoniem/Museum Boymans/Twee tentoonstellingen tegelijk|‘Museum Boymans’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', Vijfde blad, p. 3. ;Gewestelijk Arbeidsbureau en Districtsbureau van de Arbeidsvoorziening, Den Haag *Anoniem (12 oktober 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 155/Stadsflitsen#al8|‘Stadsflitsen’, alinea 8]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;3. ;Pier, Zandvoort *Anoniem (16 september 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 133/Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan|‘Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan. Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;11. *Anoniem (13 oktober 1955) [[De Locomotief/Jaargang 104/Nummer 85/Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks|‘Wolkenkrabbers, hotel, métro en schouwburg in één kompleks. Pier met hoefijzer en naald van ruim 500 m in zee’]], ''De Locomotief'', [p.&nbsp;3]. ;Motel, Velsen *Anoniem (2 november 1959) ‘Motel bij de tunnel van Velsen’, ''Het Vrije Volk'', p. 3. ;Crematorium Ockenburgh, Den Haag *Anoniem (13 april 1960) ‘Plannen voor crematorium bij Westduin in Den Haag’, ''Leeuwarder Courant'', p. 5. *Anoniem (14 april 1960) ‘Crematorium in Den Haag?’, ''Friese Koerier'', p. 15. === Interieurontwerpen === ;Atelier Berssenbrugge, Den Haag *M.[ieras], J.P. (22 april 1922) 'Het atelier van Berssenbrugge te 's-Gravenhage', ''Bouwkundig Weekblad'', 43e jaargang, nummer 16 (22 april 1922): pp. 150-152. === Monumenten - Gedenktekens === ;Prijsvraagontwerp stationsplein, Leeuwarden *Anoniem (23 februari 1989) ‘Het onbekende monument van Van Doesburg’, ''Trouw'', p.&nbsp;17. *[Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer] (13 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 15, p.&nbsp;94. *Patijn, J.A.N., H. Evers, H.P. Berlage, D.F. Tersteeg, L.N. Holsnoer (20 april 1918) 'Juryrapport. Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden', ''Bouwkundig Weekblad'', jrg. 39, nr. 16, p.&nbsp;97-99. *Patijn, J., Henri Evers, M. Berlage, D.T. Tersteeg en L. Holsboer (4 mei 1918) ‘Prijsvraag tot verfraaiing Stationsplein te Leeuwarden’, ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 18, pp. 139-141. ;Emmabank, Den Haag *Anoniem (12 maart 1938) [[Anoniem/Emmabank op het L. Voorhout|‘Emmabank op het L. Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 maart 1938) [[Anoniem/De Emma-bank der Vrijmetselaren|‘De Emma-bank der Vrijmetselaren’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (31 maart 1938) [[Anoniem/Een bank aan het Lange Voorhout|‘Een bank aan het Lange Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (15 juni 1938) [[Anoniem/De Koningin Emmabank aan het Voorhout|‘De Koningin Emmabank aan het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (19 juni 1938) [[Anoniem/Onthulling van de Emmabank in het Voorhout|‘Onthulling van de Emmabank in het Voorhout’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 1. == Publieke functies - Jan Wils in het verenigingsleven, enz. == *Anoniem (4 november 1936) [[Anoniem/Zonder titel/40|‘Na Veur is thans ook in Stompwijk tot stand gekomen een commissie voor werkverruiming. [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&nbsp;3. *Scheltema, P.H. (5 augustus 1916) [[Petrus Herman Scheltema/Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A./1|‘Club van Haagsche leden van het genootschap A. et A.’]], ''De Opmerker'', 51e jaargang, nummer 32, pp. 127-128. ;Wils en De Stijl *Anoniem (18 augustus 1917) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 74/Nummer 227/Tijdschriften|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p. 2. *Anoniem (30 november 1918) [[Anoniem/Een Manifest|‘Een Manifest’]], ''De Opmerker'', 53e jaargang, nummer 48, pp. 377-379. *Frampton, Kenneth (1982) “Neoplasticisme en architectuur: formatie en transformatie”, in: Mildred Friedman (red.) ''De Stijl: 1917-1931'', Amsterdam: Meulenhoff/Landshoff. {{ISBN|90-2908-052-3}} ;Wils als ondertekenaar van een petitie aan de Tweede Kamer voor vrij postverkeer met Sovjet-Rusland *Anoniem (24 november 1919) [[De Tribune/Jaargang 13/Nummer 45/Vrijheid voor de Kunst|‘Vrijheid voor de Kunst’]], ''De Tribune'', p.&nbsp;4. ;Wils en de Haagsche Kunstkring *Anoniem (15 november 1922) [[Het Vaderland/Jaargang 54/15 november 1922/Avondblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (10 januari 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 66/10 januari 1935/Avondblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (12 december 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/12 december 1935/Ochtendblad/Haagsche Kunstkring|‘Haagsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. ;Wils als redactielid van ''Het Bouwbedrijf'' [[Bestand:NRC 1924-07-10 Avondblad A p 2 advertisement 01.jpg|thumb|450px|''Advertentie voor'' Het Bouwbedrijf. Afkomstig uit de ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'' (10 juli 1924).]] ;Wils als lid van het comité van initiatief voor de film ''Willem van Oranje *Anoniem (8 juni 1933) [[Anoniem/Film "Willem van Oranje"/1|‘Film „Willem van Oranje”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (18 oktober 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/18 oktober 1933/Avondblad/De Willem van Oranje-film|‘De Willem van Oranje-film’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Collem, Simon van (15 oktober 1955) ‘Uit de Oude Draaidoos. XXVII. Willem van Oranje mocht niet in close-up verschijnen’, ''De Volkskrant'', p.&nbsp;17. ;Wils als lid van de Voorburgsche Kunstkring *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/Voorburgsche Kunstkring/1|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 27 april-5 mei 1935, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (28 april 1935) [[Het Vaderland/Jaargang 67/28 april 1935/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 2. *''Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring'', Café Vronesteyn, Voorburg, 16-24 mei 1936, geen catalogus bekend.<br>Aankondigingen en recensies: **Anoniem (18 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/18 mei 1936/Avondblad/Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring|‘Tentoonstelling Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (20 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/20 mei 1936/Avondblad/Voorburgsche Kunstkring|‘Voorburgsche Kunstkring’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (19 oktober 1938) [[Anoniem/De Voorburgsche Kunstkring opgeheven|‘De Voorburgsche Kunstkring opgeheven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. ;Wils en het Genootschap Nederland-Italië *Anoniem (19 april 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/19 april 1936/Genootschap Nederland-Italië|‘Genootschap Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (28 april 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/1|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (2 mei 1938) [[Anoniem/Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal/2|‘Nederlandsch-Italiaansch nationaal bal’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (15 mei 1939) [[Anoniem/Slotfeest Nederland-Italië|‘Slotfeest Nederland-Italië’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p.&nbsp;2. ;Wils als bestuurslid van het Kunstenaarscentrum voor geestelijke weerbaarheid *Anoniem (17 december 1936) [[Anoniem/Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid/1|‘Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (13 maart 1937) [[Anoniem/Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid|‘Kunstweek van het Kunstenaars-centrum voor geestelijke weerbaarheid’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (23 februari 1938) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 111/Nummer 36305/Avondblad/Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid|‘Kunstenaarscentrum voor Geestelijke Weerbaarheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Derde blad, p.&nbsp;17. ;Wils als voorzitter van de Vereeniging Kunst aan Allen *Anoniem (10 juli 1937) [[Anoniem/Vereeniging Kunst aan Allen|‘Vereeniging „Kunst aan Allen”’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&nbsp;1. ;Wils als lid van het comité van aanbeveling van litteraire poppentheater Lampion, Den Haag *Anoniem (28 oktober 1938) [[Anoniem/Poppentheater Lampion|‘Poppentheater Lampion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. ;Wils als redactielid van ''De Delver'' *Anoniem (4 december 1940) [[Anoniem/De Delver|‘De Delver’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 2. ;Wils als jurylid voor de prijsvraag voor een voetstuk van de bevrijdingsvlag in Den Haag *Anoniem (4 november 1955) [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 175/Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag|‘Twintig inzendingen voor prijsvraag bevrijdingsvlag’]], ''Het Vaderland'', p.&nbsp;5. *Anoniem (2 december 1955) [[Het Parool/Jaargang 15/Nummer 3343/Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag|‘Bekroningen in prijsvraag voetstuk bevrijdingsvlag’]], ''Het Parool'', p.&nbsp;11. == Herdenkingen - Jubilea == *Anoniem (22 februari 1956) ‘Bouwmeester Jan Wils vandaag 65 jaar’, ''De Telegraaf'', p.&nbsp;7. == Overige == *Nbl. v. d. B. (12 november 1919) ‘Bij de N. V. Wed. J. Ahrend & Zoon te Amsterdam, zullen binnenkort verschijnen: [...]’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *W. Kromhout (12 november 1919) ‘Hollandsche architecten te Brussel’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (27 maart 1920) [[Anoniem/Wat wij bedoelen|‘Wat wij bedoelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C1. *Anoniem (14 augustus 1920) [[Anoniem/Een deskundig oordeel|‘Een deskundig oordeel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Joh.J. Belinfante (18 september 1920) ‘Het gebouw van de Handel-Maatschappij’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 2]. *Anoniem (25 september 1920) [[Anoniem/De Bouwkwestie in den Raad|‘De Bouwkwestie in den Raad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (26 maart 1921) [[Anoniem/Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie|‘Weer een Nieuwe Bouw-Coöperatie’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (19 mei 1921) [[Anoniem/Holland's kunst|‘Holland’s kunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (2 januari 1922) [[Anoniem/Afloop van aanbestedingen/2|‘Afloop van aanbestedingen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 2]. *Willem C. Brouwer (14 oktober 1922) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 79/Nummer 284/Avondblad/Uitbreiding Amsterdam Zuid|‘Uitbreiding „Amsterdam Zuid”’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (29 december 1922) [[Anoniem/Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924|‘Internationale kunsttentoonstellingen te Parijs 1924’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 maart 1923) [[Anoniem/Nederlandsche Kunstnijverheid|‘Nederlandsche Kunstnijverheid’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (31 maart 1923) [[Anoniem/Viering van het regeerings-jubileum|‘Viering van het regeerings-jubileum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (29 mei 1923) [[Anoniem/Nabetrachtingen uit den Raad|‘Nabetrachtingen uit den Raad’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (12 juni 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/1|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *J.[ulius] Luthmann, D.M. en anoniem (16 juni 1923) [[Om de Gevangenpoort|‘Om de Gevangenpoort’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Red. (16 juni 1923) ‘We zouden haast zeggen [...]’, ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (26 juni 1923) [[Anoniem/Vincent van Gogh-genootschap|‘Vincent van Gogh-genootschap’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *H.B. (15 september 1923) [[Henri Borel/Boek en Kunst|‘Boek en Kunst’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (1 oktober 1923) [[Anoniem/Boekennieuws|‘Boekennieuws’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 9. *Anoniem (13 oktober 1923) [[Anoniem/Inhoud van Tijdschriften/2|‘Inhoud van Tijdschriften’]], ''Het Centrum'', Derde Blad, [p. 2]. *Anoniem (15 oktober 1923) [[Anoniem/Het boek in 1923|‘Het boek in 1923’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (5 november 1923) [[Anoniem/Aanteekeningen/2|‘Aanteekeningen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [A, p. 1]. *Anoniem (19 februari 1924) [[Anoniem/Nieuwe Uitgaven|‘Nieuwe Uitgaven’]], ''Het Centrum'', Eerste Blad, [p. 2]. *Anoniem (17 maart 1924) [[Anoniem/Zonder titel/1|‘Op de tentoonstelling van moderne architectuur te Parijs [...]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (28 maart 1924) [[Anoniem/Naar een nieuwen bouwstijl|‘Naar een nieuwen bouwstijl’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 juni 1924) [[Anoniem/De bebouwing van Voorburg|‘De bebouwing van Voorburg’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (17 juni 1924) [[Anoniem/Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)|‘Bond van Nederlandsche Architecten (B.N.A.)’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (11 juli 1924) [[Anoniem/Moderne binnenhuiskunst|‘Moderne binnenhuiskunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p. 3. *Anoniem (23 juli 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/2|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (10 november 1924) ‘Het congres der Unions Intellectuelles te Parijs’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (10 november 1924) ‘Een franschman over onze moderne bouwkunst’, ''Het Vaderland'', Avondblad D. *Anoniem (20 november 1924) [[Anoniem/Tijdschriften/25|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 1. *Anoniem (6 december 1924) [[Anoniem/Het Bouwbedrijf/1|‘Het Bouwbedrijf’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem en Jan Wils (5 maart 1925) [[Anoniem en Jan Wils/Het Buitenhof|‘Het Buitenhof’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&nbsp;1]. *Anoniem (11 april 1925) [[Anoniem/Tijdschriften/9|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad B, p.&nbsp;1. *Anoniem (9 december 1925) [[Anoniem/Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc|‘Gedenkteeken Mr. M. I. Duparc’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (29 april 1926) [[Anoniem/De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein|‘De situatieplannen dr. Kalf-Jan Wils en mr. Droogleever Fortuyn-Ir. Buys voor een stadhuis op het Spui-terrein’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, C, p. 2. *J.W.E. Buys (15 mei 1926) ‘De Haagsche stadhuisplannen’, ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p. 2. *Anoniem (27 mei 1926) [[Anoniem/Bouw-Sierkunst|‘Bouw-Sierkunst’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p. 1. *Anoniem (4 september 1926) [[Anoniem/Amsterdamsch Bouwplan|‘Amsterdamsch Bouwplan’]], ''Het Vaderland'', Avondblad [D, p. 1]. *Anoniem (2 oktober 1926) [[Anoniem/Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst|‘Het buitenland en de nieuwe Hollandsche bouwkunst’]], ''Het Vaderland'', 58e jaargang, [Avondblad D, p. 1]. *Anoniem (3 oktober 1926) [[Anoniem/Willem Brouwer jubilaris|‘Willem Brouwer jubilaris’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Bouwkunst/Internationale tentoonstelling te New-York|‘Bouwkunst. Internationale tentoonstelling te New-York’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', 84e jaargang, nummer 12, Ochtendblad B, p. 2. *Anoniem (13 januari 1927) [[Anoniem/Internationale architectuur|‘Internationale architectuur’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (23 februari 1927) [[Anoniem/11e Internationaal Architectencongres|‘11e Internationaal Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (1 maart 1927) [[Anoniem/IXe Olympiade-Amsterdam-1928|‘IXe Olympiade-Amsterdam-1928’]], ''Het Centrum'', Tweede Blad, [p. 1]. *Anoniem (16 maart 1927) [[Anoniem/Aanbesteding/2|‘Aanbesteding’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (26 juni 1927) [[Anoniem/Tijdschriften/23|‘Tijdschriften’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (29 juli 1927) [[Anoniem/Reclame-tentoonstelling|‘Reclame-tentoonstelling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 5. *Anoniem (30 augustus 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/1|‘Het XIe Internationale Architectencongres’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, pp. 1-2. *Anoniem (4 september 1927) [[Anoniem/Het XIe Internationale Architectencongres/2|‘Het XIe Intern. Architectencongres’]], ''Het Vaderland'', 59e jaargang, Ochtendblad B, pp. 3-4. *Anoniem (7 november 1927) [[Anoniem/Zonder titel/38|‘Dr. H.P. Berlage, ir. Jos.Th.J. Cuypers, W.M. Dudok van Heel, prof. dr. ir. D.F. Slothouwer en Jan Wils [...]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2. *Anoniem (7 juli 1928) [[Anoniem/Een eer voor Jan Wils|‘Een eer voor Jan Wils’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (9 juli 1928) [[Anoniem/Jan Wils de Stadionexpert|‘Jan Wils de Stadionexpert’]], ''De Sumatra Post'', derde blad, [p. 3]. *Anoniem (26 juli 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/1|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Centrum'', [Eerste blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen/3 |‘De Olympische Spelen’]], ''De Sumatra Post'', [derde blad, p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch Festijn|‘Het Olympisch Festijn’]], ''De Tijd'', p. 8. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Olympia 1928/3|‘Olympia 1928’]], ''Het Centrum'', Eeste blad, [p. 3]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Spelen (1)|‘De Olympische Spelen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad A, p. 1-2. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Het Olympisch kunsttournooi|‘Het Olympisch kunsttournooi’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (3 augustus 1928) [[Anoniem/Rondom de Olympische Arena|‘Rondom de Olympische Arena’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Tweede blad, [pp. 1-2]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/De Olympische Kampioenschappen|‘De Olympische Kampioenschappen’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 3]. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit|‘H.M. de Koningin reikt de Olympische prijzen uit’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Anoniem (13 augustus 1928) [[Anoniem/Wat Nederland gewonnen heeft|‘Wat Nederland gewonnen heeft’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Avondblad B, p. 1. *Omega (30 augustus 1928) [[Omega/Amsterdamsche brieven|‘Amsterdamsche brieven’]], ''De Sumatra Post'', eerste blad, [p. 1]. *Anoniem (5 september 1928) [[Anoniem/Tennisbanen in het park Leeuwenbergh|‘Tennisbanen in het park Leeuwenbergh’]], ''Het Vaderland'', 60e jaargang, Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (16 januari 1929) [[Anoniem/Het muziekauteursrecht|‘Het muziekauteursrecht’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (30 januari 1929) [[Anoniem/Der Baumeister|‘Der Baumeister’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (24 oktober 1929) [[Anoniem/De Edison Lichtweek|‘De Edison Lichtweek’]], ''Het Centrum'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (30 oktober 1929) [[Anoniem/De stadhuisquaestie en de kunstenaars|‘De stadhuisquaestie en de kunstenaars’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, pp. 1-2. *Anoniem (20 december 1929) [[Anoniem/Alkmaar/Gemeenteraad|‘Alkmaar. Gemeenteraad’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad D, p. 2. [[Bestand:De Gooi- en Eemlander vol 59 no 081 advertisement 001.jpg|thumb|450px|''Advertentie middenstandswoningen Hilversum''. Afkomstig uit ''De Gooi- en Eemlander'' (5 april 1930).]] *Anoniem (5 februari 1930) [[Anoniem/Landsspel "Alkmaar 1930"|‘Landsspel „Alkmaar 1930”’]], ''Het Centrum'', [p. 3]. *Anoniem (5 maart 1930) [[Anoniem/Aanbestedingen/2|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 9. *Anoniem (13 juni 1930) [[Anoniem/Motorraces te Alkmaar uitgesteld|‘Motorraces te Alkmaar uitgesteld’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 2. *Anoniem (1 juli 1930) [[Anoniem/Association Littéraire|‘Association Littéraire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, p. 7. *Anoniem (15 juli 1930) [[Anoniem/Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion|‘Een nieuw bouwwerk van Jan Wils bij het Olympisch Stadion’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (10 september 1930) [[Anoniem/Internationaal architectencongres|‘Internationaal architectencongres’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, [p. 1]. *Anoniem (27 november 1930) [[Anoniem/Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd|‘Nieuwe tribune te Alkmaar beschadigd. Door den storm’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', [Middag, p. 2]. *G. W.[esterhout] (28 februari 1931) ‘De tribune in het Gemeentelijk Sportpark te Alkmaar van Jan Wils, architect B.N.A., ''Bouwkundig Weekblad Architectura'', [52e jaargang], nummer 9, p. 73. *Anoniem (5 maart 1931) [[Anoniem/Architectura/1|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 3. *Anoniem (19 maart 1931) [[Anoniem/Samenwerking architecten|‘Samenwerking architecten’]], ''De Sumatra Post'', Eerste blad, [p. 2]. *Anoniem (7 mei 1931) [[Anoniem/Architectura/3|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (25 juni 1931) ‘Automobilisme. De opening van het nieuwe Citroëngebouw te Amsterdam’, ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 3. *Anoniem (28 juli 1931) [[Anoniem/De Groene Amsterdammer|‘De Groene Amsterdammer’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 8. *Anoniem (4 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/1|‘Ons Nederland’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (6 augustus 1931) [[Anoniem/Ons Nederland/2|‘Ons Nederland’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (16 september 1931) [[Anoniem/Architectura/2|‘Architectura’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 7. *Anoniem (28 november 1931) [[Anoniem/Een nieuw stadion te Rotterdam?|‘Een nieuw stadion te Rotterdam?’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 6. *Cary Verbeek (19 maart 1932) ‘Jan Feith over onze kunstinzending naar Los Angeles’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p. 1]. *Anoniem (28 juni 1932) [[Anoniem/Comité Permanent International des Architectes|‘Comité Permanent International des Architectes’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 2. *Anoniem (10 april 1933) [[Anoniem/Arti et Industriae|‘Arti et Industriae’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (27 mei 1933) [[Anoniem/Comité voor stadsontwikkeling|‘Comité voor stadsontwikkeling’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Derde blad, p. 5. *Anoniem (22 december 1933) [[Anoniem/Ned. grafische kunst te Boedapest|‘Ned. grafische kunst te Boedapest’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (9 maart 1934) [[Anoniem/Onze lieve stad|‘Onze lieve stad’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 2. *Anoniem (4 juni 1934) [[Anoniem/Haagsch Jeugdhuis Noordwijk|‘Haagsch Jeugdhuis Noordwijk’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 2. *Anoniem (28 juli 1934) [[Anoniem/Een schrijfbureau voor de prinses|‘Een schrijfbureau voor de prinses’]], ''Leeuwarder Nieuwsblad'', Derde blad, [p. 1]. *Anoniem (31 juli 1934) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/3|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Vierde blad, p. 11. *Anoniem (3 augustus 1934) [[Anoniem/Nieuwe olymp. kampioenen|‘Nieuwe olymp. kampioenen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Derde blad, p. 1. *Anoniem (16 augustus 1934) [[Anoniem/Hongaarsche onderscheidingen|‘Hongaarsche onderscheidingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p. 10. *Anoniem (17 augustus 1934) [[Anoniem/Stichting Haagsch Jeugdhuis|‘Stichting Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 3. *Anoniem (25 augustus 1934) [[Anoniem/Het graf van Comenius|‘Het graf van Comenius’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, p. 3. *Anoniem (26 september 1934) [[Anoniem/Een geschenk aan H.M. de Koningin|‘Een geschenk aan H.M. de Koningin’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 1. *Anoniem (10 oktober 1934) [[Anoniem/Verassching Isaac Israëls|‘Verassching Isaac Israëls’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *W.Jos. de Gruyter (11 december 1934) ‘Het geval Campendonk’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1. *Anoniem (12 januari 1935) [[Anoniem/De droom van een architect|‘De droom van een architect’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (13 januari 1935) [[Anoniem/Verkeersverbetering in Den Haag|‘Verkeersverbetering in Den Haag’]], ''De Tijd'', Ochtendblad, [p. 8]. *Pim Pernel (20 januari 1935) ‘Van snelverkeer gesproken’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad C. *Anoniem (17 februari 1935) [[Anoniem/Geschenk aan prinses Juliana aangeboden|‘Geschenk aan prinses Juliana aangeboden’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad, [p. 1]. *Anoniem (1935) ‘Visioen van twee bouwmeesters’, ''De 8 & Opbouw'', 6e jaargang, nummer 3, p. 35. *Anoniem (30 maart 1935) [[Anoniem/De firma Staal & Co.|‘De firma Staal & Co.’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (4 april 1935) [[Anoniem/Het Haagsch Jeugdhuis|‘Het Haagsch Jeugdhuis’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (8 mei 1935) [[Anoniem/Het stadhuisplan|‘Het stadhuisplan’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (30 mei 1935) [[Anoniem/Het nieuwe Gemeentemuseum|‘Het nieuwe Gemeentemuseum’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 2. *Anoniem (1 september 1935) [[Anoniem/Koningin's verjaardag|‘Koningin's verjaardag’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, [p. 1]. *Anoniem (6 december 1935) [[Anoniem/Nieuwe uitgaven/2|‘Nieuwe uitgaven’]], ''Het Vaderland'', Avondblad, z.p. *Anoniem (14 december 1935) [[Anoniem/De kunstwedstrijden te Berlijn|‘De kunstwedstrijden te Berlijn’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Corn. v.d. Sluys (29 december 1935) ‘Nieuwe zakelijkheid. Voor- en tegenstanders’, ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (17 januari 1936) [[Anoniem/Portugeesch blad aan Nederland gewijd|‘Portugeesch blad aan Nederland gewijd’]], ''Het Vaderland'', Avondblad. *Anoniem (13 februari 1936) [[Anoniem/Prof. Dr. J.L. Walch|‘Prof. Dr. J.L. Walch. Afscheidsreceptie’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad B, p. 1. *Anoniem (15 april 1936) [[Anoniem/Tijdschriften/26|‘Tijdschriften’]], ''De Gooi- en Eemlander'', p. 6. *Anoniem (24 april 1936) [[Anoniem/De Olympische Spelen/Jan Wils in de internationale jury|‘De Olympische Spelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p. 1]. *Anoniem (9 mei 1936) [[Anoniem/Olympische Kunstwedstrijden|‘Olympische Kunstwedstrijden’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', Eerste blad, p. 2. *Anoniem (10 oktober 1936) [[Anoniem/Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?|‘Een nieuwe schouwburg te Amsterdam?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 1. *Anoniem (1 juni 1937) [[Anoniem/Jubileum J. Hornstra|‘Jubileum J. Hornstra’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, p. 2. *Anoniem (28 december 1937) [[Anoniem/Vereeniging "Nederland-Hongarije"|‘Vereeniging „Nederland-Hongarije”’]], ''Het Vaderland'', Ochtendblad A, p. 3. *Anoniem (19 mei 1938) [[Anoniem/Aanbesteding wegenbouw|‘Aanbesteding wegenbouw’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p. 3. *Anoniem (8 mei 1939) [[Anoniem/W. Kromhout Czn 75 jaar|‘W. Kromhout Czn 75 jaar’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p. 1. *Anoniem (16 april 1941) ‘De wederopbouw van Rotterdam’, ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', p. 3. *Anoniem (10 januari 1944) ‘Begrafenis Corn. v.d. Sluys’, ''Het Vaderland'', Avondblad, p. 3. *Anoniem (28 juli 1952) ‘Monument voor KLM-directeur Veenendaal’, ''Nieuwsblad van het Noorden'', p. 2. *Victor Freijser (1985) “Co Brandes en de "Nieuwe Haagse School"”, in: ''Jaarboek Die Haghe'', Den Haag: Geschiedkundige Vereniging Die Haghe. == Primaire literatuur == {{gap}}[[Afbeelding:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Auteur:Jan Wils]]'' [[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal beeldende kunst]] [[Categorie:Jan Wils| ]] kdae3rxvn7wubdqiwnrevzyj93x5j57 0 11905 227259 39122 2026-09-22T19:31:10Z Vincent Steenberg 280 Vincent Steenberg heeft pagina [[Anoniem/Museum Boymans/2]] hernoemd naar [[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans]]: normalisatie 39122 wikitext text/x-wiki {{Infobox krantenartikel | naam = Museum Boymans | auteur = Anoniem | uitgiftedatum = Zaterdag 9 maart 1940 | titel = Museum Boymans | krant = Het Vaderland | jaargang = 71 | nummer = | katern = | editie = Avondblad C | pagina = 1 | afbeelding = | datering = | opmerkingen = Pieter Oud vermeld als P.J. Oud | genre = | taal = Nederlands | bron = [http://kranten.kb.nl kranten.kb.nl] | auteursrecht = [[Publiek domein]] | artikelwikipedia = }} MUSEUM BOYMANS &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;De burgemeester van Rotterdam, mr P. J. Oud, zal vandaag in de zaal voor tijdelijke tentoonstellingen van het Museum Boymans te Rotterdam ’n tentoonstelling openen van de maquette en een aantal teekeningen van het plan tot bebouwing van het Diergaardeterrein, ontwerp van architect Jan Wils. <br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;In dezelfde zaal zijn een deel der aanwinsten van het Museum Boymans en van de Stichting Museum Boymans uit het jaar 1939 geëxposeerd. [[Categorie:Het Vaderland]] dhlg4ohk5waye6a7ky5gm5fc9d3bmlh 227261 227259 2026-09-22T19:33:36Z Vincent Steenberg 280 format 227261 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Museum Boymans’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''Het Vaderland'', zaterdag 9 maart 1940, Avondblad C, p.&nbsp;1. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Het Vaderland vol 071 1940-03-09 Avondblad Museum Boymans.djvu" from="1" to="1"/> [[Categorie:Het Vaderland, Jaargang 071]] g4uboa7b4v7qpsy0rubmtwhf15pr6ey 0 11916 227275 39149 2026-09-23T08:06:16Z Vincent Steenberg 280 Vincent Steenberg heeft pagina [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk]] hernoemd naar [[Het Vaderland/Jaargang 71/11 maart 1940/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk]]: normalisatie 39149 wikitext text/x-wiki {{Infobox krantenartikel | naam = Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk | auteur = Anoniem | uitgiftedatum = Maandag 11 maart 1940 | titel = Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk. Waar eens de wilde dieren gevoed werden. | krant = Het Vaderland | jaargang = 71 | nummer = | katern = | editie = Avondblad D | pagina = 1 | afbeelding = | datering = | opmerkingen = Sybold van Ravesteyn vermeld als Van Ravesteijn | genre = | taal = Nederlands | bron = [http://kranten.kb.nl kranten.kb.nl] | auteursrecht = [[Publiek domein]] | artikelwikipedia = }} Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk Waar eens de wilde dieren gevoed werden. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Voor het oude Diergaardeterrein te Rotterdam, circa 13 ha groot, heeft Jan Wils een bebouwingsplan gemaakt waarvan de maquette 14 dagen lang in het Museum Boymans is te zien. <br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Eenige vraagstukken van stedebouwkundigen aard konden met het plan worden opgelost en de Spoorwegen vinden er plaats voor een centraal station. Van Ravesteijn moet er zijn denkbeelden reeds voor aan het papier hebben toevertrouwd. <br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Verder is een spoorwegpostkantoor ontworpen en ter weerszijden van het nieuwe stationsplein twee hotels. <br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wils denkt zich verder een schouwburg en een torengarage en 625 woningen, voor 2350 personen, allereerst drie hooge flats. <br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Volgens den architect is de kans groot, dat reeds in Mei met de winkels en woonhuizen langs de Kruiskade kan worden begonnen. [[Categorie:Het Vaderland]] nw4p3yalrlhj4w352pdhioyuohery58 227277 227275 2026-09-23T08:08:21Z Vincent Steenberg 280 format 227277 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk waar eens de wilde dieren gevoed werden’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''Het Vaderland'', maandag 11 maart 1940, Avondblad D, p.&nbsp;1. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Het Vaderland vol 071 1940-03-11 Avondblad Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk.djvu" from="1" to="1"/> [[Categorie:Het Vaderland, Jaargang 071]] 5oepx0amxqi80znq8qqat9pvve5311k 0 12119 227265 70476 2026-09-22T19:52:41Z Vincent Steenberg 280 format 227265 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Het Diergaardeterrein te Rotterdam’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''De Tijd'', zondag 10 maart 1940, Ochtendblad, [p.&nbsp;1]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="De Tijd vol 095 no 31134 Het diergaardeterrein te Rotterdam.djvu" from="1" to="1"/> [[Categorie:De Tijd, Jaargang 095]] h6n5lceubptivbzqq9492r0ww983ku6 104 68252 227237 188498 2026-09-22T14:43:46Z Havang(nl) 4330 227237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude><nowiki /> {{c|{{larger|'''INHOUD'''}}<br>{{smaller|(''maakt geen deel uit van het oorspronkelijke werk'')}}}} {{dotlist|I|[[Niels Holgersson/I|De jongen]]|{{pli|1|8}}}} {{dotlist|II|[[Niels Holgersson/II|Akka van Kebnekaise]]|{{pli|15|8}}}} {{dotlist|III|[[Niels Holgersson/III|'t Leven van de wilde vogels]]|{{pli|29|8}}}} {{dotlist|IV|[[Niels Holgersson/IV|'t Huis Glimmingen]]|{{pli|45|8}}}} {{dotlist|V|[[Niels Holgersson/V|De groote kraanvogeldans op den Kullaberg]]|{{pli|57|8}}}} {{dotlist|VI|[[Niels Holgersson/VI|In den regen]]|{{pli|65|8}}}} {{dotlist|VII|[[Niels Holgersson/VII|Bij de beek van Ronneby]]|{{pli|71|8}}}} {{dotlist|VIII|[[Niels Holgersson/VIII|Karlskrona]]|{{pli|78|8}}}} {{dotlist|IX|[[Niels Holgersson/IX|De reis naar Öland]]|{{pli|86|8}}}} {{dotlist|X|[[Niels Holgersson/X|De groote vlinder]]|{{pli|97|8}}}} {{dotlist|XI|[[Niels Holgersson/XI|Het kleine Karelseiland]]|{{pli|101|8}}}} {{dotlist|XII|[[Niels Holgersson/XII|Twee steden]]|{{pli|112|8}}}} {{dotlist|XIII|[[Niels Holgersson/XIII|Hoe Smaland geschapen werd]]|{{pli|122|8}}}} {{dotlist|XIV|[[Niels Holgersson/XIV|De aarden kruik]]|{{pli|127|8}}}} {{dotlist|XV|[[Niels Holgersson/XV|De oude boerin]]|{{pli|142|8}}}} {{dotlist|XVI|[[Niels Holgersson/XVI|Van Taberg naar Huskvarna]]|{{pli|151|8}}}} {{dotlist|XVII|[[Niels Holgersson/XVII|Een geschiedenis uit Halland]]|{{pli|155|8}}}} {{dotlist|XVIII|[[Niels Holgersson/XVIII|Het groote vogelmeer]]|{{pli|172|8}}}} {{dotlist|XIX|[[Niels Holgersson/XIX|De voorspelling]]|{{pli|185|8}}}} {{dotlist|XX|[[Niels Holgersson/XX|Het baaien kleed]]|{{pli|190|8}}}} {{dotlist|XXI|[[Niels Holgersson/XXI|De geschiedenis van Karr en Grauwvel]]|{{pli|194|8}}}} {{dotlist|XXII|[[Niels Holgersson/XXII|De nonnen]]|{{pli|206|8}}}} {{dotlist|XXIII|[[Niels Holgersson/XXIII|In Närke]]|{{pli|221|8}}}} {{dotlist|XXIV|[[Niels Holgersson/XXIV|De ijzerfabriek]]|{{pli|238|8}}}} {{dotlist|XXV|[[Niels Holgersson/XXV|Het broederdeel]]|{{pli|250|8}}}} {{dotlist|XXVI|[[Niels Holgersson/XXVI|De overstrooming]]|{{pli|263|8}}}} {{dotlist|XXVII|[[Niels Holgersson/XXVII|In Uppsala]]|{{pli|273|8}}}} {{dotlist|XXVIII|[[Niels Holgersson/XXVIII|Donsje]]|{{pli|286|8}}}} {{dotlist|XXIX|[[Niels Holgersson/XXIX|Stockholm]]|{{pli|292|8}}}} {{dotlist|XXX|[[Niels Holgersson/XXX|Gorgo, de arend]]|{{pli|297|8}}}} {{dotlist|XXXI|[[Niels Holgersson/XXXI|Over Gästrikland]]|{{pli|306|8}}}} {{dotlist|XXXII|[[Niels Holgersson/XXXII|Een dag in Hälsingland]]|{{pli|312|8}}}} {{dotlist|XXXIII|[[Niels Holgersson/XXXIII|Een morgen in Angermanland]]|{{pli|323|8}}}} {{dotlist|XXXIV|[[Niels Holgersson/XXXIV|In Lapland]]|{{pli|329|8}}}} {{dotlist|XXXV|[[Niels Holgersson/XXXV|Bij de Laplanders]]|{{pli|342|8}}}} {{dotlist|XXXVI|[[Niels Holgersson/XXXVI|Naar 't zuiden, naar 't zuiden]]|{{pli|352|8}}}} {{dotlist|XXXVII|[[Niels Holgersson/XXXVII|Wermeland]]|{{pli|365|8}}|chapter-width=3.2em}} {{dotlist|XXXVIII|[[Niels Holgersson/XXXVIII|De schat op de klippen]]|{{pli|374|8}}|chapter-width=3.2em}} {{dotlist|XXXIX|[[Niels Holgersson/XXXIX|Een groot landgoed]]|{{pli|381|8}}}} {{dotlist|XL|[[Niels Holgersson/XL|De reis naar Vemmenhög]]|{{pli|390|8}}}} {{dotlist|XLI|[[Niels Holgersson/XLI|'t Afscheid van de wilde ganzen]]|{{pli|399|8}}}}<noinclude></noinclude> 6vr0w3zws0o69tijfal8bbermmlnlzu 104 87631 227269 225433 2026-09-23T07:37:39Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 227269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{| |valign=top| <poem> « Je i sai bien men droit, pas ne m’en vois doubtant ; « Je le contrebatrai, ains qu’il voist espousant : « Donnet le m’a ses pèrez, en sérement jurant. « Pas ne doit avoir honte créature vivant « De faire son pourfit, en loyauté régnant ; « Et j’aconte petit aussi, au remanant, « S’on me moque de chou que requier le marquant. » Tant va Eliénor, avoec le baronnie, Qu’en Nymaie le grant, qui tant est resfortie, Entra li castellainz, à noble compaignie.840 Hé ! Diex, que la chitez estoit d’onneur garnie ! N’i avoit nulle rue, pour voir le vous affie, Qui de dras d’or ne fust, à cascune partie, Si bien acourtinée que c’estoit mélodie. L’erbe douche et flairans estoit sus le cauchie ; N’i ot rue nésune n’ait quarole ataquie, A cors Sarrasinois tresquoient par maistrie ; Là, tenoit et menoit amans se vraie amie, Là, parloient d’amours et de grant druérie ; Là, n’i avoit bourgoise qui bel ne fust vestie,850 Couronnes et capiaus sour maint chief reflambie. En pluseurs lieus estoit la feste commenchie : Li chevalier i ont mainte lanche brisie, Et li fil à bourgois jouent à l’esquiermie. Cascuns, lonc son estat, le jour s’i esbanie. A fenestrez pendoient, par grande singnourie, Chil haubert-géserant dont le maille ert délie, Hiaumez plus luisans que fins ors qui flambie. Et chil escuïer vont courrant par le cauchie, Si font ces ours berser menant grant huérie.860 Ne fust nulz si dolans, en ceste mortel vie, S’adont fust à Nimaye, la cité esforchie, Qu’à celle heure n’éust son ire entroubliie : Car n’est de nul rével, de nulle mélodie, Dont la citez ne soit parfaitement garnie ; </poem> |valign=top| <poem> "Ik ken mijn recht heel goed, daar twijfel ik niet aan; "Ik zal het aanvechten voordat hij haar trouwt: "Zijn vader heeft hem aan mij gegeven, met een plechtige eed. "Geen enkel levend wezen hoeft zich te schamen "Om zijn eigen voordeel te zoeken binnen het recht; "En van de rest trek ik me weinig aan, "Zelfs als men de spot met mij drijft om wat ik eis." {{gap|1em}}Zover reist Eleanore, samen met de baronnen, Dat in het grote Nijmegen, dat zo sterk versterkt is, De kasteelheer binnentrok met een nobel gezelschap.{{vnr|840}} Heer! Wat was de stad met eer versierd! Er was geen enkele straat, dat verzeker ik u als waarheid, Die niet aan weerszijden met goudlaken behangen was, Zo mooi versierd dat het een melodie voor het oog was. Het zoete en geurige gras lag op de straatweg; Er was geen enkele straat waar niet een reidans was begonnen, Met Saraceense hoorns blies men met meesterschap; Daar hield en leidde de minnaar zijn ware geliefde, Daar spraken ze over de liefde en grote tederheid; Daar was geen burgervrouw die niet prachtig gekleed was,{{vnr|850}} Kronen en kransen schitterden op menig hoofd. {{Gap|1em}}Op verschillende plaatsen was het feest begonnen: De ridders hebben menige lans gebroken, En de zonen van de burgers doen aan schermen. Ieder, naar zijn stand, vermaakt zich die dag. Aan de vensters hingen, met grote adellijke trots, Maliënkolders waarvan de ringen heel fijn waren, Helmen glanzender dan puur goud dat flonkert. En de schildknapen rennen over de straatweg, En ze jagen op beren onder groot lawaai.{{vnr|860}} Er was niemand zo bedroefd in dit sterfelijke leven, Dat als hij op dat moment in het versterkte Nijmegen was, Hij zijn verdriet niet direct zou zijn vergeten: Want er is geen feestvreugde, geen melodie, Waarvan de stad niet volkomen voorzien is; </poem> |}<noinclude></noinclude> 4st9e1joh3w48up7mungtfdcs385108 104 87632 227270 225434 2026-09-23T07:48:09Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 227270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{| |valign=top| <poem> Car chevalier y viennent, de lontainne partie, Pour l’amour d’Esmeret qui ensi se marie. Esmerez fu vestis d’une robe jolie, Qui estoit de fin or, à broudure furnie. N’avoit au siècle oisel, tant com li mons tournie, Dont la robe ne fust en samblanche querquie. S’avoit une chainture, de fin or d’Arrabie, A carnièrez estoit ouvrée et entaillie ; De chausse d’escarlate fu sa jambe chaucie ; Et par dessus l’espaulle son chaperon tournie ; Les cheveus avoit lons de plus d’aune et demie Et aussi reluissans que fins ors qui flambie ; Ains dame n’ot si biaus, en ceste mortel vie. L’enfes fu biaus et drois ; s’ot jambe bien taillie, Le corpz droit que bougon et manière adréchie ; Viaire coulouret, comme roze espanie ; Le nés droit et traitis, et le bouche adréchie ; Les dens menus et blans comme nois qui négie ; Les iex vairs et rians comme gorge polie ; Le barbe li pongnoit, ne l’ot rés c’une fie. Tant fu et biaus et dous, si comme l’istoire crie, Sé Jhésu-Cris l’éust comme femme establie, Tous li mons se tuast pour avoir telle amie. Si freire li tenoient moult loyaus compaingnie ; Glorians, Alixandre. Bauduins n’i est mie, Ains estoit à Sebourc, en la tour bateillie, Dont Roze la royne fu au cuer courrecie ; Car ne savoit où fu ni en quelle partie : Bien cuidoit qu’il fust mors, s’en estoit despaisie. Or dirai d’Esmeret qui les barons festie, Et les mainne as hosteus ; et à tous ostez prie C’on ne prende du leur une pomme pourrie ; Et que tout paiëra, enchois se départie. Ès-vous le castellain qui la pucelle guie : On va dire Esmeret, qui tant ot courtoisie, </poem> |valign=top| <poem> Want ridders komen erheen van heinde en verre, Vanwege de liefde voor Esmeret die zo gaat trouwen. {{gap|1em}}Esmeret was gekleed in een prachtig gewaad, Dat van puur goud was, voorzien van borduurwerk. Er was geen vogel ter wereld, hoever ook de wereld rond,{{vnr|870}} Die niet in beeltenis op het gewaad was aangebracht. Ook had hij een gordel van puur goud uit Arabië, Met gespen bewerkt en uitgesneden; Met scharlaken kousen was zijn been geschoeid; En over zijn schouder viel zijn kap; Zijn haar was lang, wel meer dan anderhalve el, En net zo glanzend als puur goud dat flonkert; Nooit had een dame zo'n prachtig haar in dit sterfelijke leven. De jongeling was mooi en slank; zijn been was goed gevormd, Zijn lichaam zo recht als een pijl en zijn houding fier;{{vnr|880}} Zijn gezicht gekleurd als een ontluikende roos; Zijn neus recht en fijn, en zijn mond goedgevormd; Zijn tanden klein en wit als sneeuw; Zijn ogen levendig en lachend als een gepolijste edelsteen; Zijn baard begon net te groeien, hij had zich pas één keer geschoren. Hij was zo mooi en zacht, zoals het verhaal roept, Dat als Jezus Christus hem als vrouw had geschapen, De hele wereld zichzelf van kant zou maken om zo'n geliefde te hebben. {{gap|1em}}Zijn broers hielden hem trouw gezelschap: Gloriant en Alexander. Bauduin is er niet bij,{{vnr|890}} Want hij was in Sebourg, in de versterkte toren, Waarover koningin Roze diep bedroefd was in haar hart; Want ze wist niet waar hij was of in welk gewest: Ze dacht werkelijk dat hij dood was, en was daardoor van streek. {{gap|1em}}Nu zal ik spreken over Esmeret die de baronnen onthaalt, En hen naar de herbergen leidt; en aan alle herbergiers vraagt Dat men van het hunne nog geen rotte appel aanneemt; En dat hij alles zal betalen voordat hij vertrekt. Zie daar de kasteelheer die de maagd begeleidt: Men gaat Esmeret die zoveel hoofsheid bezat, vertellen, {{vnr|900}} </poem> |}<noinclude></noinclude> 30prhaet6ovfsl89p7nmx00bvhggk76 104 87633 227271 225435 2026-09-23T07:55:26Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 227271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{| |valign=top| <poem> Que li castellains vient, à très noble mainsnie : Dou palais descendi, s’a se voie aqueillie Pour cellui festier, qui tant ot singnourie. Li chastelains le vit venir par le cauchie, Lors dist as chevaliers : « descendons, je vous prie, « Car vés-chà Esmeret, qu’à nous se regratie. » Quant Eliénor l’ot, s’a la chière dréchie ; Quant perchuit Esmeret, tous li sans li fourmie. Tant fu sousprise au cuer, d’amour qui le maistrie, La véue li tourble, si fu toute esblévie ; Quant descendre cuida, à terre chiet flastrie. De coi li castellains tensa moult sa mainsnie, Et près qu’à l’un des siens n’a le teste trenchie ; Se ne fust la Royne qui en haut li escrie : « Che ne fu point par lui, or ne le bléchiez mie, « Ore me prist au cuer trop grande maladie. » Dont dist ·j· chevaliers qui perchuit sa folie : « Par me foy bien le croi que mal soïés haitie, « Mais s’Esmerez voloit vous seriés tost garie. » Adont vint Esmerez, qui hautement s’escrie : « Chastellains, bien veingniez, vous et vo compaingnie. « Venez anuit à court, car mes corpz vous en prie. » « Sire, » dist li Frizons, « je y menrai m’amie ; « Regardez, vés le chi le pucelle agentie. « Demain l’espouserai, quant arez nochoïe « Le dame de Pontieu, qui tant a signourrie : « Car je l’aim par amours, elle ne me het mie. » Quant la puchelle l’ot, moult hautement s’escrie : « Sire Esmeret, » dist-elle, « souffrez-vous que je die ? « Che que je vous dirai ne tenez à sottie ; « Je n’aims le chastellain une pomme pourrie, « Sachiés que je vous aims miex que li la moitie. » Quant li chastellains ot le pucelle senée, Qu’à Esmeret s’estoit ensi abandonnée, Il en fu moult honteuz ; s’a le coulour muée : </poem> |valign=top| <poem> Dat de kasteelheer eraan komt met een zeer nobel gevolg: Hij daalde af uit het paleis en begaf zich op weg Om hem te verwelkomen, die zoveel heerschappij bezit. De kasteelheer zag hem over de straatweg komen, Toen zei hij tegen de ridders: "Laten we afstijgen, ik vraag u, "Want zie hier Esmeret, die ons komt begroeten. » {{gap|1em}}Toen Eleanore dit hoorde, hief ze haar gezicht op; Toen ze Esmeret opmerkte, beefde al haar bloed. Ze was zo overweldigd in haar hart door de liefde die haar beheerste, Dat haar blik vertroebelde en ze geheel verblind raakte;{{vnr|910}} Toen ze wilde afstijgen, viel ze flauw op de grond. Waarom de kasteelheer zijn gevolg hevig uitschold, En hij had bijna een van hen het hoofd afgehouwen; Ware het niet dat de koningin luid naar hem riep: "Het kwam absoluut niet door hem, doe hem dus geen kwaad, "Er overviel mij zojuist een te grote inzinking van het hart." Toen zei een ridder die haar verwarring opmerkte: "Bij mijn trouw, ik geloof graag dat u zich slecht voelt, "Maar als Esmeret dat zou willen, zou u snel genezen zijn." Toen kwam Esmeret, die luid uitriep:{{vnr|920}} "Kasteelheer, wees welgekomen, u en uw gezelschap. "Kom vanavond naar het hof, want ik vraag dat persoonlijk van u." "Heer," zei de Fries, "ik zal mijn geliefde meenemen; "Kijk, zie haar hier, de edele maagd. "Morgen zal ik haar trouwen, wanneer u getrouwd bent met "De dame van Ponthieu, die zoveel heerschappij bezit: "Want ik bemin haar vurig, en zij haat mij allerminst.: Toen de maagd dit hoorde, riep ze zeer luid uit: "Heer Esmeret," zei ze, "staat u toe dat ik spreek? "Wat ik u zal zeggen, houd dat niet voor dwaasheid;{{vnr|930}} "Ik geef om de kasteelheer nog geen gepelde appel, "Weet dat ik u nog de helft meer bemin dan hij." {{gap|1em}}Toen de kasteelheer de wijze maagd hoorde spreken, Die zich zo aan Esmeret had overgegeven, Schaamde hij zich zeer; hij veranderde van kleur: </poem> |}<noinclude></noinclude> pwoui6ww2w5xh1lpogp289xhbqefhtz 104 87634 227273 227223 2026-09-23T08:03:45Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 227273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{| |valign=top| <poem> Mais Esmerez avoit à autrui sa pensée : ·I· cevaliers li ot une raison contée, Si qu’Eliénor fu ensi qu’entroubliée. Parole de povre homme est moult pau eslevée. Et li chastellains ot sa chière si irée, Qu’à ses escuierz dist, à moult haute alenée : « Prendez ceste musarde, qu’ensi s’est démenée, « Et droit à ·j· hostel soit vistement boutée ; « Et puis le desvestez ceste robe fourrée, « Ne li laissiés du mien une pomme pelée ; « Trop a esté par moy servie et honnerée. « Qui en femme se fie, sa science est passée ; « Mais par moi ne sera ceste garche espousée : « J’ameroie trop miex qu’en ·j· fu fust boutée. » Et chil ont respondut : « si soit com vous agrée. » Droit à ·j· hostel fu Eliénor menée. Or escoutez de coy elle s’est avisée : Une malette prist, où l’istoire ert boutée, Li dras qui fu escris de painture dorée, Elle saisi le drap, coiëment à chelée, Et par desous ·j· lit le mucha le journée ; Puis desvesti sa robe, c’on li avoit donnée, Et le couronne aussi, dont estoit couronnée ; Puis mist tout en ·j· mont, comme femme dervée Les geta chà dessous, lez une queminée ; Et puis isnèlement s’est la belle escriée : « Alez-vous-ent glouton, à pute destinée ; « Or n’ai-ge riens du vostre vaillant une denrée. « Ne me faites nul mal, tos feroie criée. « Je ne prise vo maistre une pume parée ; « Car encore serai le royne appellée « De Nimaye le grant et du Roy espousée. » Quant il ont se parole oïe et escoutée, Bien cuidièrent, pour voir, que fust sote noée. Mais la dame sot bien après coy elle bée : </poem> |valign=top| <poem> Maar Esmeret had zijn gedachten bij iemand anders; ''Een ridder had hem een verhaal verteld,'' ''Zodat Eliénor als het ware werd vergeten.'' ''Het woord van een arme mens wordt immers maar weinig gewaardeerd.'' En de kasteelheer had zo'n toornig gezicht,{{vnr|940}} Dat hij buiten adem tegen zijn schildknapen zei: "Grijp deze feeks, die zich zo heeft misdragen, "En laat haar direct in een herberg worden gesmeten; "En kleed haar vervolgens uit en neem deze bont-gevoerde mantel af, "Laat haar van het mijne nog geen appelschil behouden; "Ze is te veel door mij gediend en geëerd. "Wie op een vrouw vertrouwt, zijn verstand is verloren; Maar door mij zal dit meisje niet worden getrouwd: Ik zou nog veel liever hebben dat ze in het vuur werd geworpen." En zij antwoordden: "Het zal geschieden zoals u behaagt."{{vnr|950}} {{gap|1em}}Eleanore werd direct naar een herberg geleid. Hoor nu wat zij bedacht: Ze nam een reistas waarin de geschiedenis was opgeborgen, Het doek dat beschreven was met gouden schilderingen, Ze greep het doek stilletjes in het geheim, En ze verstopte het voor die dag onder een bed ; Toen trok ze haar gewaad uit, dat men haar gegeven had, En ook de kroon waarmee ze gekroond was; Toen legde ze alles op een hoop, als een bezeten vrouw Wierp ze het daaronder, naast een haard;{{vnr|960}} En toen riep de schone snel uit: "Ga heen, schurken, naar een rampzalig lot; "Nu heb ik niets meer van het uwe ter waarde van een cent. "''Doe me geen kwaad, of ik zal direct gillen.'' "Ik geef om uw meester nog geen geschilde appel; "Want ik zal nog steeds de koningin genoemd worden "Van het grote Nijmegen en door de koning worden getrouwd." Toen zij haar woorden hoorden en beluisterden, Dachten ze werkelijk dat ze stapelgek was. Maar de dame wist heel goed waar ze naar streefde:{{vnr|970}} </poem> |}<noinclude></noinclude> csgdgy4wiu2ob73b6i1cjikgp61gopy 227286 227273 2026-09-23T10:00:35Z Havang(nl) 4330 227286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{| |valign=top| <poem> Mais Esmerez avoit à autrui sa pensée : ·I· cevaliers li ot une raison contée, Si qu’Eliénor fu ensi qu’entroubliée. Parole de povre homme est moult pau eslevée. Et li chastellains ot sa chière si irée, Qu’à ses escuierz dist, à moult haute alenée : « Prendez ceste musarde, qu’ensi s’est démenée, « Et droit à ·j· hostel soit vistement boutée ; « Et puis le desvestez ceste robe fourrée, « Ne li laissiés du mien une pomme pelée ; « Trop a esté par moy servie et honnerée. « Qui en femme se fie, sa science est passée ; « Mais par moi ne sera ceste garche espousée : « J’ameroie trop miex qu’en ·j· fu fust boutée. » Et chil ont respondut : « si soit com vous agrée. » Droit à ·j· hostel fu Eliénor menée. Or escoutez de coy elle s’est avisée : Une malette prist, où l’istoire ert boutée, Li dras qui fu escris de painture dorée, Elle saisi le drap, coiëment à chelée, Et par desous ·j· lit le mucha le journée ; Puis desvesti sa robe, c’on li avoit donnée, Et le couronne aussi, dont estoit couronnée ; Puis mist tout en ·j· mont, comme femme dervée Les geta chà dessous, lez une queminée ; Et puis isnèlement s’est la belle escriée : « Alez-vous-ent glouton, à pute destinée ; « Or n’ai-ge riens du vostre vaillant une denrée. « Ne me faites nul mal, tos feroie criée. « Je ne prise vo maistre une pume parée ; « Car encore serai le royne appellée « De Nimaye le grant et du Roy espousée. » Quant il ont se parole oïe et escoutée, Bien cuidièrent, pour voir, que fust sote noée. Mais la dame sot bien après coy elle bée : </poem> |valign=top| <poem> Maar Esmeret had zijn gedachten bij iemand anders; ''Een ridder had hem een verhaal verteld,'' ''Zodat Eliénor als het ware werd vergeten.'' ''Het woord van een arme mens wordt immers maar weinig gewaardeerd.'' En de kasteelheer had zo'n toornig gezicht,{{vnr|940}} Dat hij buiten adem tegen zijn schildknapen zei: "Grijp deze feeks, die zich zo heeft misdragen, "En laat haar direct in een herberg worden gesmeten; "En kleed haar vervolgens uit en neem deze bont-gevoerde mantel af, "Laat haar van het mijne nog geen geschilde appel houden; "Ze is te veel door mij gediend en geëerd. "Wie op een vrouw vertrouwt, is zijn verstand verloren; Maar door mij zal dit meisje niet worden getrouwd: Ik zou nog veel liever hebben dat ze in het vuur werd geworpen." En zij antwoordden: "Het zal geschieden zoals u wenstt."{{vnr|950}} {{gap|1em}}Eleanore werd direct naar een herberg gebracht. Hoor nu wat zij bedacht: Ze nam een reistas waarin de geschiedenis was opgeborgen, Het doek dat beschreven was met gouden schilderingen, Ze greep het doek stilletjes in het geheim, En ze verstopte het voor die dag onder een bed ; Toen trok ze haar gewaad uit, dat men haar gegeven had, En ook de kroon waarmee ze gekroond was; Toen legde ze alles op een hoop, als een bezeten vrouw Wierp ze het daaronder, naast een haard;{{vnr|960}} En toen riep de schone snel uit: "Ga heen, schurken, naar een rampzalig lot; "Nu heb ik niets meer van het uwe ter waarde van een cent. "''Doe me geen kwaad, of ik zal direct gillen.'' "Ik geef om uw meester nog geen geschilde appel; "Want ik zal nog steeds de koningin genoemd worden "Van het grote Nijmegen en door de koning worden getrouwd." Toen zij haar woorden hoorden en beluisterden, Dachten ze werkelijk dat ze stapelgek was. Maar de dame wist heel goed waar ze naar streefde:{{vnr|970}} </poem> |}<noinclude></noinclude> cwl6sdhjr1kceaq63nzsaw3ej6ql20e 104 87635 227278 225437 2026-09-23T08:12:03Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 227278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{| |valign=top| <poem> Comment qu’Esmeret ait noble dame affiée, Ne l’espousera jà, ains sera espousée. Par dedens Babilone fu-elle mariée, Au fort riche Soudan, qu’en li fist engenrée D’un hoir, par cui no loy fu forment déclinée ; Che fu Salehadins qui passa mer salée : Au tournoy à Cambray vint monstrer sa posnée ; Et se l’i amena, signour, en celle année, Hues de Tabarie, qui tant ot renommée ; Et Jehans de Pontieu, à le chière membrée, Qui pooit apeller, sans bourde controuvée, Le roy Salehadin, fil de sa soer l’ainsnée. S’en ot outre le mer la vie respitée. De par se mère fu de Franche, l’onnerée ; Et celle fu sa mère dont j’ai fait devisée, Qu’Esmerez de Nimaye ot ·j· jour affiée : Mais par grant aventure fu l’oevre transmuée. La cose qui doit estre et qui est destinée, Il avient en le fin, coy que soit démenée. {{lijn|6em}} </poem> |valign=top| <poem> Hoezeer Esmeret ook trouw had beloofd aan een adellijke dame, Hij zal haar nooit trouwen, maar {{SIC|zij|Eleanore}} zal degene zijn die hij trouwt. Binnen Babylon werd {{SIC|zij|de Dame van Ponthieu}} getrouwd, Met de zeer rijke Sultan, bij wie {{SIC|zij|de Dame van Ponthieu}} het leven schonk Aan een erfgenaam, door wie onze wet ernstig achteruitging; Dat was Saladin die de zoute zee overstak: Naar het toernooi in Cambrai kwam hij zijn praal tonen; En hij werd daarheen geleid, heren, in dat jaar, Door Hues van Tabarië, die zo'n grote faam genoot; En Jehans van Ponthieu, met het krachtige gezicht,{{nvd|980}} Die zonder een verzonnen leugen Koning Saladin de zoon van zijn oudste zuster kon noemen. Daardoor werd zijn leven aan de overkant van de zee gespaard. Van moederskant stamde hij uit het geëerde Frankrijk; En {{SIC|zij|de Dame van Ponthieu}} was zijn moeder van wie ik de beschrijving heb gemaakt, Die Esmeret van Nijmegen op een dag trouw had beloofd: Maar door een groot avontuur werd het lot veranderd. De zaak die moet geschieden en die voorbestemd is, Gebeurt uiteindelijk, hoe de zaak zich ook wendt. {{lijn|6em}} </poem> |}<noinclude></noinclude> jnvjfgoi6ckkss1r6ol3km96mypwuei 227279 227278 2026-09-23T08:13:05Z Havang(nl) 4330 227279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" /></noinclude>{| |valign=top| <poem> Comment qu’Esmeret ait noble dame affiée, Ne l’espousera jà, ains sera espousée. Par dedens Babilone fu-elle mariée, Au fort riche Soudan, qu’en li fist engenrée D’un hoir, par cui no loy fu forment déclinée ; Che fu Salehadins qui passa mer salée : Au tournoy à Cambray vint monstrer sa posnée ; Et se l’i amena, signour, en celle année, Hues de Tabarie, qui tant ot renommée ; Et Jehans de Pontieu, à le chière membrée, Qui pooit apeller, sans bourde controuvée, Le roy Salehadin, fil de sa soer l’ainsnée. S’en ot outre le mer la vie respitée. De par se mère fu de Franche, l’onnerée ; Et celle fu sa mère dont j’ai fait devisée, Qu’Esmerez de Nimaye ot ·j· jour affiée : Mais par grant aventure fu l’oevre transmuée. La cose qui doit estre et qui est destinée, Il avient en le fin, coy que soit démenée. {{lijn|6em}} </poem> |valign=top| <poem> Hoezeer Esmeret ook trouw had beloofd aan een adellijke dame, Hij zal haar nooit trouwen, maar {{SIC|zij|Eleanore}} zal degene zijn die hij trouwt. Binnen Babylon werd {{SIC|zij|de Dame van Ponthieu}} getrouwd, Met de zeer rijke Sultan, bij wie {{SIC|zij|de Dame van Ponthieu}} het leven schonk Aan een erfgenaam, door wie onze wet ernstig achteruitging; Dat was Saladin die de zoute zee overstak: Naar het toernooi in Cambrai kwam hij zijn praal tonen; En hij werd daarheen geleid, heren, in dat jaar, Door Hugo van Tabarië, die zo'n grote faam genoot; En Jan van Ponthieu, met het krachtige gezicht,{{vnr|980}} Die zonder een verzonnen leugen Koning Saladin de zoon van zijn oudste zuster kon noemen. Daardoor werd zijn leven aan de overkant van de zee gespaard. Van moederskant stamde hij uit het geëerde Frankrijk; En {{SIC|zij|de Dame van Ponthieu}} was zijn moeder van wie ik de beschrijving heb gemaakt, Die Esmeret van Nijmegen op een dag trouw had beloofd: Maar door een groot avontuur werd het lot veranderd. De zaak die moet geschieden en die voorbestemd is, Gebeurt uiteindelijk, hoe de zaak zich ook wendt. {{lijn|6em}} </poem> |}<noinclude></noinclude> rc1s07deydo5vbes6del5gd67ny3qm7 104 89375 227233 2026-09-22T13:45:01Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" /> {{rh||STUDIËN OVER DEN OESTER.|281}}</noinclude>Maar, hoe nuttigt men nu de oesters? AaArrJe, of de zuinige keukenmeid, heeft den oester onder hare voorschriften niet vergeten, en zij weet hem u voor te dienen, nu eens in azijn met peper en zout gelegd (''huître mariné''), dan eens gebakken (''huître en fritture''), een ander maal met gekruide spijzen (''huître en ragoûts''), of bereid in de St. Jacobsschelp met boter (''huîtres assaisonnées à la façon des coquilles de Saint Jacques''). Al die bereidingen nemen het eigenlijk fijne en lekkere van den oester weg; zij lossen zich moeijelijker in het maagsap op wegens de stolling van het eiwit en inkrimping der vezelstof. Wij weten daarom {{sc|beaumont}}<ref>{{sc|Beaumont}} bij {{sc|Pereira}}, ''Mater. Medica'', D. I, 72.</ref> dank, die vergelijkende proeven heeft genomen omtrent de verteerbaarheid der oesters. Zij kwamen hierop neêr: {| style="margin: 1em auto 1em auto;" |- |Oesters (versch) ongekookt ||hebben noodig|| 2 uren 55 minuten. |- |{{ditto|Oesters}}{{ditto|(versch)}} geroosterd||{{ditto|hebben}} {{ditto|nodig}}||3 {{ditto|uren}} 15 {{ditto|minuten}}. |- |{{ditto|Oesters}}{{ditto|(versch)}} gestoofd||{{ditto|hebben}} {{ditto|nodig}}|| 3 {{ditto|uren}} 30 {{ditto|minuten}}. | |- |Oestersoep||{{ditto|hebben}} {{ditto|nodig}}|| 3 {{ditto|uren}} 30 {{ditto|minuten}}. | |} De ware liefhebber der oesters gebruikt ze raauw en zeker vinden wij onder de latijnsche schrijvers niemand, die ons een type van den oester-gourmand beter afschildert dan {{sc|juvenalis}}<ref>{{sc|Juvenalis}}, ''Satyr''., Lib. I, 4, vs. 139 sqq., ed {{sc|ed. casp. jac. von sibold}}, ''Dr. d. Philos. u. Medicin''., Leipzig 1858. {{block center|— — Nulli major fuit usus edendi </br> Tempestate mea: Circeis nata forent an </br> Lucrinum ad saxum Rutupinove edita fundo </br> ''Ostrea'', callebat primo deprendere morsu; </br> Et semel aspecti litus dicebat echini.}} {{block center|— — Die Kunst war keinem im Essen zu meiner </br> Zeit so geläufig wie ihm (Montanus); ob bei Circeji gewachsen </br> Ob am Lucrinischen Fels, ob aus Rutupinischen Grunde </br> ''Austern'' geholt, das konnt' er entdecken, sobald er sie anbiss; </br> Von Seeigel errieth er den Strand, wenn einmal er hinsah.}} Vergelijk ook {{sc|m. valer martialis}}, ''Epigram'',, Lib. VII, no, XIX, in ''Sanctram''.</ref>, de dichter die op zulk een scherpen en bitteren toon ons in zijne 4de satyre een tafereel ophangt, hoe er aan het hof van den wreeden keizer {{sc|domitianus}} geleefd werd; — hij vergeet daarbij niet {{sc|curtius montanus}} te noemen, die reeds overvloedig gedeeld had in {{sc|nero's}} zwelgerij en namiddernachtelijke<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> me9ih95oswqbe36gyyw3gkit1odharc 104 89376 227234 2026-09-22T13:59:30Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|282|STUDIËN OVER DEN OESTER.|}}</noinclude>maaltijden; in het eten had hij het dan ook zóó ver gebragt, dat hij bij het verslinden van oesters dadelijk wist te zeggen, of zij aan de kusten van Circea, Lucrinus of Rutupiae gevangen waren. Nog vele andere schelpdieren worden als voedsel gebruikt, zooals: ''Peeten maximus, Mactra solidissima, Cardium edule, Solen vagina, Pholas dactylus, Mya arenaria'' en de mossel (''Mytilus edulis''). Op de koraalbanken der Philippijnsche eilanden vindt men de ''Tridacna gigas'', welks vleesch dikwerf 30 pd. bedraagt en aan de kusten van Nieuw-Holland komen Tridacnae voort, waarvan eene enkele genoeg is voor den maaltijd van twee personen. Van deze Tridacnae worden hoofdzakelijk de krachtige sluitspieren gegeten. Wanneer wij den invloed van den oester op de gezondheid van den mensch nagaan, dan vinden wij reeds in de vijfde eeuw vóór Christus geboorte door {{sc|Hippocrates}}<ref>{{sc|Hippocrates}} ''Opera omnia ed. Foësius'', mept Ataurng To Òevrépov, Lib. II, Sect, IV, p. 25.</ref>, den vader der geneeskunde, vermeld, dat de oesters de spijsvertering bevorderen. {{sc|Celsus}}<ref>{{sc|C. Celsus}}, ''De re medica'', Lib. IT, Cap. II, $ IV, ed. Valart,</ref>, de Cicero medicorum, die in de eerste eeuw onzer jaartelling leefde, beaamde zulks volkomen en zette den Griekschen tekst in het latijn over. {{sc|Plinius}}<ref>{{sc|Plinius}}, Le., Lb. 82, Cap, 21.</ref> prees ze buitendien aan: "Met honig gekookt, nemen zij de buikpijn weg, die niet door verzwering is veroorzaakt; zij zuiveren de zweren van de blaas; geheel in hun schelp gekookt, zijn zij zeer nuttig bij verkoudheid. De asch van de oesterschaal, vermengd met honig, prijst hij aan als een pijnstillend middel bij keelaandoeningen, vooral van de huig en amandelklieren; evenzeer is zij van nut bij verharding der oorklieren, mamschijf, verzwering aan het hoofd en tot verfraaiing der vrouwelijke huid; die asch is nuttig bij brandwonden; zij is een doelmatig tandpoeder; zij geneest de huidjeukte en de gevoeligheid van het slijmvlies der neusholte. Indien de schalen versch gestampt worden, dan genezen zij het kropgezwel en de winterhielen" Tot zoover {{sc|plinius}}. Wat de ouden vermeldden, kunnen wij heden nog bevestigen; de<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> cremtuicwn9jm09zst8h2vpcdaa6b6u 227282 227234 2026-09-23T08:21:42Z WeeJeeVee 2844 griekse teken 227282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|282|STUDIËN OVER DEN OESTER.|}}</noinclude>maaltijden; in het eten had hij het dan ook zóó ver gebragt, dat hij bij het verslinden van oesters dadelijk wist te zeggen, of zij aan de kusten van Circea, Lucrinus of Rutupiae gevangen waren. Nog vele andere schelpdieren worden als voedsel gebruikt, zooals: ''Peeten maximus, Mactra solidissima, Cardium edule, Solen vagina, Pholas dactylus, Mya arenaria'' en de mossel (''Mytilus edulis''). Op de koraalbanken der Philippijnsche eilanden vindt men de ''Tridacna gigas'', welks vleesch dikwerf 30 pd. bedraagt en aan de kusten van Nieuw-Holland komen Tridacnae voort, waarvan eene enkele genoeg is voor den maaltijd van twee personen. Van deze Tridacnae worden hoofdzakelijk de krachtige sluitspieren gegeten. Wanneer wij den invloed van den oester op de gezondheid van den mensch nagaan, dan vinden wij reeds in de vijfde eeuw vóór Christus geboorte door {{sc|Hippocrates}}<ref>{{sc|Hippocrates}} ''Opera omnia ed. Foësius'', περί ΔιαιΤης το δευτίρον,, Lib. II, Sect, IV, p. 25.</ref>, den vader der geneeskunde, vermeld, dat de oesters de spijsvertering bevorderen. {{sc|Celsus}}<ref>{{sc|C. Celsus}}, ''De re medica'', Lib. IT, Cap. II, $ IV, ed. Valart,</ref>, de Cicero medicorum, die in de eerste eeuw onzer jaartelling leefde, beaamde zulks volkomen en zette den Griekschen tekst in het latijn over. {{sc|Plinius}}<ref>{{sc|Plinius}}, Le., Lb. 82, Cap, 21.</ref> prees ze buitendien aan: "Met honig gekookt, nemen zij de buikpijn weg, die niet door verzwering is veroorzaakt; zij zuiveren de zweren van de blaas; geheel in hun schelp gekookt, zijn zij zeer nuttig bij verkoudheid. De asch van de oesterschaal, vermengd met honig, prijst hij aan als een pijnstillend middel bij keelaandoeningen, vooral van de huig en amandelklieren; evenzeer is zij van nut bij verharding der oorklieren, mamschijf, verzwering aan het hoofd en tot verfraaiing der vrouwelijke huid; die asch is nuttig bij brandwonden; zij is een doelmatig tandpoeder; zij geneest de huidjeukte en de gevoeligheid van het slijmvlies der neusholte. Indien de schalen versch gestampt worden, dan genezen zij het kropgezwel en de winterhielen." Tot zoover {{sc|plinius}}. Wat de ouden vermeldden, kunnen wij heden nog bevestigen; de<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> sdchkuc1evamdir5fgrrm6vodva5n0e 104 89377 227235 2026-09-22T14:03:11Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh||STUDIËN OVER DEN OESTER.|285}}</noinclude>oester toch bezit in zijn schelpnat, volgens de scheikundige onderzoekingen, oplossende zouten, die een trage maag in beweging brengen en zijn schelp bestaat grootendeels uit koolzuren kalk, hetgeen wij in de geneeskunde uit- en inwendig laten gebruiken als een oplossend, opdroogend en zuurtemperend middel. De schalen, van onreinheden gezuiverd, worden met kokend water gewasschen, gestampt tot een zeer fijn poeder, dat ten laatste wordt geslibd. In den handel komen zij voor in den vorm van kleine kegelvormige stukken. Met het oog op hetgeen wij van de scheikundige eigenschappen van den oester hebben gezegd, behoort hij gewis tot de zacht voedende spijzen. Neemt men in aanmerking het buitengewoon gebruik van den oester, dan mag men de gevallen, waarin hij nadeelig op het ligchaam terugwerkte, zeldzaam noemen. Eene enkele waarneming daarvan vinden wij vermeld in het ''"Nederlandsch Weekblad voor Geneeskundigen"'', 9 Nov. 1851. Zij had plaats te Tilburg, alwaar, van de 19 personen, die te zamen 500 Zeeuwsche oesters hadden genuttigd, 12 zijn ziek geworden en sommige van hen vrij ernstig. De verschijnselen waren braking, diarrhoea met hevige buikpijnen; zij openbaarden zich 20—22 uren na het gebruik en hielden aan van 4—6 dagen. Een der lijders was gedurende eenigen tijd bewusteloos. Het bleek niet, dat er eenige verhouding bestond tusschen het getal der genuttigde oesters en de hevigheid der verschijnselen; terwijl enkele er vijftig gebruikt hadden en geen nadeel ondervonden, werden anderen door het gebruik van vijfentwintig stuks sterk aangetast. Ook te 's Hertogenbosch, Breda, Middelburg, 's Hage en Amsterdam had men soortgelijke waarnemingen gedaan. Omtrent de oorzaak dezer vergiftige eigenschappen loopen de gevoelens nog uiteen, doch kan men in het algemeen aannemen, dat het voedsel van het weekdier zelve, — kuit der zeesterren, medusen, ingewandswormen (''vibrio ostrearius''), zooals ik er dikwijls in ontmoette, — veel invloed uitoefent op zijne goede of slechte hoedanigheid. Gaarne voeg ik hierbij hetgeen dr. {{sc|van hasselt}} te Utrecht mij aangaande het voorkomen van koper bij de oesters mededeelde. Sedert geruimen tijd heeft men beweerd, dat de metaalsmaak<noinclude></noinclude> nshoalzaam16uj8x0itmk67tfh4507s 104 89378 227236 2026-09-22T14:08:29Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|286|STUDIËN OVER DEN OESTER.|}}</noinclude>van de oesters in verband stond met een zeer gering gehalte aan normaal koper, en inderdaad wil men bij het tot aschmaking (''incinération'') van onschadelijke, goede oesters, een spoor van dit metaal in enkele ligchaamsdeelen dezer schelpdieren hebben aangetoond. Daar deze hoedanigheid eigen zou zijn aan deze dieren in het algemeen, kan daarin geene aanleiding worden gevonden tot verklaring der somtijds door hen te weeg gebragte vergiftigingsverschijnselen. Men heeft in die gevallen, waar deze overeenkwamen met kopervergiftiging, deze afgeleid uit opzettelijke bedeeling of behandeling der oesters met oplossingen van spaansch groen of andere koperzouten. Hierdoor zouden zij als het ware opgefrischt worden, beter van kleur en vooral ook meer tegen bederf beveiligd zijn; in het bijzonder was dit van de Engelsche oesters beweerd. Onlangs echter is, uit eene verhandeling van {{sc|ferrand}} (zie ''Journal de Chémie medicale'', Août 1863) gebleken, dat werkelijk de oesters meer dan gewoon koperhoudende zijn, doch daaraan in den regel toeval, geen opzet, ten gronde ligt. De op de markt te Lyon, in het voorjaar van dat jaar verkochte oesters, die van Rochefort waren aangebragt, gaven aanleiding tot het voorkomen van voorbijgaande vergiftigingen en wel bij betrekkelijk vele familiën te gelijker tijd. Men vond in de verdachte oesters eene vrij ruime hoeveelheid koper, zoodat men zelfs op een dozijn tot een decigram koper, als metaal berekend, aantrof. Men kon er zelfs dit metaal door de gewone proefmiddelen, de ijzerproef, ammonia liquida, zonder voorbereiding terstond in ontdekken en vooral waren de baarden sterk groen gekleurd. Door de nasporingen van {{sc|cuzent}}<ref>{{sc|Cuzent}}, Empoisonnement par des huîtres draguées sur un banc voisin d'une mine de cuivre; constatation de la présence du métal dans ces Mollusques, dans les ''Comptes rendus de l'Academie des Sciences'', Tom LVI, p. 402—403, 1863, en ''Schat der gezondheid'', 1863, no. 6, bladz. 178,</ref> kwam men tot de overtuiging, dat deze partij oesters afkomstig was uit de baai van Falmouth, «alwaar het voorkomen van sterk koper bevattende oesters reeds vóór eenige jaren aan dr. {{sc|van hasselt}} door mededeeling van een zeeofficier bekend was gemaakt. (Zie diens Vergiftsleer, bladz. 817). In mm<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> edlksf8m5o2k6jqphbpvh384dug9stq 104 89379 227238 2026-09-22T16:43:23Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" /> {{rh||STUDIËN OVER DEN OESTER.|285}}</noinclude>deze baai komen koperbanken voor en door deze, maar vooral ook door het water, afkomstig van de naburige kopermijnen, worden de daar ter plaatse gevangen oesters dikwerf zeer sterk met koperzouten bedeeld, inzonderheid op de oesterbanken benedenstrooms. Wanneer men ze eenige maanden speent, worden zij weder grootendeels kopervrij en zag men, bij gedaan onderzoek, dat zij gedurende dien tijd groene ontlastingen per anum verwijderden. {{sc|Ferrand}} vond nog, dat bij dusdanige oesters de schelpen niet groen verkleurd waren, terwijl zulks wel het geval was, wanneer men de oesters in hun geheel in koperoplossingen plaatst. Hij meent, dat men onder anderen daarin een onderscheidend teeken kan vinden, om in voorkomende gevallen tot de beantwoording der vraag te geraken, of de oesters op de bovengenoemde toevallige wijze, dan wel met opzet groen waren gekleurd. In beide gevallen echter zal de buitengewoon sterke metaalsmaak als een der beste waarschuwingskenmerken tegen hunne nadeelige eigenschappen dienstig zijn. Mijns inziens leeren wij hieruit, dat koper voor den oester, dus bij een weekdier, minder schadelijk blijkt te zijn, dan bij de hooger georganiseerde wezens, waaronder de mensch bovenaan staat. Bij het koopen van oesters moet men er vooral op letten, dat de schalen nog goed gesloten zijn, Goede oesters behooren de volgende eigenschappen te bezitten: zij moeten versch, van middelmatige grootte, blank, malsch, sappig, welsmakend, goed gevuld en een weinig doorschijnend zijn; men beware ze op eene koele plaats en drage zorg, dat de eenmaal geopende tonnen weder door een zwaar gewigt gedekt worden. Het vermoeden toch is niet ongegrond, dat deze ter verzending in vaten ingekuipte weekdieren te lang uit hunnen natuurlijken toestand verplaatst zijn om levend in de menschelijke maag aan te landen en zij alzoo in zich zelve onschuldig aanleiding kunnen geven tot vergiftigingsverschijnselen. Men zij dus bedacht, dat de oesters, welker schaal zich te ver heeft geopend, die eene blaauwe tint vertoonen en waarbij het schelpnat is weggevloeid, evenzeer schadelijk als onsmakelijk zijn. Zoover als mijne eigene waarnemingen reiken, zijn de beste<noinclude></noinclude> ed0k18hrkpaswj4mmb50y3wr6fnw9s0 104 89380 227239 2026-09-22T16:47:11Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|286|STUDIËN OVER DEN OESTER.|}}</noinclude>Engelsche oesters, die men voor de fijnste houdt, voor reconvalescenten en zwakke magen zeer nuttig, alsmede de Zeeuwsche, die van uitmuntende hoedanigheid en meestal van een frisscher, minder ziltigen smaak zijn. Bedenken wij, dat de oester leeft in een water, dat zeer rijk is aan jodium en keukenzout, dan kan het ook niet bevreemden, dat dit weekdier nuttig kan zijn in zoogenaamde scrophulosis of klierziekte en zijn schelpnat, onmiddellijk na het openen der schaal genuttigd, gunstig kan werken in al die ziektevormen, waarin het lymphatisch stelsel den boventoon voert. Ziedaar, naar ik vermeen, de taak volbragt, die ik mij ter behandeling had voorgesteld. Hebben deze bladzijden den lezer eenig genoegen gegeven, dan acht ik mijn tijd en de moeite daaraan besteed rijkelijk beloond en leg voor ditmaal de pen neder met de herinnering aan de woorden van den geachten schrijver {{sc|reveilé parise}} (''Gazette Medicale'', 1846, p. 146): "Les huîtres ne méritent ni notre dédain, ni notre indifférence. Admirez les comme un phénomène d'animalité, présenté à notre étude, à nos récherches, mangez en le plus que vous pourrez et bénissez la Providence!" :{{sc|Amsterdam}}, Maart 1864. {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> egt7pi9x4bd9r72j2hvsbf5p5ewo9wx 104 89381 227240 2026-09-22T17:13:12Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" /></noinclude> {{c|{{larger|VERKLARING DER AFBEELDINGEN.}}}} {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}} Al de afbeeldingen zijn door de ervaren teekenstift van mijn vriend, Dr. {{sc|h.m. adriaans}}, vervaardigd, die hiermede mij en de lezers van het Album der Natuur aan zich verpligt heeft. Fig. I. De oester (''Ostrea edulis''), naar de natuur geteekend; de bovenschelp ís weggenomen en het dier zelf in natuurlijke grootte. ''a''. Oesterschaal, de onderschelp; </br> ''b''. het slot; </br> ''c''. de binnenoppervlakte met parelmoerglans; </br> ''d''. mantel met voeldraden en oogen; </br> ''e''. de vier kieuwen of baard, die aan het boveneinde aan elkander verbonden zijn met den mantel; op de tekening zeer duidelijk *; </br> ''g''. de vier lipbladen (''tentacula''), die wij als verlengsel van den baard kunnen beschouwen; </br> ''f''. sluitspier der schalen; </br> ''h''. hart, waar boven gelegen is: </br> ''i''. de klier van Bojanus (''glandula Bojani''); </br> ''k''. mond; </br> ''l''. groote lever, waaronder de maag en darmen. Fig. II. Zamenstelling der schaal naar {{sc|carpenter}}, door het mikroskoop gezien en sterk vergroot. ''a''. Kristallen, bestaande uit koolzuren kalk, in eene onvolkomene kalklaag bij den oester. Vergrooting 350 malen. </br> ''b''. prismatische cellen met koolzuren kalk bij den oester. Vergrooting 250 malen. </br> Fig. III. Zenuwstelsel van den oester naar {{sc|brandt}} en {{sc|ratzeburg}}. </br> ''a a a a'' Kieuwen of zoogenaamde baard; </br> :''b b''. mantel; </br> ''c c c c ''. lipbladen; </br> :''d d''. zenuwdraden; </br> ::''e''. achterste zenuwknoop; </br> ::''f''. zenuwknoop van den slokdarm (voorste zenuwknoop); </br> ::''g''. mond. </br> Fig. IV. Een gedeelte van het zenuwstelsel van den slokdarm bij den oester en het begin van de kieuwenvlecht, naar {{sc|brandt}} en {{sc|ratzeburg}}. ''a a''. De beide voorste zenuwknoopen van den slokdarm; </br> ''b b''. de beide achterste zenuwknoopen van den slokdarm en de verbindingstakken; </br> ''c c''‚ vlecht van de kieuwen. </br> Fig. V. Het gezigtsorgaan van ''Peeten opercularis'', naar {{sc|grube}}. De teekening stelt voor een gedeelte van den mantel, waarvan het naar binnen gekeerde horizontaal is uitgespreid. ''l''. Zenuwen van den mantel; </br> ''m''. randzenuw, die uit deze takken zijn' oorsprong ontleent; </br> ''n''. zenuwdraden, die uit de randzenuw ontspringen en zich naar de oogen en voelers begeven; </br> ''o''. oogen op hunne korte steelen; </br> ''p''. voelers van den mantelomslag, de een veel grooter dan de ander;</br> ''q''. voelers van den mantelzoom; </br> ''s''. kanaal, waarin de randzenuw loopt; </br> ''v''. dwarsloopende spiervezels in den mantelzoom; </br> ''x''. in de lengte loopende spieren, welke zich vormen nabij den mantelomslag, terwijl het bovenste gedeelte van den mantel vliezig is. Fig. VI en VII. Zamenstel der oogen bij ''Pecten maximus'', naar {{sc|keferstein}}. </br> Fig. VI. D. Gedeelte van den mantelzoom van ''Peeten maximus'', met het oog; </br> ::C. oog van hetzelfde dier, onder het mikroskoop gelegd, zonder dekglaasje, bij eene 6Omalige vergrooting; </br> ''s''. harde oogrok (sclerotica); </br> ''p''. zwarte kleurstof van het oog (pigmentum); </br> ''t''. tapijt (''tapetum''), hetgeen boven het pigmentum te voorschijn komt; </br><noinclude></noinclude> qymjps58q237he372s9yo5pbr9onmve 104 89382 227241 2026-09-22T17:58:30Z Vincent Steenberg 280 /* Proefgelezen */ 227241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" />{{RH||''Schilders en Schilderessen''.|357}} {{Block center/s}}</noinclude><ref follow=noot85>{{fine|''bloem'' te Hamburg wonen.}}</ref><br>And’re in schoonheid was te loven,<br>{{gap}}Als de <ref>{{fine|''De Winter'' Hist. Sch. van Antw.}}</ref> ''Vogel Fenix'' by<br>{{gap}}And’re vooglen. ''Goethart'' vry<br>Van dit malen als de gekken,<br>Had (geen Mensch sprak van vertrekken)<br>{{gap}}Daar zyn <ref>{{fine|''Jan Teyler''.}}</ref> ''Speculatie'' in.<br>{{gap}}Dit ging <ref>{{fine|zie 71.}}</ref> ''Slempop'' naar zyn zin,<br>Stoorde zig niet aan ’t gekwezel,<br>Maar stont als een <ref>{{fine|een {{SIC|Duiter|Duitser}}. In de Bent hadden zy hem ''Ezel'' gedoopt, maar hier over te onvrede, zeide hy: dat hy dus gebynaamt niet in zyn lant zou durven komen, en prezenteerde aan de Bentvogels eenig gelt om voor te drinken; des zy hem eene andere benaminge zouden geven, ’t geen zy aannamen en noemden hem uit potzery den ''Gouden Ezel''.}}</ref> ''Gouden Ezel''<br>{{gap}}Pal, en op zyn kracht parmant,<br>{{gap}}Met de kelk steeds in zyn hant.<br>Wyl dat <ref>{{fine|''Barent Appelman.''}}</ref> ''Hector'' stont te roemen,<br>En bedryven op te noemen,<br>{{gap}}Van zyn schicht als <ref>{{fine|De naam van dezen is my onbekent. Korn. v. Ryssen te Rome zynde heeft hem (na ’t my toeschynt) helpen inhuldigen en dit daar op gemaakt:}} {{Gedicht|{{fine|''In alles wat ’er leeft is altyd min van nooden'',}} {{fine|{{gap}}''Door min bestaat het al, door min leeft alle ding'',}} {{fine|''Alleen niet op der aard, maar zelf ook by de Goden'',}} {{fine|{{gap}}''Ja zo’t de min niet deed, de Waerelt die verging''.}} {{fine|''Wy, die ons Roomse Bent, volmaakt te wezen roemen'',}} {{fine|{{gap}}''En dachten dat de min ontbrak aan onze Bent'',}} {{fine|U hier met d’eernaam van ons minnegootje noemen'',}} {{fine|{{gap}}''Of anders'' {{sc|Kupido}}, ''by kleen en groot bekent''.}}}}</ref> ''Kupido'',<br>{{gap}}Daar hy was zoo dor als stroo.<br>''Wis’ling'' melt de Wisselingen<br>Van den tyd, en ’t lot der dingen:<noinclude>{{Block center/e}} {{RH||Z 3|Hoe}}</noinclude> 087u5cw6r527qydnvf0mnn7kdek4mxq 227243 227241 2026-09-22T18:02:09Z Vincent Steenberg 280 opmaak 227243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" />{{RH||''Schilders en Schilderessen''.|357}} {{Block center/s}}</noinclude><ref follow=noot85>{{fine|''bloem'' te Hamburg wonen.}}</ref><br>And’re in schoonheid was te loven,<br>{{gap}}Als de <ref>{{fine|''De Winter'' Hist. Sch. van Antw.}}</ref> ''Vogel Fenix'' by<br>{{gap}}And’re vooglen. ''Goethart'' vry<br>Van dit malen als de gekken,<br>Had (geen Mensch sprak van vertrekken)<br>{{gap}}Daar zyn <ref>{{fine|''Jan Teyler''.}}</ref> ''Speculatie'' in.<br>{{gap}}Dit ging <ref>{{fine|zie 71.}}</ref> ''Slempop'' naar zyn zin,<br>Stoorde zig niet aan ’t gekwezel,<br>Maar stont als een <ref>{{fine|een {{SIC|Duiter|Duitser}}. In de Bent hadden zy hem ''Ezel'' gedoopt, maar hier over te onvrede, zeide hy: dat hy dus gebynaamt niet in zyn lant zou durven komen, en prezenteerde aan de Bentvogels eenig gelt om voor te drinken; des zy hem eene andere benaminge zouden geven, ’t geen zy aannamen en noemden hem uit potzery den ''Gouden Ezel''.}}</ref> ''Gouden Ezel''<br>{{gap}}Pal, en op zyn kracht parmant,<br>{{gap}}Met de kelk steeds in zyn hant.<br>Wyl dat <ref>{{fine|''Barent Appelman.''}}</ref> ''Hector'' stont te roemen,<br>En bedryven op te noemen,<br>{{gap}}Van zyn schicht als <ref>{{fine|De naam van dezen is my onbekent. Korn. v. Ryssen te Rome zynde heeft hem (na ’t my toeschynt) helpen inhuldigen en dit daar op gemaakt:}} {{Block center|<poem> {{fine|''In alles wat ’er leeft is altyd min van nooden'',}} {{fine|{{gap}}''Door min bestaat het al, door min leeft alle ding'',}} {{fine|''Alleen niet op der aard, maar zelf ook by de Goden'',}} {{fine|{{gap}}''Ja zo’t de min niet deed, de Waerelt die verging''.}} {{fine|''Wy, die ons Roomse Bent, volmaakt te wezen roemen'',}} {{fine|{{gap}}''En dachten dat de min ontbrak aan onze Bent'',}} {{fine|U hier met d’eernaam van ons minnegootje noemen'',}} {{fine|{{gap}}''Of anders'' {{sc|Kupido}}, ''by kleen en groot bekent''.}} </poem>}}</ref> ''Kupido'',<br>{{gap}}Daar hy was zoo dor als stroo.<br>''Wis’ling'' melt de Wisselingen<br>Van den tyd, en ’t lot der dingen:<noinclude>{{Block center/e}} {{RH||Z 3|Hoe}}</noinclude> okunhgz71t5z67nykf0o264gr97btxe 104 89383 227242 2026-09-22T17:59:21Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{c|_}}</noinclude>::''r''. het netvlies (''retina''); </br> ::''x''. de met vloeistof gevulde holte; </br> ::''l''. de kristallens; </br> ::''n''. oogzenuw; </br> ::''n¹''. tak van de oogzenuw voor het netvlies; </br> ::''n²''. zijtak van deze zenuw voor het uitwendig omkleedsel van het oog;</br> :::A. kolfachtige vezels uit het netvlies van dit oog, alsmede </br> :::B. korrelcellen van het netvlies. Vergrooting 259 malen. </br> Fig. VII. E. Oog van hetzelfde dier met een dekglaasje gedrukt; </br> ''l''. gedrukte lens; de overige letters duiden hetzelfde aan als in C. </br> Fig. VIII. Darmkanaal van den oester naar {{sc|wagneri}}, ''Icones Zoötomicae''; duidelijkheidshalve zijn twee der lipbladen weggelaten. </br> ''a''. Mond; </br> ''b''. korte slokdarm; </br> ''c''. lipbladen; </br> ''d''. maag; </br> ''e''. kronkelswijze loop van den darm; </br> ''f''. aars. </br> Fig. IX. Vaatstelsel van den oester, naar de natuur en met behulp van het mikroskoop geteekend; kunstmatige vulling der vaten door kleurstof; de pijltjes duiden de rigtiag van den bloedstroom aan; al de deelen zijn in hunne natuurlijke ligging voorgesteld en voor de duidelijkheid is in plaats van 4 kieuwbladen er slechts één genomen. ''a''. Vaten van de kieuwen, die aan den zoom zich ombuigen en daardoor een gekartelden rand vormen, zooals naauwkeurig op de teekening te zien is; </br> ''b''. groot hoofdvat aan elk der kieuwbladen aanwezig om het bloed uit de kleine vaten op te nemen en te leiden naar de </br> ''c c''. twee inmondingsvaten van het </br> ''d''. hart, hetgeen in een ruim hartzakje is besloten en zaamgesteld is uit één hartkamer en één hartboezem; </br> ''e''. neerdalend hoofdvat uit de punt van het hart; dit vat gaat allengskens over in een </br> ''f''. bundel van vaten, die netvormig is en den naam van wondernet (''rete miradile'') draagt; </br> ''g''. adervat met fijne takken, die het bloed in de slagaderlijke vaten terugleidt; </br> ''h''. de klier van Bojanus (''glandula Bojani''); </br> ''i''. sluitspier der schaal.</br> Fig. X. Voorttelingswerktuigen van den oester, naar de natuur geteekend en vergeleken met de platen van {{sc|lacaze duthiers}}. Natuurlijke grootte. Het dier is uit de schaal genomen en met den mantel omkleed. ''a a a''. Mantel, die zich aan het boveneinde met de kieuwbladen vereenigt; </br> :''b''. kieuwbladen, een weinig uit elkander gespreid, waardoor de vierhoekige ruimten zigtbaar worden; </br> :''c''. lipbladen; </br> :''d''. sluitspier van de schaal; </br> :''e''. voorttelingsklier (glandula genitalis), de verzamelplaats van eijeren en zaaddraden (spermatozoa); </br> :''f''. hoofdkanaal ter uitlozing der bevruchte eijeren en spermatozoa; </br> :''k''. uitlozingsbuis, welke zigtbaar is tusschen de twee zenuwtakken; </br> :''l''. zenuwknoop voor de kieuwen; </br> :''g''. endeldarm, B ontwikkeld ei in een omhulsel (capsule). Vergr. 170 malen. </br> ''c¹''. Zaaddraden, naar {{sc|lacaze duthiers}}, op het oogenblik dat zij vrij worden. Vergrooting 500 malen; </br> ''b¹''. bundel van zaaddraden midden in de voorttelingsklier; </br> ''a¹''. bundel van cellen (ucini), die beantwoorden aan den bundel der zaaddraden; </br> ''d¹''. een jong oestertje (embryo), naar {{sc|davaine}}, hetgeen zich reeds bewegen kan door middel zijner trilharen; de schaal is duidelijk zigtbaar en men ziet, dat zij een gedeelte van het dier bedekt; </br> ''e¹''. trilhaarligchaam (''corpus ciliare, appareil ciliaire''), na zich van het ligchaam van den oester te hebben afgescheiden; </br> ''f¹''. jong oestertje gezien van de zijde van het slot; d¹, c¹, f¹ zijn geteekend bij eene 100malige vergrooting. {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> 8oeulnq2kwxmrxlea04a2cpqgm9p2wq 106 89384 227244 2026-09-22T18:13:07Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227244 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=tijdschrift |Taal=nl |wikidata= |Titel=Het Vaderland |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur= |Illustrator= |Stroming= |Jaar= |Uitgever= |Plaats= |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=pdf |Afbeelding=1 |Voortgang=V |Delen= |Pagina's=<pagelist 1=11 /> |Opmerkingen=[[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 133/Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan]] |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} jpian3el1eqmbc5tjbb4xkw0wtv1biz 104 89385 227245 2026-09-22T18:13:33Z Vincent Steenberg 280 /* Proefgelezen */ 227245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{c|{{x-larger|Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan}}}} {{c|{{larger|Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen}}}} {{gap}}In Zandvoort hebben gisteren enige tientallen Noordhollandse burgemeesters kunnen constateren, dat de reeds lang aangekondigde plannen voor een Zandvoortse, 1100 meter lange en uit twee verdiepingen bestaande pier in zee, nu vaste vorm beginnen aan te nemen. <br>{{gap}}De architecten prof. H. Th. Wijdeveld en Jan Wils hebben n.l. tijdens een bijeenkomst in hotel Bouwes van deze burgemeesters nadere gegevens bekend gemaakt over dit 80 tot 100 millioen gulden kostende ontwerp. <br>{{gap}}De pier, die vier honderd meter in zee zal uitsteken, krijgt, van zee uit gezien, een U-vorm. De bovenste promenade is speciaal bestemd voor wandelaars, terwijl de onderste verdieping automobilisten de gelegenheid zal geven om de bijzondere sensatie te beleven boven zee te rijden. <br>{{gap}}In zee rust de pier aan het uiteinde op een kunstmatig eiland, waar restaurants, e.d. zijn ontworpen voor vele honderden bezoekers. <br>{{gap}}Het begin van de pier is geprojecteerd op het huidige Stationsplein. Het bestaande station zou dan vervallen en door een ondergronds station worden vervangen, terwijl er ondergronds ook een parkeerruimte voor ten minste 1300 auto’s is geprojecteerd. <br>{{gap}}Bovengronds zijn er dan nog plannen o.a. voor torenflats, hotelruimte, met 450 bedden, congreszalen, bioscoop, theater, winkels, enz. <br>{{gap}}De stichting van het Zandvoortse Boulevardcentrum, die reeds optie op de grond heeft verkregen, was zeer enthousiast over dit plan. Wel zal natuurlijk nog uitvoerig moeten worden bestudeerd, hoe de exploitatiemogelijkheden zijn.<noinclude></noinclude> bta9j6ewedjl0w9zn0ivu1kzs5udd1v 0 89386 227246 2026-09-22T18:15:20Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227246 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan. Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''Het Vaderland'', vrijdag 16 september 1955, p.&nbsp;11. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Het Vaderland vol 087 no 133 Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan.pdf" from="1" to="1"/> [[Categorie:Het Vaderland]] 9woaovte4rcvtlz5glwh02eqmgd0xef 227249 227246 2026-09-22T18:27:01Z Vincent Steenberg 280 Vincent Steenberg heeft de pagina [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 133/Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan]] hernoemd naar [[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 133/Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan]] zonder een doorverwijzing achter te laten: typo 227246 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan. Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''Het Vaderland'', vrijdag 16 september 1955, p.&nbsp;11. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Het Vaderland vol 087 no 133 Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan.pdf" from="1" to="1"/> [[Categorie:Het Vaderland]] 9woaovte4rcvtlz5glwh02eqmgd0xef 227250 227249 2026-09-22T18:27:14Z Vincent Steenberg 280 typo 227250 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Plannen Zandvoortse pier nemen vaste vormen aan. Elfhonderd meter lang en twee verdiepingen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''Het Vaderland'', vrijdag 16 september 1955, p.&nbsp;11. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Het Vaderland vol 087 no 133 Plannen Zantvoortse pier nemen vaste vormen aan.pdf" from="1" to="1"/> [[Categorie:Het Vaderland]] 4xpblvbin83ahtst8twl6hyefcu8lbe 104 89387 227248 2026-09-22T18:25:42Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr|2}} {{c|{{x-larger|HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDS- </br> BEPALING IN HET MAATSCHAPPELIJK </br> LEVEN, VAN H. VAN DER KRAAN </br> TE IJSSELMONDE;}} BESCHREVEN EN AANBEVOLEN {{smaller|DOOR}} {{larger|[[Auteur:Frederik Kaiser|F. K A I S E R.]]}}}} {{dhr}} {{rule|5em}} {{dhr}} In den jaargang van het ''Album der Natuur'' voor het jaar 1855 (3de afl. bladz. 65 en vervolg), heb ik met uitvoerigheid gehandeld over de tegenwoordige behoefte aan eene juiste kennis van den tijd in het maatschappelijk leven en de hulpmiddelen, waardoor men zich die kennis kan verwerven. Ik besprak toen de wijze waarop, in het maatschappelijk leven, door de schijnbare beweging der zon, de tijd wordt geteld en gemeten; herinnerde de onderscheiding, die gemaakt wordt tusschen ''middelbaren'' en waren zonnetijd en vermeldde de eenvoudige werktuigen, die in de laatste jaren zijn in den handel gebragt om iedereen in staat te stellen, door de tusschenkomst der zon, den tijd, of wel de fout in de aanwijzing eens uurwerks, met eene in het maatschappelijk leven toereikende naauwkeurigheid te bepalen. Meer uitsluitend heb ik in dat opstel twee werktuigen, het een van {{sc|Seiler}}, het ander van {{sc|eble}}, afgebeeld en beschreven, die beide voor weinige guldens kunnen worden aangekocht en mij toeschenen boven andere de voorkeur te verdienen. Het is mij onbekend, in hoever mijne toenmalige bijdrage heeft gestrekt om eene juiste telling van den tijd in ons vaderland te bevorderen, maar ik weet, dat werktuigen, als de door mij aanbevolene, in Duitschland bij duizend<noinclude>{{rh|{{gap}}{{smaller|1864.}}||{{smaller|19}}{{gap}}}}</noinclude> l2zj23c07s1rswsjmzp9956qms0dtdj 227251 227248 2026-09-22T18:27:33Z WeeJeeVee 2844 einde 227251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr|2}} {{c|{{x-larger|HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDS- </br> BEPALING IN HET MAATSCHAPPELIJK </br> LEVEN, VAN H. VAN DER KRAAN </br> TE IJSSELMONDE;}} BESCHREVEN EN AANBEVOLEN {{smaller|DOOR}} {{larger|[[Auteur:Frederik Kaiser|F. K A I S E R.]]}}}} {{dhr}} {{rule|5em}} {{dhr}} In den jaargang van het ''Album der Natuur'' voor het jaar 1855 (3de afl. bladz. 65 en vervolg), heb ik met uitvoerigheid gehandeld over de tegenwoordige behoefte aan eene juiste kennis van den tijd in het maatschappelijk leven en de hulpmiddelen, waardoor men zich die kennis kan verwerven. Ik besprak toen de wijze waarop, in het maatschappelijk leven, door de schijnbare beweging der zon, de tijd wordt geteld en gemeten; herinnerde de onderscheiding, die gemaakt wordt tusschen ''middelbaren'' en waren zonnetijd en vermeldde de eenvoudige werktuigen, die in de laatste jaren zijn in den handel gebragt om iedereen in staat te stellen, door de tusschenkomst der zon, den tijd, of wel de fout in de aanwijzing eens uurwerks, met eene in het maatschappelijk leven toereikende naauwkeurigheid te bepalen. Meer uitsluitend heb ik in dat opstel twee werktuigen, het een van {{sc|Seiler}}, het ander van {{sc|eble}}, afgebeeld en beschreven, die beide voor weinige guldens kunnen worden aangekocht en mij toeschenen boven andere de voorkeur te verdienen. Het is mij onbekend, in hoever mijne toenmalige bijdrage heeft gestrekt om eene juiste telling van den tijd in ons vaderland te bevorderen, maar ik weet, dat werktuigen, als de door mij aanbevolene, in Duitschland bij duizendtallen<noinclude>{{rh|{{gap}}{{smaller|1864.}}||{{smaller|19}}{{gap}}}}</noinclude> iuz3ks2z12qel3lmdrkse4ib2l98yir 106 89388 227252 2026-09-22T18:37:04Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227252 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=tijdschrift |Taal=nl |wikidata= |Titel=Het Vaderland |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur= |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1955 |Uitgever= |Plaats= |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=djvu |Afbeelding=1 |Voortgang=V |Delen= |Pagina's=<pagelist 1=3 /> |Opmerkingen=[[Het Vaderland/Jaargang 87/Nummer 155/Stadsflitsen]] |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} gno77va0avp16mgc647937ypniogs8q 104 89389 227253 2026-09-22T18:48:03Z Vincent Steenberg 280 /* Proefgelezen */ 227253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{x-larger|{{underline|''Stadsflitsen''}}}} {{c|'''DE POLITIE MELDT:'''}} {{gap}}— De 13-jarige H. Th. M. D. uit de van Bleijswijkstraat is gistermorgen met zijn fiets tegen het trottoir van de Waalsdorperweg aangereden. Hij viel en is met een onderbeenfractuur in Bronovo opgenomen. {{gap}}{{anker|al2}}— De 22-jarige fietser M. L. M. is gisteren omstreeks één uur ’s middags op de hoek van de Hart Nibbrigkade bij de Breitnerlaan aangereden door een auto, omdat hij deze geen voorrang verleende. Hij is met een hoofdwond in Bronovo opgenomen. {{c|'''PERSONALIA:'''}} {{gap}}{{anker|al3}}— Mej. A. C. Kreulen, lerares in de plant- en dierkunde aan de gemeentelijke HBS voor meisjes heeft met ingang van 1 November a.s. ontslag uit haar betrekking gevraagd, hetgeen voor B. en W. aanleiding was aan de Haagse gemeenteraad voor te stellen, dit ontslag eervol te verlenen, onder dankbetuiging voor de aan het middelbaar onderwijs bewezen diensten. {{gap}}{{anker|al4}}— Tevens hebben B. en W. aan de gemeenteraad voorgesteld de heer A. Overzee met ingang van 1 September j.l. te benoemen tot leraar in de handelswetenschappen aan de gemeente HBS-en met vijfjarige cursus. {{gap}}{{anker|al5}}— De heer J. G. Bosman viert vandaag zijn veertigjarig jubileum in dienst van de N.V. J. J. Verburg en Zn. Het jubileum kreeg cachet door de onderscheiding, die hem werd verleend: de zilveren eremedaille verbonden aan de Orde van Oranje Nassau. {{c|'''EN VERDER'''}} {{gap}}{{anker|al6}}— De 46-jarige opperman W. V. heeft de merkwaardige gewoonte fietsen in het water te werpen, als hij in kennelijke staat verkeert. Zaterdagavond heeft hij bijv. een damesrijwiel in het water van de Troelstrakade gegooid. Zondagmorgen is hij door de politie aangehouden. Hij vertelde, het rijwiel vermoedelijk uit de Wouwermanstraat of van de Hoefkade te hebben meegenomen. De eigenares van de zwarte fiets wordt verzocht zich te vervoegen aan het bureau III van de Centrale recherche. {{gap}}{{anker|al7}}— De secretaris van de Haja, de heer A. B. Thape, heeft gisteravond de Haja-handenarbeidcursus voor jeugdleiders geopend in het lokaal van de Ver. voor handenarbeid. De cursus leidt op voor het nieuwe jeugdleiders-diploma. {{gap}}{{anker|al8}}— Aan de Troelstrakade bij de Moerweg zal een nieuw gewestelijk arbeidsbureau worden gebouwd, dat tevens districtsbureau voor de arbeidsvoorziening zal zijn. De bouwkosten worden geraamd op anderhalf millioen gulden. Architect is Jan Wils. {{gap}}{{anker|al9}}— In de hal, waarin bij trouwplechtigheden in het nieuwe stadhuis gelegenheid wordt gegeven tot feliciteren (eerste verdieping, derde gebouw) zal een gebrandschilderd raam worden geplaatst. De door Den Haag geadopteerde gemeenten Goedereede, Stellendam en Ouddorp zijn van plan dit raam aan te bieden als dank voor de hulp, die onze stad heeft verleend. {{gap}}{{anker|al10}}— In de drukte op de tentoonstelling „Het geheim der Etrusken” verloor een dame haar broche. De eerlijke vinder bracht het kleinood bij de verkoop-stand in het museum. Het bleek een zeer kostbaar bijou te zijn en de verzekeringsmaatschappij, die het heeft verzekerd, heeft het museum het vindersloon doen toekomen. En nu zoekt het gemeentemuseum weer naar de vinder....<noinclude></noinclude> j9331wtf7jyoocjmd0yi4sqhsi9fhog 0 89390 227254 2026-09-22T18:49:25Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227254 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Stadsflitsen’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit ''Het Vaderland'', woensdag 12 oktober 1955, p.&nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Het Vaderland vol 087 no 155 Stadsflitsen.djvu" from="1" to="1"/> [[Categorie:Het Vaderland]] bnfbhu2sq4bjyui1490y8aeznlnlol3 104 89391 227256 2026-09-22T19:06:45Z WeeJeeVee 2844 /* Wikisource:Niet proefgelezen */ Nieuwe pagina aangemaakt met 'zijn verkocht; dat, bij de uitbreiding van spoorwegnetten en telegraaflijnen in ons vaderland, de behoefte aan eene juiste aanwijzing van den tijd, vooral door de openbare uurwerken, aanmerkelijk is toegenomen, en dat het eene onverantwoordelijke nalatigheid zoude zijn de hulpmiddelen te versmaden, waardoor zoo ligteliijjk overal eene juiste telling van den tijd kan worden ingevoerd. De evengenoemde werktuigen van {{sc|eble}} en {… 227256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|290|HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET|}}</noinclude>zijn verkocht; dat, bij de uitbreiding van spoorwegnetten en telegraaflijnen in ons vaderland, de behoefte aan eene juiste aanwijzing van den tijd, vooral door de openbare uurwerken, aanmerkelijk is toegenomen, en dat het eene onverantwoordelijke nalatigheid zoude zijn de hulpmiddelen te versmaden, waardoor zoo ligteliijjk overal eene juiste telling van den tijd kan worden ingevoerd. De evengenoemde werktuigen van {{sc|eble}} en {{sc|seiler}} geven den waren tijd des oogenbliks, door de hoogte der zon. Door het werktuig van {{sc|eble}} wordt alleenlijk de hoogte der zon gemeten en daaruit, verbonden met de poolshoogte der plaats en de afwijking der zon, moet de ware tijd des oogenbliks worden afgeleid. Dit kan door deskundigen het best door berekening geschieden, maar ten behoeve van hen, die deze berekening niet kunnen of willen volbrengen, heeft {{sc|eble}} eene schaal met een net van strepen, dat op een vel kaartpapier is afgedrukt, aan zijn werktuig toegevoegd. Door die twee laatstgenoemde hulpmiddelen kan men uit de vermelde grootheden den waren tijd, door afpassen, afleiden; maar dat afpassen vordert eenige vaardigheid, die niet overal wordt gevonden. Op het werktuig van {{sc|seiler}} wordt, na het behoorlijk stellen van een paar wijzers, de ware tijd des oogenbliks onmiddellijk afgelezen. Het werktuig van {{sc|seiler}} is gemakkelijker in het gebruik dan dat van {{sc|eble}}, maar het geeft den tijd niet zoo naauwkeurig, gelijk ik dit door een aantal waarnemingen, in mijne bovengenoemde bijdrage, heb aangetoond. Onder gewone omstandigheden kan men echter, met het werktuig van {{sc|seiler}}, den tijd op eene minuut na met zekerheid bepalen, en die naauwkeurigheid is meer dan voldoende voor het maatschappelijk leven. In lateren tijd heeft {{sc|eble}} een nieuw werktuig uitgevonden en in den handel gebragt, door hem horoskoop genoemd, waarop, even als bij het werktuig van {{sc|seiler}}, de ware tijd onmiddellijk wordt afgelezen. De horoskoop van {{sc|eble}} is door den sterrekundige {{sc|von littrow}} openlijk geprezen en aanbevolen, maar dit werktuig is mij niet ligter in het gebruik en niet naauwkeuriger dan dat van {{sc|seiler}} voorgekomen. Ik oordeelde het daarom ook niet noodig den horoskoop van {{sc|eble}}, hier te lande, opzettelijk te vermelden of te beschrijven. Ik heb aanleiding gevonden om terug te komen op het onderwerp,<noinclude></noinclude> bixuv1g0gqcq7x5kh4s1ayfgazgrorh 106 89392 227257 2026-09-22T19:28:45Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227257 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=tijdschrift |Taal=nl |wikidata= |Titel=Het Vaderland |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur= |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1940 |Uitgever= |Plaats= |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=djvu |Afbeelding=1 |Voortgang=V |Delen= |Pagina's=<pagelist 1="Avondblad C, 1" /> |Opmerkingen=[[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans]] |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} l2adloyplbie9jhrztzsggem5k1cc3p 104 89393 227258 2026-09-22T19:30:31Z Vincent Steenberg 280 /* Proefgelezen */ 227258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{dhr}} {{c|'''MUSEUM BOYMANS'''}} {{gap}}De burgemeester van Rotterdam, mr P. J. Oud, zal vandaag in de zaal voor tijdelijke tentoonstellingen van het Museum Boymans te Rotterdam ’n tentoonstelling openen van de maquette en een aantal teekeningen van het plan tot bebouwing van het Diergaardeterrein, ontwerp van architect Jan Wils. <br>{{gap}}In dezelfde zaal zijn een deel der aanwinsten van het Museum Boymans en van de Stichting Museum Boymans uit het jaar 1939 geëxposeerd. {{lijn|4em}}<noinclude></noinclude> 96dr0897aou43n6tko3ptvqxm8bq5zm 0 89394 227260 2026-09-22T19:31:10Z Vincent Steenberg 280 Vincent Steenberg heeft pagina [[Anoniem/Museum Boymans/2]] hernoemd naar [[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans]]: normalisatie 227260 wikitext text/x-wiki #DOORVERWIJZING [[Het Vaderland/Jaargang 71/9 maart 1940/Avondblad/Museum Boymans]] pgoq62h8tdowvlr63ro2zaz0gcqzlah 106 89395 227263 2026-09-22T19:49:08Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227263 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=tijdschrift |Taal=nl |wikidata= |Titel=De Tijd |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur= |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1940 |Uitgever= |Plaats= |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=djvu |Afbeelding=1 |Voortgang=V |Delen= |Pagina's=<pagelist 1=4 /> |Opmerkingen=[[De Tijd/Jaargang 95/Nummer 31134/Het diergaardeterrein te Rotterdam]] |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} m37im7qw0jmcn01cbw6uleynl66jh8v 104 89396 227264 2026-09-22T19:50:23Z Vincent Steenberg 280 /* Proefgelezen */ 227264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{c|{{x-larger|HET DIERGAARDETERREIN TE ROTTERDAM}}}} {{gap}}Zaterdagmiddag heeft mr. P. J. Oud, burgemeester van Rotterdam, in een der zalen van het museum Boymans aldaar de tentoonstelling van het plan tot bebouwing van het Diergaardeterrein, ontwerp van architect Jan Wils, in het bijzijn van talrijke genoodigden geopend.<noinclude></noinclude> d3s237og6ziscln25mllxku6ncqwp6r 14 89397 227266 2026-09-22T19:52:59Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227266 wikitext text/x-wiki [[Categorie:De Tijd]] 66hzurs2y1gxwjkuhyuk1v08vgb3cgb 104 89398 227267 2026-09-23T06:49:29Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh||MAATS. LEVEN, VAN H. V. D. KRAAN TE YSSELMONDE.|291}}</noinclude>vroeger door mij behandeld, in een nieuw werktuig voor de tijdsbepaling in het maatschappelijk lever, uitgevonden en in den handel gebragt door den heer {{sc|h. van der kraan}}, uurwerkmaker te Ysselmonde. Men heeft mij dringend verzocht bepaaldelijk in het Album der Natuur eene verklaring en beschrijving van dat werktuig te geven, en ik zoude zekerlijk reeds voor een' geruimen tijd aan dat verzoek hebben voldaan, indien ik daarvan niet door de omstandigheden, waaronder ik leef, ware teruggehouden. Het werktuig van den heer {{sc|van der kraan}} verdient althans niet minder de aandacht dan dat van {{sc|seiler}}, en ik vermeen op eenige goedkeuring te mogen rekenen, terwijl ik de algemeene aandacht vestig op een vaderlandsch voortbrengsel, bestemd voor een belangrijk doel, waartoe de hulpmiddelen, tot nu toe uit het buitenland moesten worden ontboden. Reeds in het midden des jaars 1862 ontving ik van den heer {{sc|van der kraan}}, wiens naam zelf mij toen nog onbekend was, een werktuig ter bezigtiging, uit hout en ijzer vervaardigd, door hem ''verplaatsbare zonnewijzer'' genoemd en bestemd om, met weinig moeite, den tijd op eene minuut na te doen kennen. Men had toen reeds verplaatsbare zonnewijzers in den handel gebragt, maar die waren van een' geheel anderen aard. Ook {{sc|eble}} had, reeds vroeger dan zijnen horoskoop, zulk een' zonnewijzer uitgegeven, bestaande uit twee loodregt op elkander bevestigde plankjes, waarop de lijnen van een' vertikalen en van een' horizontalen zonnewijzer waren getrokken, terwijl de stijl door een gespannen paardenhaar werd vertegenwoordigd. Dit keurig bewerkt kleine werktuig was zoodanig ingerigt, dat het, binnen bepaalde grenzen, voor de poolshoogte van elke plaats gesteld kon worden, maar het kon niet de minste diensten bewijzen, indien men de hulpmiddelen niet bezat om de middaglijn op den horizontalen zonnewijzer juist in de rigting van het noorden en zuiden te brengen, en die middelen werden door het werktuigje zelf niet gegeven. Aan dat gebrek lijden ook andere zoogenaamde verplaatsbare zonnewijzers, die, zonder hulpmiddelen buiten henzelven, niet in den stand kunnen worden gebragt, waarin zij den tijd aanwijzen. Men beweert wel, en zelfs in leerboeken, dat zonnewijzers, die op de zijvlakken van een regelmatig ligchaam, b.v. van eenen teerling, beschreven zijn, den juisten tijd<noinclude></noinclude> qet8g0w9rilvtw20eh7rcbdsq5yfiwp 104 89399 227268 2026-09-23T06:53:25Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|292|HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET|}}</noinclude>aanwijzen, indien zij zoodanig worden gesteld, dat zij in die aanwijzing met elkander overeenstemmen, maar dit is eene grove dwaling. Zijn die zonnewijzers naar den regel beschreven, zoo moeten zij alle denzelfden tijd aanwijzen, onverschillig in welken stand, met betrekking tot de zon, het ligchaam geplaatst moge worden, waarop zij beschreven zijn, en onverschillig, of die tijd naauwkeurig of uren verkeerd mogen zijn. Het is onmogelijk een zonnewijzer zoodanig in te rigten, dat hij zich, zonder vreemde hulpmiddelen, in zijn' juisten stand laat stellen, indien bij het uur, dat hij aanwijst, niet drie van elkander onaf hankelijke grootheden worden in rekening gebragt, zoo als de poolshoogte der plaats, met de afwijking en de hoogte der zon. Reeds voor lang had men verplaatsbare of draagbare zonnewijzers, die op dit beginsel rustten. Daartoe behooren vooral de zoogenaamde ''ringzonnewijzers'', die omstreeks het midden der verledene eeuw ook door {{sc|metz}} te Amsterdam werden vervaardigd en die nog op vele plaatsen van ons vaderland worden aangetroffen. Die werktuigen waren zeer goed bearbeid, maar zij waren te klein en te zamengesteld om den tijd op eene minuut na te kunnen doen kennen. Bij hun gebruik moest men zich veelal met eene onzekerheid van een tiental minuten tevreden stellen. Het werktuig, dat mij door den heer {{sc|van der kraan}} het eerst ter bezigtiging werd toegezonden, was een zoogenaamde aequatoriale zonnewijzer, die zoodanig was ingerigt, dat men het aequatoriale vlak ligtelijk de behoorlijke helling met betrekking tot den horizon kon geven. Opdat die zonnewijzer den juisten tijd zoude aanwijzen, moest bovendien zijne middaglijn naauwkeurig in de rigting van het noorden en zuiden kunnen worden gebragt en daartoe was een tweede zonnewijzer aan het werktuig verbonden, bij wiens aanwijzing de tijdelijke afwijking der zon moest worden in acht genomen. Die twee zonnewijzers konden niet in alle standen denzelfden tijd aanwijzen. Werd de toestel over de tafel, waarop hij rustte, omgedraaid, terwijl het aequatoriale vlak de behoorlijke helling behield, totdat beide zonnewijzers hetzelfde aanwezen, dan moest de middaglijn des aequatorialen zonnewijzers naauwkeurig in de rigting van het noorden en zuiden vallen en dan was de tijd, die door beide zonnewijzers werd aangewezen, de juiste ware tijd van het oogenblik. Ik heb de<noinclude></noinclude> 1i28c6kytrirgnbm6bm4lv7zkwqxw9l 106 89400 227272 2026-09-23T08:01:18Z Vincent Steenberg 280 nieuw 227272 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=tijdschrift |Taal=nl |wikidata= |Titel=Het Vaderland |Ondertitel= |Deel= |Auteur= |Vertaler= |Redacteur= |Illustrator= |Stroming= |Jaar=1955 |Uitgever= |Plaats= |Druk= |OorspronkelijkeUitgave= |Key= |doe_wikidata= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |DBNL= |Bron=djvu |Afbeelding=1 |Voortgang=V |Delen= |Pagina's=<pagelist 1="Avondblad D, 1" /> |Opmerkingen=[[Het Vaderland/Jaargang 71/11 maart 1940/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk]] |NestedInhoud= |Breedte= |Css= |Header= |Footer= }} 4z3valwyisaddqfjmuobzsny8508zif 104 89401 227274 2026-09-23T08:05:35Z Vincent Steenberg 280 /* Proefgelezen */ 227274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{dhr}} {{c|{{larger|'''Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk'''}}}} {{lijn|4em}} {{c|'''Waar eens de wilde dieren gevoed werden.'''}} {{gap}}Voor het oude Diergaardeterrein te Rotterdam, circa 13 ha groot, heeft Jan Wils een bebouwingsplan gemaakt waarvan de maquette 14 dagen lang in het Museum Boymans is te zien. <br>{{gap}}Eenige vraagstukken van stedebouwkundigen aard konden met het plan worden opgelost en de Spoorwegen vinden er plaats voor een centraal station. Van Ravesteijn moet er zijn denkbeelden reeds voor aan het papier hebben toevertrouwd. <br>{{gap}}Verder is een spoorwegpostkantoor ontworpen en ter weerszijden van het nieuwe stationsplein twee hotels. <br>{{gap}}Wils denkt zich verder een schouwburg en een torengarage en 625 woningen, voor 2350 personen, allereerst drie hooge flats. <br>{{gap}}Volgens den architect is de kans groot, dat reeds in Mei met de winkels en woonhuizen langs de Kruiskade kan worden begonnen. {{lijn|4em}}<noinclude></noinclude> l0tzxkuqnygwqwku1pyvbyp2bqlk7pb 0 89402 227276 2026-09-23T08:06:16Z Vincent Steenberg 280 Vincent Steenberg heeft pagina [[Anoniem/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk]] hernoemd naar [[Het Vaderland/Jaargang 71/11 maart 1940/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk]]: normalisatie 227276 wikitext text/x-wiki #DOORVERWIJZING [[Het Vaderland/Jaargang 71/11 maart 1940/Rotterdam krijgt een nieuwe woonwijk]] smqxcxgis69gyk9z4m44brnuxq918rc 104 89403 227280 2026-09-23T08:14:13Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh||MAATS. LEVEN, VAN H. V. D. KRAAN TE YSSELMONDE.|293}}</noinclude>wiskundige theorie van dat werktuig ontworpen en volkomen juist bevonden. Het werktuig gaf blijken van veel meer kennis en vernuft, dan men bij een' gewonen uurwerkmaker mag veronderstellen, maar het kwam mij voor in zijn gebruik minder gemakkelijk te zijn dan dat van {{sc|seiler}}, en ik vermeende daarom zwarigheid te moeten maken om het openlijk aan te bevelen. De heer {{sc|van der kraan}} werd door de bedenkingen, die ik, in weerwil van mijn gunstig oordeel, tegen zijnen zonnewijzer moest inbrengen, geenszins ontmoedigd, maar zond mij in de maand September des jaars 1863 een geheel nieuw werktuig van zijne vinding, voor hetzelfde doel als het vroegere bestemd, maar geheel anders ingerigt en rustende op een geheel ander beginsel. Het nieuwe werktuig kwam mij in zijn gebruik veel gemakkelijker voor dan het oude en voor het minst even zoo gemakkelijk als dat van {{sc|seiler}}. Het beginsel, waarop het rustte, was volkomen zuiver en ik vermeende het alzoo gerustelijk te kunnen aanbevelen. De heer {{sc|van der kraan}} heeft aan dat werktuig allengs eenige wijzigingen toegebragt en mij gestadig exemplaren met de gewijzigde inrigtingen toegezonden, zoodat ik nu niet minder dan vijf zonnewijzers van hem in mijne bewaring heb. Ik heb den heer {{sc|van der kraan}} reeds voor een' geruimen tijd gemagtigd om openlijk te verklaren, dat zijn werktuig voor de tijdsbepaling in het maatschappelijk leven door mij volkomen wordt goedgekeurd, maar het duurde lang eer ik er toe komen kon de toegezegde beschrijving en aanbeveling in het ''Album der Natuur'' te geven. Mijn hoofd was steeds zoo geheel en al met andere zaken vervuld, dat zonnewijzers daarin geene plaats konden vinden. Buitendien valt het mij thans reeds zwaar genoeg mijne ambtspligten te vervullen en kan ik niet steeds bereid zijn voor de talrijke bemoeijingen, buiten mijne ambtspligten, die op den duur van mij worden begeerd. Het werktuig van den heer {{sc|van der kraan}}, zooals het het laatst uit zijne handen is gekomen, wordt door hem niet meer ''verplaatsbare zonnewijzer'', maar ''instrument voor de burgerlijke tijdsbepaling'' genoemd. Het is echter niet anders dan een aequatoriale zonnewijzer, die zoodanig is ingerigt, dat hij zich, in den tijd van een paar minuten, zonder<noinclude></noinclude> 0xa7lfd11ulrj7d50208f05flxmebuz 104 89404 227283 2026-09-23T09:27:43Z WeeJeeVee 2844 /* Problematisch */ 227283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="WeeJeeVee" />{{rh|294|HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET|}}</noinclude>eenige vreemde hulpmiddelen, volledig in zijn' behoorlijken stand laat stellen. Het beginsel, waarop dit werktuig rust, komt met dat der vroegere ringzonnewijzers overeen, maar is daarbij op eene geheel andere en veel meer doelmatige wijze toegepast. De volgende houtsnede, die ontleend is aan eene photographie van het werktuig, vervaardigd door mijnen zoon Dr. {{sc|p.j. kaiser}}, kan van zijne inrigting een toereikend denkbeeld geven. {{image missing}} Het werktuig ligt op eene zware plank AB, 4 palmen 2 duimen lang en 3 palmen 2 duimen breed, die zelve op eene tafel rust, met drie schroeven, waarvan twee aan de eene zijde in de figuur zigtbaar zijn, en de derde, aan de andere zijde, in de figuur door het werktuig wordt bedekt. De schroeven dienen om het werktuig den behoorlijken stand te geven. Het werktuig zelf bestaat uit een<noinclude></noinclude> os5rtu0w42emb1mn15fohfs5yi0b6jx 104 89405 227284 2026-09-23T09:31:49Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh||MAATS. LEVEN, VAN H. V. D. KRAAN TE YSSELMONDE.|295}}</noinclude>gedeelte van eene zware houten schijf, CD, met eene middellijn van 4 palmen, vertegenwoordigende het aequatoriale vlak des zonnewijzers; uit twee houten hoeken, waarvan een, namelijk En in de figuur zigtbaar is, die aan de evengenoemde schijf CD zijn bevestigd en haar de behoorlijke helling met betrekking tot de plank AB moeten geven; uit het standaardje G, dat door middel van het stuk F aan de schijf CD is vastgemaakt en verder uit het raam HIK, dat om het middelpunt van de schijf CD kan worden omgedraaid. De rand van de schijf CD is van boven beplakt met eenen papieren gordel, waarop, in steendruk, zeer zuiver, de uurlijnen des aequatorialen zonnewijzers zijn getrokken, met de onderdeelen van uren, onmiddellijk van vijf tot vijf minuten. De bovenvlakte van de schijf CD moet zoodanig gesteld worden, dat zij de behoorlijke helling met betrekking tot den horizon verkrijgt, terwijl de lijn, die zes ure aanwijst, evenwijdig loopt aan de vlakte van den horizon en bovendien de lijn van twaalf ure, of de middaglijn des zonnewijzers, naauwkeurig in de rigting van het noorden en zuiden valt. Aan de twee eerstgenoemde eischen wordt spoedig en ligtelijk voldaan, door de drie schroeven van de plank AB en het standaardje G, als men begint met het werktuig zoodanig op de plank te leggen, dat de bouten hoeken, die het aequatoriale vlak ondersteunen, nagenoeg evenwijdig loopen aan de twee schroeven, die zich in de figuur vertoonen. Aan het boveneinde van het standaardje G is een paslood opgehangen, bestaande uit een paardenhaar en een gewigtje, dat zich in eene gleuf van onderen vrijelijk bewegen kan. Aan het ondereinde van het standaardje G is een papieren boog geplakt, in graden en onderdeelen van graden, van twintig tot twintig minuten verdeeld en van cijfers voorzien, die de poolshoogte der plaatsen voorstellen, aan welke de zonnewijzer zich gebruiken laat. Door de twee schroeven, in de figuur zigtbaar, stelt men de plank AB zoodanig, dat de draad van het paslood juist over het punt van den verdeelden boog henen loopt, door hetwelk de poolshoogte der plaats wordt aangewezen. Geeft men, bij de bestelling van het werktuig, te kennen, aan welke plaats het gebruikt zal worden, dan wordt over den verdeelden boog eene roode streep getrokken, waarover de draad van het paslood<noinclude></noinclude> todavqluo3y0ss01ys3z29jzdbrpar9 104 89406 227285 2026-09-23T09:33:41Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|296|HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET|}}</noinclude>moet heen loopen en men heeft dan op de verdeeling geen acht te geven. Aldus heeft het aequatoriale vlak des zonnewijzers de behoorlijke helling verkregen. De lijn van zes ure wordt evenwijdig aan den horizon gesteld door de derde schroef van de plank AB, die in de figuur niet zigtbaar is. Door die schroef verandere men de helling van de plank AB, in de rigting van de lijn, die zes ure aanwijst, totdat de draad van het paslood het boogje even aanraakt, zonder er langs te schuren. Daarmede is aan twee der drie eischen voor het naauwkeurig stellen van het werktuig voldaan. Het stellen van de middaglijn des zonnewijzers, in de rigting van het noorden en zuiden, geschiedt gelijktijdig met het stellen van den wijzer op den waren tijd des oogenbliks en door dezelfde hulpmiddelen. De stukken H, I en K zijn vast aan elkander verbonden en vormen een raam, dat zich, in zijn geheel, om het middelpunt der schijf CD laat omdraaijen en daarbij het bewegelijke stuk L medevoert. Aan het boveneinde van het onderstuk H is een koperen wijzer bevestigd, waardoor, op het aequatoriale vlak, de ware tijd des oogenbliks moet worden afgelezen. K is een houten boog, loodregt staande op de schijf CD, met eene strook papier beplakt, die eene graadverdeeling heeft van twintig tot twintig minuten en de afwijkingen der zon voorstelt. L is een vierkant houten kokertje, dat zich, aan zijn ondereinde, om eene pen laat omdraaijen en daarbij glijdt langs den boog K. Het kokertje L draagt van boven een koperen wijzertje, dat op den boog K naauwkeurig gesteld moet worden, naar de tijdelijke afwijking der zon. Bij elk exemplaar van het werktuig wordt een boekje gevoegd, dat, behalve teregtwijzingen omtrent zijn gebruik, tabellen bevat, die, voor elken dag van elk jaar, de afwijking der zon vermelden. Zoo dikwijls als men het werktuig voor eene tijdsbepaling zal gebruiken, moet men de afwijking der zon in de tabellen opzoeken en het wijzertje aan L, naauwkeurig op die afwijking stellen. Men moet zorgen, dat het wijzertje aan L, onder het gebruik van het werktuig, naauwkeurig op de afwijking der zon gesteld blijve en die zorg is ligt, omdat men het kokertje L, als het eenmaal op de afwijking der zon gesteld is, in het geheel niet meer behoeft aan te raken. Na die voorbereidingen bereikt men ligtelijk zijn doel. {{nop}}<noinclude></noinclude> m7ykfo13cmu5gz9e5kcjah2wz96v86o 104 89407 227287 2026-09-23T10:05:28Z WeeJeeVee 2844 /* Problematisch */ 227287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="2" user="WeeJeeVee" />{{rh||MAATS. LEVEN, VAN H. V. D. KRAAN TE YSSELMONDE.|297}}</noinclude>Indien het aequatoriale vlak CD in alle opzigten naauwkeurig ge- steld ware, zoude de wijzer aan het boveneinde van H den waren tijd des oogenbliks moeten aanwijzen, zoo dikwijls als het raam HIK in de rigting der zon wordt gebragt. Aan den juisten stand van het aequatoriale vlak CD ontbreekt nu echter nog dit, dat zijne mid- daglijn nog niet naauwkeurig gesteld werd in de rigting van het noorden en zuiden. Dit geschiedt gelijktijdig met het juiste stellen van het raam HIK, in de rigting der zon, door de tusschenkomst van het vierkante holle kokertje L. Dat kokertje is van boven door een koperen plaatje gedekt, waarin twee gaatjes zijn gemaakt, die op een’ bepaalden afstand van elkander verwijderd zijn. Is het ko- kertje L op de zon gerigt, zoo teekenen zich, door die gaatjes, op den bodem van het kokertje, twee beeldjes der zon, die omtrent met elkander in aanraking zijn en, opdat die beeldjes zich zouden laten waarnemen, is aan het ondereinde van het kokertje, in een’ van zijne zijwanden, eene opening gemaakt. Op den bodem van het kokertje is een papier geplakt, waarop twee strepen zijn getrokken, die loodregt staan op het aequatoriale vlak des zonnewijzers en zoo ver van elkander verwijderd zijn, als de middellijnen der zonnebeeldjes bedragen. Op dat papier is nog eene derde streep getrokken, die op de twee genoemde loodregt staat en dus evenwijdig loopt aan het aequatoriale vlak. {{image missing}} Het kokertje is nu naauwkeurig op de zon gerigt als de twee zonnebeeldjes juist geplaatst zijn tusschen de twee eerstgenoemde strepen en bovendien hunne afscheiding juist loopt over de derde streep. Het voorkomen van die strepen met de zonnebeeldjes, als het kokertje naauwkeurig op de zon is gerigt, kan opgehelderd worden door de nevenstaande figuur, waarin de twee kringetjes de zonnebeeldjes voorstellen. Het is klaar, dat het kokertje L zich in twee zinnen moet laten bewegen om op de zon gerigt te kunnen worden en daar de wijzer, aan het kokertje verbonden, op de afwijking der zon moet blijven staan, kan men het kokertje die dubbele beweging alleenlijk geven, door het raam HIK over het aequatoriale vlak CD om te draaijen<noinclude></noinclude> 4xuomzk2ft2pl94vmicd7ziq27sp8cr 104 89408 227288 2026-09-23T10:08:55Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh|298|HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET|}}</noinclude>en door het geheele werktuig over de plank AB om te draaijen, terwijl het op die plank blijft rusten. Men zal ook bevinden, dat het niet mogelijk is de zonnebeeldjes den vereischten stand, met betrekking tot de drie strepen, te geven, door of alleen het raam HIK of alleen het geheele werktuig te draaijen. Door de eerste beweging kan men de zonnebeeldjes tusschen de twee evenwijdige strepen brengen, maar dan zal niet altijd de derde streep door de afscheiding tusschen de zonnebeeldjes heen loopen en aan dien laatsten eisch kan alleen door een omdraaijen van het geheele werktuig worden voldaan. Terwijl men, met de eene hand, het raam HIK omdraait, draait men het geheele werktuig om met de andere hand, en, bij eene geringe oefening, kan men, in weinige oogenblikken, de zonnebeeldjes in den behoorlijken stand met betrekking tot de strepen brengen. Heeft men dit gedaan, dan is de middaglijn des zonnewijzers in de rigting van het noorden en zuiden gebragt en dan wordt tevens, door den wijzer aan het uiteinde van H, onmiddellijk de ware tijd des oogenbliks aangewezen. Men weet, ter plaatse waar men zich bevindt, gewoonlijk ten naaste bij, in welke rigting het noorden en het zuiden gelegen zijn en men zal wel doen met, reeds in den beginne, het aequatoriale vlak omtrent naar het zuiden te keeren. Bij het stellen van het kokertje op de zon zal het dan van zelf blijken, of men het werktuig nog veel of slechts weinig moest omdraaijen om de middaglijn des zonnewijzers in de rigting van het noorden en zuiden te brengen. Moest het veel worden omgedraaid, dan kan het werktuig zijn' juisten stand, met betrekking tot het paslood bij G, verloren hebben, en men moet dan, alvorens den tijd op het werktuig af te lezen, den stand des werktuigs, door de schroeven in de plank AB, verbeteren en door eene kleine beweging van het raam HIK en van het geheele werktuig over de plank AB herstellen wat daardoor bij den juisten stand der zonnebeeldjes met betrekking tot de strepen mogt zijn verloren gegaan. De rand van het aequatoriale vlak CD is niet verder dan van vijf tot vijf minuten verdeeld. Valt de wijzer bij H tusschen twee der verdeelingsstrepen in, zoo kan men de minuten door schatting bepalen,<noinclude></noinclude> kogqi010efn5jctsefna27ihypki098 104 89409 227289 2026-09-23T10:12:15Z WeeJeeVee 2844 /* Niet proefgelezen */ 227289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="WeeJeeVee" />{{rh||MAATS. LEVEN, VAN H. V. D. KRAAN TE YSSELMONDE.|299}}</noinclude>die aan de naast kleinere aanwijzing van beide strepen moeten worden toegevoegd, opdat men den juisten tijd verkrijge. Men zoude ook een schaaltje kunnen maken, waarop eene ruimte, zoo groot als die door vijf minuten van den rand wordt ingenomen, in vijf gelijke deelen is verdeeld. Als men dit schaaltje op dien rand legt ter plaatse waar zich de wijzer bevindt, kan men onmiddellijk minuten aflezen en onderdeelen van minuten door schatting bepalen. Wil men dat alles ontgaan, zoo kan men den wijzer naauwkeurig op eene streep der verdeeling stellen, waarop het blijkt, dat hij spoedig zoude moeten komen en het oogenblik afwachten, waarop verder, door een enkel omdraaijen van het werktuig over de plank AB, de zonnebeeldjes hunnen behoorlijken stand met betrekking tot de strepen verkrijgen. Als het stellen van het werktuig met eene zoo groote uitvoerigheid wordt beschreven, als dit hier geschiedde, kan het vrij lastig schijnen, maar als men het beproeft, zal men bevinden, dat het zeer gemakkelijk en eenvoudig is, Ik laat het werktuig nimmer in de zon staan, maar breng het op eene tafel voor een open venster, zoo dikwijls als ik het gebruiken wil. Telkens was ik binnen een paar minuten met mijne tijdsbepaling geheel gereed, en wie niet al te onhandig is, zal, na eene kortstondige oefening, daartoe zekerlijk geene vijf minuten behoeven. Het werktuig geeft, zoo als elke andere zonnewijzer, den waren tijd des oogenbliks, terwijl de openbare uurwerken naar den middelbaren tijd worden gesteld en geregeld. Wil men de fout in de aanwijzing van een uurwerk door het werktuig bepalen, zoo moet men alzoo nog het verschil tusschen den waren en den middelbaren tijd, de zoogenaamde tijdsvereffening, in rekening brengen. Im de tabellen van het boekje, dat aan elk exemplaar van het werktuig wordt toegevoegd, is de tijdsvereffening, voor elken dag van elk jaar, aangewezen. Men vindt namelijk in die tabellen, hoeveel een uurwerk met den zonnewijzer voor of achter moet zijn, om met den middelbaren tijd overeen te komen. Heeft men alzoo opgeteekend wat een uurwerk aanwees, toen men eene tijdsbepaling met het werktuig volbragt, zoo kan men daaruit ligtelijk afleiden, hoeveel dat uurwerk met den middelbaren tijd voor of achter is. {{nop}}<noinclude></noinclude> lrzuhajeok9635nmnkqoxfig3jstxjc 104 89410 227290 2026-09-23T10:16:28Z Havang(nl) 4330 /* Proefgelezen */ 227290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Havang(nl)" />{{c|100}}</noinclude><poem> Voer Abelant onder die sine, Hi sal u beraden pine: Seker, neve, dit duchtic al. {{gap|5emm}}{{sp|Die hertoghe}}. Nu comer af datter af comen sal, {{sup|535}}Dese vaert moet emmer sijn ghedaen. {{gap|5em}}{{sp|Gheraert}}. Soe moetse u te goede vergaen, Dies biddic gode vanden trone, Gloriant neve, dat u god lone! Nu sijt behindich in uwen raet, {{sup|540}}Ende uwen heimeliken staet En seldi niemen maken cont, Ende luttel worde in uwen mont Ende die behindich ende vast; Ende als ghi comt daer u herte op rast<ref>''Rast'' van ''rasten'' d. i. ''rusten''. Eene variatie van hetzelfde thema geeft vs. 717, alwaar de uitdrukking ''het herte anelegghen,'' verg. vs. 939.</ref>, {{sup|545}}Tot Florentijn, die vrouwe goet, Soe draght heerlijc<ref>''Heerlijc'' d. i. ''op de wijze van een heer, edelman'', dus ''dapper, stout'' en ''prachtig, grootsch, deftig, M. Lp. Gloss.''</ref> uwen moet Ende en sijt emmer te haestich niet; Eest dat ghi comt in enich verdriet, Doeghet<ref>''Doeghet'' d. i. ''doch het'', zooveel als ''doe het''. Gelijk van ''sien'' de gebied. wijs ''sieh''; van ''slaen, slach;'' van ''dwaen, dwach'' luidt, alzoo ook van doen, doch: verg. ''Bloeml.'' IV bl. 230.</ref> mi te wetene, neve mijn, {{sup|550}}Ic sal seker u vader sijn Alsoe langhe als mi god behout mijn lijf. Maer lietti dese vaert een blijf<ref>''Lietti een blijf: een blijf laten'' beteekent ''achterwege laten,'' zoo b. v. vs. 796 alhier:<br>{{gap|"4em}}Her hertoghe, ''laet'' dese woerden een ''blijf;''<br>verg. ''Lanseloet'' vs. 501:<br>{{gap|4em}}Ay mi, nu ''es'' al mijn vroude ''een blijf;''<br>zie ''Hor. Belg. vi ''Gloss.'' Ik aarzel de lezing ''deser vaert'' en vs. 798 ''deser woerden'' over te nemen, omdat een blijf, gelijk uit de plaats van ''Lanseloet'' blijkt, even bijwoordelijk werd gebruikt als ons ''achterwege.''</ref>, So dadi als die vroede doet. {{gap|5emm}}{{sp|Die hertoghe}}. Nenic, oem, om al dat goet, </poem><noinclude></noinclude> ijptejd8umnc1xjjrgf3g06jv7cb3z8