Wikisource:GUS2Wiki

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikisource:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>40181</id>
    <revision>
      <id>227333</id>
      <parentid>226977</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>11203</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>227333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="7d51d4w2j31397sqgsbbhwq3xjqvne1" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Deze gegevens komen uit een cache die voor het laatst is bijgewerkt op 2026-09-22 om 07:58:49Z. Er {{PLURAL:5000|is maximaal één resultaat|zijn maximaal 5000 resultaten}} beschikbaar in de cache.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadget !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Aantal gebruikers !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Actieve gebruikers
|-
|HideFundraiser || 9 || 0
|-
|HotCat || 24 || 2
|-
|LocalLiveClock || 4 || 1
|-
|PageCleanUp || 7 || 3
|-
|RTRC || 5 || 1
|-
|UTCLiveClock || 2 || 0
|}
* [[Speciaal:Gadgetgebruik]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HideFundraiser,9,0
HotCat,24,2
LocalLiveClock,4,1
PageCleanUp,7,3
RTRC,5,1
UTCLiveClock,2,0
--&gt;</text>
      <sha1>7d51d4w2j31397sqgsbbhwq3xjqvne1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Beeldende kunst/Schilderkunst/Algemeen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>41541</id>
    <revision>
      <id>227355</id>
      <parentid>222062</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T07:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>227355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11794" sha1="6t4nnb1kcuh1yrot9bf9s6slmsumhxl" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Schilderkunst; algemeen
| afbeelding          = Gustave Legray Salon de 1852.jpg
| alt                 = De Salon van 1852 in het Palais-Royal in Parijs
| beschrijving        = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[w:nl:Schilderkunst|schilderkunst]] met algemene inhoud.
}}
== Schilderijenkunde - Expertise - Restauratie ==
*D.L. (1857) [[Album der Natuur/1857/Wetenschappelijk Bijblad#Middel tot eene juiste opvatting der kleuren op schilderijen|‘Middel tot eene juiste opvatting der kleuren op schilderijen’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, Wetenschappelijk Bijblad, p.&amp;nbsp;6.

=== Restauratie ===
*Hochegger, R. (21 juli 1894) [[Architectura/Jaargang 2/Nummer 29 (technisch gedeelte)/Opknappen van oud schilderwerk in olieverf|‘Opknappen van oud schilderwerk in olieverf’]], ''Architectura'', jrg. 2, nr. 29, technisch gedeelte, p.&amp;nbsp;228.

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Verzamelen ===
==== Veilingen ====
;1829
*''Catalogue de la belle collection de tableaux, des écoles française, flamande, italienne, hollandaise et allemande;'' […] ''délaissés par feu M. J.B. Moyson, en son vivant amateur de tableaux et antiquaire à Gand'', de Porte et Verhulst, Gent, 21-22 maart 1829.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 maart 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 52/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1-2].
*''Catalogue de la belle collection de tableaux, délaissés par feu M. Robert-Jean-Baptiste vanden Berghe, en son vivant amateur distingué à Gand'', […], Eug. Regnaut, Gent, 27-28 april 1829.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 maart 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 52/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1-2].
*''Catalogue d'une riche collection d'anciens et modernes tableaux, de peintres célèbres, des écoles hollandaise, Flamande et d'autres, recueillis et délaissés par feu Monsieur Jaques Antoine van Dam'' Stadsconcertzaal boven de Waag, Dordrecht, 1 juni 1829 ''sqq.''&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

;1890
*''Catalogue des tableaux modernes formant le cabinet de feu M. Abel Langerhuizen d'Amsterdam. Réuni aux tableaux des successions de m. J. van der Chijs, à Delft et de madame la veuve Schiffer van Bleiswijk à La Haye'', Frederik Muller &amp; Co., Amsterdam, 25 februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/In De Brakke Grond|‘In De Brakke Grond waren heden de kabinetten ten toon gesteld, nagelaten door den welbekenden Amsterdamschen makelaar Abel Langerhuizen, van mevrouw de Wed. Schiffer van Bleiswĳk te ’s-Hage en van den heer J. van der Chĳs te Delft. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1914
*''Catalogue des tableaux anciens des écoles allemande, anglaise, espagnole, flamande, française, hollandaise, italienne, suisse des XVe, XVIe, XVIIe, XVIIIe siècles composant la collection de Son Excellence feu Paul Delaroff, conseiller privé de Sa Majesté l'Empereur de Russie'', F. Lair-Dubreuil, Parijs, 23-24 april 1914.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/Veiling-Delaroff|‘Veiling-Delaroff’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;7.

;1919
*''Eenige nagelaten schilderstukken en teekeningen van Wally Moes'', Frederik Muller &amp; Co., Amsterdam, 20 mei 1919.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengsten:
**Anoniem (18 mei 1919) [[De Telegraaf/Jaargang 27/Nummer 10477/Veiling Frederik Muller|‘Veiling Frederik Muller’]], ''De Telegraaf'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.

==== Verzamelaars ====
;Sorgh, Hendrik (II) (1666-1720)
*Houbraken, Arnold (1719) [[De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen/Deel 2/Hendrik Martensz. bygenaamt Zorgh|“Hendrik Martensz. bygenaamt Zorgh”]], in: Arnold Houbraken (1718-1721) ''De Groote Schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen'', Amsterdam: [s.n.], deel II, p.&amp;nbsp;89-90.

=== Musea ===
;Museum Fodor, Amsterdam
*''Kaarten, profielen en panorama’s van Amsterdam'', Museum Fodor, Amsterdam, 10 september-27 november 1932.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (1 oktober 1932) [[De Locomotief/Jaargang 81/Nummer 228/Amsterdam in Vroeger Eeuwen|‘Amsterdam in Vroeger Eeuwen. Eene belangwekkende tentoonstelling’]], ''De Locomotief'', Vijfde Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;National Gallery, Londen
*Anoniem (27 maart 1907) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 7/Nummer 86/Ochtendblad/Men schrijft uit Londen|‘Men schrijft uit Londen aan de N. R. Ct.: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].

=== Tentoonstellingen ===
;1854
*''Catalogus der schilder- en kunstwerken op de tentoonstelling door de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen te Rotterdam'', Harmonie, Rotterdam, juli 1854.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 juli 1854) [[Rotterdamsche Courant/Jaargang 1854/Nummer 164/Vestigden wij dezer dagen (...) de aandacht (...) op de Tentoonstelling van schilderijen enz. in het (...) lokaal der societeit Harmonie alhier|‘Vestigden wij dezer dagen [...] de aandacht [...] op de Tentoonstelling van schilderijen enz. in het [...] lokaal der societeit Harmonie alhier, [...]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1881
*''Tentoonstelling van schilderijen van oude meesters in de zalen van het Gothische Paleis in het Noordeinde te ’s Gravenhage ten behoeve der watersnoodlijdenden'' […], Paleis Noordeinde, Den Haag, 20 maart-30 april 1881.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/De tentoonstelling|‘De tentoonstelling van kunstvoorwerpen van oude meesters, te ’s Gravenhage, ten behoeve der Watersnoodlijdenden, onder de Hooge Bescherming van HH. MM. de Koning en de Koningin. VII. Figuur- en stilleven-schilders’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].
**Anoniem (26 april 1881) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 215/Nummer 97/Naar aanleiding van de tentoonstelling van oude kunst|‘Naar aanleiding van de tentoonstelling van oude kunst in de Gothische zaal […]’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', [p.&amp;nbsp;581].

;1890
*''Schilderijenkabinet van F. H. Wente'', loods op het Damrak, Amsterdam, februari 1890.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 februari 1890) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 63/Nummer 19093/Avondblad/Schilderijen-verzamelingen/Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente|‘Onze stadgenoot, de heer F. H. Wente, heeft zijn kostbare verzameling schilderijen in de loods op het Damrak ter bezichtiging gesteld. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;1892
*''Exposition de peinture des maitres hollandais'', Pavillon de la Ville de Paris, Parijs, december 1891-januari 1892.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (8 januari 1892) [[De Tijd/Nummer 13513/Kunst en letteren|‘Kunst en letteren’]], ''De Tijd'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].

;1910
*Hooft, Cornelis Gerardus 't (1910) ''[[Cornelis Gerardus 't Hooft/Vereeniging tot Bevordering van Beeldende Kunsten/Premie Uitgave 1910|Vereeniging tot Bevordering van Beeldende Kunsten. Premie-Uitgave 1910]]'', Amsterdam: Roeloffzen-Hübner en Van Santen.

;1918
*Ω (25 september 1918) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 91/Nummer 29282/Avondblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag. „Ultra-modernen” in den Haagschen Kunstkring’]], ''Algemeen Handelsblad, Avondblad, p.&amp;nbsp;6.

;1922
*''Tentoonstelling collectie Goudstikker'', Pulchri Studio, ’s-Gravenhage, 4-30 november 1922.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 november 1922) [[Haagsche Courant/1922/Nummer 12190/Tentoonstelling collectie-Goudstikker|‘Tentoonstelling collectie-Goudstikker’]], ''Haagsche Courant'', Eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

;1927
*''Salon des Indédendants'', Grand Palais, Parijs, 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (31 januari 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32299/Avondblad/&quot;Indépendants&quot;|‘„Indépendants”’]], ''Algemeen Handelsblad'', derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1928
*Anoniem (15 oktober 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 287/Avondblad/Tentoonstellingen|‘Tentoonstellingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;1932
*Anoniem (4 mei 1932) [[Limburger Koerier/Jaargang 87/Nummer 105/Schilderkunst|‘Schilderkunst. Maastrichtsch Stedelijk Museum. Een jongeren groep’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, p.&amp;nbsp;9.

;1936
*''Oude kunst'', Kunstzaal Bennewitz, Den Haag, ....-23 mei 1936, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (14 mei 1936) [[Het Vaderland/Jaargang 68/14 mei 1936/Avondblad/Oude kunst|‘Oude kunst’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;1937
*[''Bredasche Kunstkring. Voorjaarstentoonstelling''], stadhuis, Breda, 15-17 mei 1937.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (15 mei 1937) [[Bredasche Courant/Jaargang 147/Nummer 112/Bredasche Kunstkring|‘Bredasche Kunstkring’]], ''De Bredasche Courant'', [eerste blad, p.&amp;nbsp;1].

;1939
*''Tentoonstelling van oude schilderijen der Collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, Amsterdam'', Koninklijke kunstzaal Kleykamp, 's-Gravenhage, 8 juni-3 juli 1939.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (8 juni 1939) [[Het Vaderland/Jaargang 71/8 juni 1939/Avondblad/Oude kunst|‘Oude kunst’]], ''Het Vaderland'', [Avondblad B, p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (23 juni 1939) [[Haagsche Courant/Nummer 17294/Tentoonstelling van oude schilderijen|‘Tentoonstelling van oude schilderijen’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
**Jos. de Gruyter (27 juni 1939) ‘Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’, ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 1.

;1940
*''Paaschtentoonstelling van oude schilderijen collectie N.V. Kunsthandel P. de Boer, waarbij o.a. geëxposeerd Titiaan-allegorie'', Rotterdamsche Kunstkring, Rotterdam, 21 maart-8 april 1940.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 maart 1940) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Paaschtentoonstelling in den Kunstkring|‘Paaschtentoonstelling in den Kunstkring. Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;3.

;1941
*''Schilderijen tentoonstelling hedendaagsche meesters'', Stadhuis, Breda, 24 mei-14 juni 1941.&lt;br&gt;Recensies en aankondigingen:
**Anoniem (20 mei 1941) [[Noordbrabantsch dagblad Het huisgezin/Jaargang 72/Nummer 117/Schilderijententoonstelling te Breda|‘Schilderijententoonstelling te Breda ’]], ''Noordbrabantsch dagblad Het huisgezin'', [p.&amp;nbsp;5].
**Anoniem (13 juni 1941) [[Het Volk/Jaargang 42/Nummer 16989/&quot;Hedendaagse Nederlandse meesters&quot; in Breda|‘„Hedendaagse Nederlandse meesters” in Breda’]], ''Het Volk'', p.&amp;nbsp;7.
*Detiger, Thea (25 juni 1993) ‘De Hollandse smaak van Catharina de Groote’, ''De Telegraaf'', p. 13.

== Esthetiek en kritiek ==

== Beroep en opleiding ==
;Provinciale Groninger Schildersbond
*Anoniem (20 februari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 8/Verslagen|‘Verslagen’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 8, p.&amp;nbsp;51.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportalen]]</text>
      <sha1>6t4nnb1kcuh1yrot9bf9s6slmsumhxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Louis Saalborn</title>
    <ns>100</ns>
    <id>47956</id>
    <revision>
      <id>227351</id>
      <parentid>194388</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>227351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6680" sha1="8bgs86guoq5mc3dg0mlvbb60rqa3sgs" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Louis Saalborn
| afbeelding = Portrait of Louis Saalborn.jpg
| alt = Portret van Louis Saalborn door Jacob Merkelbach, 1924
| beschrijving = Bronnen bij de Nederlandse schilder, toneelspeler, toneelregisseur, filmacteur en filmregisseur [[w:nl:Louis Saalborn|Louis Saalborn]].
}}
== Algemeen ==

== Verzamelen - Musea - Tentoonstellingen ==
=== Tentoonstellingen ===
;1915
*''Catalogus voor de 5de internationale jury-vrije tentoonstelling van de Onafhankelijken in haar tentoonstellingsgebouw'', Amsterdam, mei-juni 1915.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Theo van Doesburg (19 juni 1915) [[Eenheid/Nummer 263/Aanteekeningen over moderne kunst|‘Aanteekeningen over moderne kunst. Naar aanleiding van „De Onafhankelijken”. 5de Jury vrije tentoonstelling te Amsterdam’]], ''Eenheid'', nr. 263, [p.&amp;nbsp;4].
*''Catalogus voor de 6de jury-vrije tentoonstelling in het eigen gebouw van de Onafhankelijken'', Amsterdam, november-december 1915.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Theo van Doesburg (20-21 november 1915) [[De Avondpost/Nummer 9365/Algemeene beschouwing over de moderne schilderij|‘Algemeene beschouwing over de moderne schilderij, naar aanleiding van de najaarstentoonstelling, November-December 1915, der „Onafhankelijken” te Amsterdam’]], ''De Avondpost'', Derde Blad, p.&amp;nbsp;C&amp;nbsp;1.

;1916
*[De Anderen]. ''Catalogus der eerste tentoonstelling van kunstwerken der leden in de kunstzalen d'Audretsch'', Den Haag, 7 mei-7 juni 1916 (verlengd tot tweede helft juni).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 mei 1916) [[Leidsch Dagblad/Nummer 17235/&quot;De Anderen&quot;|‘„De Anderen”’]], ''Leidsch Dagblad'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Anoniem (5 mei 1916) [[Nieuwe Apeldoornsche Courant/Jaargang 13/Nummer 4216/Moderne Kunst|‘Moderne Kunst’]], ''Nieuwe Apeldoornsche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].
**Ω (12 mei 1916) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 89/Nummer 28423/Avondblad/Kunst in Den Haag|‘Kunst in Den Haag’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;6].
**U. (25 mei 1916) [[Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage/Jaargang 245/Nummer 123/De Anderen|‘De Anderen’]], ''Dagblad van Zuid-Holland en 's-Gravenhage'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].
**B. van Hasselt (20 mei 1916) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/Jaargang 1916/Nummer 118/Kunst in de Hofstad|‘Kunst in de Hofstad’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Derde Blad, [p.&amp;nbsp;2] (Saalborn vermeld als Zaalborn).
*''Catalogus voor de 7de jury-vrije tentoonstelling in het eigen gebouw van de Onafhankelijken'', Amsterdam, mei-juni 1916.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Theo van Doesburg (8 juli 1916) [[Eenheid/Nummer 318/De Onafhankelijken|‘De Onafhankelijken. (Indrukken van een bezoeker). Naar aanleiding der 7e Jury vrije tentoonstelling te Amsterdam’]], ''Eenheid'', nr. 318, [p.&amp;nbsp;3].

;1917
*''Het moderne schilderij in het moderne intérieur'', 't Binnenhuis, Amsterdam, 11 maart 1917-...., geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Theo van Doesburg (4 april 1917) [[Holland Express/Jaargang 10/Nummer 14/Beeldende Kunst (?)|‘Beeldende Kunst (?). Tweede Tentoonstelling van „Het Signaal.” „Binnenhuis” Raadhuisstraat, Amsterdam’]], ''Holland Express'', jrg. 10, nr. 14, paginanummer onbekend.
*''Catalogus voor de negende jury-vrije tentoonstelling in het eigen gebouw van de Onafhankelijken'', Amsterdam, mei-juni 1917.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Pipifox le Diable (26 mei 1917) [[De Controleur/Nummer 1400/&quot;De Onafhankelijken&quot;|‘Ingezonden. „De Onafhankelijken”. 9e juryvrije Tentoonstelling’]], ''De Controleur'', nr. 1400, paginanummering onbekend.

;1918
*''De Branding'', Haagsche Kunstkring, Den Haag, 15 september-15 oktober 1918.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 september 1918) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 91/Nummer 29269/Avondblad/&quot;De Branding&quot;|‘„De Branding”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;9.
**Anoniem (21 september 1918) [[De Maasbode/Jaargang 50/Nummer 15892/Ochtendblad/Tentoonstelling van &quot;De Branding&quot;|‘Tentoonstelling van „De Branding”’]], ''De Maasbode'', Ochtendblad, p.&amp;nbsp;2.

;1920
*''Junge Niederländische Kunst'' (1. Ausländische Austauch-Ausstellung), Kronprinzenpalais, Berlijn, 4 december 1920-?, Leipzig, januari (?) 1921, Kestner Gesellschaft, Hannover, 1921, Hamburger Hansa Werkstätten, Hamburg, 1921, Düsseldorf, juli-augustus 1921.&lt;br /&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 augustus 1919) [[De Maasbode/Jaargang 51/Nummer 16456/Avondblad/De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde|‘De Raad voor Nederl. Kunst en Letteren in den Vreemde’]], ''De Maasbode'', Avondblad, eerste blad, p.&amp;nbsp;2 (aankondiging die vermoedelijk betrekking heeft op deze tentoonstelling).
**Adolf Behne (11 december 1920) [[:s:de:Neue holländische Kunst in Berlin|‘Neue holländische Kunst in Berlin’]], ''Freiheit'', Abend-Ausgabe, [p.&amp;nbsp;2].
**Anoniem (10 februari 1921) [[De Telegraaf/Jaargang 29/Nummer 11103/Avondblad/De Kornscheuer|‘De Kornscheuer’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, p. 9.

== Publieke functies - Louis Saalborn in het verenigingsleven, enz. ==
=== Vereeniging van beeldende kunstenaars De Anderen ===
{{idt}}[[Bestand:1rightarrow.png|15px]] ''Zie [[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/De Anderen]]''

== Werk ==
=== Beeldend werk ===
*F.L. (5 februari 1920) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 20/Nummer 35/Avondblad/La revue du feu|‘La revue du feu’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, p.&amp;nbsp;2.

=== Louis Saalborn als toneelacteur ===
;Louis Saalborn als de advocaat in ''Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?''
*E.K. (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5|‘Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

=== Louis Saalborn als toneelregisseur ===
*Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Vrouwen-Invloed|‘„Vrouwen-Invloed”’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.

;Saalborn als regisseur bij Het Nederlandsch Tooneel
*Anoniem (23 maart 1940) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Saalborns verwachtingen|‘Saalborns verwachtingen. Krijgt hij den „Gijsbreght”?’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;3.

=== Louis Saalborn als toneelleider ===
;Saalborn als leider van de Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Hoofdportaal kunst]]</text>
      <sha1>8bgs86guoq5mc3dg0mlvbb60rqa3sgs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland</title>
    <ns>100</ns>
    <id>57598</id>
    <revision>
      <id>227349</id>
      <parentid>225849</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T19:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>227349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58869" sha1="1vml6ux32mismz0pdb8l68fxe1us2y7" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van het Nederlandse toneel
| afbeelding   = Jan Steen, Dutch (active Leiden, Haarlem, and The Hague) - Rhetoricians at a Window - Google Art Project.jpg
| alt          = &quot;De rederijkers&quot; door Jan Steen
| beschrijving = Bronnen bij de geschiedenis van het Nederlandse toneel.
}}
== Bijzondere onderwerpen ==
;Alexander, Gerhard (1907-1956)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Amsterdamsche Tooneelvereeniging, N.V. (1932-1938)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Balfoort, Co (1887-1945)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Beck, Hetty (1888-1979)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Belder, Pine (1867-1961)
*G.v.L. (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Hollandsche Schouwburg (1)|‘Hollandsche Schouwburg. Stiefzusters. – Haar Luitenant’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.
*G.v.L. (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Hollandsche Schouwburg (2)|‘Hollandsche Schouwburg. Stiefzusters’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.

;Bingley, Johanna Cornelia (1785-1869)
*Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Tooneelberigt|‘Tooneelberigt [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Bingley, Wilhelmus Albertus (1793-1845)
*Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Tooneelberigt|‘Tooneelberigt [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Tooneelberigt|‘Tooneelberigt [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Blauw, Evert de (1870-1948)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Boer, Tilly de
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Boer, Sophie de (1882-1944)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Bondam, Vera
*Anoniem (15 november 1930) [[Haagsche Courant/1930/Nummer 14653/Vrouwen-Invloed|‘„Vrouwen-Invloed”’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;2.

;Bouber, Aaf (1885-1974)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Bouber, Herman (1885-1963)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Bouwmeester, Adolf (1889-1959)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Braakensiek, Marie (1887-1942)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Brandt, Leonie (1901-1978)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Broedelet, Joeki (1903-1996)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Bron, Piet (1882-1973)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Brondgeest, Henri (1865-1928)
*Anoniem (29 juli 1893) [[Opregte Haarlemsche Courant/1893/Nummer 176/Bij de Kon. Ver. Het Ned. Tooneel|‘Bij de Kon. Ver. „Het Ned. Tooneel” […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*D.H. Brondgeest, Pres., J.H. Speenhoff, Sec., Jacs. van Gils, Penningm. (13 februari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 7/Kunst en letternieuws|‘Kunst en letternieuws’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 7, p.&amp;nbsp;46.

;Brouwer, Rienk (1874-1955)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Brugman, Annie (1896-1993)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Brusse-Strauss, Netty (1898-....)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Burgdorffer, Anton (1893-1958)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Carelsen, Fie (1890-1975)
[[Bestand:1943 Affiche voorstelling Waar is mijn dochter in Arena theater.jpg|thumb|Affiche van ''Waar is mijn dochter?'', 16 juni 1943]]
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel|‘Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel. De dame met de reden tot echtscheiding’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Comedia, Amsterdam
*Anoniem (9 januari 1950) [[De Tijd/Jaargang 105/Nummer 34324/&quot;De held van het Westen&quot;|‘„De held van het Westen”. Iers blijspel in het Vlaams’]], ''De Tijd'', p.&amp;nbsp;6.

;Crispijn-Mulder, Gusta (1876-1955)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Crok, Alida
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Dalsum, Albert van (1889-1971)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (14 juni 1939) [[Haagsche Courant/1939/Nummer 17286/Albert van Dalsum’s filmdebuut|‘Albert van Dalsum’s filmdebuut in „Boefje”’]], ''Haagsche Courant'', tweede blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (23 maart 1940) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Albert van Dalsum blijft|‘Albert van Dalsum blijft’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Das, Arie (1908-....)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Dietse Spelers, De
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De Dietse Spelers|‘De Dietse Spelers naar West-Indië’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Dijk, Frits van (1895-1960)
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Gebouw v. K. en W.|‘Gebouw v. K. en W. De Haghespelers. De Wonderlijke Avonturen van Mijnheer Prikkebeen, voor tooneel bewerkt door Eugène Gilhuys’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Dijk, Ko van (jr.) (1916-1978)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Dijk, Ko van (sr.) (1881-1937)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Does, Ferdinand van der (1866-1910)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Dommelshuizen, Cor (1880-1963)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Duyn, Willy van
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Ees, Henri van (1883-1954)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel|‘Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel. De dame met de reden tot echtscheiding’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Ees, Jan van (1896-1966)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Ees, Lucy van (1898-1979)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Eijsden-Vink, Marie van (1864-1953)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Men meldt ons uit Zutphen|‘Men meldt ons uit Zutphen: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/Mevr. Marie van Eysden-Vink|‘Mevr. Marie van Eysden-Vink’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Elout, Mies (1905-1986)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Elsensohn, Johan (1884-1966)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Erfmann, Eberhard (1866-1944)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Erfmann-Sasbach, Mien (1875-1963)
*Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Voor de slachtoffers in Rusland|‘Voor de slachtoffers in Rusland’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;11.

;Ernst, Nelly (1905-1950)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Ezerman, Lau (1892-1940)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Frank, Alex (1888-1950)
*E.K. (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5|‘Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Frans, Wijnand (1890-....)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Gaag, Stine van der (1886-1929)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Gasteren, Louis van (1887-1962)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Gelder, Guusje van (1892-1979)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Gezelschap J.E. Duport &amp; Co. (1839-1868)
*Anoniem (19 mei 1854) [[Leeuwarder Courant/1854/Nummer 40/Leeuwarden, den 18 Mei|‘Leeuwarden, den 18 Mei’, alinea 6]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Gezelschap-Van Eysden
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Om te voldoen|‘Om te voldoen aan de vele aanvragen […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Gezelschap Prot en Zn.
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/De eerste voorstelling|‘De eerste voorstelling van het blijspel De Marmot heeft hedenavond […] te Amsterdam plaats. […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;gezelschap van de Salon des Variétés
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/Vergulde Leugen|‘„Vergulde Leugen“ […] is door het gezelschap van den Salon des Variétés te Amsterdam in studie genomen. […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Gezelschap Verkade
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Gilhuys, Eugène (1890-1928)
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Gebouw v. K. en W.|‘Gebouw v. K. en W. De Haghespelers. De Wonderlijke Avonturen van Mijnheer Prikkebeen, voor tooneel bewerkt door Eugène Gilhuys’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Gilhuys, Rie (1905-1998)
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Gebouw v. K. en W.|‘Gebouw v. K. en W. De Haghespelers. De Wonderlijke Avonturen van Mijnheer Prikkebeen, voor tooneel bewerkt door Eugène Gilhuys’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Gimberg, Louis (1880-1959)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Grefe, Jan (1903-1989)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Groeneveld, Ben (1898-1962)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Groot, Beppie de (1901-1981)
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Gebouw v. K. en W.|‘Gebouw v. K. en W. De Haghespelers. De Wonderlijke Avonturen van Mijnheer Prikkebeen, voor tooneel bewerkt door Eugène Gilhuys’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Gruyter, Julia de (1887-1969)
*E.K. (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5|‘Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Haak, Willy (1897-1968)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Haarlemsch Tooneel (1903-1923)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Maandagavond|‘Maandagavond wordt in den Dierentuin door het Haarlemsch Tooneel opgevoerd Voerman Henschel. […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Hagedoorn, Georgette (1910-1995)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Hagespelers
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Gebouw v. K. en W.|‘Gebouw v. K. en W. De Haghespelers. De Wonderlijke Avonturen van Mijnheer Prikkebeen, voor tooneel bewerkt door Eugène Gilhuys’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Haus, Dora (1876-1957)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Haus, Johan (1870-1943)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Heer, Nelly de (1856-1918)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Herald, Enny
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Herman, Jacques (1856-1938)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Hermus, Cor (1889-1953)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Hertz, Lou
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Herzberg, Liesbeth (1892-1991)
*Anoniem (16 januari 1932) [[Nieuwsblad van het Noorden/Jaargang 45/Nummer 13/Een prachtige vergadering|‘Een prachtige vergadering. De bijeenkomst in het Koloniaal Museum op 12 Januari te Amsterdam’]], ''Nieuwsblad van het Noorden'', p.&amp;nbsp;12.

;Heyblom, Sara (1892-1990)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Heymans-Snijders, Enny (1873-1950)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Hilst, Reinoud van der (jr.) (1895-1936)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Hissink, Coen (1878-1942)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Hoedt, Jan Hendrik (1779-1846)
*Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Tooneelberigt|‘Tooneelberigt [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Tooneelberigt|‘Tooneelberigt [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Holkers, Dirk (1859-1909)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Hollandsch Tooneel, Het
[[Bestand:De Bokkenrijder of het skelet.jpg|thumb|Affiche van ''De Bokkenrijder of het skelet'', 1919]]
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Hollandsch Tooneelgezelschap (o.l.v. Van Lier)
*Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/De heer en mevr. Tartaud-Kiehl|‘De heer en mevr. Tartaud-Kiehl […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Hollandsche Schouwburg
*Anoniem (10 december 1811) [[Staatkundig Dagblad van het Departement der Zuiderzee/1811/Nummer 10/Hollandsche Schouwburg|‘Hollandsche Schouwburg [advertentie]’]], ''Feuille politique du département du Zuiderzée = Staatkundig Dagblad van het Departement der Zuiderzee'', p.&amp;nbsp;8.
*Anoniem (21 december 1811) [[Staatkundig Dagblad van het Departement der Zuiderzee/1811/Nummer 21/Hollandsche Schouwburg|‘Hollandsche Schouwburg [advertentie]’]], ''Feuille politique du département du Zuiderzée = Staatkundig Dagblad van het Departement der Zuiderzee'', p.&amp;nbsp;8.

;Holtrop-van Gelder, Betty (1866-1962)
*Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Voor de slachtoffers in Rusland|‘Voor de slachtoffers in Rusland’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;11.

;Hoogland, Do van (1907-1985)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Hooykaas, Adriaan (1891-1972)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Hopper, Rika (1877-1964)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Horst-van der Lugt Melsert, Wilhelmina van der (1871-1928)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Hoven, Jacques van (1885-1942)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Huf, Paul (sr.) (1891-1961)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Iersel, Bob van (1900-1987)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Jaeger, Cato de (1873-1933)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Janssens, Magda (1884-1973)
*E.K. (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5|‘Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Jeugd Amusement Tooneel, Amsterdam
*Anoniem (7 december 1928) [[De Morgen/Jaargang 5/Nummer 1306/St. Nicolaasfeest|‘St. Nicolaasfeest’]], ''De Morgen'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;4].

;Jong, Tilly de (1899-....)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Karsten, Paul (1892-1977)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Kerckhoven, Constant van (jr.) (1892-1966)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Kiehl, Mathilde (1858-1940)
*Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/De heer en mevr. Tartaud-Kiehl|‘De heer en mevr. Tartaud-Kiehl […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Klaassen, Anna (1881-1944)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[Het Nieuws van den Dag/1912/Nummer 13143/A. s. Woensdagavond|‘A. s. Woensdagavond […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', 2e blad, p.&amp;nbsp;6.

;Kleine-Gartman, Marie (1818-1885)
*Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/Wij ontvangen|‘Wij ontvangen van een onzer meest geachte kunstkenners de volgende artistieke critiek, […]’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;Kley, Lena (1866-1947)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Kley, Wilhelmina (1845-1934)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Knoop, Nell (1899-1971)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Koninklijk Theater Carré
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Uit Nederland/Zijn wij goed ingelicht|‘Zijn wij goed ingelicht, […]’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;1].

;Koninklijke Nederduitsche Tooneelisten
*Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Tooneelberigt|‘Tooneelberigt [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Tooneelberigt|‘Tooneelberigt [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Koninklijke Schouwburg, Den Haag
*Anoniem (5 januari 1899) [[Het Vaderland/Jaargang 31/Nummer 4/Agenda|‘Agenda’]], ''Het Vaderland'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Kooiman, Louise (1898-1963)
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Gebouw v. K. en W.|‘Gebouw v. K. en W. De Haghespelers. De Wonderlijke Avonturen van Mijnheer Prikkebeen, voor tooneel bewerkt door Eugène Gilhuys’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Korlaar, Willem van (sr.) (1858-1939), toneelleider
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/De afdeeling Middelburg|‘De afdeeling Middelburg van het Nederlandsch Tooneelverbond […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Korlaar, Willem van (jr.) (1885-1937)
*Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Nationale Opera|‘Nationale Opera’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&amp;nbsp;1].

;Korlaar-van Dam, Louise (1856-1941)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Kuijk, Henriëtte van
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Laseur, Cees (1899-1960)
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Princesse-Schouwburg|‘Princesse-Schouwburg. Princesse-Tooneel. Hans de Klokkenluider of de Duivel in den Toren, van Johan Fabricius Jr. Een Kerstsprookje in 5 tafereelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Leeuwe, Enny de (1898-1982)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Leidse Schouwburg
*Anoniem (29 januari 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 13/Leydsche Schouwburg|‘Leydsche Schouwburg [advertentie]’]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

;Lemaire, Jan (sr.) (1884-1982)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Liesting, Jos (1896-1951)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Linden, Jan van der (1900-1965)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel|‘Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel. De dame met de reden tot echtscheiding’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Lus, Tilly (1888-1971)
*G.v.L. (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Hollandsche Schouwburg (1)|‘Hollandsche Schouwburg. Stiefzusters. – Haar Luitenant’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Princesse-Schouwburg|‘Princesse-Schouwburg. Princesse-Tooneel. Hans de Klokkenluider of de Duivel in den Toren, van Johan Fabricius Jr. Een Kerstsprookje in 5 tafereelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Mar, Mien de la (1881-1965)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/De eerste voorstelling|‘De eerste voorstelling van het blijspel De Marmot heeft hedenavond […] te Amsterdam plaats. […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Marck, Emile
*Anoniem (14-15 april 1872) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 205/Nummer 89/Wij ontvangen|‘Wij ontvangen van een onzer meest geachte kunstkenners de volgende artistieke critiek, […]’]], ''Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;Masker, Tooneelgroep Het (1933-1947)
*Anoniem (1 februari 1937) [[Het Vaderland/Jaargang 68/1 februari 1937/Avondblad/Vierde Nederlandsche galavoorstelling|‘Als vierde Nederlandsche galavoorstelling in de door het Europeesch kunst­agent­schap […] ge­or­ga­ni­seer­de reeks abon­ne­ments­ver­too­nin­gen […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Meerten, Hans van (1895-1958)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Meester, Johan de (jr.) (1897-1986)
[[Bestand:1943 Affiche voorstelling Waar is mijn dochter in Arena theater.jpg|thumb|Affiche van ''Waar is mijn dochter?'', 16 juni 1943]]
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Gebouw v. K. en W.|‘Gebouw v. K. en W. De Haghespelers. De Wonderlijke Avonturen van Mijnheer Prikkebeen, voor tooneel bewerkt door Eugène Gilhuys’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Meiningers, De
*Anoniem (25 april 1914) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 87/Nummer 27675/Avondblad/De Meiningers|‘De „Meiningers” geven morgen (Zondag) in het Paleis voor Volksvlijt een middagvoorstelling […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede blad, p.&amp;nbsp;6.

;Merle, Henny van (1885-1978)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Meunier, Enny (1912-1996)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Meunier, Maurice (1871-1915)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Moer, Ank van der (1912-1983)
[[Bestand:1943 Affiche voorstelling Waar is mijn dochter in Arena theater.jpg|thumb|Affiche van ''Waar is mijn dochter?'', 16 juni 1943]]

;Mögle, Charles (1887-1956)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Mols, Pierre (1885-1961)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Moor, Louis (1837-1931)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Morel, Emma (1883-1957)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Mutua Amicitia, Rotterdam
*Anoniem (5 maart 1937) [[De Maasbode/Jaargang 69/Nummer 27275/Avondblad/Tooneelwedstrijd Mutua Amicitia|‘Tooneelwedstrijd „Mutua Amicitia”. De Amsterdamsche Rederijkerskamer „Helmers” speelt „De Duivel”’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;11.

;Nederduitsche Toneelisten
*Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/Op Saturdag den 26 November 1785|‘Op Saturdag den 26 November 1785 zullen de Nederduitsche Toneelisten op den Rotterdamschen Schouwburg de eer hebben te vertoonen, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Nederlandsche Tooneelvereeniging, De
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].
*G.v.L. (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Hollandsche Schouwburg (2)|‘Hollandsche Schouwburg. Stiefzusters’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;10.

;Nieuwe Nederlandsche Tooneel, N.V. Het
*E.K. (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5|‘Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Nieuwe Tooneel, Het
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Te beginnen Woensdag 22 dezer|‘Te beginnen Woensdag 22 dezer zal „Het Nieuwe Tooneel” in den Tivoli-Schouwburg alhier eenige „intieme kunst-avonden” geven, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

;Numan, Rolien (1894-1987)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Palmers, Eduard (1902-1985)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Pieters, Cor, toneelregisseur
*Anoniem (5 maart 1937) [[De Maasbode/Jaargang 69/Nummer 27275/Avondblad/Tooneelwedstrijd Mutua Amicitia|‘Tooneelwedstrijd „Mutua Amicitia”. De Amsterdamsche Rederijkerskamer „Helmers” speelt „De Duivel”’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;11.

;Pijpers, Mej., regisseur
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Ons Zuiden|‘„Ons Zuiden”’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Poll, Jaap van der (1889-1977)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Poll-Hamakers, Lize van der (1879-1954)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel|‘Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel. De dame met de reden tot echtscheiding’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Poolman, Christine (1850-1930)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Poolman, Guusje (1870-1943)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Poolman, Henri (1853-1925)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Post, Alex (1873-1911)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Princessetooneel, Het
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Princesse-Schouwburg|‘Princesse-Schouwburg. Princesse-Tooneel. Hans de Klokkenluider of de Duivel in den Toren, van Johan Fabricius Jr. Een Kerstsprookje in 5 tafereelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Rederijkerskamer Helmers, Amsterdam (1859-)
*Anoniem (5 maart 1937) [[De Maasbode/Jaargang 69/Nummer 27275/Avondblad/Tooneelwedstrijd Mutua Amicitia|‘Tooneelwedstrijd „Mutua Amicitia”. De Amsterdamsche Rederijkerskamer „Helmers” speelt „De Duivel”’]], ''De Maasbode'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;11.

;Remmelts, Joan (1905-1987)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Residentie Tooneel
[[Bestand:1943 Affiche voorstelling Waar is mijn dochter in Arena theater.jpg|thumb|Affiche van ''Waar is mijn dochter?'', 16 juni 1943]]

;Reule, Jacques (1879-1954)
*E.K. (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5|‘Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Reyst, Hugo (1903-1973)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Rienks, Piet (1907-1990)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Cesarine Speenhoff en Piet Rienks|‘Cesarine Speenhoff en Piet Rienks, […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Rijk, Hesje van
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Rijken, Carel (1888-1978)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Rika Hopper Theater, Amsterdam (1926-1938)
*Anoniem (7 oktober 1928) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 101/Nummer 32909/Alliance Française|‘Alliance Française. Winterseizoen te Amsterdam’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;10.
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Het Gezelschap Verkade|‘Het Gezelschap Verkade’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Roche, Flor de la (1888-1936)
*E.K. (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5|‘Wat doet m’n vrouw van 2 tot 5?’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Roelvink, Herman (1883-1957)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Oscar Tourniaire|‘Oscar Tourniaire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Roemer, Anton (1887-1951)
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel|‘Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel. De dame met de reden tot echtscheiding’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Roos, Juliëtte (1865-1957)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Naar wij vernemen|‘Naar wij vernemen […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Princesse-Schouwburg|‘Princesse-Schouwburg. Princesse-Tooneel. Hans de Klokkenluider of de Duivel in den Toren, van Johan Fabricius Jr. Een Kerstsprookje in 5 tafereelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Rotterdamsch Tooneel
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Men meldt ons uit Zutphen|‘Men meldt ons uit Zutphen: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Royaard, Ben (1904-1966)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Royaards, Willem (1867-1929)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Oscar Tourniaire|‘Oscar Tourniaire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.
*U. (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Jubileum Jacqueline Rooyaards Sandberg|‘Jubileum Jacqueline Rooyaards Sandberg. Herinneringen aan een grooten tijd. — Royaards’ regie’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Royaards-Sandberg, Jacqueline (1876-1976)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Oscar Tourniaire|‘Oscar Tourniaire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.
*U. (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/Jubileum Jacqueline Rooyaards Sandberg|‘Jubileum Jacqueline Rooyaards Sandberg. Herinneringen aan een grooten tijd. — Royaards’ regie’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Rugani, Dogi (1898-1983)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Ruys, Cor (1899-1952), regisseur
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Princesse-Schouwburg|‘Princesse-Schouwburg. Princesse-Tooneel. Hans de Klokkenluider of de Duivel in den Toren, van Johan Fabricius Jr. Een Kerstsprookje in 5 tafereelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Schaer, Henk (1902-1982)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Schmidt Crans, Mien (1869-1944)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Schulze, Cor (1860-1918)
*Anoniem (24 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 113/Ochtendblad/De gelukkige hand|‘De gelukkige hand’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Schwab, Herman (1861-1951)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Schwab-Welman, Wilhelmina (1862-1940)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Smithuysen, Mary (1906-1992)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Snoek, Andries (1766-1829)
*Anoniem (10 december 1811) [[Staatkundig Dagblad van het Departement der Zuiderzee/1811/Nummer 10/Hollandsche Schouwburg|‘Hollandsche Schouwburg [advertentie]’]], ''Feuille politique du département du Zuiderzée = Staatkundig Dagblad van het Departement der Zuiderzee'', p.&amp;nbsp;8.

;Société Dramatique, Roermond
*Anoniem (19 januari 1856) [[De Roermondenaar, Nieuws- en advertentieblad voor stad en land/Jaargang 1/Nummer 3/De Société Dramatique geeft maandag avond ten 7 ure eene voorstelling|‘De Société Dramatique geeft maandag avond ten 7 ure eene voorstelling, [...]’]], ''De Roermondenaar'', [p.&amp;nbsp;1].

;Speenhoff, Ceesje (1909-2004)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Cesarine Speenhoff en Piet Rienks|‘Cesarine Speenhoff en Piet Rienks, […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Spoor, Josephine (1868-1961)
*Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Voor de slachtoffers in Rusland|‘Voor de slachtoffers in Rusland’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;11.

;Sterneberg, Ferd (1901-1987)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Stevens, Tonny (1882-1944)
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Studenten Tooneelvereeniging T. V. S. A.
*Anoniem (15 februari 1924) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 97/Nummer 31228/Ochtendblad/Kunst|‘Kunst’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Stuwe, Emile van (1894-1974)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Tartaud, Frits (1857-1946)
*Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/De heer en mevr. Tartaud-Kiehl|‘De heer en mevr. Tartaud-Kiehl […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Ternooy Apèl, Mari J. (1867-1912)
*Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Voor de slachtoffers in Rusland|‘Voor de slachtoffers in Rusland’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;11.

;Teune, Henk (1874-1943)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Theater, N.V. (Ensemble Theater)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Théâtre Français de la Haye
*Anoniem (18 juli 1807) [[Koninklijke Courant/Jaargang 1807/Nummer 173/Theatre Français de la Haye|‘Theatre Français de la Haye’]], ''Koninklijke Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Tiemeijer, Hans (1908-1997)
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Timrott, John (1888-1975)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Tooneel, N.V. Het (1908-1920)
[[Bestand:N.V. Het Toneel. Dir. Willem Royaards. Lucifer treurspel van Vondel. Muziek van Hubert Cuyper. Ontwerp, decor, costuums van R.N. Roland Holst. (titel op object), RP-P-1979-504.jpg|thumb|Affiche uit 1910]]
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Koninklijke subsidie|‘Koninklijke subsidie’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Tooneelvereeniging, N.V. De (1912-1923)
*Anoniem (15 oktober 1912) [[De Telegraaf/Jaargang 20/Nummer 7292/Avondblad/N.V. Tooneelvereeniging|‘N.V. Tooneelvereeniging’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;8.

;Tooneelvereeniging Vereenigde Dilettanten
*Anoniem (8 april 1924) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 7/Nummer 83/Bocholtz|‘Bocholtz’]], ''Limburgsch Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Tourniaire, Oscar (1880-1939)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Oscar Tourniaire|‘Oscar Tourniaire’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Verbeek, Dirk (1883-1954)
[[Bestand:1943 Affiche voorstelling Waar is mijn dochter in Arena theater.jpg|thumb|Affiche van ''Waar is mijn dochter?'', 16 juni 1943]]

;Vereenigd Tooneel, Amsterdam (1924-1930)
*Anoniem (3 juli 1925) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 82/Nummer 182/Avondblad/Zaterdagmiddag|‘Zaterdagmiddag, Zondagmiddag en Zondagavond a.s. […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Vereeniging Ons Zuiden
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Ons Zuiden|‘„Ons Zuiden”’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Verenet, George (1865-1927)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Verheyen, Anton (1874-1960)
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Vondels Lucifer|‘Vondels Lucifer’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Vink, Betty (1890-1978)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Volkstooneel, Het (1916-1938)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Voorbergh, Cruys (1898-1963)
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De uitgestelde voordrachtavond|‘De uitgestelde voordrachtavond, welke de Amsterdamsche Tooneelvereeniging voor de Nederlandsche Tooneelunie zou geven, is thans vastgesteld op 30 Mei a.s. […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

;Vos jr., Jan C. de (1897-1959)
*H.B. (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Princesse-Schouwburg|‘Princesse-Schouwburg. Princesse-Tooneel. Hans de Klokkenluider of de Duivel in den Toren, van Johan Fabricius Jr. Een Kerstsprookje in 5 tafereelen’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Vries, Henri de (1864-1949)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In den Haagschen Schouwburg|‘In den Haagschen Schouwburg Maandag laatste middagvoorstelling door Henri de Vries: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Vries, Louis de (1871-1940)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Vries, Sam de (1892-1943)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

;Vries, Willem de (1899-1957)
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Concert en theatergids|‘Concert en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (24 december 1932) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 105/Nummer 34436/Avondblad/De Kingfordschool|‘„De Kingfordschool”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Wechel, Johan te (1878-1945)
*Anoniem (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Het Hollandsch Tooneel|‘Het Hollandsch Tooneel’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

;Wensing, Lucas (1898-1980)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Groot Volkstooneel|‘Groot Volkstooneel’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Westerhoven, Louis van (1854-1912)
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/De afdeeling Middelburg|‘De afdeeling Middelburg van het Nederlandsch Tooneelverbond […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Westerhoven, Marie van (1857-1946)
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/Vergulde Leugen|‘„Vergulde Leugen“ […] is door het gezelschap van den Salon des Variétés te Amsterdam in studie genomen. […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Zuylen, Anton van (jr.) (1909-1980)
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].

;Overige onderwerpen
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Ko Arnoldi|Ko Arnoldi]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Esther de Boer-van Rijk|Esther de Boer-van Rijk]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Louis Bouwmeester (sr.)|Louis Bouwmeester (sr.)]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Annie van Ees|Annie van Ees]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Marie Faassen|Marie Faassen]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Rika Haspels|Rika Haspels]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Hofstad Tooneel|Hofstad Tooneel]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Nico de Jong|Nico de Jong]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel|Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Cor van der Lugt Melsert|Cor van der Lugt Melsert]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Jan Musch|Jan Musch]]
* [[Hoofdportaal:Kunst/Nederland/20e eeuw/Louis Saalborn|Louis Saalborn]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Het Schouwtooneel|Het Schouwtooneel]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Nel Stants|Nel Stants]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Willem van der Veer|Willem van der Veer]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel|Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel]]
* [[Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Eduard Verkade|Eduard Verkade]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal toneel]]</text>
      <sha1>1vml6ux32mismz0pdb8l68fxe1us2y7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Cor van der Lugt Melsert</title>
    <ns>100</ns>
    <id>70644</id>
    <revision>
      <id>227352</id>
      <parentid>217537</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T20:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>227352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3250" sha1="2017yh6p60ev4pql9j0yf1czzivvcdc" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Cor van der Lugt Melsert
| afbeelding   = De Nederlandse toneelspeler Cor van der Lugt Melsert (1882-1969) loopt buiten met een strohoed op, SFA022002774.jpg
| alt          = Cor van der Lugt Melsert in 1916
| beschrijving = Bronnen bij de Nederlandse toneelacteur, filmacteur, toneelregisseur en toneelleider [[w:Cor van der Lugt Melsert|Cor van der Lugt Melsert]]
}}
== Werk ==
=== Cor van der Lugt Melsert als toneelacteur ===
;Van der Lugt Melsert als Ernest Woolley in ''De familie Robinson Crusoe''
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/In De Familie Robinson Crusoë zullen optreden|‘In De Familie Robinson Crusoë, […] blijspel in 4 bedrijven, […] zullen de volgende dames en heeren optreden: […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Van der Lugt Melsert als Willem van Nassaue in ''Vader des vaderlands''
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

=== Cor van der Lugt Melsert als toneelleider ===
;Van der Lugt Melsert als leider van het Hofstad Tooneel
*Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel|‘Rotterdamsch-Hofstad-Tooneel. De dame met de reden tot echtscheiding’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;Van der Lugt Melsert als leider van het Vereenigd Rotterdamsch-Hofstad Tooneel
*Anoniem (7 augustus 1920) [[Het Vaderland/Jaargang 52/7 augustus 1920/Avondblad/Kurhaus|‘Kurhaus’]], ''Het Vaderland'', Avondblad A, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 december 1929) [[Het Vaderland/Jaargang 61/23 december 1929/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 maart 1931) [[Het Vaderland/Jaargang 62/26 maart 1931/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.
*Anoniem (1 februari 1937) [[Het Vaderland/Jaargang 68/1 februari 1937/Avondblad/Concert- en theatergids|‘Concert- en theatergids’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p. 2.

;Van der Lugt Melsert als leider van Het Nederlandsch Tooneel
*Anoniem (23 maart 1940) [[Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Saalborns verwachtingen|‘Saalborns verwachtingen. Krijgt hij den „Gijsbreght”?’]], ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', vijfde blad, p.&amp;nbsp;3.

=== Cor van der Lugt Melsert als toneelregisseur ===
;Van der Lugt Melsert als regisseur van ''Lente''
*Ω (17 maart 1919) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 92/Nummer 29453/Avondblad/Frühlings Erwachen|‘Frühlings Erwachen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, Tweede Blad, p.&amp;nbsp;6.

== Overige bronnen ==
;Interview in ''Nova''
*Anoniem (23 november 1929) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 86/Nummer 305/Ochtendblad/Tijdschriften|‘Tijdschriften’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad C, p.&amp;nbsp;1.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal toneel]]</text>
      <sha1>2017yh6p60ev4pql9j0yf1czzivvcdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/45</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89438</id>
    <revision>
      <id>227324</id>
      <timestamp>2026-09-24T12:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2932" sha1="szw8oqlljhfeobbgv2wcpvhuwsl1l5w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XXXVII}}&lt;/noinclude&gt;&lt;ref follow=Mei&gt;anderd blijven, of althans zeer langzaam van gedaante veranderen. Wanneer wij dus nagaan, hoe in Duitschland, dat ongeveer 150 vastenavondspelen overheeft, (waarvan er 120 door {{asc|A. KELLER}} zijn uitgegeven), hoe daar uit de vertooningen en optochten zich een bepaald spel ontwikkelde, dan kunnen wij ten naasten bij beoordeelen, hoe ook hier de ontwikkeling moet geweest zijn.&quot; Bl. 36, alwaar: &quot;de grond voor deze kluchten werd derhalve gelegd door de gemaskerde optochten langs de huizen, waarbij, nadat men den heer des huizes, zijn vrouw en deernen had aangesproken, eenige grappen werden gemaakt, of mot hen, om hen voor den gek te houden, of voor hen, ten einde hen te doen lachen. Toen dit laatste het hoofddoel werd, trachtte men eene gebeurtenis uit het werkelijk leven, die geschikt was om den lachlust op te wekken, dramatisch voor te stellen; en nadat men eenmaal hiermede begonnen was, was de vastenavondklucht in de wereld gekomen. Deze heeft zich na verloop van tijd uitgebreid, en wanneer zulke kluchten in den smaak vielen, welnu, wie belette de spelers hun spel nog eens te herhalen of het een volgend jaar onder goedkeuring en met medewerking der regeering ten aanschouwen van een grooter publiek op de markt of in eene herberg op te voeren?&quot; (Verg. {{asc|GERVINUS}}, II, bl. 381): verder bl. 37, 43; 45; 115.&lt;/ref&gt;daarentegen in de &quot;gheselscappen vander conste&quot; plaatst. Ik zal mij niet afmaken van de vastenavondspelen met de bekende aardigheid (die trouwens ook niets bewijzen zoude) odev após rov Avusov, dat zij verre, en volstrekt niet ontkennen, dat de vele feesten, die door Dr. Holland worden opgesomd&lt;ref&gt;''Die Entwicklung des Deutschen Theaters im Mittelalter und das Ammergauer Passionsspiel,'' bl. 25.&lt;/ref&gt;, de kiemen niet alleen van dumb-shows en pageants in zich bevatteden, maar ook van dramatische vertooning en dramatische voorstelling, ja daartoe onwillekeurig en vanzelf moesten leiden: maar het blijft m. i. altijd één factor van de vele, die wij hebben in rekening te brengen. Van verschillende factoren, meen ik, is het wereldlijk drama het product, van verschillende omstandigheden, het om zoo te zeggen logisch gevolg; en mijn bezwaar tegen de uiteenzetting van den Hr. Gallée bestaat dan ook hoofdzakelijk hierin, dat hij, gelijk Gervinus zou zeggen, er niet genoeg op bedacht is geweest om &quot;die verschiedenen Momente gleichmäszig fest zu halten&quot;&lt;ref&gt;G{{asc|ERVINUS}}, I, bl. 366, verg. 377.&lt;/ref&gt; en op de betoogkracht der analogie in dezen te veel heeft vertrouwd. Viel er in onze sotterniën evenals in de, door Keller uitgegeven vastenavondspelen — ik zeg niet nog menige, zóó hoog stel ik mijn eisch niet eens, maar slechts —eenige de minste toespeling op den vastenavond te ontdekken; konden onze sotterniën worden gecaracteriseerd gelijk Ettmüller bv. de Fastnachtspiele kenschetst&lt;ref&gt;T. a. p., § 67.&lt;/ref&gt;; stond het Duitsche Fast-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>szw8oqlljhfeobbgv2wcpvhuwsl1l5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/46</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89439</id>
    <revision>
      <id>227325</id>
      <timestamp>2026-09-24T12:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2324" sha1="0jxw3ox5d7l2x93qj923eojasrmxjc4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XXXVIII}}&lt;/noinclude&gt;! XXXVIII nachtspiel in de 15e eeuw vóór en zelfs nog onder Rosenplut niet achter bij onze kluchten, zooals Gervinus getuigt&lt;ref&gt;T. &amp; pl., bl. 380.&lt;/ref&gt;: ik zoude met den Hr. Gallée kunnen meegaan, thans kan ik het met den besten wil van de wereld niet. Ook de tijd, de 14e eeuw, waaruit toch ongetwijfeld de sotterniën herkomstig zijn, is een bezwaar: ik twijfel aan de waarschijnlijkheid der bewering, dat in die eeuw onze stukken, aangenomen dat zij overigens met de Fastnachtspiele op een lijn konden worden gesteld, reeds zoo zeer alle schijn en schaduw van hun oorsprong zouden hebben kunnen verliezen, dat zij ons allicht eerder aan een kermisvoorstelling dan aan een vastenavondspel doen denken. Evenals het op bl. 285 mijner uitgave medegedeelde stukje ''een tafelspeelken van twee personagien om up der dry coninghen avond te spelen'' de aanleiding van zijn ontstaan op het voorhoofd draagt, zouden, dunkt mij, sotterniën van de 14e eeuw stellig in taal en trant nog hier en daar aan den vastenavond moeten herinneren. Het is om die reden, dat ik ook bij de verklaring van den oorsprong onzer sotheden en cluyten liever het zwaartepunt in de dialogen zoude leggen en in de sprekers, gelijk de schrijver zulks voor de abele spelen doet. En wij kunnen het te geruster, omdat de bedoelde stukjes inderdaad weinig meer zijn dan dialogen. &quot;Zelden zijn het drie acteurs, die in hetzelfde tooneel met elkander spreken en handelen, meest slechts ''twee'', zoodat een van beide verdwijnt als er een nieuwe acteur optreedt.&quot;

&quot;La comédie au moyen âge se forma naturellement sans effort d'un double elémént, de la pantomime et du jeu-parti on tenson&quot;, zegt Lenient&lt;ref&gt;''La satire en France au moyen âge'', bl. 325.&lt;/ref&gt;; ik geloof dat het ook voor onze middeleeuwen geldt, en in de zoo even besproken voorstelling der feiten niet ten volle recht is gedaan aan den dialoog. De Hr. Wybrands heeft ernstiger bezwaar, meer voorwaar dan een amendement; hij geeft eene geheel nieuwe oplossing der kwestie betreffende den oorsprong van ons wereldlijk drama. Ik begin met hem, wiens stuk van evenveel scherpzinnigheid als belezenheid getuigt, beleefd te herinneren een woord van Grimm&lt;ref&gt;''Ueber den altdeutschen Meistergesang,'' bl. 173.&lt;/ref&gt; over de studie der middeleeuwsche zaken: &quot;ein Paar direct und&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0jxw3ox5d7l2x93qj923eojasrmxjc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/47</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89440</id>
    <revision>
      <id>227326</id>
      <timestamp>2026-09-24T12:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2073" sha1="ijhoemy9fjfibu7anvrc8sno4smxd0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XXXIX}}&lt;/noinclude&gt;gerade aussagende Zeugnisse würden allerdings erst der Untersuchung einen Stempel aufdrücken ohne den gewisse Literatoren den Geist immer aus der Flasche entflogen wähnen, während ich mich nicht habe abhalten lassen aus Geruch und Geschmack des Inhalts seine Wahrheit zu prüfen, wohl bedenkend, dasz man bei Versentlung eines frischen Trunks in alter Zeit nicht jedesmal auf dergleiches critisches Siegelwachs eingerichtet war&quot;; en een van D'Israeli&lt;ref&gt;''Amenities of Literature. Sketches and Characters,'' I, bl. 304.&lt;/ref&gt;: In the obscurity of the medieval period the literary antiquary has often to feel his way in the darkness, till among uncertain things he fancies that he grasps the palpable.&quot; En dan geef ik hem al aanstonds toe, dat de plaats uit Maerlant's Naturen Bloeme (III, vs. 2133 vlgg.): 
{{gedicht|
Garrulus die dinet mi vele 
Bedieden someghe menestrele. 
Die altoes sijn onghestade. 
Ende callen vro ende spade 
Vele boerden onde vele loghen. 
Ende conterfaiten dat si moghen 
Beide ridders ende papen. 
Porters, vrouwen ende knapen. 
Daer si scone om sijn geplumet&quot;,}}

niets bewijst voor tooneelmatige voordracht der sprekers, en de Hr. Wybrands alzoo groot gelijk heeft, een beroep daarop met eene exceptie van niet-ontvankelijkheid te begroeten. Doch, hij staat ook sceptisch tegenover de rekeningen, die ik als bewijzen had, aangehaald der stelling, dat allerwaarschijnlijkst de dialogen waren voorgedragen door twee, de driespraken door drie, stukjes als de ''Vier heren Wenschen'' en derg. door vier sprekers; en is van oordeel, dat uit die posten niets hoegenaamd mag worden afgeleid. Ik stem volkomen toe: onmiddellijk stellig niet, maar in verband met de wetenschap, dat in de 13e en 14e eeuw de dialoog een zeer gewone en algemeene dichtvorm was, middellijk och wèl, zou ik meenen. Indien wij de bedoelde rekeningposten leggen naast de dialogen, is het dan niet om met Roquefort te spreken &quot;impossible de ne pas regarder comme faisant partie du theâtre (les) différentes pièces dialogueés&quot;&lt;ref&gt;T. a. pl., bl. 262.&lt;/ref&gt;?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ijhoemy9fjfibu7anvrc8sno4smxd0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227327</id>
      <parentid>227326</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T12:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>227327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2077" sha1="7y13qevyxlf23bjnq3wn0zcvmr9gvb0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XXXIX}}&lt;/noinclude&gt;gerade aussagende Zeugnisse würden allerdings erst der Untersuchung einen Stempel aufdrücken ohne den gewisse Literatoren den Geist immer aus der Flasche entflogen wähnen, während ich mich nicht habe abhalten lassen aus Geruch und Geschmack des Inhalts seine Wahrheit zu prüfen, wohl bedenkend, dasz man bei Versentlung eines frischen Trunks in alter Zeit nicht jedesmal auf dergleiches critisches Siegelwachs eingerichtet war&quot;; en een van D'Israeli&lt;ref&gt;''Amenities of Literature. Sketches and Characters,'' I, bl. 304.&lt;/ref&gt;: In the obscurity of the medieval period the literary antiquary has often to feel his way in the darkness, till among uncertain things he fancies that he grasps the palpable.&quot; En dan geef ik hem al aanstonds toe, dat de plaats uit Maerlant's ''Naturen Bloeme'' (III, vs. 2133 vlgg.): 
{{gedicht|
Garrulus die dinet mi vele 
Bedieden someghe menestrele. 
Die altoes sijn onghestade. 
Ende callen vro ende spade 
Vele boerden onde vele loghen. 
Ende conterfaiten dat si moghen 
Beide ridders ende papen. 
Porters, vrouwen ende knapen. 
Daer si scone om sijn geplumet&quot;,}}

niets bewijst voor tooneelmatige voordracht der sprekers, en de Hr. Wybrands alzoo groot gelijk heeft, een beroep daarop met eene exceptie van niet-ontvankelijkheid te begroeten. Doch, hij staat ook sceptisch tegenover de rekeningen, die ik als bewijzen had, aangehaald der stelling, dat allerwaarschijnlijkst de dialogen waren voorgedragen door twee, de driespraken door drie, stukjes als de ''Vier heren Wenschen'' en derg. door vier sprekers; en is van oordeel, dat uit die posten niets hoegenaamd mag worden afgeleid. Ik stem volkomen toe: onmiddellijk stellig niet, maar in verband met de wetenschap, dat in de 13e en 14e eeuw de dialoog een zeer gewone en algemeene dichtvorm was, middellijk och wèl, zou ik meenen. Indien wij de bedoelde rekeningposten leggen naast de dialogen, is het dan niet om met Roquefort te spreken &quot;impossible de ne pas regarder comme faisant partie du theâtre (les) différentes pièces dialogueés&quot;&lt;ref&gt;T. a. pl., bl. 262.&lt;/ref&gt;?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7y13qevyxlf23bjnq3wn0zcvmr9gvb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/368</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89441</id>
    <revision>
      <id>227328</id>
      <timestamp>2026-09-24T12:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="b3wdlw3542f6i8z1yr96vsm2qgw069n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
't Was een vreeselijke verzoeking, waar hij in was!

&quot;Ik wou veel liever, dat ik haar niet had ontmoet,&quot; dacht hij.

Op 't zelfde oogenblik hieven de wolven een wild gehuil aan,
't paard nam een sprong, en vloog voorbij de oude vrouw. Ook
zij had het wolvengehuil gehoord, en toen de man uit Hede haar
voorbij reed, zag hij, dat ze wist wat haar wachtte. Ze stond stil,
den mond open als om te schreeuwen, de armen uitgestrekt, naar
hulp grijpend, maar ze had niet geroepen, en ook niet geprobeerd
op de slee te komen. Er moest iets geweest zijn, dat haar versteende.

&quot;Dat zal ik wel geweest zijn. Ik zal er wel hebben uitgezien
als een spook, toen ik haar voorbij rende,&quot; dacht hij.

Hij probeerde er blij om te zijn, dat hij nu zeker zou ontkomen.
Maar tegelijk begon het te branden en te trekken in zijn borst.
HIj had nog nooit iets onterends gedaan, en nu meende hij, dat
zijn heele leven was verwoest.

&quot;Neen, 't mag gaan, zooals het wil,&quot; zei hij, en hield de teugels
in, &quot;maar ik kan haar niet alleen laten met de wolven.&quot;

Met de grootste moeite bracht hij zijn paard tot staan; maar
eindelijk gelukte het hem toch, en hij reed in vliegende vaart
naar de oude vrouw toe.

&quot;Kom gauw in de sleê!&quot; zei hij hard, want hij was boos op
zich zelf, omdat hij de vrouw aan haar lot had overgelaten. &quot;Je
kon toch een enkelen keer wel eens thuis blijven, ouwe heks,&quot;
zei hij. &quot;Nu moeten zwartje en ik er aan gelooven om jou.&quot;

De oude vrouw antwoordde niets, maar de man uit Hede was
niet in een bui om haar te sparen. &quot;Zwartje heeft vandaag al vijf
mijl geloopen,&quot; zei hij, &quot;zoodat je wel begrijpen kunt, dat hij
gauw moe zal worden, en de lading is niet lichter, sinds jij er bij
{{SIC|ben}} gekomen.&quot;

De ijzers onder de slee knarsten over 't ijs, maar toch hoorde
hij de wolven blazen, en hij begreep, dat de dieren hem nu hadden
ingehaald.

&quot;Nu is 't uit met ons,&quot; zei hij. &quot;'t Is noch voor mij, noch voor jou
een geluk geweest, dat ik geprobeerd heb je te redden, Finn
Malin.&quot;

Tot nu toe had de oude vrouw gezwegen, als iemand, die aan
onheuschheid was gewend. Nu zei ze een paar woorden: &quot;Ik
begrijp niet, dat je je duigenhout niet uit de sleê gooit, om de
lading te verlichten. Je kunt immers morgen terugkomen en
het ophalen.

De man uit Hede begreep, dat het een goede raad was, en
was er verbaasd over, dat hij daar niet eerder aan had gedacht.
Hij liet de oude vrouw de teugels houden, maakte het touw los,
dat het duighout bijeenhield, en gooide het van de sleê af. De
wolven waren vlak achter hen. Maar nu hielden ze stil, om te&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b3wdlw3542f6i8z1yr96vsm2qgw069n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227334</id>
      <parentid>227328</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>227334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2562" sha1="2wbnnnch7womd50az47cdx60wq7qgnv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;nowiki /&gt;

't Was een vreeselijke verzoeking, waar hij in was!

&quot;Ik wou veel liever, dat ik haar niet had ontmoet,&quot; dacht hij.

Op 't zelfde oogenblik hieven de wolven een wild gehuil aan, 't paard nam een sprong, en vloog voorbij de oude vrouw. Ook zij had het wolvengehuil gehoord, en toen de man uit Hede haar voorbij reed, zag hij, dat ze wist wat haar wachtte. Ze stond stil, den mond open als om te schreeuwen, de armen uitgestrekt, naar hulp grijpend, maar ze had niet geroepen, en ook niet geprobeerd op de slee te komen. Er moest iets geweest zijn, dat haar versteende.

&quot;Dat zal ik wel geweest zijn. Ik zal er wel hebben uitgezien als een spook, toen ik haar voorbij rende,&quot; dacht hij.

Hij probeerde er blij om te zijn, dat hij nu zeker zou ontkomen. Maar tegelijk begon het te branden en te trekken in zijn borst. HIj had nog nooit iets onterends gedaan, en nu meende hij, dat zijn heele leven was verwoest.

&quot;Neen, 't mag gaan, zooals het wil,&quot; zei hij, en hield de teugels in, &quot;maar ik kan haar niet alleen laten met de wolven.&quot;

Met de grootste moeite bracht hij zijn paard tot staan; maar eindelijk gelukte het hem toch, en hij reed in vliegende vaart naar de oude vrouw toe.

&quot;Kom gauw in de sleê!&quot; zei hij hard, want hij was boos op zich zelf, omdat hij de vrouw aan haar lot had overgelaten. &quot;Je kon toch een enkelen keer wel eens thuis blijven, ouwe heks,&quot; zei hij. &quot;Nu moeten zwartje en ik er aan gelooven om jou.&quot;

De oude vrouw antwoordde niets, maar de man uit Hede was niet in een bui om haar te sparen. &quot;Zwartje heeft vandaag al vijf mijl geloopen,&quot; zei hij, &quot;zoodat je wel begrijpen kunt, dat hij gauw moe zal worden, en de lading is niet lichter, sinds jij er bij {{SIC|ben|bent}} gekomen.&quot;

De ijzers onder de slee knarsten over 't ijs, maar toch hoorde hij de wolven blazen, en hij begreep, dat de dieren hem nu hadden ingehaald.

&quot;Nu is 't uit met ons,&quot; zei hij. &quot;'t Is noch voor mij, noch voor jou een geluk geweest, dat ik geprobeerd heb je te redden. Finn Malin.&quot;

Tot nu toe had de oude vrouw gezwegen, als iemand, die aan onheuschheid was gewend. Nu zei ze een paar woorden: &quot;Ik begrijp niet, dat je je duigenhout niet uit de sleê gooit, om de lading te verlichten. Je kunt immers morgen terugkomen en het ophalen.

De man uit Hede begreep, dat het een goede raad was, en was er verbaasd over, dat hij daar niet eerder aan had gedacht. Hij liet de oude vrouw de teugels houden, maakte het touw los, dat het duighout bijeenhield, en gooide het van de sleê af. De wolven waren vlak achter hen. Maar nu hielden ze stil, om te&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2wbnnnch7womd50az47cdx60wq7qgnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/369</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89442</id>
    <revision>
      <id>227329</id>
      <timestamp>2026-09-24T13:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="ej5gmdlbh4okd4nymvjy2blldqjb7bi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;onderzoeken wat daar over 't ijs gleed, en de reizigers kwamen
ze op nieuw een eindje vooruit.

&quot;Als dit niet helpt, begrijp je wel, dat ik mezelf aan de wolven
geef,&quot; zei de oude vrouw, &quot;zoodat je kunt wegkomen.&quot;

Toen ze dat zei, was de man bezig een groot zwaar biervat
van de sleê te schuiven. Terwijl hij daar meê aan 't werk was,
hield hij op, alsof hij er niet toe kon besluiten 't vat weg te gooien.
Maar eigenlijk waren zijn gedachten met heel wat anders bezig.

&quot;Een man en een paard, waar niets aan mankeert, hoeven
toch om hunnentwil eenoude vrouw niet door de wolven te laten
opeten,&quot; dacht hij. &quot;Er moet toch een andere manier zijn om ons
te redden. Ja, natuurlijk is er die. 't Is maar, dat ik er niet
op kan komen.&quot;

Hij begon weer aan dat biervat te schuiven, maar op eens
hield hij weer op, en barstte in lachen uit.

De oude vrouw keek hem verschrikt aan, en meende, dat hij
krankzinnig geworden was, maar de man uit Hede lachte om
zichzelf, omdat hij aldoor zoo dom was geweest. 't Was 't eenvoudigste
wat je maar bedenken kon, om alle drie te redden,
hij kon niet begrijpen, dat hij daar niet eerder aan had gedacht.

&quot;Luister nu goed, Malin,&quot; zei hij. 't Was flink van je, dat je
jezelf aan de wolven wou geven. Maar dat hoef je niet te doen,
want ik weet nu hoe we alle drie gered zullen worden, zonder
iemands leven in gevaar te brengen. Onthoud nu goed, dat — wat ik ook doe — jij stil op de sleê blijft zitten en naar 't dorp
Linsäll rijdt. Daar maak je de menschen wakker, en zegt, dat ik
hier alleen op het ijs lig met tien wolven om me heen, en vraagt
hun, of ze me willen komen helpen.&quot;

Nu wachtte de man, tot de wolven heel dicht bij de sleê waren.
Toen gooide hij het groote vat op het ijs, sprong zelf van de sleê
en kroop onder het vat.

't Was een geweldige ton. Die was zoo groot gemaakt, dat al
het kerstbier er in kon. De wolven spronger er tegen op, beten
in de banden, en probeerden het vat om te gooien, maar het was
te zwaar en stond te vast. Ze konden niet bij hem komen, die
er onder lag.

De man uit Hede wist, dat hij veilig lag, en hij lachte om
de wolven. Maar na een poos werd hij ernstig.

&quot;Zoodra ik in 't vervolg in een of andere moeilijkheid kom,&quot;
zei hij in zichzelf, &quot;zal ik aan deze ton denken. Ik zal er aan
denken, dat ik mezelf geen kwaam hoef te doen, noch een ander. Er
is altijd een derde uitweg, als je dien maar vinden kunt.&quot;

Daarmeê eindigde Bataki zijn verhaal. Maar de jongen had al
lang gemerkt, dat de raaf nooit iets zei, zonder dat hij er een&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ej5gmdlbh4okd4nymvjy2blldqjb7bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227335</id>
      <parentid>227329</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>227335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2526" sha1="2c2c0o1kaqim9tu6ko6je6krw8m1s67" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;onderzoeken wat daar over 't ijs gleed, en de reizigers kwamen ze op nieuw een eindje vooruit.

&quot;Als dit niet helpt, begrijp je wel, dat ik mezelf aan de wolven geef,&quot; zei de oude vrouw, &quot;zoodat je kunt wegkomen.&quot;

Toen ze dat zei, was de man bezig een groot zwaar biervat van de sleê te schuiven. Terwijl hij daar meê aan 't werk was, hield hij op, alsof hij er niet toe kon besluiten 't vat weg te gooien. Maar eigenlijk waren zijn gedachten met heel wat anders bezig.

&quot;Een man en een paard, waar niets aan mankeert, hoeven toch om hunnentwil eenoude vrouw niet door de wolven te laten opeten,&quot; dacht hij. &quot;Er moet toch een andere manier zijn om ons te redden. Ja, natuurlijk is er die. 't Is maar, dat ik er niet op kan komen.&quot;

Hij begon weer aan dat biervat te schuiven, maar op eens hield hij weer op, en barstte in lachen uit.

De oude vrouw keek hem verschrikt aan, en meende, dat hij krankzinnig geworden was, maar de man uit Hede lachte om zichzelf, omdat hij aldoor zoo dom was geweest. 't Was 't eenvoudigste wat je maar bedenken kon, om alle drie te redden, hij kon niet begrijpen, dat hij daar niet eerder aan had gedacht.

&quot;Luister nu goed. Malin,&quot; zei hij. 't Was flink van je, dat je jezelf aan de wolven wou geven. Maar dat hoef je niet te doen, want ik weet nu hoe we alle drie gered zullen worden, zonder iemands leven in gevaar te brengen. Onthoud nu goed, dat — wat ik ook doe — jij stil op de sleê blijft zitten en naar 't dorp Linsäll rijdt. Daar maak je de menschen wakker, en zegt, dat ik hier alleen op het ijs lig met tien wolven om me heen, en vraagt hun, of ze me willen komen helpen.&quot;

Nu wachtte de man, tot de wolven heel dicht bij de sleê waren. Toen gooide hij het groote vat op het ijs, sprong zelf van de sleê en kroop onder het vat.

't Was een geweldige ton. Die was zoo groot gemaakt, dat al het kerstbier er in kon. De wolven spronger er tegen op, beten in de banden, en probeerden het vat om te gooien, maar het was te zwaar en stond te vast. Ze konden niet bij hem komen, die er onder lag.

De man uit Hede wist, dat hij veilig lag, en hij lachte om de wolven. Maar na een poos werd hij ernstig.

&quot;Zoodra ik in 't vervolg in een of andere moeilijkheid kom,&quot; zei hij in zichzelf, &quot;zal ik aan deze ton denken. Ik zal er aan denken, dat ik mezelf geen kwaad hoef te doen, noch een ander. Er is altijd een derde uitweg, als je dien maar vinden kunt.&quot;

Daarmeê eindigde Bataki zijn verhaal. Maar de jongen had al lang gemerkt, dat de raaf nooit iets zei, zonder dat hij er een&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2c2c0o1kaqim9tu6ko6je6krw8m1s67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/370</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89443</id>
    <revision>
      <id>227330</id>
      <timestamp>2026-09-24T13:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2548" sha1="1z5d7izs75y920xgxbd21jpskkjygf9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;bepaalde bedoeling meê had, en hoe langer hij naar hem luisterde,
hoe meer hij nadacht.

&quot;Ik zou wel eens willen weten, waarom je me dat verhaal
vertelt,&quot; zei de jongen.

&quot;Och, dat kwam me zoo maar weer voor den geest, terwijl ik
hier naar de Sonrots stond te kijken,&quot; zei de raaf.

Ze reden nu verder langs Ljusna, en een poos later kwamen
ze aan 't dorp Kolsätt, dat vlak bij de grens van Helsingland
ligt. Hier streek de raaf neer bij een klein hutje. 't Had geen
venster, enkel maar een luik. Uit den schoorsteen steeg rook
op, met vonken vermengd{{SIC|.}} en sterke hamerslagen klonken uit
het huis.

&quot;Als ik die smidse daar zie,&quot; zei de raaf, &quot;moet ik er aan denken,
dat er vroeger zulke goede smeden in Härjedal waren, en vooral
in deze stad hier, dat ze hunsgelijken niet hadden in 't heele land.&quot;

&quot;Misschien weet je daar ook wel een verhaal over, dat je me
wilt vertellen,&quot; zei de jongen.

&quot;Ja, ik weet er wel een van dien smid in Härjedalen,&quot; zei
Bataki, &quot;die twee andere meestersmeden, een van Dalecarlië en
een van Wermeland, uitnoodigde tot een wedstrijd in 't spijkers
maken. De uitnoodiging werd aangenomen, en de drie smeden
kwamen hier in Kolsätt bij elkaar. De {{SIC|Dalecaliër|Dalecarliër}} begon. Hij smeedde
een dozijn spijkers, zoo glad en scherp en gelijk, dat niemand
ze beter maken kon. Na hem kwam de Wermelander. Ook hij
maakte een dozijn spijkers, die voortreffelijk waren, en daar kwam
bij, dat hij ze in de helft van den tijd maakte, dien de Dalecarliër
noodig had. Toen zij, die 't werk moesten beoordeelen dat zagen,
zeiden ze tegen den smid uit Härjedalen, dat het niet de moeite
waard was voor hem om meê te dingen; want beter dan de
Dalecarliër en vlugger dan de Wermelander kon hij toch niets smeden.

&quot;Ik geef het niet op. Er zal nog wel een andere manier zijn
om zich te onderscheiden,&quot; zei de man.

Hij legde het ijzer op het aanbeeld, zonder het eerst in 't vuur
te houden, hamerde het warm, en smeedde den eenen spijker na
den anderen, zonder kolen of blaasbalg noodig te hebben. Niemand
had ooit een smid meesterlijker den hamer zien hanteeren, en de
smid uit Härjedalen werd verklaard de eerste in 't land te zijn.&quot;

Na deze woorden zweeg Bataki, maar de jongen werd nog
nadenkender.

&quot;Ik zou wel willen weten, wat voor bedoeling je met dat
verhaal hebt,&quot; zei hij.

&quot;Die geschiedenis kwam me in den zin, toen ik de oude smidse
zag,&quot; zei Bataki heel onverschillig.

De beide reizigers verhieven zich weer in de lucht, en de raaf
bracht den jongen naar 't zuiden, naar de gemeente Lillhärdal,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1z5d7izs75y920xgxbd21jpskkjygf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227336</id>
      <parentid>227330</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>227336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2548" sha1="ivzofkpbnfhjzvm5p3gwnp5u1k19o5z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;bepaalde bedoeling meê had, en hoe langer hij naar hem luisterde, hoe meer hij nadacht.

&quot;Ik zou wel eens willen weten, waarom je me dat verhaal vertelt,&quot; zei de jongen.

&quot;Och, dat kwam me zoo maar weer voor den geest, terwijl ik hier naar de Sonrots stond te kijken,&quot; zei de raaf.

Ze reden nu verder langs Ljusna, en een poos later kwamen ze aan 't dorp Kolsätt, dat vlak bij de grens van Helsingland ligt. Hier streek de raaf neer bij een klein hutje. 't Had geen venster, enkel maar een luik. Uit den schoorsteen steeg rook op, met vonken vermengd{{SIC|.}} en sterke hamerslagen klonken uit het huis.

&quot;Als ik die smidse daar zie,&quot; zei de raaf, &quot;moet ik er aan denken, dat er vroeger zulke goede smeden in Härjedal waren, en vooral in deze stad hier, dat ze hunsgelijken niet hadden in 't heele land.&quot;

&quot;Misschien weet je daar ook wel een verhaal over, dat je me wilt vertellen,&quot; zei de jongen.

&quot;Ja, ik weet er wel een van dien smid in Härjedalen,&quot; zei Bataki, &quot;die twee andere meestersmeden, een van Dalecarlië en een van Wermeland, uitnoodigde tot een wedstrijd in 't spijkers maken. De uitnoodiging werd aangenomen, en de drie smeden kwamen hier in Kolsätt bij elkaar. De {{SIC|Dalecaliër|Dalecarliër}} begon. Hij smeedde een dozijn spijkers, zoo glad en scherp en gelijk, dat niemand ze beter maken kon. Na hem kwam de Wermelander. Ook hij maakte een dozijn spijkers, die voortreffelijk waren, en daar kwam bij, dat hij ze in de helft van den tijd maakte, dien de Dalecarliër noodig had. Toen zij, die 't werk moesten beoordeelen dat zagen, zeiden ze tegen den smid uit Härjedalen, dat het niet de moeite waard was voor hem om meê te dingen; want beter dan de Dalecarliër en vlugger dan de Wermelander kon hij toch niets smeden.

&quot;Ik geef het niet op. Er zal nog wel een andere manier zijn om zich te onderscheiden,&quot; zei de man.

Hij legde het ijzer op het aanbeeld, zonder het eerst in 't vuur te houden, hamerde het warm, en smeedde den eenen spijker na den anderen, zonder kolen of blaasbalg noodig te hebben. Niemand had ooit een smid meesterlijker den hamer zien hanteeren, en de smid uit Härjedalen werd verklaard de eerste in 't land te zijn.&quot;

Na deze woorden zweeg Bataki, maar de jongen werd nog nadenkender.

&quot;Ik zou wel willen weten, wat voor bedoeling je met dat verhaal hebt,&quot; zei hij.

&quot;Die geschiedenis kwam me in den zin, toen ik de oude smidse zag,&quot; zei Bataki heel onverschillig.

De beide reizigers verhieven zich weer in de lucht, en de raaf bracht den jongen naar 't zuiden, naar de gemeente Lillhärdal,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ivzofkpbnfhjzvm5p3gwnp5u1k19o5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/371</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89444</id>
    <revision>
      <id>227331</id>
      <timestamp>2026-09-24T13:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="9xrgy54g2o0gbrkufh3ag1jeqjbrgsg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;dien aan Dalecarlië grenst. Daar streek hij neer op een heuvel,
met boomen begroeid, die op den hoogsten top van een bergvlakte
lag.

&quot;Weet je wel, wat dat is voor een hoogte, waar je nu op staat?&quot;
zei Bataki.

Neen, de jongen moest erkennen, dat hij dat niet wist.

&quot;Dat is een grafheuvel,&quot; zei Bataki. &quot;Die is opgehoogd over
een man, die Kärjulf heette, en de eerste was, die zich in Härjedalen
vestigde en het land ging ontginnen.&quot;

&quot;Weet je misschien ook een verhaal van hem?&quot; vroeg de jongen.

&quot;Ik heb niet veel van hem gehoord, maar ik geloof, dat hij
een Noorman was. Eerst was hij in dienst bij een Noorschen
koning, maar daar kreeg hij twist meê, en nu moest hij uit het
land vluchten. Hij begaf zich naar den Zweedschen koning, die
in Uppsala woonde, en ging in dienst bij hem. Maar na een poosje
begeerde hij de zuster van den koning tot vrouw, en toen de
koning hem zoo'n voorname bruid niet wou geven, vluchtte hij
met haar.

Hij had 't nu zoo gemaakt, dat hij niet in Noorwegen en niet
in Zweden kon wonen, en naar het buitenland wilde hij niet gaan.

&quot;Maar er moet nog wel een uitweg zijn,&quot; dacht hij, en trok
met zijn knechten en schatten naar 't noorden door Dalecarlië,
tot hij de groote, woeste bosschen daar aan de grens bereikte.
Daar zette hij zich neer, bouwde een huis, ontgon de streek, en
werd zoodoende de eerste, die zich in deze streken vestigde.

Toen de jongen dat laatste verhaal hoorde, werd hij nog nadenkender
dan vroeger.

&quot;Ik zou wel eens willen weten, met welke bedoeling je me dat
alles verteld hebt,&quot; zei hij nog eens. Bataki antwoordde een tijdlang
niets, maar draaide den kop heen en weer, en kneep de oogen
dicht.

&quot;Nu we hier toch alleen zijn,&quot; zei hij eindelijk, &quot;moet ik toch
de gelegenheid waarnemen, om je iets te vragen. Heb je ooit goed
onderzocht, welke voorwaarden de kabouter, die je heeft betooverd,
heeft gesteld, om je weer een mensch te laten worden?&quot;

&quot;Ik heb niet van andere voorwaarden gehoord, dan dat ik den
witten ganzerik ongedeerd naar Lapland en weer terug naar Skaane
zou brengen.&quot;

&quot;Ik dacht het wel,&quot; zei Bataki, &quot;want toen we elkaar het laatst
ontmoetten, sprak je er zoo trotsch over, dat er niets zoo leelijk was,
als een vriend ontrouw te worden, die op je vertrouwt. Je moest
Akka eens naar de voorwaarden vragen. Je weet, dat ze bij je
thuis geweest is, en den kabouter heeft gesproken.&quot;

&quot;Daar heeft Akka me niets van verteld,&quot; zei de jongen.

&quot;Ze heeft zeker gevonden, dat 't beter voor je was niet te weten,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9xrgy54g2o0gbrkufh3ag1jeqjbrgsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227337</id>
      <parentid>227331</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>227337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="0rsgfnlvq536spwn6shj6h3llj0z8hs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;dien aan Dalecarlië grenst. Daar streek hij neer op een heuvel, met boomen begroeid, die op den hoogsten top van een bergvlakte lag.

&quot;Weet je wel, wat dat is voor een hoogte, waar je nu op staat?&quot; zei Bataki.

Neen, de jongen moest erkennen, dat hij dat niet wist.

&quot;Dat is een grafheuvel,&quot; zei Bataki. &quot;Die is opgehoogd over een man, die Kärjulf heette, en de eerste was, die zich in Härjedalen vestigde en het land ging ontginnen.&quot;

&quot;Weet je misschien ook een verhaal van hem?&quot; vroeg de jongen.

&quot;Ik heb niet veel van hem gehoord, maar ik geloof, dat hij een Noorman was. Eerst was hij in dienst bij een Noorschen koning, maar daar kreeg hij twist meê, en nu moest hij uit het land vluchten. Hij begaf zich naar den Zweedschen koning, die in Uppsala woonde, en ging in dienst bij hem. Maar na een poosje begeerde hij de zuster van den koning tot vrouw, en toen de koning hem zoo'n voorname bruid niet wou geven, vluchtte hij met haar.

Hij had 't nu zoo gemaakt, dat hij niet in Noorwegen en niet in Zweden kon wonen, en naar het buitenland wilde hij niet gaan.

&quot;Maar er moet nog wel een uitweg zijn,&quot; dacht hij, en trok met zijn knechten en schatten naar 't noorden door Dalecarlië, tot hij de groote, woeste bosschen daar aan de grens bereikte. Daar zette hij zich neer, bouwde een huis, ontgon de streek, en werd zoodoende de eerste, die zich in deze streken vestigde.

Toen de jongen dat laatste verhaal hoorde, werd hij nog nadenkender dan vroeger.

&quot;Ik zou wel eens willen weten, met welke bedoeling je me dat alles verteld hebt,&quot; zei hij nog eens. Bataki antwoordde een tijdlang niets, maar draaide den kop heen en weer, en kneep de oogen dicht.

&quot;Nu we hier toch alleen zijn,&quot; zei hij eindelijk, &quot;moet ik toch de gelegenheid waarnemen, om je iets te vragen. Heb je ooit goed onderzocht, welke voorwaarden de kabouter, die je heeft betooverd, heeft gesteld, om je weer een mensch te laten worden?&quot;

&quot;Ik heb niet van andere voorwaarden gehoord, dan dat ik den witten ganzerik ongedeerd naar Lapland en weer terug naar Skaane zou brengen.&quot;

&quot;Ik dacht het wel,&quot; zei Bataki, &quot;want toen we elkaar het laatst ontmoetten, sprak je er zoo trotsch over, dat er niets zoo leelijk was, als een vriend ontrouw te worden, die op je vertrouwt. Je moest Akka eens naar de voorwaarden vragen. Je weet, dat ze bij je thuis geweest is, en den kabouter heeft gesproken.&quot;

&quot;Daar heeft Akka me niets van verteld,&quot; zei de jongen.

&quot;Ze heeft zeker gevonden, dat 't beter voor je was niet te weten,&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0rsgfnlvq536spwn6shj6h3llj0z8hs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf/372</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89445</id>
    <revision>
      <id>227332</id>
      <timestamp>2026-09-24T13:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ben the Bear09</username>
        <id>16243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="874" sha1="a06e5ogjbu17rpmvf6pyllbk3o2vmaj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ben the Bear09&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;wat de kabouter precies gezegd had. Ze wou natuurlijk liever jou
helpen dan den ganzerik.&quot;

&quot;'t Is vreemd, Bataki, dat je er altijd slag van hebt me uit mijn
humeur en ongerust te maken,&quot; zei de jongen.

&quot;Dat kan wel zoo schijnen,&quot; zei de raaf, &quot;maar dezen keer
geloof ik, dat je er me dankbaar voor zult wezen, dat ik je zeg,
dat de kabouter het zoo heeft bepaald: dat je een mensch zoudt worden,
als je Maarten, den ganzerik, weer thuis bracht, zoodat je
moeder hem op de slachtbank kon leggen.&quot;

De jongen stoof op.

&quot;Dat is niets anders dan een ellendig bedenksel van jou!&quot; riep hij.

&quot;Je kunt hget Akka zelf vragen,&quot; zei de raaf, &quot;ik zie haar aankomen
met haar heelen troep. Vergeet nu niet, wat ik je vandaag
heb verteld. Er is een uitweg uit alle moeilijkheden; de vraag is
of je dien kunt vinden. Ik verheug er me op, te zien hoe jou dat
zal gelukken.&quot;

{{lijn|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a06e5ogjbu17rpmvf6pyllbk3o2vmaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>227338</id>
      <parentid>227332</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>227338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="874" sha1="5uq4huwl73thtcx7bkxnzfsl09c9sx9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;wat de kabouter precies gezegd had. Ze wou natuurlijk liever jou helpen dan den ganzerik.&quot;

&quot;'t Is vreemd. Bataki, dat je er altijd slag van hebt me uit mijn humeur en ongerust te maken,&quot; zei de jongen.

&quot;Dat kan wel zoo schijnen,&quot; zei de raaf, &quot;maar dezen keer geloof ik, dat je er me dankbaar voor zult wezen, dat ik je zeg, dat de kabouter het zoo heeft bepaald: dat je een mensch zoudt worden, als je Maarten, den ganzerik, weer thuis bracht, zoodat je moeder hem op de slachtbank kon leggen.&quot;

De jongen stoof op.

&quot;Dat is niets anders dan een ellendig bedenksel van jou!&quot; riep hij.

&quot;Je kunt hget Akka zelf vragen,&quot; zei de raaf, &quot;ik zie haar aankomen met haar heelen troep. Vergeet nu niet, wat ik je vandaag heb verteld. Er is een uitweg uit alle moeilijkheden; de vraag is of je dien kunt vinden. Ik verheug er me op, te zien hoe jou dat zal gelukken.&quot;

{{lijn|5em}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5uq4huwl73thtcx7bkxnzfsl09c9sx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niels Holgersson/XXXVI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89446</id>
    <revision>
      <id>227339</id>
      <timestamp>2026-09-24T15:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>227339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="cevny0ffz412wzoqmyvp2e6i0jzfrgn" xml:space="preserve">&lt;pages Index=&quot;Lagerlof, Niels Holgersson's Wonderbare Reis (1917).pdf&quot; from=360 to=372 header=1 /&gt;</text>
      <sha1>cevny0ffz412wzoqmyvp2e6i0jzfrgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/48</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89447</id>
    <revision>
      <id>227340</id>
      <timestamp>2026-09-24T15:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2422" sha1="3ti27jhpkj1acgc84vegrnns96zkl2r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XL}}&lt;/noinclude&gt;Van Wijn zegt, dat men in de berijmde tweespraken eenigszins den geest ziet van de dramatische poëzie, die de Nederlanders moeten hebben gehad&lt;ref&gt;''Geschied- en letterk. avondstonden,'' I, bl. 355.&lt;/ref&gt;: van tweespraak tot voordracht door twee personen te besluiten leek mij, met de desbetreffende posten voor me, alles behalve een salto mortale. Ik wijs nog op den naam ''Tafelspeelken''&lt;ref&gt;Zie bl. 285 en 312 beneden.&lt;/ref&gt;, dien een paar Mnl. kluchten dragen, en daarnevens op posten als deze: &quot;Item (dingsd. na O. V. dag ter lichte) des selfs daechs savonds ghegheven den sprekers, die ''voer mijne heren tafel spraken'', 13 s. gr;&quot; en &quot;Item in de derde weke van Julio twee knechten, die ''voir mijne heren tafel spraken'', 12 st.&quot;&lt;ref&gt;J{{asc|ONCKBLOET}}. ''Gesch, der Mnl. Dichtk.'', III, b. 599 sub Fol. 82vo; bl. 641, al. 2.&lt;/ref&gt; : posten, waaruit toch wel even goed mag worden afgeleid, dat die twee sprekers een dialoog voordroegen, als bij die, waarin sprake is van &quot;Wigant ende sinen ghesellen, die songhen voer minen jonchere Jan&quot;&lt;ref&gt;Bl. 601, voorlaatste post.&lt;/ref&gt;, of van &quot;eenen wive die op die ghisterne speelde, ende 2 ghesellen diere op ''songhen''&quot;&lt;ref&gt;Bl. 620, al. 3.&lt;/ref&gt;, zal worden gedacht aan een duët. En zullen zoo Willem en de twee andere sprekers, &quot;die met hen tsamen 4 gl.&quot; kregen &lt;ref&gt;Bl. 607, al. 6.&lt;/ref&gt;, niet zeer waarschijnlijk een driespraak; de &quot;dichter ende sine ghesellen&quot;, die elx 1 gulden&quot;&lt;ref&gt;Bl. 603, al. 5.&lt;/ref&gt; bekwamen niet eene &quot;boerte&quot; hebben gegeven als waartoe b. v. de twee &quot;yerauden Crabbendijck ende Keyser beriepen&quot;,&lt;ref&gt;Bl. 603, al. 3.&lt;/ref&gt; en die zoude wesen te Brussel? Ik wil er niet op aandringen, maar alleen vragen of de redactie van posten als deze &quot;een spreker&quot; bv., en dan — in dezelfde post — &quot;item een spreker&quot; en wederom &quot;item meester Willem&quot; en eindelijk &quot;item noch een ander spreker&quot; tegenover posten als deze: „den dichter met sinen ghesellen&quot; of dezen en dien met hen tsamen&quot; of, bedoel ik, de redactie der laatstaangehaalde posten niet aan samenwerking, aan gemeenschappelijk recitatief doet denken. Lezen wij het niet, om zoo te zeggen, tusschen de regels door? Verder dan het waarschijnlijkheidsbewijs kan ik het niet brengen, dat herhaal ik. 

Doch, de Hr. Wybrands heeft nog eene bedenking van anderen aard. &quot;Beschouwen wij nu de ons overgebleven dialogische gedichten zelven. Er is in alle tijden in proza en in dichtmaat&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ti27jhpkj1acgc84vegrnns96zkl2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89448</id>
    <revision>
      <id>227341</id>
      <timestamp>2026-09-24T18:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227341</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="raqdf3ao55x2npty04oemsbx6ms0a01" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=Rotterdamsch Nieuwsblad
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1940
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=pdf
|Afbeelding=1
|Voortgang=V
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=&quot;vijfde blad, 3&quot; /&gt;
|Opmerkingen=Zie [[:Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>raqdf3ao55x2npty04oemsbx6ms0a01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf/1</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89449</id>
    <revision>
      <id>227342</id>
      <timestamp>2026-09-24T18:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32314" sha1="mp80d2ijfu8gy70o9sl4wjft13shmbx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{c|{{x-larger|KUNSTNIEUWS.}}}}
{{lijn}}
&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{rechts|{{x-larger|{{underline|''REMONSTRANTSCHE KERK''}}}}}}
{{c|{{x-larger|PASSIECONCERT.}}}}

{{gap}}Ditmaal was de Remonstrantsche Kerk de plaats, waar Spangens Koor zijn langzamerhand ook traditioneele uitvoering van de allengs steeds meer belangstelling trekkende Johannes Passie van Leonard Lechner heeft gegeven. De herhaling van dit werk is volkomen gerechtvaardigd, want ieder jaar schijnt het nog schooner, wonderlijker en in zijn treffenden eenvoud nog ontroerender te klinken. In deze kunstige verstrengeling van stemmen neemt men geen enkele poging tot muzikale schildering waar. Terwijl bij Bach tijdens de geesellng de slagen striemen, zoo dat men het hoort, klinkt bij Lechner een ontroerend pianissimo bij de woorden „Da nam Pilatus Jesum und geislet ihn”, Lechner schildert niet, doch zijn muziek is een schoone weerspiegeling van de gevoelens als deernis, berouw en smart, die den geloovlge bij het overdenken van het lijdensverhaal beheerschen. In deze nobele muziek leeft de innerlljke-stille ontroering, al het uiterlijke, alle effectbejag is haar vreemd.
&lt;br&gt;{{gap}}De vertolking van Spangens Koor onder leiding van Jos. Vranken Jr. is ook geheel in deze beschouwende stemming gehouden, zonder daardoor echter aan levendigheid in te boeten. Integendeel, met bewonderenswaardig inzicht en fijne intuïtie heeft de dirigent door een immer gevarieerde voordracht en door het spel van contrasteerende tempi de uitvoering van het ruim drie eeuwen oude werk tot een steeds boeiend muzikaal geheel weten te boetseeren. Daarbij komt de belangstelling, die het ongeëvenaard zingen van dit voortreffelijke koor op zichzelf immer wekt door zijn beheersching van den zoo uitermate moeilijken motetstijl. De uitvoering blijkt elk jaar nog in veel opzichten te winnen. Een nog onvrije en niet geheel beheerschte hooge noot van de sopranen en een soms wat te zeer vibrato gezongen bas-passage bij de vertolking van Christus’ woorden vormden de eenige vlekjes, die men in een volgende studieperiode zal kunnen uitwisschen.
&lt;br&gt;{{gap}}Ter aanvulling van deze Passie zong net koor een werk van Hassler en de reeds vaker gezongen merkwaardige 3 Passieliederen van Deákbardo’s, die wederom een diepen indruk maakten. De organist Ferd. Timmermans completeerde het programma met welgekozen stukken van Scheidt, Pachelbel en Bach.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{rechts|{{x-larger|{{underline|''HOFLAANKERK''}}}}}}
{{c|{{x-larger|LUKAS-PASSION.}}}}

{{gap}}Donderdagavond werd op initiatief van de afdeeling Rotterdam der Vereeniging voor Protestantsche Kerkmuziek in de vrij goed bezette Hoflaankerk de Lukas Passion uitgevoerd. Dr. J. H. Stelma hield een korte inleiding, waarin hij wees op het feit, dat de Lukas Passion wordt toegeschreven aan J. S. Bach, hoewel dit volgens vele musicologen geenszins vaststaat. Spr. achtte het echter een sterk argument voor deze theorie, dat op de partituur van het werk de letters J. J. voorkwamen, hetgeen wil zeggen Jesus Juvat (Jezus helpt). Ook op de andere Passionen van Bach komen deze letters voor. Bach gaf hiermee te kennen, dat hij zijn werken schreef in denzelfden geest, die den Evangelist bezielde, toen hij het lijden van Jezus beschreef, zooals hij het zag.
&lt;br&gt;{{gap}}De jeugdige dirigent Nic. Ringels vervulde zijn taak met vuur en overgave en gaf duidelijk en correct leiding aan het geheel.
&lt;br&gt;{{gap}}Het koor van de afdeeling Rotterdam verdient allen lof. Vooral de sopranen waren goed op dreef. Het orkest verkeerde in de betreurenswaardige omstandigheid, dat er tusschen enkele instrumenten een pijnlijk verschil van meening heerschte omtrent de toonhoogte. Overigens begeleidde het orkest onder Nic. Ringels, die steeds naar groote expressie streefde, met animo en toewijding, al kon dit een enkele ontsporing niet altijd verhinderen. De organist Frans Stam kweet zich verdienstelijk van zijn taak, ofschoon de afstand tusschen zijn instrument en de hoofdgroep der uitvoerenden zeker zijn moeilijkheden zal hebben meegebracht.
&lt;br&gt;{{gap}}Van de solisten onderscheidde zich vooral Gerrit Kijk in de Vegte als Evangelist. Chris van Dam vertolkte met veel gevoel de Christus-partij. Truus van Cleverens en Manola van Waasbergen verzorgden resp. de sopraan- en de altaria’s, terwijl Cris Taverne de tenoraria’s en Dirk van Amerongen de basrecitatieven voor hun rekening namen.
&lt;br&gt;{{gap}}Dr. Stelma sloot met een kort dankgebed den avond, die velen klaarblijkelijk wijding heeft geschonken.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|'''ALBERT VAN DALSUM BLIJFT.'''}}

{{gap}}Naar aanleiding van de bewering van „De Tooneelspiegel”, dat Albert van Dalsum zou heengaan als regisseur en acteur bij „Het Nederlandsch Tooneel”, is het Vaderland bij informatie gebleken, dat den heer Van Dalsum daarvan niets bekend is. Uiteraard mist de mededeeling over een door hem te vormen nieuw gezelschap allen grond.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|Saalborns verwachtingen.}}}}
{{lijn|5em}}
{{c|{{x-larger|''Krijgt hij den „Gijsbreght”?''}}}}

{{gap}}Omdat aan het eind van het volgende seizoen de eerste speelperiode van Cor van der Lugt Melsert in den Amsterdamschen Stadsschouwburg officieel afloopt, is Louis Saalborn slechts niet langer dan één seizoen bij „Het Nederlandsch Tooneel” als acteur en regisseur verbonden. Uit een interview met de Tel. blijkt, dat Saalborn reeds lang de behoefte gevoelde, weer eens in een rustige omgeving en een gunstige sfeer tot het groote werk te komen, dat hem lief is. Hij heeft veel vertrouwen in Van der Lugt Melsert en alle hoop, het goed met hem te zullen vinden. Maar vastgesteld is nog niets, hoewel hij graag weer eens „Cyrano” van Rostaud zou willen regisseeren. En dan loopt hij al jaren rond met plannen voor Shakespeares „Henry IV”, de twee deelen bewerkt voor één avond. Ook Schillers „Maria Stuart” zweeft hem voor oogen. En dan zal er — daar zijn inderdaad al woorden over gewisseld — met Nieuwjaar een nieuwe „Gijsbreght” komen.... Daarnaast heeft Saalborn zijn hart verpand aan het sterke blijspel, zooals „Mijn zoon de Minister”, blijspelen dus met een zeker fond, waar men zich behoorlijk bij amuseert, zonder dat men zich er later over behoeft te schamen.
&lt;br&gt;{{gap}}Met dat al hebben de gesprekken met Van der Lugt Melsert hem van goede hoop op het volgende seizoen vervuld.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{c|'''VEILING VAN HISTORIEPRENTEN.'''}}

{{gap}}Te Utrecht zal op 3 en 4 April een publieke verkooping van historieprenten op allerlei gebied worden gehouden door A. J. van Huffels Antiquariaat (F. W. G. Théonville), gevestigd aan het Trans.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{c|{{xx-larger|Paaschtentoonstelling in den Kunstkring.}}}}

{{c|{{x-larger|Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer.}}}}
{{lijn|4em}}
{{gap}}De vraag wie grooter schilder was, Titiaan of Rembrandt, moge mak gesteld zijn, het beslissende antwoord zal wel nooit worden gegeven. Rembrandt ligt ons nader aan ’t hart, maar van een schilderij van Titiaan, zooals dit op deze tentoonstelling is te zien, gaat ’n zoo kleurige levenswarmte uit, zulk een zuidelijke zonnigheid, dat we er sterk geluk aan kunnen beleven al blijft de allegorische voorstelling raadselachtig, ondanks de uitvoerige toelichting in den catalogus.

{{gap}}Men spreekt van Titiaan-vrouwen en de Venus op het doek is er zoo één. Blonde en toch zuidelijke schoonheid tegenover de donkere mannenfiguur, die haar een spiegel voorhoudt. Wanneer men zich verdiept in coloriet en compositie, dan begrijpt men, waarom zoovelen in dezen Italiaan den grootsten meester der vrije schilderkunst hebben gezien.
&lt;br&gt;{{gap}}Honderd jaar vroeger schilderde Giovanni di Paolo den Evangelist Johannes, die men op de tentoonstelling eveneens kan vinden en een eeuw later maakte de Venetiaan Rosalba {{SIC|Cassiera|Carriera}}, het damesportret in pastel, dat in het bovenzaaltje hangt en men kan nauwelijks beter zien wat voor afstanden ook in vroeger eeuwen de kunstontwikkeling in honderd jaar aflegde.
&lt;br&gt;{{gap}}Trouwens, tusschen Jacob van Oostsaanen en Anthonie van Dijck is de distantie niet minder groot. Het altaarstuk van den eerste, afkomstig uit het Wallraf Richartz Museum te Keulen, is een stuk vroege Nederlandsche schilderkunst, dat mee tot de interessantste schilderijen behoort op deze als geheel boeiende tentoonstelling vol afwisseling. Wat ook geldt voor Pieter Breughels „Aanbidding der Koningen”, een wintersch stadsgezicht, kleurig en rijk aan boeiend detail.
&lt;br&gt;{{gap}}Tegen den achterwand hangt een meisjesportret van Paulus Moreelse, een stuk degelijke Hollandsche portretkunst. De beide portretten van Van Heemskerk van veel vroeger datum, hebben nog de grootere kracht van een primitiever uitdrukkingswijs. Vergelijkt men ze met de geestige portretjes van Boilly, Fransche kunst van omstreeks 1800, dan ziet men opnieuw een stuk picturale ontwikkelingsgeschiedenis.
&lt;br&gt;{{gap}}Enkele goede Van Goyens luisteren deze tentoonstelling op. Men vindt er o.a. een groot riviergezicht van beteekenis en een typisch winkeltje, dat zich weer alleraardigst laat vergelijken met een wintertje van Avercamp met zijn geestige stoffage.
&lt;br&gt;{{gap}}Naast stillevens van Jan Davidsz. de Heem vindt men er één van den als portretschilder vermaarden Haarlemmer Johannes Verspronck, het eenige van dezen meester bekend en in zijn eenvoud mooi paneel.
&lt;br&gt;{{gap}}De tentoonstelling omvat een kleine honderd werken die stuk voor stuk het bekijken waard zijn. Er is nog al wat vroege Italiaansche kunst bij en verder van de „primitieven” een heel mooi landschap van Joachim Patinier. Daarnaast vindt men vele bekende namen: Rubens en Van Dijck, Paulus Potter, Jan Steen, Jacob van Ruysdael, Herman Saftleven, Jan van der Heiden, David Vinckeboons, Caspar Netscher, Gillis d’Hondecoeter, enz.
&lt;br&gt;{{gap}}Kust en keur dus, waarbij extra de aandacht verdient een kinderportretje van Jacob Seisenegger uit Linz, Vroege Zuid Duitsche kunst van verfijnd karakter. Voorts vindt men in de bovenzaal enkele moderne schilderijen, waarbij een mooi landschap van Gabriël en een karakteristieke aquarel van Anton Mauve. Te kijken is er dus te over; en dank zij de groote afwisseling in de collectie, die met groote zorg is opgehangen, zoodat ze toch een prettig, harmonisch geheel vormt, bekijkt men ze tot het eind toe met ongebroken belangstelling.
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{c|{{xx-larger|Paaschtentoonstelling der Zondagsschilders.}}}}
{{lijn|5em}}
{{c|{{x-larger|In het „Charloische Volkshuis”}}}}

{{gap}}Dat het schilderen op Zondag persé tot ander resultaat zou leiden dan het schilderen op Maandag of Zaterdag is een niet onbedenkelijke onderstelling. En ook een andere opmerking van den heer J. van Ketel, die Vrijdagmiddag als voorzitter van het „Charloise Volkshuis”, de Paaschtentoonstelling der Zondagsschilders opende, lijkt niet ongevaarlijk. Immers, dat het juist de Zondagsschilders zouden zijn, die schilderen wat ze zien, wordt allerminst door de feiten bewezen. De tentoonstelling in kwestie bewijst reeds het tegendeel. Daargelaten trouwens of het mogelijk is om te schilderen wat men ziet, moeilijk is zelfs het te pogen, en mede leert de expositie, dat juist de moeilijkheden het den Zondagsschilder meest onmogelijk maken, niet alleen om te schilderen wat hij ziet, maar ook om te schilderen wat hij wil.
&lt;br&gt;{{gap}}Daarom slagen Zondagsschilders het best als ze niet te veel willen, niet te hoog grijpen en ervan overtuigd blijven dat schilderen behalve een kunst, ook een vak is. Wie het niet als zoodanig beschouwt, blijft dilettant en er is zeker geen reden om de exposanten in het „Charloise Volkshuis” voorloopig hooger te taxeeren. Wat niet afdoet aan het feit, dat ze in de eerste plaats zelf veel genoegen aan hun werk beleven en ook anderen er plezier mee doen.
&lt;br&gt;{{gap}}Natuurlijk is er wel gradatie. De stillevens van John Smith bewijzen dat deze schilder van huis uit vakman is. En er is wel meer werk bij dat een geoefende hand verraadt. Daarentegen zitten er weer groote picturale kwaliteiten in werk als dat van Sitskoorn en in sommige winterlandschappen. Van Hepp zijn er een paar aardige teekeningen naar kinderen. En de teekening „oude schoenen” van Krijger laat zien wat door geduldige observatie en nauwkeurige weergaaf kan worden verkregen.
&lt;br&gt;{{gap}}Van de andere exposanten noteerden we nog Pot, Couwe, De Bruin, Helwigg en Van Rij en Verhagen, aan wier werk een wel verdienstelijke kant is. Het „Charloise Volkshuis” heeft er voor gezorgd, dat het geheel goed werd opgehangen, zoodat de tentoonstelling zich prettig laat bekijken en wel in staat is de belangstelling voor het schilderen op Zondag ook bij anderen gaande te maken. Wat vermoedelijk de goede bedoeling is van zulk een expositie, al is het een misvatting van het bestuur dat de kunst daarmee bijzonderlijk wordt gediend!
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|''EEN GESCHIEDENISJE MET MUZIEK.''}}}}
{{lijn|5em}}
{{c|{{x-larger|''Eduard van Beinum vervangt sergeant-majoor-tamboer''.}}}}

In de nieuwe Palm-kazerne te Bussum, zoo meldt het Handelsblad, is een Infanterie-depot-bataljon gelegerd, dat dank zij den instrumenten van het moeder-regiment, een behoorlijk militair muziekcorps had, totdat het regiment zijn eigendom kwam opeischen. Wat is een opleidingsinstituut voor recruten, een groot garnizoen in het algemeen, zonder militaire muziek! De bataljonscommandant en het comité voor O. en O. te Bussum hebben de handen ineen geslagen. Een damescomité, onder leiding van mej. A. M. Dudok van Heel, wist, dank zij de medewerking der burgerij, in één week een fonds bijeen te brengen voor aankoop van nieuwe instrumenten voor een muziekcorps van ruim dertig man. Juist toen de fonkelnieuwe instrumenten dezer dagen aan de kazerne arriveerden, kwam daar ook de Concertgebouw-orkest-dirigent, Eduard van Beinum, van zakenverlof terug, weer in functie als sergeant-menagemeester. Ofschoon de sergeant-majoor-tamboer de leider is van de militaire kapel van het bataljon, was deze zeer vereerd dat sergeant Van Beinum bereid was de eerste repetities te leiden.
&lt;br&gt;Dinsdag na Paschen, wanneer het bataljon tot afscheid aan de naar het Veldleger vertrekkende ploeg der lichting 1940 I sportfeesten houdt in het Sportpark-Zuid te Bussum, zal het damescomité de instrumenten plechtig overdragen.
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{c|{{xx-larger|Een nieuwe Van Gogh-expert}}}}
{{lijn|5em}}
{{c|{{x-larger|Speurtocht in het Kröller-Müller museum.}}}}

{{gap}}Donderdag heeft een gezelschap van ongeveer twintig Amsterdamsche dames en heeren meerendeels bekenden uit de kunstenaarswereld, een bezoek gebracht aan het Rijksmuseum Kröller-Müller in het Nationale Park „De Hooge Veluwe”, teneinde een toelichting te krijgen van den kunstschilder M. van Dantzig, uit Amsterdam, die een reeks kenmerkende eigenschappen van de schilderstukken van Vincent van Gogh heeft samengesteld en aan de hand daarvan meent, dat aan de echtheid van enkele doeken van dezen schilder in dit museum getwijfeld moet worden.

{{gap}}In dit museum zijn 215 werkstukken van Vincent van Gogh tentoongesteld, terwijl het museum totaal 256 werken van dezen schilder bezit.
&lt;br&gt;{{gap}}Tot de bezoekers behoorden de heeren W. J. H. B. Sandberg, conservator van de Stedelijke Musea te Amsterdam, Paul Bromberg en de beeldhouwer J. G. Westheim.
&lt;br&gt;{{gap}}De heer Van Dantzig noemde één van de typeerendste eigenschappen van Van Gogh diens altijd incidenteele gedisponeerdheid. Spr. had totaal pl.m. twintig eigenschappen van den schilder bijeen gekregen. O,m. wees hij er op, dat bij Van Gogh de voorstelling, die steeds een zeker realistisch karakter draagt, tot in de details duidelijk is. De compositie vertoont rechthoeken en parallelogrammen en symmetrie van de contouren. De accenten vindt men meerendeels in het centrum, zij liggen op kleurcontrast met bijzaak, licht bij donker of andersom, bont en tonig of andersom. Bij Van Gogh groeit de eene vorm uit de andere, aldus spr. Bij het perspectief merkt men sterke wijkende vlakken op en een sterk luchtperspectief. Bij zijn belichting is er nooit licht zonder schaduw of andersom. Het oversnijdende ligt steeds over het oversnedene heen en het contour is in de kleur van het oversnijdende of in contrast „los”. De penseelstreek maakt volgens spr. bij Van Gogh aan het einde een korte opwaartsche draai en is aan het begin vaak ook wat puntig, deze streekvorm is zelden lang en zeer dun, hij maakt een sierlijken indruk.
&lt;br&gt;{{gap}}De heer Van Dantzig plaatste zijn gehoor voor het „Avondlandschap” van Van Gogh en meende, dat dit schilderij, waarbij hij „Korenland” van denzelfden schilder vergeleek, de treffendste eigenschappen van Van Gogh miste. De heer W. Auping, conservator van het Rijksmuseum „Kröller—Müller”, deelde mee, dat dit schilderij niet tot de beruchte Wacker-collectie had behoord, zooals de heer Van Dantzig meende. In dit museum zijn twee van de door den heer H. P. Bremmer als echt erkende Van Goghs uit de Wacker-collectie tentoongesteld een zelfportret en „Zeegezicht de Saintes Maries”. Bij dit laatste ontbraken volgens den heer Van Dantzig o.m. de typeerende perspectieven en de vloeiende penseelstreken van Van Gogh. Op dit doek was te zien, dat het in natten toestand onvoorzichtigd was behandeld. De heer Van Dantzig noemde dit een bekende vervalscherstruc.
&lt;br&gt;{{gap}}De opvattingen van den heer Van Dantzig vonden geen onverdeelde instemming bij diens gehoor, wat na zoo’n korte kennisneming ook niet verwacht kon worden. De heer Van Dantzig gaf toe, dat een studie van enkele honderden Van Goghs noodig is om de vervalsching positief vast te stellen. Bezitten alle andere schilderijen de door spr. opgesomde eigenschappen wel en de twee uit de Wacker-serie niet, dan kan men volgens den heer Van Dantzig veilig aannemen, dat die twee valsch zijn. Maar de heer Van Dantzig was daarvoor ook nog niet voldoende met zijn studie gevorderd.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{c|'''JAARLIJKSCHE TENTOONSTELLING „DE BRUG”.'''}}

{{gap}}Zaterdag 6 April opent de Vereeniging van Nederlandsche Beeldende Kunstenaars „De Brug” haar jaarlljksche tentoonstelling in het Stedelijk Museum te Amsterdam.
&lt;br&gt;{{gap}}Ter nagedachtenis van het overleden lid Jac. Bendien zullen twee zalen worden ingericht met een overzichtelijke tentoonstelling van zijn levenswerk.
&lt;br&gt;{{gap}}Bovendien zal ter gelegenheid van den 60sten verjaardag van den secretaris Jan Visser een kleine tentoonstelling van diens werk in een der zalen georganiseerd worden.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{c|'''VAN DALSUM EN DEFRESNE NAAR VALKENBURG.'''}}

{{gap}}Van 25 Juli tot 25 Augustus zal een zomergezelschap onder leiding van Albert van Dalsum en Aug. Defresne, {{SIC|samengeteld|samengesteld}}, voor zoover mogelijk, uit leden van „Het Nederlandsch Tooneel”, het openluchttheater te Valkenburg bespelen.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{c|{{xx-larger|J. K. Rensburg 70 jaar.}}}}
{{lijn|5em}}
{{c|{{x-larger|Optimist, litterator, philosoof en wereldhervormer.}}}}
{{lijn|3em}}
{{gap}}In het schemerduister van een door hem gefrequenteerd Chineesch restaurant aan de Vijzelstraat te Amsterdam zit hij tegenover ons in het late avonduur en hij spreekt:
&lt;br&gt;{{gap}}— Holland is een gezegend land, maar de hemel beware je, als je er auteur bent en van je pen moet leven... Want de heele litteratuur draait in ons land om de centen.
&lt;br&gt;{{gap}}Is het een teleurgestelde, een geslagene in het leven, die deze woorden tot ons richt?
&lt;br&gt;{{gap}}Wie die vraag stelt, kent „Rens” niet zooals de jubilaris van Zondag, Jacques K. Rensberg, door zijn uitgebreiden vriendenkring wordt geheeten.
&lt;br&gt;{{gap}}Grooter optimist ondanks een leven van zware materieele zorgen, opgewekter natuur en beter gehumeurd mensch zult ge kwalijk in ons litterair wereldje niet tegenkomen!
&lt;br&gt;{{gap}}Morgen gaat het beter — dat was reeds zijn levensdevies, lang voordat een Nederlandsche film dezen titel kreeg.
&lt;br&gt;{{gap}}Rensburg is een bekende figuur in het Amsterdamsche stadsbeeld. Tenger manneke, steeds beladen met een niet bepaald nieuwe actentasch vol boeken en papieren en voortstrompelend met een te kleinen wandelstok. Altijd haastig, altijd druk. Met een hoofd boordevol nieuwe ideeën en vindingen.
&lt;br&gt;{{gap}}Daar zit hij tegenover ons met zijn hoogen bleeken denkerskop, zijn vergeestelijkt gelaat en felle oogen achter de brilleglazen, waaraan een ouderwetsch koord bengelt.
&lt;br&gt;{{gap}}Altijd op weg van zijn woning in Zuid met lijn 25, waarop hij habitué is, naar zijn „werkplaats”, het Amsterdamsch Leesmuseum, thans Amsterdamsch Leesgenootschap, dat hij van zijn 26ste jaar schier dagelijks bezoekt, evenals hij van zijn 17e op de Universiteitsbibliotheek een trouwe composant is.
&lt;br&gt;{{gap}}Rensburg, de francophiel, wiens over-overgrootvader aan het hof van Koning Lodewijk XVI beambte was, om met den Vorst dam en schaak te spelen. Wiens overgrootvader een bekend kapper was, die uit Parijs zich eerst te Amsterdam en later in Den Haag vestigde, waar hij de eer genoot Koning Willem III en zijn hofhouding te mogen bedienen, „Rens” wiens vader kappersleerling te Parijs was, schilder ook en dilettant-tooneelspeler, pianist en componist......
&lt;br&gt;{{gap}}En die zelf op 24 Maart 1870 te Den Haag als oudste zoon het levenslicht aanschouwde.
&lt;br&gt;{{gap}}Van zijn 15e jaar woonde Jacques in Amsterdam, waarheen zijn vader zijn kapperswinkel en modezaak verplaatst had, naar de Leidschestraat.
&lt;br&gt;{{gap}}Met groote openhartigheid bekent hij het: hij was geen goed leerling van de 1e H.B.S. met 5 j. c., had wel liefde en intense belangstelling voor geschiedenis en talen, maar allerminst in die jaren voor de wiskunde.
&lt;br&gt;{{gap}}Het eindexamen haalde hij niet en ook de acte M. O. Duitsch bleef buiten zijn bereik.
&lt;br&gt;{{gap}}Was zijn geest te onrustig? Rensburg was verre van huis. Hij studeerde ijverig astrologie, philosofie, natuurwetenschappen en hield zich trouw op de hoogte van de producten der Nederlandsche en buitenlandsche letterkunde.
&lt;br&gt;{{gap}}Eenigen tijd was hij journalist, maar het geregelde journalistieke werk lag hem niet.
&lt;br&gt;{{gap}}— Ik heb twaalf ambachten en dertien ongelukken gehad, bekent hij openhartig en ronduit.
&lt;br&gt;{{gap}}In 1903 trad hij met zijn litterairen arbeid in de openbaarheid. Na de theosofie en de leer der reïncarnatie kwam hij tot de uitgaven van zijn Japansche verzen.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan volgde een vertaling van de Decamerone, waarmede hij naam maakte, maar meer nog nadat hij de Italiaansche taal machtig geworden was, door zijn vertaling in verzen van Dantes onsterfelijke Commoedia, waaraan hij twee jaren en vier maanden gewerkt heeft.
&lt;br&gt;{{gap}}Dan verschenen van zijn hand nog vele andere vertalingen.
&lt;br&gt;{{gap}}Onder invloed van Zola en Dante schreef hij met groote tusschenpoozen van 1888—1912 zijn door „De Kunst” uitgegeven verzenbundel „Sita”.
&lt;br&gt;{{gap}}En op zijn 50sten verjaardag, in 1920, vereerden zijn vrienden hem een uitgave van „Sita” en van den Faustcyclus, welken hij reeds in 1913 voltooid had.
&lt;br&gt;{{gap}}Wij streven niet naar volledigheid, maar dienen te vermelden zijn roman „Koningschap” en zijn „Lohengrin”.
&lt;br&gt;{{gap}}In 1910 schreef hij voor het tooneel een haute comédie in verzen „Twee Koningskinderen” en in 1914 een blijspel „Pierrot en Harlekijn”.
&lt;br&gt;{{gap}}Hij heeft altijd de illusie gehad, dat zijn vriend Jan Musch nog eens de hoofdrol daarin zou spelen.
&lt;br&gt;{{gap}}Zijn veelzijdigheid als litterator bewees Rensburg tevens door geslaagde cabaretliedjes te schrijven.
&lt;br&gt;{{gap}}Rensburg als optimist en litterator, maar ook als philosoof en wereldhervormer.
&lt;br&gt;{{gap}}In 1931 schreef hij zijn Theorie der Evolutie, waarin hij zich als strijder voor een synthese tusschen kunst, wetenschap en godsdienst deed kennen. Als strijder voor nieuw koningschap, een nieuwen adel en een wereldtaal, de Fransche en wel op astrologischen grondslag.
&lt;br&gt;{{gap}}Rensburg is een harde werker en het stijgen der jaren heeft zijn energie, zijn scheppingsdrang niet geremd, het vuur zijner overtuiging geenszins gedoofd. Zijn Theorie der Evolutie heeft hij in zijn geliefde Fransch vertaald. Een boek met aphorismen is voor de pers gereed. En een tweetal werken heeft hij reeds lang op stapel. Het eerste — wij mogen het wel verklappen — is er een over de meetkunde, welk werk volgens den schrijver, die in zijn H.B S.-tijd dit vak geen goed hart toedroeg, een volslagen vernieuwing der geheele meetkunde beoogt, en een over de geheime leer der Boeddha.
&lt;br&gt;{{gap}}Rensburg is nooit partijman geweest, maar wel steeds een vurig Oranje-man. &lt;br&gt;{{gap}}Zijn groote vriendenkring zal hem stellig morgen op zijn feestdag naar verdienste eeren!
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{c|'''P. C. KRAMER. †'''}}

{{gap}}Te Delft is in den ouderdom van 60 jaar overleden de schilder P. C. Kramer.
&lt;br&gt;{{gap}}Geboren te Vrijenban op 13 April 1879, was hij, na de lagere school, vier jaar leerling van Bongers, drie jaar op de Polytechnische School onder leiding van A. F. Gips, Sluiterman en Odé, daarna te Parijs een medewerker voor de versiering van het Nederlandsche paviljoen op de Wereldtentoonstelling van 1900, waarna hij naar Nederland terugkeerde en aan den Groote Schouwburg ie Rotterdam als decoratieschilder verbonden werd. In 1905 wijdde hij zich geheel aan de kunst. Als schilder van stadsgezicht en stilleven werd hij gewaardeerd.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{c|'''MUSEUM BOYMANS.'''}}
{{c|'''Twee tentoonstellingen tegelijk.'''}}
{{gap}}De tentoonstelling in het Museum Boymans van de maquette en de teekeningen voor de bebouwing van het Diergaardeterrein door Jan Wils is verlengd tot 2 April, zoodat, behalve de collectie Bastert—Van Schaardenburg en de geheele moderne afdeeling, ook deze tentoonstelling gedurende de Paaschdagen in het Museum Boymans te zien zal zijn.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;[[Bestand:Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 ad Wester's Goudsiroop.jpg|500px|center]]
{{lijn}}
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|De glorie van het Rotterdamsche Volkstooneel.}}}}
{{lijn|5em}}
{{c|{{larger|Poging tot herstel door Willem Goossens.}}}}
{{lijn|3em}}
{{gap}}Willem Goossens de voornaamste acteur, tevens leider van het „Groot Nederlandsch Volkstooneel” dat o.a, met „Het biechtgeheim” tot in België op tournée is geweest, is voornemens, in Rotterdam de glorie van het oude volkstooneel te herstellen. In verband daarmee zal zijn ensemble, uitgebreid o.a. met Emmy Arbous, Alex Hock, zich van 11 Mei af in den Groote Schouwburg nestelen, misschien voor den duur van den heelen zomer. De Groote Schouwburg zal daartoe op populaire basis geëxploiteerd worden. Het openingsnummer zal „Rooie Sien” zijn het oude successtuk van Marius Spree. Van de monteering zal veel werk worden gemaakt. Emmy Arbous zal de titelrol creëeren. Alex Hock neemt zijn glansrol van Jan Meier weer op en Willem Goossens zelf speelt Ko. Voorts treden op: Roosje Köhler, Greta Goossens, Emmy Bouwmeester, Nelly Gijswijt, Caro van Dommelen, Lou Poolman, Tonny van Otterloo, Dirk Janse e.a. Als regisseurs fungeeren Willem Goossens en Alex Hock. Een orkest zal voor entre acte-muziek zorgen.
&lt;br&gt;{{gap}}Het is interessant, dat ook „De Rotterdammers” onder directie van Joh. Steenbergen Jr. en Jacques van Bijlevelt met „Mottige Janus” in de richting van herstel van het oude volkstooneel hebben gewerkt.
&lt;br&gt;{{gap}}’t Zit dus wel in de lucht.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{c|'''PAASCHCONCERT.'''}}

{{gap}}Op Maandag 25 Maart a.s. (tweede Paaschdag) geeft de organist P. v. d. Kerkhoff in de Nieuwe Zuiderkerk een concert, met medewerking van de sopraan To v. d. Sluys. Het programma vermeldt orgelwerken van Händel, Buxtehude, Franck en H. Andriessen en vocale werken, o.a. van Purcell, Franck, H. Andriessen, alsmede Paaschliederen.
{{lijn|4em}}
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{c|'''WALTER GIESEKING.'''}}

{{gap}}Onder auspiciën van den Rotterdamsche Kunstkring zal de pianist Walter Gieseking op Vrijdag 29 Maart a.s. in de Doelezaal een concert geven. Het programma vermeldt werken van Bach, Mozart, Beethoven, Chopin, Skjabin, Debussy en Ravel.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{c|'''AFSCHEID MEJ. CATHRIEN KETTENIS.'''}}

{{gap}}De bekende Rotterdamsche zangpaedagoge, mej. Cathrien Kettenis, die zich in Oosterbeek gaat vestigen, nam Donderdagavond in het schoolgebouw Mauritsweg van het Conservatorium (dir. Jos. Holthaus) afscheid van haar collega’s, leerlingen en oud-leerlingen.
&lt;br&gt;{{gap}}De heer Holthaus memoreerde in een korte, warme toespraak de prettige samenwerking en haar uitstekende kwaliteiten als paedagoge gedurende de 19 jaren, dat zij aan de instelling verbonden was en wenschte haar een gelukkigen levensavond.
&lt;br&gt;{{gap}}Hoewel zij toch nog niet aan den leeftijd van volkomen rust gekomen is, schonk hij haar een Perzisch kussen als ruggesteun.
&lt;br&gt;{{gap}}Vervolgens voerde de heer Jan Keyzer als collega en de dames Brouwer en Häuser het woord namens leerlingen en oud-leerlingen, die haar een schilderij van W. van Dordt en eenige Perzische tapijtjes als herinnering aanboden.
&lt;br&gt;{{gap}}Van de gelegenheid tot afscheidnemen werd druk gebruik gemaakt.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s20&quot;/&gt;{{c|'''TENTOONSTELLING KUNSTKRING.'''}}

{{gap}}Van 13 April tot 5 Mei zal de Rotterdamsche Kunstkring een tentoonstelling van beeldhouwwerken van Corry Franzen—Heslenfeld, schilderijen van G. Arn. Smith en Johan de Vries en zelf ontworpen gebreide modellen van mevr. A. de Vries—Hamburger, houden.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s20&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s21&quot;/&gt;{{c|'''FIENTJE DE LA MAR BIJ HET RUYS-ENSEMBLE.'''}}

{{gap}}Fientje de la Mar zal bij het Ruys-Ensemble als gast de vrouwelijke hoofdrol spelen in „De minnaar van mevrouw Vidal”, blijspel van Louis Verneuil, waarvan de première op 2 April in het Centraal Theater te Amsterdam zal worden gegeven.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s21&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s22&quot;/&gt;{{c|'''BOMVRIJE KUNSTKELDER OP „DE HOOGE VELUWE”.'''}}

{{gap}}Het Rijksmuseum Kröller—Müller in het Nationale Park „De Hooge Veluwe” is thans het eenige museum in ons land, dat nog gewoon intact is en ook voorloopig zoo blijven zal. Wel zijn eenige kostbare voorwerpen, die moeilijk spoedig te verpakken zijn, uit het museum verwijderd, maar verder is alles bij het oude gebleven. Op het terrein van het landgoed wordt een bomvrije schuilkelder gebouwd, die zijn voltooiïng nadert. Alle kunstschatten van het museum kunnen hier in 24 uur tijds ondergebracht worden.
&lt;br&gt;{{gap}}Vorig jaar heeft het museum 27000 bezoekers geteld.
{{lijn|5em}}
&lt;section end=&quot;s22&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s23&quot;/&gt;{{c|'''„IN EEN SMAL STRAATJE”.'''}}

{{gap}}Het Residentie Tooneel, directeur Dirk Verbeek, zal Dinsdag 26 dezer in den Groote Schouwburg alhier een voorstelling geven van „In een smal straatje”, gecombineerde comedie van Franz Molnàr in décors van Rie Cramer. Regie en bewerking: Adolphe Engers.
&lt;br&gt;{{gap}}Medewerkenden: Coba Kelling, Enny Meunier, Christine van Meeteren, Jeanne Verstraete, Annie Frauenfelder, Adolphe Engers, Jacques de Haas, Maarten Kapteijn, Jan Kelling, Henri Duiveman en Just Chaulet.
&lt;section end=&quot;s23&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s23&quot;/&gt;{{c|{{x-larger|CORRESPONDENTIE.}}}}

{{gap}}— G. J. B., alhier. Alle geschenken, welke men in dienstbetrekking ontvangt, behooren tot de belastbare opbrengst van die betrekking, dus ook gratificatiën ter gelegenheid van huwelijk, jubilea, enz. Bij geschenken in natura, kan de fiscus de waarde daarvan schatten. Aanslagen personeele belasting worden verminderd met een zeker percentage, voor elk 15 Januari inwonend kind, dat op 1 Januari nog geen 20 jaar oud was. Percentage van vermindering is afhankelijk van huurwaarde. Uw andere vraag is nog in behandeling.
{{rechts|808}}&lt;section end=&quot;s23&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mp80d2ijfu8gy70o9sl4wjft13shmbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Remonstrantsche Kerk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89450</id>
    <revision>
      <id>227343</id>
      <timestamp>2026-09-24T18:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="ly53f21ispcahr9jnde1mxnjdlgu52f" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Remonstrantsche Kerk. Passieconcert’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', zaterdag 23 maart 1940, vijfde blad, p.&amp;nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s1 tosection=s1/&gt;

[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017]]</text>
      <sha1>ly53f21ispcahr9jnde1mxnjdlgu52f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89451</id>
    <revision>
      <id>227344</id>
      <timestamp>2026-09-24T18:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="1vamrvparmyldt5dhc9wpktxrezp8zz" xml:space="preserve">[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062]]</text>
      <sha1>1vamrvparmyldt5dhc9wpktxrezp8zz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89452</id>
    <revision>
      <id>227345</id>
      <timestamp>2026-09-24T18:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="dhxx32n120x8lgzskw1maths8n9qaju" xml:space="preserve">[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad]]</text>
      <sha1>dhxx32n120x8lgzskw1maths8n9qaju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Hoflaankerk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89453</id>
    <revision>
      <id>227346</id>
      <timestamp>2026-09-24T18:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="567" sha1="p3wnwd5r0doi3cclmhe6jd01rpa2o3j" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Hoflaankerk. Lukas-Passion’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', zaterdag 23 maart 1940, vijfde blad, p.&amp;nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s2 tosection=s2/&gt;

[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017]]</text>
      <sha1>p3wnwd5r0doi3cclmhe6jd01rpa2o3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Albert van Dalsum blijft</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89454</id>
    <revision>
      <id>227347</id>
      <timestamp>2026-09-24T18:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="74mak9b37lfo2aqhmwrazo7w4l8s2i0" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Albert van Dalsum blijft’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', zaterdag 23 maart 1940, vijfde blad, p.&amp;nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s3 tosection=s3/&gt;

[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017]]</text>
      <sha1>74mak9b37lfo2aqhmwrazo7w4l8s2i0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Toneel/Geschiedenis/Nederland/Louis Bouwmeester (sr.)</title>
    <ns>100</ns>
    <id>89455</id>
    <revision>
      <id>227348</id>
      <timestamp>2026-09-24T19:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>227348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1093" sha1="kjifqj1exb45hptb7ii6efktud092xm" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Louis Bouwmeester (sr.)
| afbeelding   = Louis Bouwmeester.jpg
| alt          = Bouwmeester in 1914
| beschrijving = Bronnen bij de Nederlandse toneel- en filmacteur [[w:Louis Bouwmeester|Louis Bouwmeester (sr.)]] (1842-1925)
}}
== Werk ==
=== Louis Bouwmeester als toneelacteur ===
;Bouwmeester als Voerman Henschel in ''Voerman Henschel''
*Anoniem (2 april 1904) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 4/Nummer 93/Avondblad/Maandagavond|‘Maandagavond wordt in den Dierentuin door het Haarlemsch Tooneel opgevoerd Voerman Henschel. […]’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;2].

;Bouwmeester in ''Antigone''
*Anoniem (6 april 1909) [[Het Vaderland/Jaargang 41/Nummer 96/Avondblad/Kunst- en letternieuws|‘Kunst- en letternieuws’]], ''Het Vaderland'', Tweede avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

== Bekroningen - Prijzen - Huldigingen ==
*Anoniem (24 december 1923) [[Het Vaderland/Jaargang 55/24 december 1923/Huldiging Louis Bouwmeester|‘Huldiging Louis Bouwmeester’]], ''Het Vaderland'', Avondblad D, p.&amp;nbsp;1.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal toneel]]</text>
      <sha1>kjifqj1exb45hptb7ii6efktud092xm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Saalborns verwachtingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89456</id>
    <revision>
      <id>227350</id>
      <timestamp>2026-09-24T20:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="pr0op05n2wnqeothcrmftr7ecw3vf42" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Saalborns verwachtingen. Krijgt hij den „Gijsbreght”?’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', zaterdag 23 maart 1940, vijfde blad, p.&amp;nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s4 tosection=s4/&gt;

[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017]]</text>
      <sha1>pr0op05n2wnqeothcrmftr7ecw3vf42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Veiling van historieprenten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89457</id>
    <revision>
      <id>227353</id>
      <timestamp>2026-09-25T07:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="ms98onwapidrn1vejvz0546oh6bignd" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Veiling van historieprenten’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', zaterdag 23 maart 1940, vijfde blad, p.&amp;nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s5 tosection=s5/&gt;

[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017]]</text>
      <sha1>ms98onwapidrn1vejvz0546oh6bignd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rotterdamsch Nieuwsblad/Jaargang 62/Nummer 19017/Paaschtentoonstelling in den Kunstkring</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89458</id>
    <revision>
      <id>227354</id>
      <timestamp>2026-09-25T07:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>227354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="627" sha1="ljp7me2smwqfox05pga7ivn6ang8mev" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Paaschtentoonstelling in den Kunstkring. Oude schilderijen uit de collectie P. de Boer’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Rotterdamsch Nieuwsblad'', zaterdag 23 maart 1940, vijfde blad, p.&amp;nbsp;3. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Rotterdamsch Nieuwsblad vol 062 no 19017 KUNSTNIEUWS.pdf&quot; from=1 to=1 fromsection=s6 tosection=s6/&gt;

[[Categorie:Rotterdamsch Nieuwsblad, Jaargang 062, Nummer 19017]]</text>
      <sha1>ljp7me2smwqfox05pga7ivn6ang8mev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/49</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89459</id>
    <revision>
      <id>227356</id>
      <timestamp>2026-09-25T09:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2351" sha1="rb855laofa5746zp7bucqew7l6r9ldd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XLI}}&lt;/noinclude&gt;zóóveel in den vorm van samenspraak geschreven, zonder dat men het ooit bestemd heeft voor dialogische of dramatische voordracht, dat de vraag niet ongepast is, of hetzelfde niet van onze oude tweespraken enz, gelden zal. Er zijn van die dichtsoort genoeg staaltjes overgebleven, om over de soort zelve te oordeelen&quot;&lt;ref&gt;T. a. pl., bl. 54.&lt;/ref&gt;. Daarna neemt hij de dialogen in oogenschouw, en formuleert de conclusie in dezer voege: &quot;Wil men nu beweren, dat dergelijke gedichten bestemd waren, om dramatisch, door twee personen te worden voorgedragen, dan heeft natuurlijk niemand het recht, dat ''onmogelijk'' te noemen; maar dat het ''zeer onwaarschijnlijk'' is, mogen wij, meen ik, uit den aard der ons bewaarde stukken opmaken&quot;&lt;ref&gt;Bl. 56.&lt;/ref&gt;. Doch, wie zal beweren, dat al die dialogen, waaronder er zijn, die, ik zeg het den Hr. Wybrands gaarne na, aan den Heidelbergschen Catechismus (altijd wat den vorm aangaat) doen denken, werkelijk zijn voorgedragen, alle zonder onderscheid?! Dan, ''eenige'', gelijk ik in mijn ''Acad. Proefschrift'' heb gesteld&lt;ref&gt;Bl. 49.&lt;/ref&gt;, toch gewis, bv. die van ''Scale ende Clerc'', de ''Disputatie tusschen den Sone ende den Vader'', die waarin ''Deen gheselle den anderen die wandelinghe calengiert'' en dergelijke: ik vraag of er iets tegen is, dit aan te nemen? De vereeniging der sprekers tot gezelschappen moest noodwendig (''nécessairement'' zegt Roquefort) leiden tot vinding en verbreiding van de tweespraak: ligt het niet even ''nécessairement'' in den aard dier dichtsoort, dat ze door twee personen wordt voorgedragen? Even goed, dunkt mij, als de sotternie en de klucht, die, zooals ik reeds opmerkte, weinig meer dan twee- en driespraakjes zijn. 

Tegenover mijne hypothese stelt hij dan verder het zelfstandig ontstaan van ons wereldlijk tooneel als eene anomalie aanmerkende - de vraag: maar is de meening verwerpelijk, dat ook ten onzent het wereldlijk drama op den bodem van 't kerkelijke ontkiemde?&quot; en antwoordt: mij komt het voor, dat er nog wel iets te zeggen valt vóór die meening, zoowel met het oog op de letterkundige geschiedenis der geestelijke drama's zelven, als op hen die ze vertoonden&lt;ref&gt;Bl. 60.&lt;/ref&gt;. Dan wijst hij 1º, op het legenden-drama, meer bijzonder op het ''Jus de saint Nicholai'' van Bodel (13e eeuw); op het ''Miracle de Theophile'' van Rute-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rb855laofa5746zp7bucqew7l6r9ldd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/50</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89460</id>
    <revision>
      <id>227357</id>
      <timestamp>2026-09-25T09:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2384" sha1="gwctjfi2yl71fy9to47nc9h5j1wjwce" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XLII}}&lt;/noinclude&gt;beuf (13e eeuw); op de ''Miracles de Nostre-Dame;'' op Adam de la Halle's stukken&lt;ref&gt;Alle bij {{asc|MONMERQUÉ}} еt {{asc|MICHEL}}.&lt;/ref&gt;, en eindigt zijne beschrijving aldus: „zoowel het oude geestelijk-wereldlijk spel van St. Nicolaas als de stukken van Adam de la Halle wijzen op Atrecht. In die druk bezochte stad, oudtijds het lievelingsoord van weelde en vermaak, waar tornooien en andere feesten aan de orde van den dag waren en vaak (eene) menigte van vreemdelingen lokten&lt;ref&gt;Verg. daarover ook {{asc|MONMERQUÉ}}. t. a. pl., bl. 22.&lt;/ref&gt;, was dus reeds het voorbeeld van een wereldlijk tooneel gegeven; te Rijssel, Valenciennes enz, werd in de eerste helft der veertiende eeuw een half geestelijk, half wereldlijk, ook wel soms een uitsluitend wereldlijk drama beoefend. Bedenkt men verder, dat er druk verkeer was tusschen Atrecht en de Vlaamsche steden Gent en Kortrijk&lt;ref&gt;Dat is volkomen juist. Verg. {{asc|WARNKUNIG}}, ''Flandrische Staats- und Rechtsgeschichte'', I, bl. 324. &lt;/ref&gt;, en dat onze abele spelen in Vlaanderen schijnen ontstaan te zijn, dan ligt het vermoeden voor de hand, dat het voorbeeld van Frankrijk hier van invloed is geweest, dat, in navolging van het daar gegeven voorbeeld, ook in Vlaanderen een wereldlijk tooneel ontstond, zelfs al zijn ''misschien'' onze abele spelen oorspronkelijke stukken&quot;&lt;ref&gt;Bl. 64 vlg.&lt;/ref&gt;. In de 2°. plaats acht hij het ontstaan van het wereldlijk drama op geestelijken bodem waarschijnlijk met het oog op hen, die zich aan de opvoering der geestelijke stukken wijdden. „Ik meen namelijk, dat zij ook van ouds de vertooners van 't wereldlijk spel zijn geweest: dat er in de kringen van hen, die aanvankelijk als vertooners van 't geestelijk drama samenkwamen, spoedig ook het wereldlijke beoefend werd&quot;&lt;ref&gt;Bl. 68 vlg.&lt;/ref&gt;. 

Om met het tweede punt te beginnen, wensch ik te vragen, ''wanneer'' in Vlaanderen niet-kerkelijke personen aan de opvoering der geestelijke stukken komen mededoen: immers eerst in de vijftiende eeuw, meen ik, en op zijn allervroegst tegen het einde der veertiende? En dan nog: is, zonder verdere gegevens, het omgekeerde a priori niet even aannemelijk, namelijk, dat in de kringen van hen, die aanvankelijk als vertooners van het wereldlijk drama samenkomen, allengs ook het geestelijk drama, langzamerhand van de kerk geëmancipeerd, zal zijn opgevoerd? Ik zou uit de&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gwctjfi2yl71fy9to47nc9h5j1wjwce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/51</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89461</id>
    <revision>
      <id>227358</id>
      <timestamp>2026-09-25T09:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2544" sha1="ktfbuka26r8edpd6x4g9jwkvt68wesk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XLIII}}&lt;/noinclude&gt;omstandigheid, dat, nå de geboorte van ons wereldlijk drama, de gezellen van der kunste zoowel wereldlijke als geestelijke drama's opvoeren, inderdaad niets durven af te leiden opzichtelijk de prioriteit van het een of het ander. 

Van oneindig meer gewicht althans acht ik de andere bedenking, en wil wel bekennen, dat de Hr. Wybrands me bijna had bewogen over te stappen tot zijn gevoelen, ware het niet geweest, dat ik enkele bezwaren had, die 't mij ook vooralsnog onmogelijk maken. Ik wil de namen abel spel en sotternie en cluyte, waarvan de eerste voor zoover mij bekend in Frankrijk niet, bestond, de tweede iets anders&lt;ref&gt;E{{asc|MILE MORICE}}, ''Essai sur la mise en scène'', bl. 257.&lt;/ref&gt; schijnt te hebben beteekend, niet releveeren, eene bijzonderheid overigens m, i, meer afdoende dan de gelijkheid van naam der vertooners&lt;ref&gt;W{{asc|IJBRANDS}}, bl. 20.&lt;/ref&gt;; er evenmin op wijzen, dat de proloog van onze stukken ja wel een kerkelijk kleurtje vertoont&lt;ref&gt;Verg. M{{asc|ORICE}}, t. a. pl., bl. 148 en 151 over begin en einde der mystères.&lt;/ref&gt;, maar dit zeer weinig te beduiden heeft om reden dat hij zulks gemeen heeft met zooveel andere zuiver wereldlijke en zelfs wereldsche gedichten, die insgelijks aanvangen of eindigen met een stichtelijken aanroep of zegenwensch, zonder dat daaruit eenige de minste gevolgtrekking mag worden gemaakt, — maar liever vragen, of er in Frankrijk, waar vrij zeker de mysteriën het eerst ontstaan en het geestelijk tooneel het vroegst geseculariseerd is&lt;ref&gt;Zie {{asc|MONE}}, I, bl. 47; {{asc|MARRIOT}}, bl. X. XLVI; verg. {{asc|wIJBRANDS (A. W.), in den ''Kalender voor de Protestanten in Ned.'', 6{{sup|e}} ''jaarg.'', bl. 112.&lt;/ref&gt;, reeds in de veertiende eeuw stukken worden aangetroffen, die met de onze vergeleken den toets kunnen doorstaan. ''Ernstige stukken'' bedoel ik van dien tijd. Fransche abele spelen, die 1° van hun oorsprong zoo luttel verraden, dat er, behalve den proloog dan altijd, geen enkel &quot;rudimentair&quot; overblijfsel ook voor het scherpst gewapend oog te bespeuren valt; die 2° zoo zuiver romantisch zijn, dat er — en dit geldt ook van ''Winter ende Somer'' —  onder hunne dramatische figuren geen allegorische persoonsverbeeldingen, geen &quot;zinnekens&quot; worden geteld. ''Luimige'' stukjes van dien tijd. Fransche sotterniën en cluyten, die zoo weinig diablerische elementen in zich bevatten, dat de &quot;duvel&quot; er gelijk in de onze maar hoogst zelden of geheel niet in optreedt &lt;ref&gt;Zie het slot van ''De Truwanten'', bl. 215 mijner uitgave. &lt;/ref&gt;.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ktfbuka26r8edpd6x4g9jwkvt68wesk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/52</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89462</id>
    <revision>
      <id>227359</id>
      <timestamp>2026-09-25T09:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="onuzz85whbvy536zuq8yejqay0v3ars" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XLIV}}&lt;/noinclude&gt;Onze stukken vormen in het répertoire der middeleeuwen vooralsnog eene uitzondering, het is niet tegen te spreken, maar dat rechtvaardigt alvast, meen ik, de aanneming eener exceptioneele oorzaak van wording: van anomalie kan m, i, dan alleen sprake wezen, als er een regel bestaat, en zulk een regel nu is er zoo weinig, dat ook Warton (III, bl. 37) gewaagt van &quot;ideas of a regular drama much sooner than the mysteries, which being confined to scripture stories or rather the legendary miracles of sainted martyrs and the no less ideal personifications of the Christian virtues were not calculated to make so quick and easy a transition to the representations of real life and rational action.&quot;

De weg, dien het Engelsche drama, van mysterie door moralplay tot interlude, heeft afgelegd, is glooiend en geleidelijk maar, men zal het mij toestemmen, alles behalve normatief; doch in Frankrijk (want daaruit meent de Hr. W., dat onze stukken herkomstig zullen zijn) reeds in de dertiende eeuw een ''uit'' het mysterie gesproten wereldlijk tooneel te durven veronderstellen, zóó zuiver wereldlijk als de ''Esmoreit, Gloriant'' en ''Lanseloet'', daartoe behoort, zonder de noodige gegevens, grooter moed dan ik bezit. Waren onze stukken inderdaad van Franschen oorsprong, dan nam ik liever mijne toevlucht tot de hypothese, dat in Frankrijk ''nevens'' het kerkelijk al zeer vroeg bv, in de 12e eeuw het wereldlijk tooneel zich heeft ontwikkeld en tot een vrij hoogen trap is gestegen; iets waarvan dan onze abele spelen als de vertalingen van Fransche origineelen het beste bewijs zouden kunnen wezen. Dan zoude verder de gevolgtrekking voor de hand liggen, dat de gezellen van der kunste, aan dramatische vertooning en voorstelling blijkens de rekeningen overigens gewend, hun eigen répertoire in de 14e eeuw met eenige Fransche stukken zullen hebben verrijkt. Doch ik wil me daarin niet verder verdiepen; moge de Hr. Wybrands de nauwgezetheid, waarmede ik zijne stellingen heb gewikt en gewogen, als een bewijs aanmerken van mijne ingenomenheid met zijn arbeid. Daarom nog een paar bijzonderheden en vragen. 

Welk een colossale afstand van het Paaschspel en de ''Maria Bliscap'' tot onze abele spelen! De Hr. Wybrands zegt wel: &quot;de eenige schrede, die te doen viel, was alleen deze, dat de hoofdpersoon geen Sint was, maar een Ridder, m. a. w. dat de intrigue&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>onuzz85whbvy536zuq8yejqay0v3ars</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/53</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89463</id>
    <revision>
      <id>227360</id>
      <timestamp>2026-09-25T09:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="s2tftcym2ju6j0mt221tj4hbhye14m1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|XLV}}&lt;/noinclude&gt;niet tot de kerkelijke, maar tot de wereldlijke populaire verhalen behoorde, niet tot hetgeen als &quot;gewijde&quot; maar als &quot;ongewijde&quot; ''geschiedenis'' gold&quot;&lt;ref&gt;Bl. 66; verg. bl. 61.&lt;/ref&gt;: maar telt hij die schrede niet te gering, al is er bv. ook du sublime au ridicule dikwerf niet meer dan un pas? En hebben ook niet de Fransche min of meer wereldlijke stukken lang den naam van mystère&lt;ref&gt;H{{asc|ASE}}, t. a. pl., bl. 48.&lt;/ref&gt; behouden evenals de Duitsche kluchten dien van Fastnachtspiele? Is er bij ons eenig spoor van iets dergelijks te ontdekken? Ook zou ik denken, dat, ware werkelijk het Mnl. wereldlijk drama een vrucht van Franschen bodem geweest, de plant stellig evenzeer zoude zijn overgebracht naar Engeland en Duitschland, en aldaar inheemsch geworden waar zooveel Fransche gewassen in cultuur zijn gekomen. Ten slotte: met de Fransche stukken zelven, die als voorbeelden van wereldlijk tooneel moeten dienst doen, heb ik ook geen vrede. De mirakelspelen van St. Nikolaas en Theophilus zou ik hierom te minder naast onze spelen durven te leggen, omdat hunne hoofdfiguren, en dit geldt evenzeer de O. L. V.-mirakelspelen, immers heiligen zijn; vandaar dat dan ook Michel het ''Miracle de Theophile'' de gedramatiseerde geschiedenis van dien Sant noemt&lt;ref&gt;M{{asc|ONMERQUÉ}} et {{asc|MICHEL}}, t. a. pl., bl. 137.&lt;/ref&gt;, en, wat betreft dat van St. Nikolaas, het begin alleen reeds afdoende is ter classificatie van het stuk&lt;ref&gt;T. a. pl., bl. 162.&lt;/ref&gt;:
{{gedicht|
{{gap|3em}}&quot;Li preecieres (prêcheur). 
Oiiés, oiiés, seigneur et dames. 
Que Diex vous soit garans as ames 
De votre preu ne vous anuit; 
Nous volommes parler anuit 
De Saint Nicolai, le confès (confesseur). 
Qui tant ''biaus miracles'' a fais,&quot; etc, etc.}} Edoch, De la Halle's stukken? Op Robin et Marion beroept zich de geleerde schrijver, meen ik, niet&lt;ref&gt;''Li jus du Pelerin'' komt ook niet in aanmerking natuurlijk, is trouwens stellig
niet van {{asc|DE LA HALLE}}.&lt;/ref&gt;, en met recht, maar wel op ''le Jeu du Mariage'' of ''de la Feuillie''&lt;refBij {{asc|MONMERQUÉ, bl. 55; verg. bl. 24 aldaar: &quot;ainsi il est présumable que le ''Jeu du Mariage'' a été composé vers l'an 1261 ou 1263.&quot; Verg. {{asc|LENIENT}}, die, hoewel 't stuk noemende &quot;un premier essai de comédie populaire&quot;, het qualificeert als &quot;une grossière ébauche très incomplète.&quot;&gt;&lt;/ref&gt; van het jaar&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s2tftcym2ju6j0mt221tj4hbhye14m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89464</id>
    <revision>
      <id>227361</id>
      <timestamp>2026-09-25T11:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2321" sha1="0644msz1pe6fge6ky6d20alpigqziex" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|L.}}&lt;/noinclude&gt;vergelijken met Elienor, als die ook al weer doodelijk is van Esmeré, voordat ze hem ooit heeft gezien&lt;ref&gt;Bl. 546.&lt;/ref&gt;. En eenmaal aan het vergelijken zal men wel geen bezwaar maken om de &quot;figure&quot; van den ''Gloriant'' te leggen naast de &quot;tablettes&quot; van Elienor uit den ''Baudouin'', die haren Esmeré gaat zoeken, gelijk Damiet den haren&lt;ref&gt;Bl. 547, 5.50.&lt;/ref&gt;. Eindelijk komt er een Gloriant in den ''Baudouin'' voor, die trouwt met de dochter van Briguedent, koning van Afrika en van Cyprus&lt;ref&gt;Bl. 555 vlg.&lt;/ref&gt;, waarbij ik dacht aan het Africa van ''Lanseloet'', ofschoon dit wellicht wat te ver gezocht is; en een Esmeré, die met zijne Elienor achter de tralies wordt gezet (&quot;les deux époux, surpris un matin endormis et tendrement embrassés, sont saisis et conduits dans une obscure prison&quot;, bl. 558) evenals Gloriant met zijne Florentijn. 

En, indien wij onze vergelijking mogen uitstrekken tot de famille van den ''Baudouin de Sebourg'', wil ik wijzen op de ''Florence de Rome'' &lt;ref&gt;Dl. XXVI, bl. 303, 338, 335 en 348 vlg.&lt;/ref&gt;, waarin een Esmeré eene rol speelt, die een zoon is van een koning van Hongarije&lt;ref&gt;Verg. ''Esm''. vs. 193, 666, 780.&lt;/ref&gt;, en wederom een jager in 't woud de belle Florence&quot; vindt (bl. 341). 

Ten slotte zij het me vergund nog de aandacht te vestigen op eene plaats uit den ''Ciperis de Vignevaux'' (14e eeuw), die tot denzelfden sagenkring of liever romancyclus behoort, en waarin een verrader voorkomt met name Robert&lt;ref&gt;Dl. XXVI, bl. 28.&lt;/ref&gt;, genan alzoo van Robbrecht uit den ''Esmoreit''; en op den ''Charles le Chauve''&lt;ref&gt; T. a. pl., bl. 101.&lt;/ref&gt;, waarin de lotgevallen van &quot;Doraine, la reine d'Hongrie, dont les épreuves font rappeler à la fois l'histoire de Béatrix, mère du chevalier au Cygne, et celle de Rose, mère de Baudouin de Sebourg&quot; ons het beeld van Esmoreit's deerniswaardige moeder, ook koningin, voor den geest tooveren. 

Verraden wordt Doraine door den laaghartigen Butor; gekerkerd; beroofd van haar kind, dat, te vondeling gelegd, wordt opgenomen door Guillaume d'Esturgon, die altijd aan het kruis op de borst van het jongske het koninklijk bloed herkent&lt;ref&gt;BI 102.&lt;/ref&gt;;
{{gedicht|&quot;La crois de vostre espaule si fait senefier 
Que vous arez encor roiaume à justicier.
Et que vous serés rois, selon le mien enidier,&quot;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0644msz1pe6fge6ky6d20alpigqziex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Henri Ernest Moltzer, De Middelnederlandsche dramatische poëzie (1875).pdf/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89465</id>
    <revision>
      <id>227362</id>
      <timestamp>2026-09-25T11:26:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>227362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2259" sha1="t0gobnq4m4el9janrd3o6rrdok8qx5x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;{{c|LI}}&lt;/noinclude&gt;zeide zijne dochter: is het niet opentop de koning van Damast en Esmoreit uit 't stuk van dezen naam? Er is meer. Het gevonden kind. Dieudonné genaamd, wordt grootgebracht met Guillaume's zoon Mancion en dochter Supplante; jongeling geworden verlieft hij op Supplante, en verdraagt om harentwil al den smaad en schimp van Mancion, die hem verwijt een &quot;trouvé&quot;, een &quot;coistron&quot; te zijn&lt;ref&gt;Verg. ''Esm.'', v. 447, 461, 470, 473 enz. enz.&lt;/ref&gt;: is het niet wederom treffend gelijkend, bijna precies hetzelfde? Na veel lotwisselingen denkt Dieudonné aan niets anders &quot;qu'à retrouver ses vrais parents&quot;&lt;ref&gt;Dl. XXVI, bl. 103.&lt;/ref&gt;, en gaat op reis: doet niet Esmoreit ook alzoo? Insgelijks is de naam Eysenbaert (''Gloriant'', vs. 481, 805) aan den bedoelden cyclus niet vreemd, komt bv. voor in den ''Hue Capet''&lt;ref&gt;T. a. pl., bl. 128 vlg.&lt;/ref&gt;, evenmin als die van Denemarken&lt;ref&gt;Waarover zie echter Dl. XX, bl. 691 vlg., alwaar over ''Danois, Ardenois'' en ''Dacia'' (als naam van ''land'' en ''schatting'').&lt;/ref&gt;. 

Ik vraag, of de overeenkomst van den inhoud onzer abele spelen (''Winter ende Somer'' uitgezonderd) met dien der romans van den cyclus des Zwaanridders ''louter toevallig'' kan worden  genoemd. Mij dunkt van neen, en te minder, indien wij bedenken, hoe Oostersch alles, vooral in ''Esmoreit'' en ''Gloriant'', gekleurd is, en waar de stukken spelen; hoe, tot kleinigheden toe, alles onwillekeurig dit of dat uit een dier ''Chansons de Geste'' te binnen brengt; zoo bv, de naam Floerant (''Glor.'' vs. 731), die aan Florent (uit ''Florent et Octavian''); Antiotse (vs. 808), die aan Antioche; Hongarije (''Esm.'' vs. 193, 666, 780), die aan denzelfden honderdemalen voorkomenden naam doet denken; hoe eindelijk in onze stukken, vooral dan wederom in de twee laatstgenoemde, evenals in de romans van de famille ''Baudouin de Sebourg'' 't kristelijk en 't sarraceensch element zoo vijandig tegenover elkaar staan. Ik meen om een en ander veilig te mogen besluiten, dat de grondstof onzer abele spelen is ontleend aan die Fransche romans; en zeg &quot;Fransche&quot;, omdat ik immers alleen onderstellenderwijs van Mnl. vertalingen dier ''Chansons de Geste'' zou mogen spreken.

Wat overigens betreft het bij groote en treffende overeenkomst&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t0gobnq4m4el9janrd3o6rrdok8qx5x</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>